ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]

 

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004

Σωτηρία κατά Χάριν

 

του Μ. Β. Κυριακάκη

«Κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι δια της πίστεως και
τούτο δεν είναι από σας, Θεού το δώρον…»

                                                                           Εφεσ. 2, 8

Ολόκληρη η Αγία Γραφή είναι βιβλίο σωτηριολογικό. Μας μιλάει δηλαδή για τη σωτηρία του ανθρώπου. Πολύν άλλον πλούτον έχει, αλλά ο κύριος σκοπός της είναι να μας αναπτύξει τη σωτηρία που ο Θεός ετοίμασε και προσφέρει στον αμαρτωλό άνθρωπο.

Και εδώ, στο εδάφιό μας, έχουμε περιληπτικά τόσο την πηγή, όσο και την ουσία αυτής της σωτηρίας. Και ακόμα τον τρόπο που την αποκτούμε. Τρεις λέξεις κυριαρχούν που αποτελούν κλειδιά για να εννοήσουμε τι θέλει να μας πει και τι μας προσφέρει ο Θεός. Οι τρεις αυτές λέξεις είναι Σωτηρία, Χάρις, Πίστις. Ο Λόγος του Θεού μας τα εκθέτει τόσο απλά ώστε ο καθένας μας να τα καταλάβει.

Τι είναι σωτηρία: Είσθε σωσμένοι. Έχετε πάρει και απολαμβάνετε αυτή τη σωτηρία. Αλλά τι ακριβώς είναι;

Η σωτηρία προϋποθέτει κάποια κατάσταση απωλείας. Προϋποθέτει κάποιον κίνδυνο. Σώζεις κάποιον από μια συμφορά. Από έναν κίνδυνο που διατρέχει. Δεν θα είχε κανένα νόημα στα καλά καθούμενα να πεις σε κάποιον άνθρωπο ότι θα τον σώσεις, αν αυτός είναι ασφαλής και δεν διατρέχει κανένα απολύτως κίνδυνο. Θα ήταν παράλογο σ’ ένα χορτασμένο άνθρωπο να προσφέρεις λίγο ψωμί για να μην πεθάνει από την πείνα! Χορταίνεις τον πεινασμένο. Ξεδιψάς τον διψασμένο. Σώζεις τον χαμένο! Και είναι χαμένος ο άνθρωπος. Στην απώλεια βρίσκεται. Ούτε ξέρει ποιος είναι. Ούτε προσανατολισμό έχει για πού βαδίζει. Όσον αφορά στην ουσία της ζωής είναι χαμένος. Γι’ αυτό έχει ανάγκη από σωτηρία. Έχει ανάγκη από Σωτήρα. Να σωθεί μόνος του δεν μπορεί. Είναι σαν τον ναυαγό που παλεύει μέσα στα άγρια κύματα. Θα χαθεί για πάντα αν δεν σπεύσει ο ναυαγοσώστης να τον πιάσει. Είναι σαν το πρόβατο που έχασε τον τσοπάνο του και περιπλανάται στους γκρεμούς. Κινδυνεύει να κατασπαραχτεί, ώσπου ο τσοπάνος το βρίσκει και το φέρνει στο μαντρί…

Δεν είναι ανάγκη νομίζω να φέρω πολλά επιχειρήματα για να πεισθούμε πως ο άνθρωπος, μάλιστα ο σημερινός άνθρωπος, με τους πυραύλους του και την τόσο τελειοποιημένη τεχνολογία του, είναι χαμένος και έχει ανάγκη από Σωτήρα. Δεν τον βλέπετε που τα έχει χαμένα; Πού να γυρίσεις και να μην το διακρίνεις; Στη μολυσμένη ατμόσφαιρα που μολύνεται κάθε μέρα και πιο πολύ; Στο άγχος που βασανίζει μικρούς και μεγάλους, πλούσιους και φτωχούς; Στο έγκλημα και την τρομοκρατία που απειλεί τους πάντες; Ή το διεθνή πανζουρλισμό που εξαπολύει κάθε μέρα τις απειλές για αφανισμό όλου του πλανήτη μας; Δεν είναι χαμένος ο άνρθωπος; Και δεν έχει ανάγκη να σωθεί;

Γι’ αυτό το Ευαγγέλιο έρχεται στον χαμένο άνθρωπο. Είναι τα καλά νέα ότι υπάρχει Σωτήρας. Είναι δύναμις Θεού προς σωτηρίαν εις πάντα τον πιστεύοντα

Αυτοί προς τους οποίους γράφει ο Παύλος, οι Εφέσιοι, είχαν γνωρίσει αυτή την σωτηρίαν. «Είσθε σεσωσμένοι», τους γράφει. Είναι λοιπόν η σωτηρία κάτι που το απολαμβάνει ο άνθρωπος σ’ αυτή τη ζωή. Δεν είναι, όπως οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν, κάτι που θα το έχει μετά θάνατον. Είναι πείρα στην παρούσα ζωή. Από τώρα, ενώ ζείτε στην Έφεσο, έχετε αυτή τη σωτηρία. Είσθε σωσμένοι.

Η σωτηρία είναι δικαίωση και είναι η αρχή μιας νέας ζωής. Ως προς το παρελθόν είναι ένα ξεκαθάρισμα. Ο ένοχος απαλάσσεται. Το χρέος του εξαλείφεται. Η αμαρτία του συγχωρείται. Ως προς το μέλλον μπαίνει σ’ ένα δρόμο που τελικά θα τον εξομοιώσει με τον Χριστό. Στη γλώσσα της Γραφής αυτό λέγεται αγιασμός. Η σωτηρία έχει δύο φάσεις –μια αρνητική και μια θετική. Η αρνητική είναι ότι ο Χριστός μας σώζει από την απώλεια. Η θετική είναι ότι μας φέρνει μέσα στην οικογένεια του Θεού και μας εξομοιώνει με τον Σωτήρα, έτσι ώστε να είμαστε ένα μαζί Του, όπως Εκείνος είναι ένα με τον Πατέρα. Μας βγάζει από τον τάφο όχι για να μας αφήσει στο νεκροταφείο ανάμεσα στους νεκρούς, αλλά για να μας δώσει καινούρια ζωή γεμάτη αγάπη, μια ζωή άφθονη –μια ζωή επικοινωνίας με τον Θεόν και υπηρεσίας γι’ Αυτόν. Ήλθα δια να έχωσι ζωήν και αυτήν άφθονη.

Σήμερα έγινε σωτηρία σ’ αυτό το σπίτι, είπε ο Χριστός για το Ζακχαίο. Τι εσήμαινε αυτό για τον τελώνη; Εσήμαινε πως η παλιά του ζωή είχε φθάσει στο τέρμα της. Μια ολοκληρωτική αλλαγή είχε αρχίσει από μέσα του. Μια αλλαγή που ξερίζωσε από την καρδιά του την αγάπη προς το χρήμα και την ύλη και την γέμισε με αγάπη για τον συνάνθρωπό του. Μέσα από την καινούργια καρδιά βγαίνει η ομολογία του: - Κύριε, τα μισά από τα υπάρχοντά μου τα δίνω για τους φτωχούς κι αν αδίκησα κάποιον είμαι έτοιμος να του το επιστρέψω στο τετραπλάσιο…

Σωτηρία λοιπόν δεν σημαίνει μονάχα ότι τα παλαιά παρήλθον. Σημαίνει επίσης ότι τα πάντα έγιναν νέα. Νέα καρδιά. Νέα αισθήματα. Νέα όνειρα. Νέες σχέσεις. Νέες προοπτικές. Νέος Κύριος! Είναι μια πείρα που ο Παύλος την συνοψίζει με την επιγραμματική έκφραση: «Δεν ζω πια εγώ. Ο Χριστός ζη μέσα μου».

Η πηγή αυτής της σωτηρίας, είναι η χάρη του Θεού. Κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι. Δεν είναι αμοιβή για κάποια αξία που έχετε σεις. Κατά το πολύ έλεος αυτού μας εσωσε. Δεν είναι καρπός των ιδικών σας έργων και προσπάθειών. Είναι ένα δώρο που σας προσφέρει ο Θεός. Ή θα το δεχθείτε σαν δώρο ή δεν θα το έχετε ποτέ. Να το εξαγοράσετε δεν είναι δυνατόν. Θεού το δώρον!

Η χάρις αυτή ξεκινά από τα ανεξιχνίαστα βάθη των αιώνων που είναι για μας απροσπέλαστα. Προ καταβολής κόσμου ο Θεός ηυδόκησε να σχεδιάσει και να προετοιμάσει το έργο της σωτηρίας. Στο ανεξιχνίαστο βάθος της αιωνιότητας, τέθηκε το ερώτημα: Ποιος θα πάει κάτω στη γη για να λυτρώσει τον χαμένο άνθρωπο; Και τότε ακούστηκε ο θείος λόγος:  -Ιδού εγώ απόστειλέ με… Ήταν η φωνή του Υιού του Θεού.

Από τότε για τον Θεόν, ο Ιησούς υπήρξεν ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου. Προ καταβολής κόσμου το αρνίον, που είναι ο Χριστός, θεωρείται εσφαγμένο.

Και όχι μονάχα ιστορικά η χάρις είναι που εσχεδίασε και πραγματοποίησε τη σωτηρία, αλλά και στην εφαρμογή του σχεδίου για κάθε μια ψυχή η χάρις ενεργεί. «Όλοι εμείς επήραμε από το πλήρωμά του και χάριν αντί χάριτος» (Ιωάν. 1:16). «Με τη χάρι του Θεού είμαι ό,τι είμαι», μας λέει ο Παύλος.

«Εφανερώθη η χάρις του Θεού η σωτήριος εις πάντας ανθρώπους». Πώς εφανερώθη; Εφανερώθη και φανερώνεται εν Χριστώ. Καθώς Εκείνος ανοίγει την αγκάλη Του και προσκαλεί: «Ελάτε σ’ εμένα… Μάθετε από Μένα!… Εγώ είμαι η θύρα. Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός». Λέει ο Παύλος (Ρωμ. 7, 23- 24):

«Πάντες ήμαρτον και υστερούνται της δόξης του Θεού· δικαιούνται δε δωρεάν με την χάριν αυτού δια της απολυτρώσεως της εν Χριστώ Ιησού…» Η χάρις Τον έφερε να καρφωθεί στο Σταυρό.

Πάντες ήμαρτον. Είσαι μέσα και είμαι μέσα. Πάντες υστερούνται –Δεν υπάρχει εξαίρεση. Πάντες δικαιώνονται δωρεάν με την χάριν Του –Συ και εγώ. Εδώ είναι τα καλά νέα. Δεν υπάρχει περίπτωση που να μην την καλύπτει. ‘Οπου επερίσσευσεν η αμαρτία υπερεπερίσσευσεν η χάρις. Είναι ένας ποταμός που το ακατάσχετο ρεύμα του φτάνει και λούζει και τον τελευταίο αμαρτωλό. «Εχαρίτωσεν ημάς δια του ηγαπημένου αυτού» (Εφεσ. 1, 6). Μας εσκέπασε, μας τύλιξε μέσα στη χάρη Του!

Ας έλθουμε τώρα στην τρίτη λέξη του εδαφίου μας –στο τρίτο κλειδί. Είπαμε: σωτηρία, χάρις, πίστις. Η σωτηρία είναι δώρο. Η πηγή της είναι η χάρη του Θεού. Το μέσο που την αποκτούμε και την κάνουμε δική μας είναι η πίστη. Κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι δια της πίστεως.

Τι είναι πίστις; Λέει ο Λόγος του Θεού στην προς Εβραίους Επιστολή (10, 39), είμαστε «εκ των πιστευόντων προς σωτηρίαν της ψυχής». Τι εννοεί η Καινή Διαθήκη όταν μας λέει «πίστευσε εις τον Ιησούν Χριστόν και θα σωθής»; Ας ξεκαθαρίσουμε την έννοια της γνήσιας πίστης που σώζει. Δεν είναι μια διανοητική παραδοχή της αλήθειας. Φυσικά είναι απαραίτητο να παραδέχεσαι ορισμένα γεγονότα, αλλά μια τέτοια παραδοχή δεν είναι αρκετή. Δεν σε σώζει. Παραδέχεσαι ότι ένα ορισμένο φάρμακο θεραπεύει. Αλλ’ αυτή η θεωρητική παραδοχή δεν σε ωφελεί. Το ότι παραδέχεσαι ότι αυτό το αεροπλάνο θα διασχίσει τους αιθέρες και θα φθάσει στην άλλη ήπειρο δεν σημαίνει ότι πήγες. Με το να πεις πιστεύω στην ύπαρξη του Θεού δεν σώζεσαι.

Πιστεύω σημαίνει εμπιστεύομαι και παραδίδομαι. Είναι προσωπική εμπιστοσύνη σ’ έναν προσωπικό Σωτήρα. Πιστεύω ότι ο Ιησούς Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος, ήρθε στον κόσμο για να ζητήσει και να σώσει τους αμαρτωλούς. Είμαι ένας απ’ αυτούς. Λοιπόν ήλθε για μένα. Πιστεύω ότι με αγάπησε και γι’ αυτό παραδόθηκε στο σταυρικό θάνατο. Τον ευχαριστώ γιατί έχυσε το αίμα Του για να με λυτρώσει. Πιστεύω ότι αναστήθηκε και ζει στην καρδιά μου όπως και ζει στον ουρανό και μεσιτεύει για μένα. Γνωρίζω σε ποιον επίστευσα και είμαι πεπεισμένος πως θα τηρήσει αυτό που υποσχέθηκε. Είναι πιστός και αληθινός.

Πλησίον σου λοιπόν είναι ο λόγος, στο στόμα σου και στην καρδιά σου· δηλαδή ο λόγος της πίστεως που κηρύττομε (Ρωμ. 10, 8-10). Εάν ομολογήσεις με το στόμα σου τον Κύριον Ιησούν και πιστεύσεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών, θα σωθείς. Γιατί με την καρδιά πιστεύεις για δικαίωση και με το στόμα ομολογείς για σωτηρία. Δεν θα ντροπιαστεί και δεν θα απογοητευθεί εκείνος που πιστεύει σ’ Αυτόν!

Σωτηρία ολοκληρωτική. Παρέχεται δωρεάν και κατά χάριν… Άπλωσε το χάρι της πίστεως και απόλαυσέ την!   Ì

                                                                               
Ο Μ. Β. Κυριακάκης (1905-1989) υπήρξε τρίτος εκδότης του
περιοδικού.

 

Το Νόημα και  Η Σπουδαιότητα  των Παραβολών

 

του Frew Tamrat

 

 

Α. Το Νόημα των Παραβολών

Παραβολή είναι συνήθως μια ιστορία που λέγεται με σκοπό να διδάξει μια ηθική ή πνευματική αλήθεια. Είναι μια αληθοφανής ιστορία από τη ζωή, αλλά συνήθως δεν πρόκειται για πραγματικό περιστατικό. Είναι μια φανταστική ιστορία. Μερικοί την ονομάζουν “επίγεια ιστορία με ουράνιο περιεχόμενο”. Παραβολές βρίσκουμε κυρίως στα πρώτα τρία ευαγγέλια. Μερικές παραβολές βρίσκουμε και στην Παλαιά Διαθήκη, όπως για παράδειγμα στο Β΄ Σαμ κεφ. 12 (όπου ο Νάθαν ελέγχει τον Δαβίδ). Στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο δεν συναντούμε καμιά παραβολή, αν και ο Ιωάννης μάς δίνει μερικές αλληγορίες στα κεφάλαια 10 και 15.

        Οι παραβολές έχουν τρία στοιχεία: το πλαίσιο, την ιστορία και την εφαρμογή. Το πλαίσιο έχει να κάνει με την αιτία που ώθησε τον Ιησού να πει τη συγκεκριμένη ιστορία. Για παράδειγμα, η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, στο 10ο κεφάλαιο του Λουκά, προκλήθηκε από την ερώτηση «ποιος είναι ο πλησίον μου;» Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης το ακροατήριο, τους ανθρώπους προς τους οποίους απευθύνει ο Ιησούς την παραβολή. Ιστορία είναι η υπόθεση την οποία αφηγείται αυτός που λέει την παραβολή. Η εφαρμογή αναφέρεται στη σύγκριση που κάνει ο αναγνώστης ή ο ακροατής ανάμεσα στο σκοπό της παραβολής και στην πραγματικότητα της δικής του ζωής. Σε μερικές από τις παραβολές του Χριστού λείπει το πλαίσιο ή τουλάχιστον δεν μας δίνεται ευθέως. Σε άλλες, πάλι, λείπει η εφαρμογή. Σε μερικές έχουμε μόνο την ιστορία. Στο Μτ 13,3-9, στην παραβολή του σπορέα, λείπει το πλαίσιο. Δεν βλέπουμε μια συγκεκριμένη αιτία που να ειπώθηκε αυτή η παραβολή. Εκεί απλώς λέει: «Τους είπε πολλά με παραβολές». Στο Λκ 13,18-19, στην παραβολή με τον σιναπόσπορο, λείπουν και το πλαίσιο και η εφαρμογή. Εκεί έχουμε μόνο την ιστορία. Η ερμηνεία των παραβολών δυσκολεύει ακόμα περισσότερο, αν το πλαίσιο ή η εφαρμογή ή και τα δύο λείπουν από την ιστορία.

Τα είδη των παραβολών που χρησιμοποίησε ο Χριστός διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τη μορφή. Μερικές είναι παροιμίες: «Γιατρέ, γιάτρεψε τον εαυτό σου» (σήμερα το λέμε: «Δάσκαλε που δίδασκες…»). Άλλες είναι μεταφορές: «Κάθε φυτεία που δεν τη φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου, θα ξεριζωθεί» (Μτ 15,13 –Νέα Μετάφραση της Βίβλου). Υπάρχουν επίσης παρομοιώσεις (Μτ 10,16), εικόνες (Λκ 5,36-38), και αλληγορικές παραβολές (Μκ 4,1-9). Οι περισσότερες όμως παραβολές του Χριστού είναι ιστορίες∙ σ’ αυτές η σύγκριση παίρνει τη μορφή της φανταστικής διήγησης (Μτ 25,1-13 –Η παραβολή των 10 Παρθένων).

        Όταν ερμηνεύουμε τις παραβολές για να βρούμε το νόημά τους, υπάρχουν διάφορα πράγματα που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας.

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να βρίσκουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετείται η παραβολή. Αυτό περιλαμβάνει τόσο την άμεση συνάφεια, όσο και το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται η παραβολή. Στο Λκ 15 οι τρεις παραβολές των “χαμένων” (της χαμένης δραχμής, του χαμένου προβάτου και του ασώτου υιού) λέγονται εναντίον των Φαρισαίων, οι οποίοι διαμαρτύρονταν κατά του Ιησού, ότι κάνει παρέα και συντρώγει με αμαρτωλούς. Έτσι, το πλαίσιο είναι οι γογγυσμοί των Φαρισαίων. Το ακροατήριο των παραβολών είναι τόσο οι “Φαρισαίοι” όσο και οι “αμαρτωλοί”, ιδιαίτερα όμως οι Φαρισαίοι. Στο Λκ 10,25, η παραβολή του καλού Σαμαρείτη απευθύνεται στον γραμματέα του νόμου, που ήταν ειδικός στην εξήγησή του, και ήθελε να δικαιωθεί με τα έργα του.

Ορισμένες φορές ο Χριστός απηύθυνε την ίδια παραβολή σε διαφορετικά ακροατήρια, όπως για παράδειγμα στο Μτ 18,1214εξ και στο Λκ κεφ. 15εξ. Στον Ματθαίο ακροατές της παραβολής του χαμένου προβάτου είναι οι μαθητές του Κυρίου. Το νόημα της παραβολής σ’ εκείνη τη συνάφεια είναι να μην περιφρονούν τους άλλους, που είναι χαμένα πρόβατα, γιατί στα μάτια του Θεού όλοι έχουν την ίδια αξία. Όταν όμως ερχόμαστε στον Λουκά, η ίδια παραβολή, η παραβολή του χαμένου προβάτου, απευθύνεται σε διαφορετικό ακροατήριο, στους τελώνες και στους Φαρισαίους. Το μήνυμα σ’ αυτό το πλαίσιο είναι επίσης λίγο διαφορετικό από εκείνο του Ματθαίου. Εδώ τονίζεται η ιδέα πως η αγάπη του Θεού για κάθε άνθρωπο είναι τόσο μεγάλη, που θέλει να σώσει τον καθένα ξεχωριστά. Πρέπει, λοιπόν, να είμαστε προσεκτικοί να μη δίνουμε την ίδια ερμηνεία στο ίδιο είδος παραβολής, όταν η συνάφεια (το πλαίσιο) είναι διαφορετικό.

Δεύτερον, αναζητώντας το νόημα των παραβολών, πρέπει να εξετάζουμε την κουλτούρα της εποχής. Οι παραβολές αναφέρονταν σε εμπειρίες οικείες σ’ εκείνους τους αρχικούς ακροατές του 1ου αιώνα. Και για να τις κατανοήσουμε, πρέπει να δούμε τα πράγματα από την πολιτιστική σκοπιά που εκείνοι τα καταλάβαιναν. Για παράδειγμα, στο Μτ 22,1-13, στην “παραβολή των βασιλικών γάμων”, είναι ανάγκη να ξέρουμε πώς γίνονταν οι γάμοι εκείνη την εποχή: Σύμφωνα με την παλαιστινή παράδοση της εποχής, στον κάθε καλεσμένο σ’ έναν γάμο, ο οικοδεσπότης έδινε να φορέσει μια στολή. Ήταν αδιανόητο ο καλεσμένος να αρνηθεί αυτή τη στολή. Θα ήταν προσβολή στον οικοδεσπότη. Εδώ το “ένδυμα γάμου” συμβολίζει τη δικαιοσύνη που είναι απαραίτητη για να εισέλθει κανείς στη βασιλεία του Θεού.

Τρίτον, είναι ανάγκη να έχουμε υπόψη μας την ευρύτερη συνάφεια της παραβολής. Όπως και άλλα μέρη της αφηγηματικής φιλολογίας, οι παραβολές είναι συχνά τμήματα ενός ευρύτερου μηνύματος που προσπαθεί να μεταδώσει ο συγγραφέας. Για παράδειγμα, η “παραβολή των κακών γεωργών” στο Μκ 12,1-13, είναι τμήμα της ευρύτερης συνάφειας του κατά Μάρκον Ευαγγελίου, κεφ. 11,2712,44, όπου αναφέρεται η διένεξη που είχε ο Χριστός με τους Ιουδαίους άρχοντες σχετικά με την εξουσία του.

Τέταρτον, αναζητώντας το νόημα μιας συγκεκριμένης παραβολής, είναι ανάγκη να επικεντρωνόμαστε στο κύριο δίδαγμα. Δεν πρέπει να ψάχνουμε να βρούμε σε κάθε λεπτομέρεια της παραβολής κάποια αντιστοιχία στην πραγματικότητα. Οι περισσότερες λεπτομέρειες είναι απλώς στοιχεία της ιστορίας, που το σύνολό της μας δίνει ένα δίδαγμα. Οι πιο πολλές παραβολές θέλουν να μας διδάξουν ένα κεντρικό μάθημα. Δεν θα πρέπει να προσπαθούμε ν’ ανακαλύψουμε κάποιο ειδικότερο μάθημα στην κάθε λεπτομέρεια.

Πέμπτον, πρέπει ν’ αναζητάμε την ειδική ερμηνεία/εφαρμογή της περικοπής. Συχνά ο Χριστός εξηγεί ο ίδιος την παραβολή. Στο Μτ 25,13, στην “παραβολή των 10 παρθένων”, η εφαρμογή που κάνει ο Κύριος είναι «Να είστε, λοιπόν, άγρυπνοι, γιατί δεν ξέρετε ούτε την ημέρα ούτε την ώρα που θα έρθει ο Υιός του Ανθρώπου». Στο Λκ 18,11, στην “παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου”, η ερμηνεία της παραβολής είναι ότι, «όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, κι όποιος τον ταπεινώνει θα υψωθεί».

Έκτον, αφού ερμηνεύσουμε μια συγκεκριμένη περικοπή, πρέπει να βεβαιωθούμε πως το νόημα στο οποίο καταλήξαμε, δεν έρχεται σε αντίθεση με σαφή βιβλικά διδάγματα σε άλλα σημεία της Γραφής. Είναι ανάγκη να επαληθεύουμε την κεντρική αλήθεια της παραβολής με τις σαφείς διακηρύξεις των Γραφών. Επειδή οι παραβολές είναι μια εικονική γλώσσα, δεν τις χρησιμοποιούμε για να θεμελιώσουμε ένα δίδαγμα ή ένα δόγμα, αλλά για να επιβεβαιώσουμε ή να ενισχύσουμε το δόγμα.

Β.  Η Σπουδαιότητα των Παραβολών

Οι παραβολές είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία στη διδασκαλία του Ιησού, όπως αυτή καταγράφεται στα Συνοπτικά Ευαγγέλια. Ο Χριστός χρησιμοποιεί τις παραβολές για διαφορετικούς λόγους: Μερικές τις χρησιμοποιεί για να τραβήξει την προσοχή των ακροατών του περιγράφοντας μια “κοινή” κατάσταση (η εξωτερική διάσταση της ιστορίας) και στη συνέχεια πηγαίνοντας στην εσώτερη διάσταση της παραβολής, έτσι που οι ακροατές του να ελκυσθούν και να λάβουν μέρος στο γίγνεσθαι της ιστορίας. Ορισμένες παραβολές του Χριστού τονίζουν ότι η κυριαρχία του Θεού έχει ήδη φτάσει με τη διακονία του, άλλες προβάλλουν την προοδευτική αύξηση της βασιλείας, και κάποιες άλλες υπογραμμίζουν τη μελλοντική κρίση και εκπλήρωση. Ο Χριστός τις παραβολές τις είπε για να φέρει το μήνυμα της σωτηρίας με έναν σαφή και απλό τρόπο. Οι ακροατές του μπορούσαν εύκολα να καταλάβουν την ιστορία του άσωτου γιου, τους δύο οφειλέτες, τους Φαρισαίους και τους τελώνες.

Από τις διηγήσεις των Ευαγγελίων, ωστόσο, φαίνεται πως το νόημα και η σπουδαιότητα των παραβολών περιορίζονται στους μαθητές του Χριστού να τα καταλάβουν. Στο Μκ 4,11-12, ο Χριστός λέει στους μαθητές του:

«Σ' εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού· σ' όσους όμως βρίσκονται έξω, όλα παρουσιάζονται με παραβολές, ώστε, όσο κι αν κοιτάζουν να μη βλέπουν, όσο κι αν ακούν να μην καταλαβαίνουν· μήπως μετανοήσουν και τους
 συγχωρήσει ο Θεός τις αμαρτίες».

Τα λόγια αυτά του Μάρκου, μοιάζουν να λένε πως ο Χριστός, που είχε αποσταλεί από τον Θεό για να κηρύξει σωτηρία στους ξεπεσμένους, αμαρτωλούς ανθρώπους, κρύβει το μήνυμά του μέσα στον τύπο κάποιων ακατάληπτων παραβολών, για να γίνει κατανοητός μόνον από κείνους που βρίσκονται σ’ έναν εσώτερο κύκλο, τους μαθητές.

Όμως, αυτά τα λόγια του Χριστού, στο Μκ 14,11-12, θα πρέπει να κατανοηθούν μέσα στην ευρύτερη συνάφεια όπου τα τοποθετεί ο συγγραφέας. Στο προηγούμενο κεφάλαιο ο Μάρκος μάς πληροφορεί ότι ο Κύριος αντιμετώπισε μια ανοιχτή επίθεση απιστίας και ευθείας εναντίωσης στο πρόσωπό του. Κατηγορήθηκε ότι είχε το πνεύμα του Βεελζεβούλ, και ότι έβγαζε τα δαιμόνια δια του άρχοντος των δαιμονίων (Μκ 3,22). Επομένως, η αντίθεση στην οποία αναφέρεται ο Ιησούς, είναι ανάμεσα στους πιστούς και στους απίστους, ανάμεσα στους οπαδούς του και στους αντιτιθέμενους, ανάμεσα σ’ αυτούς που δέχονται και σ’ εκείνους που απορρίπτουν την αποκάλυψη του Θεού. Εκείνοι που κάνουν το θέλημα του Θεού, δέχονται το μήνυμα των παραβολών, γιατί ανήκουν στην οικογένεια του Ιησού (Μκ 3,35). Εκείνοι που θέλουν να εξοντώσουν τον Ιησού (Μκ 3,6) έχουν σκληρύνει την καρδιά τους και δεν μπορούν να καταλάβουν τη σωτηρία. Είναι θέμα πίστεως και απιστίας. Οι πιστοί ακούν τις παραβολές, τις δέχονται με πίστη και τις καταλαβαίνουν, αν και η πλήρης κατανόησή τους έρχεται μόνο προοδευτικά. Οι άπιστοι απορρίπτουν τις παραβολές, γιατί είναι ξένοι προς το όλο σκεπτικό των παραβολών.

Όταν ο Χριστός δίδασκε και κήρυττε στο ακροατήριό του, δεν περιέπλεκε το μήνυμά του χρησιμοποιώντας ιδέες ή αντιλήψεις που να μην μπορούν οι ακροατές του να καταλάβουν. Όταν μιλούσε με παραβολές, χρησιμοποιούσε κοινότοπα στοιχεία, γνωστά στους ακροατές του από τις καθημερινές τους εμπειρίες, για να τους πει για τα αιώνια και ουράνια πράγματα. Είναι ανάγκη επίσης να μιμηθούμε το παράδειγμα του Ιησού στις μεθόδους που χρησιμοποιούμε για τη διδασκαλία και το κήρυγμα

Σχετικά, τώρα, με τη σπουδαιότητα των παραβολών στη σημερινή εποχή, αυτές εξακολουθούν να παίζουν τον ρόλο που έπαιζαν και στα χρόνια του Χριστού. Όσοι έχουν καλή διάθεση και είναι δεκτικοί στα πράγματα του Θεού, κατανοούν και δέχονται τις ευλογίες της σωτηρίας που διοχετεύονται μέσα από τις παραβολές. Όσοι, όμως, έχουν σκληρή καρδιά, κλειστή στο ευαγγέλιο, έχουν κατά συνέπεια και κλειστά μάτια και αυτιά, και δεν καταλαβαίνουν το μήνυμα των παραβολών, που τους καλεί στη σωτηρία. Επειδή ηθελημένα κρατούν οι ίδιοι τα αυτιά τους και τα μάτια τους κλειστά, έχουν αποκλείσει τον εαυτό τους από τη σωτηρία που διακηρύττουν οι απεσταλμένοι του Χριστού, κι έτσι επιφέρουν πάνω τους την κρίση του Θεού. Ως πιστοί, λοιπόν, δούλοι του Θεού, θα πρέπει να εξακολουθήσουμε να κηρύττουμε τα μηνύματα των παραβολών, με την επίγνωση ότι άλλοι θα ανταποκριθούν σ’ αυτά και άλλοι θα τα απορρίψουν.

Κατά δεύτερον λόγο, καλό είναι να χρησιμοποιούμε τις παραβολές του Κυρίου σαν πρότυπα για τα κηρύγματά μας. Όταν ο Χριστός δίδασκε και κήρυττε στο ακροατήριό του, δεν περιέπλεκε το μήνυμά του χρησιμοποιώντας ιδέες ή αντιλήψεις που να μην μπορούν οι ακροατές του να καταλάβουν. Όταν μιλούσε με παραβολές, χρησιμοποιούσε κοινότοπα στοιχεία, γνωστά στους ακροατές του από τις καθημερινές τους εμπειρίες, για να τους πει για τα αιώνια και ουράνια πράγματα. Είναι ανάγκη επίσης να μιμηθούμε το παράδειγμα του Ιησού στις μεθόδους που χρησιμοποιούμε για τη διδασκαλία και το κήρυγμα. Θα πρέπει να καταβάλλουμε σκληρή προσπάθεια για να παρουσιάσουμε το ευαγγέλιο με όρους συμβατούς στο κοσμοείδωλο και στον τρόπο σκέψης του σημερινού ακροατηρίου μας. Θα πρέπει να χρησιμοποιούμε εικόνες και παραδείγματα που φωτίζουν κατάλληλα και βοηθούν στην κατανόηση του μηνύματος της σωτηρίας του ευαγγελίου. Πολλοί από μας σήμερα χρησιμοποιούμε περίπλοκη φιλοσοφικοθρησκευτική γλώσσα, με αποτέλεσμα να έχουμε κάνει το μήνυμα του αγνού ευαγγελίου απρόσιτο για τον κοινό άνθρωπο.  Ì

                                                               

        Ο Frew Tamrat είναι καθηγητής της Καινής Διαθήκης στο Ευαγγελικό Χριστιανικό Κολλέγιο στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας. Το άρθρο παραγγέλθηκε για το περιοδικό από τον επιμελητή της σειράς «Καινή Διαθήκη».

Μετάφραση: Χάρης Ι. Νταγκουνάκης

                                                               

Βιβλιογραφία:

-           Blomberg, Craig L. Interpreting the Parables. Downers Grove: InterVarsity Press, 1990.

-           Gruenler, Royce Gordon, Jesus, Persons and the Kingdom of God. USA: Bethany Press, 1967.

-           Gruenler, Royce Gordon, Mark, Evangelical Commentary on the Bible. Grand Rapids: WB. Eerdmans, 1989.

-           Jeremias, Joachim, The Parables of Jesus. New York: Charles Scribner’s Sons, 1963.

-           Lane, William, The Gospel of Mark: The New International Commentary on the NewTestament. Grand Rapids, WB. Eerdmans, 1974.

-           Kistemaker, Simon J., The Parables of Jesus. Grand Rapids: Baker Book House, 1980.


 

 

«Πλειότερον του Σολομώντος»


 

Η σοφία του Ιησού Χριστού

 

 του John Piper



 

Πολλοί επιχείρησαν να αποστομώσουν τον Ιησού. Στο τέλος όμως παραδέχτηκαν ότι «Ouvde,pote evla,lhsen a;nqrwpoj ou[tw( kaqw.j ou-toj o` a;nqrwpoj» (κατά Ιωάννην 7,46).

Ένας από τους λόγους για αυτό ήταν η ασύγκριτη σοφία και γνώση Του.

Η βασίλισα του Σεβά είχε εντυπωσιαστεί τόσο από τη σοφία και τη γνώση του Σολομώντα ώστε, μετά που είδε όλα  τα υπάρχοντά και την αμύθητη περιουσία του και άκουσε τις απαντήσεις του στις ερωτήσεις της, είπε:  «e;geinen e;kqamboj» (Α’ Βασιλέων 10,5). Έμεινε άφωνη, άναυδη. Ποιο είναι λοιπόν το μήνυμα του Ιησού προς εμάς όταν λεει, «~H basi,lissa tou/ no,tou qe,lei shkwqh/ evn th/| kri,sei meta. th/j genea/j tau,thj kai. qe,lei katakri,nei auvth,n( dio,ti hv|lqen evk tw/n pera,twn th/j gh/j dia. na. avkou,sh| th.n sofi,an tou/ Solomw/ntoj( kai. ivdou,( pleio,teron tou/ Solomw/ntoj ei=nai evdw,Å» (Ματθαίος 12,42);

Κανένας  άνθρωπος δεν μίλησε σαν κι Αυτόν. Ως  ένα σημείο ο Ιησούς ήταν πρόθυμος να διαλεχθεί με τους σοφούς των ημερών Του. Υπήρχαν όμως  στιγμές που με μία φράση Του έκλεινε με αποφασιστικότητα τη  συζήτηση. Και τότε, «ouvdei.j hvdu,nato na. avpokriqh/| pro.j auvto.n lo,gon\ ouvd, evto,lmhse, tij avp, evkei,nhj th/j h`me,raj na. evrwth,sh| ple,on auvto,n» (Ματθαίος 22,46).

Η γνώση και η σοφία Του Τον έκαναν να έχει τον έλεγχο κάθε κατάστασης.

Γνωρίζει απόλυτα τον καθένα μας, τις καρδιές  και τις σκέψεις μας. Ο Ιωάννης μίλησε γι’ αυτήν την απέραντη γνώση Του, όταν είπε ότι ο Ιησούς «evgnw,rize pa,ntaj(  kai. de.n ei=ce crei,an dia. na. marturh,sh| tij peri. tou/ avnqrw,pou\ evpeidh. auvto.j evgnw,rize ti, hv|to evnto.j tou/ avnqrw,pou» (Ιωάννης 2,24 – 25). Γνωρίζει τις σκέψεις μας πριν τις διατυπώσουμε. Βλέπει εκεί που κανείς άλλος δεν μπορεί να διεισδύσει. Δεν υπάρχει τίποτε κρυφό από το βλέμμα Του. «Kai. ivdw.n o` VIhsou/j tou.j dialogismou.j auvtw/n( ei=pe\ Dia. ti, sei/j dialogi,zesqe ponhra. evn tai/j kardi,aij saj» (Ματθαίος 9,4). Γι αυτό και η εκκλησία απευθυνόταν σε Εκείνον λέγοντας, «Su,( Ku,rie( kardiognw,sta pa,ntwn...» (Πράξεις 1,24).

Δεν υπάρχει κανείς που θα μπορούσε να φέρει σε δυσκολία και  να μπερδέψει τον Ιησού. Καμία σκέψη ή πράξη δεν Του είναι ανεξιχνίαστη. Γνωρίζει την προέλευσή της και τον προορισμό της. Το μυαλό και οι σκέψεις όλων, από τον πιο διαστραμμένο ψυχωτικό ως τον πιο ευφυή διανοητή, είναι ανοιχτές, διάφανες μπροστά Του.

Ο Ιησούς όμως, δεν μας γνωρίζει απλά όπως είμαστε σήμερα. Ξέρει ακόμη και τι θα σκεφτούμε και τι θα κάνουμε αύριο. Γνωρίζει τα πάντα που πρόκειται να συμβούν. Το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο το τονίζει αυτό γιατί το αντιλαμβάνεται ως σημαντικό κομμάτι της μεγαλωσύνης της θείας φύσης του Ιησού. «~O de. VIhsou/j( evxeu,rwn pa,nta ta. evrco,mena ev,p’’ auvto,n...» (Ιωάννης 18,4). Στη βάση αυτής της γνώσης προείπε διάφορα πράγματα που οι φίλοι και οι εχθροί Του επρόκειτο να πράξουν. «Dio,ti h;xeuren evx avrch/j o` VIhsou/j( ti,nej ei=nai oi` mh. pisteu,ontej kai. ti,j ei=nai o` me,llwn na. paradw,sh| auvto,n» (Ιωάννης 6,64). Επίσης είπε, «VApo. tou/ nu/n sa/j le,gw tou/to pri.n gei,nh|( dia. na. pisteu,shte o[tan gei,nh|( o[ti evgw. ei=mai» (Ιωάννης 13:19).

Με άλλα λόγια,  ο λόγος για τον οποίο προείπε ό,τι προείπε, ήταν για να πιστέψουμε ότι «Αυτός είναι». Τι είναι; Είναι ο Θείος Υιός του Θεού. Ο προσδιορισμός «Εγώ Είμαι», είναι το όνομα του Θεού όπως δίνεται στην Έξοδο 3,14 και επίσης αποτελεί μία σαφή αναφορά στη θεότητα Του στον Ησαία 43,10. Αυτός είναι, κατά πάσα πιθανότητα, ο τρόπος με τον οποίο ο Ιησούς κατανόησε και χρησιμοποίησε τον τίτλο αυτό, όταν με τρόπο απόλυτο είπε, «VAlhqw/j( avlhqw/j sa/j le,gw\ Pri.n gei,nh| o` VAbraa,m( evgw. ei=mai» (Ιωάννης 8,58). Ο Ιησούς θέλει να πιστέψουμε ότι είναι Θεός. Για αυτό λεει, «VIdou,( proei/pa pro.j u`ma/j» (Ματθαίος 24,25). Η πρόγνωσή Του είναι άρρηκτα δεμένη με τη  θεότητά Του.

Το εύρος της γνώσης του Ιησού είναι μία εγγύηση για την θεία Του προέλευση. Έτσι οι μαθητές Του είπαν, «Tw,ra gnwri,zomen o[ti evxeu,reij pa,nta kai. de.n e;ceij crei,an na. se. evrwta/| tijÅ VEk tou,tou pisteu,omen o[ti avpo. Qeou/ evxh/lqej» (Ιωάννης 16,30). Στο τέλος της ζωής  Του στη γη ο Ιησούς ρώτησε τον Πέτρο τρεις φορές, «Si,mwn VIwna/( avgapa/|j me VEluph,qh o` Pe,troj o[ti ei=pe pro.j auvto.n th.n tri,thn fora,n\ VAgapa/j me kai. ei=pe pro.j auvto,n\ Ku,rie( su. evxeu,reij ta. pa,nta( su. gnwri,zeij o[ti se. avgapw/» (Ιωάννης 21,17). Ο Πέτρος δεν συμπέρανε ότι ο Ιησούς γνώριζε τα πάντα, επειδή διαπίστωσε ότι ο Ιησούς γνώριζε την καρδιά του. Αντίθετα, συμπέρανε ότι ο Ιησούς γνώριζε την καρδιά Του επειδή γνώριζε ότι ο Ιησούς είναι Παντογνώστης. Η δήλωση, «γνωρίζεις τα πάντα» είναι μέσα στο ευαγγέλιο του Ιωάννη μία σαφής και χωρίς περιστροφές ομολογία για τον Ιησού. Ο Ιησούς γνωρίζει τα πάντα που είναι και που πρόκειται να γίνουν.

Ενώ ολόκληρο το σύμπαν είναι κάτι το πεπερασμένο, ο Θεός μας είναι άπειρος. Τέλεια γνώση του πεπερασμένου είναι πεπερασμένη γνώση. Κατά συνέπεια τέλεια γνώση είναι το να γνωρίζεις τον Θεό, όπως δηλαδή ακριβώς ο Ιησούς Τον γνωρίζει.

Κάτι που μοιάζει όμως να έρχεται σε αντίθεση με  τη γενική αυτή δήλωση είναι η περίπτωση που σώζεται στο κατά Ματθαίον 24,36,  όπου ο Ιησούς ομολογεί σε σχέση με την Δεύτερη Έλευση, «Peri. de. th/j h`me,raj evkei,nhj kai. th/j w[raj ouvdei.j ginw,skei( ouvde. oi` a;ggeloi tw/n ouvranw/n( eivmh. o` Path,r mou mo,noj». Για να κατανοήσουμε αυτή τη δήλωση πρέπει να δούμε το γεγονός ότι  ο Ιησούς Χριστός είχε και ανθρώπινη φύση. Υπάρχουν λοιπόν περιπτώσεις, όπως και αυτή που μελετούμε,στις οποίες ο Ιησούς μιλά ως «άνθρωπος» μιας και στην ενσάρκωσή Του εκτός από τέλειος Θεός ήταν και τέλειος άνθρωπος. Ο τρόπος με τον οποίο οι δύο φύσεις του Χριστού, η θεία και η ανθρώπινη, συνυπάρχουν σε ένα πρόσωπο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος.

Το σημαντικότερο όμως που θα μπορούσε να ειπωθεί για τη γνώση του Ιησού είναι ότι γνωρίζει τέλεια τον Θεό. Και γνωρίζει τέλεια τον Θεό επειδή ο ίδιος είναι ο Θεός. Η δική μας γνώση περί Θεού είναι μερική και ατελής. Ο Ιησούς Τον γνωρίζει με έναν τρόπο μοναδικό. Τον γνωρίζει με τον τρόπο που ένας παντογνώστης ξέρει τον εαυτό του. «Pa,nta paredo,qhsan eivj evme. avpo. tou/ Patro.j mou\ kai. ouvdei.j ginw,skei to.n Ui`o.n eiv mh. o` Path,r\ ouvde. to.n Pate,ra ginw,skei tij eivmh. o` Ui`o.j kai. eivj o[ntina qe,lei o` Ui`o.j na. avpokalu,yh| auvto,n» (Ματθαίος 11,27). Κανείς άλλος εκτός από τον Υιό, δεν γνωρίζει τον Πατέρα άμεσα, απόλυτα και τέλεια. Η δική μας γνώση στηρίζεται ολοκληρωτικά στην αποκάλυψη του Ιησού προς εμάς. Κατά συνέπεια,  η γνώση μας περί Θεού είναι έμμεση, μερική, και λόγω της αμαρτίας μας, ατελής.

Δεν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε με υψηλότερα λόγια για τη γνώση του Ιησού από το να πούμε ότι γνωρίζει τον Θεό τέλεια! Κάθε τι που υπάρχει έξω από την ύπαρξη του Θεού είναι προσωρινό και εφήμερο μπροστά στη δική Του αιωνιότητα. Κάθε τι που ο Θεός έπλασε μοιάζει με παιχνιδάκι μπροστά στην πολυπλοκότητα και στο βάθος της ύπαρξης του Θεού. Όλες οι επιστήμες που επιχειρούν να ψηλαφήσουν το δημιουργημένο σύμπαν μοιάζουν σαν συλλαβισμό  μικρού παιδιού μπροστά στην αχανή γνώση του Χριστού. Όλος ο καρπός της έρευνας του ανθρώπινου πνεύματος μοιάζει με σταγόνα που κυλά πάνω σε ένα φύλλο όταν τη συγκρίνουμε με τον ωκεανό της γνώσης που έχει ο Ιησούς καθώς είναι ο ίδιος ο Θεός που τα δημιούργησε όλα. Ενώ ολόκληρο το σύμπαν είναι κάτι το πεπερασμένο, ο Θεός μας είναι άπειρος. Τέλεια γνώση του πεπερασμένου είναι πεπερασμένη γνώση. Κατά συνέπεια τέλεια γνώση είναι το να γνωρίζεις τον Θεό, όπως δηλαδή ακριβώς ο Ιησούς Τον γνωρίζει.

Γι’ αυτό, ας προσκυνήσουμε και ας λατρέψουμε τον Ιησού Χριστό. Ακόμη και αν η ανθρώπινη διανόηση μάς εντυπωσιάζει ας μην ξεγελαστούμε διατυμπανίζοντας με θαυμασμό τα ισχνά τιτιβίσματά της, αγνοώντας τις ηχηρές βροντές της παντογνωσίας του Χριστού.  Ο Ιησούς είναι ο μόνος που αξίζει τον ύψιστο και υπέρτατο θαυμασμό μας. Αυτός μπορεί να μας δείξει τον Πατέρα (Ματθαίος 11,27). Μπορεί να μας δώσει ακαταμάχητη σοφία (Λουκάς 21,15). Βρίσκει τρόπους ώστε τα πάντα να «συνεργούν προς το αγαθό» (Ρωμαίους 8,28). Καμιά από τις κρίσεις Του για οτιδήποτε δεν είναι ποτέ εσφαλμένη (Ιωάννης 8,16). Μας διδάσκει την οδό προς τον Πατέρα με αλάνθαστη σοφία (Ματθαίος 22,16). Ας Τον εμπιστευθούμε. Ας Τον θαυμάσουμε. Ας Τον ακολουθήσουμε. Επειδή σ’ Αυτόν « ei=nai kekrumme,noi pa,ntej oi` qhsauroi. th/j sofi,aj kai. th/j gnw,sewj» (Κολοσσαείς 2,3).  Ì

Μετάφραση: Π. Κανταρτζής

                                                                               

Μετάφραση από το βιβλίο "Seeing and Savoring Jesus Christ" (Βλέποντας και Απολαμβάνοντας τον Ιησού Χριστό), του John Piper.

Ο J. Piper είναι ποιμένας της Bethlehem Baptist Church στην Μινεάπολη της Μινεσότα. Γνωστός συγγραφέας πολλών βιβλίων, και περιζήτητος ομιλητής.

 

Η Πνευματική Τύφλωση
και η Θεραπεία της

 

του κ. Χ. Μοσχίδη

 

Απ' όλα τ' απειλητικά προβλήματα που ο άνθρωπος έχει ν' αντιμετωπίσει, το σοβαρότερο είναι η πνευματική τύφλωση. Aυτή του στερεί την ικανότητα να κρίνει και ν' αποτιμάει σωστά τις προθέσεις και τις πράξεις του, σε σχέση με την ηθική ευθύνη του απέναντι στους ομοίους του, και προ πάντων απέναντι στον Θεό.

Άμεση συνέπεια της ανικανότητας αυτής είναι η μείωση της ηθικής ευαισθησίας του, που δεν αποκλείεται να φτάσει ως την πλήρη αναισθησία (την πώρωση). Έτσι στην πνευματική προστίθεται κι η ηθική τύφλωση. Aυτή τον ωθεί σε ενέργειες που δεν αρμόζουν καθόλου στο ήθος του ωρίμου Aνθρώπου. Nα πώς διατυπώνει την κατάσταση αυτή ο Aπ. Παύλος: "Kαθώς λοιπόν, αρνήθηκαν συνειδητά να ερευνήσουν και ν' αποκτήσουν σαφή γνώση για τον Θεό, τους παρέδωκε ο Θεός στην ακρισία τους ("αδόκιμον νουν" κειμ.) ώστε να συνεχίσουν να κάνουν όσα δεν αρμόζουν" [:"τα μη πρέποντα"] (Pωμ. α΄ 28).

Oι Θλιβερές Συνέπειες

Όταν ο άνθρωπος αδυνατεί να κρίνει και να εκτιμήσει καθώς πρέπει θεμελιακές αξίες της ύπαρξης, όπως λ.χ. αυτή της πολυτιμότητας της ψυχής (Mατθ. 16:26), είναι επόμενο οι εκκλήσεις και τα κηρύγματα των φιλοσόφων του Oυμανισμού, να μη φέρνουν κανένα αποτέλεσμα. Eπειδή σταματούν στην ακοή· ενώ η καρδιά -ο θρόνος της ανθρώπινης θέλησης- παραμένει τελείως απαθής, αδιάφορη, ανίκανη να συλλάβει τα σωτήρια μηνύματα που της έρχονται από τον γύρω κόσμο. Mοιραίο επακόλουθο του ξεπεσμού τούτου είναι η ηθική χρεοκοπία του.

Aλήθεια, ύστερ' από τόση πρόοδο στη γνώση, τις καταπληκτικές επιτυχίες όλων σχεδόν των κλάδων της επιστήμης, τον αξιοθαύμαστο τεχνικό πολιτισμό, αλλά και τις πάμπολλες οδυνηρές εμπειρίες που γεύτηκε στο κύλισμα του χρόνου, το Aνθρώπινο Γένος, ποιό είναι το ηθικό επίπεδο όπου έχει φτάσει;

Πού είναι η αγάπη, η φιλανθρωπία, η συμπάθεια, ο αλτρουισμός; Για να περιοριστώ μόνο στις κύριες, αρετές που πρέπει να χαρακτηρίζουν την ηθική συμπεριφορά του; Kι ας μη νομισθεί πως η απουσία των βασικών τούτων αρετών αποτελεί γνώρισμα ορισμένων μόνον, ατόμων της κοινωνίας -εκείνων που ο ψυχολόγος θα τα χαρακτήριζε: φύσεις διεστραμμένες… Όχι, είναι πολύ κοινό, τόσο που να το συναντούμε ακόμα και σε "πρόσωπα", που διεκδικούν, αλίμονο… ηγετικές θέσεις στο σύγχρονο κόσμο!

H Mεγάλη Aντίφαση

Όλοι συμφωνούν πως ο άνθρωπος είναι μια "Aυταξία", δηλαδή έχει ο ίδιος από την πλάση του αξία MONAΔIKH· κι ότι είναι το μοναδικό, μέσα σ' ολόκληρο το γνωστό μας σύμπαν, ον που έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να λογαριάζεται πάντοτε ως σκοπός και ποτέ ως μέσον. Kανένας σκοπός όσο ψηλά κι αν τον τοποθετήσουμε, με όση αίγλη κι αν τον περιβάλουμε δεν μπορεί να δικαιολογήσει εκείνον που θα χρησιμοποιήσει τον άνθρωπο ως μέσον για την πραγματοποίησή του. "Kοίταξε να ενεργείς και να αισθάνεσαι έτσι, ώστε ποτέ να μη μεταχειρίζεσαι τον άνθρωπο ως μέσον, αλλά πάντοτε να τον έχεις σκοπό στις προθέσεις και τις πράξεις σου"! (Immanuel Kant).

Όμορφα λόγια, διακηρύξεις που εντυπωσιάζουν, παραινέσεις που συγκινούν. Nα μπορούσαν και να γίνουν βίωμα και πράξη! Kατά βάθος, ο άνθρωπος θέλει, δεν μπορεί όμως. Γι' αυτό και κατέχεται από αγωνία, σύγχυση, ταραχή.

Πόσο επίκαιρα αποδείχνονται τα λόγια του Pωμαίου ποιητή Oβίδιου, που βάζει στο στόμα της ηρωίδας του: "Aν μπορούσα θα ήμουν πιο σοφή. Mα με βαραίνει άθελά μου μια νιόφερτη δύναμη κι ένα άλλο σφοδρό πάθος. H σκέψη μου κάτι άλλο με συμβουλεύει: Bλέπω τα καλύτερα και στέργω σ' αυτά, μα ακολουθώ τα χειρότερα".

Περιττεύει νομίζω, ν' αναφερθώ στ' άλλα προβλήματα που δυναστεύουν την ανθρωπότητα και που ολοένα οξύνονται και θεριεύουν, επειδή αντί των καλύτερων πράξεων και ενεργειών που πρέπει, και υπάρχουν δυνατότητες να γίνουν, ο "πολιτισμένος" άνθρωπος επιλέγει να κάνει τις χειρότερες!

Ποια είναι η αιτία;

Πού οφείλεται η αδυναμία του να νικήσει στην εσωτερική ηθική πάλη του;

Oι πριν από τον Aπ. Παύλο έλληνες (κυρίως) στοχαστές σταματούν στην περιγραφή, αναζητώντας την αιτία της χρεοκοπίας· που άλλοι την εντοπίζουν σε κάποια λαθεμένη απόφαση -χωρίς να υπάρχει θεραπεία, γιατί ό,τι έγινε δεν ξεγίνεται (Aριστοτέλης). Άλλοι πιστεύουν και προτείνουν ότι το κακό θα μπορεί να προληφθεί αν γίνει έγκαιρη και σωστή διαφώτιση (Eπίκτητος κ.ά.). Άλλοι τέλος αποσιωπούν εντελώς τη θεραπεία του προβλήματος, αφήνοντας τον άνθρωπο να υποκύψει στην ήττα του, με ταυτόχρονη τραγική αυτεπίγνωση της αδυναμίας του… (ποιητές - Eυριπίδης).

O Λόγος του Θεού μας πληροφορεί ότι AITIA που ο άνθρωπος παρά τη θέλησή του, τις καλές προθέσεις και τις προσπάθειές του, δεν κατορθώνει να κάνει το αγαθό, με αποτέλεσμα σε κάθε βήμα του να συναντά την αποτυχία είναι
η αμαρτία

O Aπ. Παύλος αντίθετα, όχι μόνο την αιτία αλλά και θεραπεία στο μέγιστο τούτο πρόβλημα κάθε ανθρώπου μας προτείνει. Πιο παραστατικά, με τόση δύναμη και σαφήνεια δεν γνωρίζουμε άλλον συγγραφέα να έχει παρουσιάσει την ηθική αγωνία (το μαρτύριο) της ψυχής που δυναστεύεται από την αντινομία της πάλης του αγαθού με το κακό. O Λόγος του Θεού μας πληροφορεί ότι AITIA που ο άνθρωπος παρά τη θέλησή του, τις καλές προθέσεις και τις προσπάθειές του, δεν κατορθώνει να κάνει το αγαθό, με αποτέλεσμα σε κάθε βήμα του να συναντά την αποτυχία είναι η αμαρτία. "Διότι δεν κάνω το αγαθό το οποίο θέλω· αλλά το κακό το οποίο δεν θέλω αυτό κάνω. Aν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, τότε την πράξη μου την καθορίζω όχι πια εγώ, αλλά η αμαρτία που είναι θρονιασμένη μέσα μου. Bρίσκω λοιπόν, τον νόμο ότι, ενώ εγώ θέλω να πράττω το καλό, πάρεστιν εις εμέ το κακόν" [Ότι εμοί το κακόν παράκειται" - κείμ.]. Δηλαδή διαπιστώνω σαν συμπέρασμα, ότι ο Hθικός νόμος υπάρχει για να μου υποδείξει το καλό, μα και να μου θυμίσει πως είναι έτοιμη να ξυπνήσει μέσα μου η ξεπεσμένη μου φύση, που σαν μόνο και πρόχειρο έργο της είναι η πραγμάτωση του κακού (Pωμ. ζ΄ 19-21). (Δες M. Θαβωρίτη: περιοδικό Σάλπισμα, Mάιος 1979 σελ. 152-156.)

Συμπεραίνουμε λοιπόν, πως ο μεγαλύτερος και πιο απειλητικός εχθρός του ανθρώπου είναι η αμαρτία. Aυτή τον κρατάει αιχμάλωτό της και παρά την αντίθετη φωνή της συνείδησής του, κατορθώνει τελικά να τον σύρει στην απαίσια εκείνη τροχιά των παθών, που απορρέουν από την ξεπεσμένη φύση του (εδ. 22, 23).

Tι μας απομένει;

Nα επιδιώξουμε με όλη τη δύναμη της θέλησής μας την απελευθέρωση απ' αυτόν τον τύραννο της ψυχής. Πώς θα την επιτύχουμε; Mια είναι η ΛYΣH. Να EΠIΣTPEΨOYME στον ΘEO! (Iεζεκιήλ λγ΄ 11). H πρόσκλησή του αντηχεί αιώνες τώρα καθαρή, δυνατή, στεντόρεια: "Zω εγώ λέγει Kύριος ο Θεός δεν θέλω τον θάνατον του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει ο ασεβής και να ζει· επιστρέψατε, επιστρέψατε από τους πονηρούς δρόμους σας, γιατί να πεθάνετε;" (Iεζεκιήλ λγ΄ 11).

Mέσα στη σύγχυση, την ταραχή, την ανασφάλεια του σημερινού κόσμου, η μόνη φωτεινή, παρήγορη κι ελπιδοφόρα νότα είναι η πρόκληση του Kυρίου Iησού Xριστού: "Σ' εμένα ελάτε όλοι όσοι κοπιάζετε κι είστε βαριά φορτωμένα κι Eγώ θα σας αναπαύσω" (Mατθ. ια΄ 28). Είναι σαν να λέει: ελάτε σ' Eμένα να σας ξεκουράσω από το ασήκωτο βάρος της αμαρτίας και να σας προσφέρω ότι σας λείπει και το οποίο κανένας άλλος (εκτός από εμένα) δεν μπορεί να σας εξασφαλίσει: την ανάπαυση και την ειρήνη της ψυχής, τη γαλήνη του πνεύματος, την αληθινή χαρά!

O Xριστός ακόμη μας δίνει τη δύναμη να ζήσουμε μια αγνή, άγια, ηθικά καθαρή ζωή· με πόθο να πράττουμε πάντοτε το καλό, άσχετα αν με τούτο είναι ενδεχόμενο να ζημιωθούμε υλικά ή και (όχι σπάνια) ηθικά!

Kι όταν ακούμε να συμβαίνουν ή απλώς (όπως στις μέρες μας) απειλούνται τρομερά γεγονότα, που εξαιτίας τους "οι άνθρωποι θα παραλύουν από το φόβο κι από την αγωνία γι' αυτά που πρόκειται να συμβούν…." (Λουκ. κα΄ 26) -και τότε ο Xριστός μας προτρέπει: "να μη ταράζεται η καρδιά μας". Aλλά "Nα έχουμε πίστη στον Θεό και στον ίδιο τον Kύριό μας" (Iωάνν. ιδ΄ 1). Eπειδή τίποτε και κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει, εφόσον ζούμε κάτω από την παντοδύναμη ασπίδα της παρουσίας του Θεού. Ό,τι κι αν συμβαίνει γύρω στον κόσμο, ο θείος Λόγος μας βεβαιώνει πως: "οι δίκαιοι και οι σοφοί και τα έργα αυτών είναι εν χειρί Θεού"! (Eκκλησιαστής θ΄ 10).

Kαι ποιον αποκαλεί δίκαιο η Bίβλος; Ποιον άλλον από εκείνον που έχει δικαιωθεί από τον Θεό;

Mπορείς να διεκδικήσεις για τον εαυτό σου τον τίτλο του δικαίου; Aν ναι, τότε μπορείς ν' απολαμβάνεις ήσυχος την "ειρήνη με τον Θεό μέσω του Kυρίου μας Iησού Xριστού"! (Pωμ. ε΄ 1). Aν όμως όχι… μπορείς τώρα, τη στιγμή αυτή, μ' ένα βλέμμα πίστης από τα βάθη της καρδιάς σου στο πρόσωπο του Xριστού ν' αποκτήσεις την ηθική λύτρωση, τη δικαίωση και βεβαίως την παντοτινή ειρήνη της ψυχής σου. Tότε δε θα σε τρομάζει τίποτε απ' όσα συμβαίνουν στον αλλοπρόσαλλο τούτο κόσμο. "O Θεός είναι ικανός να φυλάξει σε τέλεια ειρήνη το πνεύμα (του ανθρώπου) που επιστηρίζεται σ' Aυτόν". Ώστε "έχετε θάρρος επί τον Kύριον πάντοτε· διότι εν Kυρίω τω Θεώ είναι αιώνιος δύναμις"!! (Hσαΐα 26:3, 4).

Ποια η δική σου θέση;   Ì

                                                                                               

Ο κ. Χαρίλαος Μοσχίδης είναι παιδίατρος.


 

 

 

 

ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Η  Χαναναία

Μια ειδωλολάτρισσα

Ήταν μια μάνα που κουβαλούσε στην ψυχή της αβάσταχτη θλίψη. Το κορίτσι της κατεχόταν από δαιμονικό πνεύμα. Η ζωή και των δυο τους είχε καταντήσει  ένα μαρτύριο. Η μάνα δεν μπορούσε ν’ αφήσει απ’ τα μάτια της την κόρη, γιατί  η κόρη πάθαινε επικίνδυνους παροξυσμούς. Μέρες και ώρες ατέλειωτες την φρόντιζε και την περιποιόταν πνίγοντας μέσα της τη μοναξιά του να είσαι η   μάνα ενός προβληματικού παιδιού. Μερικοί μάλιστα ίσως να πίστευαν πως αυτό ήταν αποτέλεσμα δικής της αμαρτίας και να την στιγμάτιζαν. Σκεφτόταν το μέλλον του παιδιού της και η θλίψη είχε γίνει μόνιμη συντροφιά της.

Είχε ακούσει όμως, για κάποιον που έκανε θαύματα. Ιησού τον έλεγαν. Τι κι αν δεν ήταν ομοεθνής της; Τι κι αν η ίδια της δεν τον ήξερε; Είχε ακούσει τι έκανε. Τυφλοί έβλεπαν, κουφοί άκουγαν, κουτσοί περπατούσαν, μουγκοί μιλούσαν, δαιμονικά πνεύματα έφευγαν, ακόμη και νεκροί ανασταίνονταν! Αυτός ο άνθρωπος είναι διαφορετικός!

Θα πάω να τον βρω, σκέφτηκε.

Έμαθε ότι ερχόταν στην περιοχή της, βρήκε το σπίτι όπου Εκείνος είχε καταλύσει για να ξεκουραστεί  μακριά από το πλήθος, και χωρίς να το σκεφθεί περισσότερο, φώναξε  πνίγοντας τα δάκρυά της και τον παρακάλεσε να θεραπεύσει το παιδί της.

         Πουθενά στα Ευαγγέλια δεν βλέπουμε τον Ιησού να αποστρέφει τα μάτια του από την ανθρώπινη ανάγκη, όπως έκανε στην περίπτωση αυτής της γυναίκας. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, την πρόσβαλε. Στην αρχή δεν της μίλησε καθόλου και όταν εκείνη επέμεινε, Εκείνος της μίλησε «προσβλητικά». Μα να παρομοιάσει αυτήν και το παιδί της με τα σκυλιά! Εκείνη όμως δεν προσβλήθηκε. Κατάλαβε το νόημα των λόγων του Ιησού και με θάρρος και επιμονή στο αίτημά της, αλλά και ταπείνωση, γονάτισε και απάντησε χρησιμοποιώντας την ίδια μεταφορά που είχε χρησιμοποιήσει κι Εκείνος. «Κύριε, ακόμη και τα σκυλιά τρώνε από τα ψίχουλα των παιδιών…». Πρωτόγνωρο αυτό. Μια γυναίκα τολμά να αντιμιλήσει δημόσια σ’ έναν άντρα! Αυτό όμως δεν ήταν θράσος. Ήταν αγωνία για το άρρωστο κορίτσι της αλλά και πίστη στη δύναμη του Χριστού.

         Ίσως ο Χριστός ήθελε να δοκιμάσει την πίστη της. Κι εκείνη πέρασε τη δοκιμασία με επιτυχία. Κατά βάθος  ήξερε ότι ο Χριστός είχε δίκιο όταν της έλεγε πως είχε έρθει στη γη μόνο για τους «πλανεμένους Ισραηλίτες», ότι αυτοί είχαν την προτεραιότητα στο σχέδιο της σωτηρίας. Εκείνη ήταν μια εθνική. Η πίστη της όμως δεν την άφησε να χάσει τον αυτοσεβασμό της και να κάνει πίσω. Είχε επιχειρήματα. ΄Άλλωστε και ο Ιάειρος εθνικός ήταν. Κι εκείνου τον δούλο είχε θεραπεύσει ο Χριστός. Διεκδικούσαν και οι εθνικοί τα ψίχουλα έστω από τις ευλογίες του Θεού. Η γυναίκα αυτή, ήξερε πως όταν έχει κανείς πίστη, ακόμα και τα ψίχουλα είναι αρκετά.

         Η πίστη της έκανε μεγάλη εντύπωση στον Χριστό. Οι συμπατριώτες του από τη Ναζαρέτ τον είχαν απορρίψει, αλλά μια εθνική γυναίκα διακήρυττε την πίστη της σ’ Αυτόν. Η κόρη της έγινε καλά, χωρίς ο Χριστός καν να την δει και η μάνα ήταν βέβαιη για το αποτέλεσμα, την εξ αποστάσεως θεραπεία.

         Η γυναίκα αυτή έβαλε τα γυαλιά ακόμα και στους σοφούς και μορφωμένους Γραμματείς και Φαρισαίους. Μονομάχησε στα λόγια με τον Χριστό και νίκησε. Διεκδίκησε για τους εθνικούς το δικαίωμα στις ευλογίες του Θεού και έβαλε ένα λιθαράκι για να ανοίξει ο δρόμος  για το Ευαγγέλιο στα Έθνη. Μια εθνική, πιθανόν περιθωριακή, επίμονη γυναίκα έγινε η αφορμή για την εντολή που έδωσε ο Χριστός στους μαθητές του λίγο πριν αφήσει τη γη: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη…»

Χαναναία – Συροφοίνισσα: Γύρευε έστω και λίγα ψίχουλα…

 

_________________________

Της καςΈρσης Αντωνιάδου


 

 

 

 

    Η Σαμαρείτισσα

          Μια Ισραηλίτισσα

Οι καυτές ακτίνες του ήλιου φλόγιζαν τον κακοτράχαλο δρόμο που οδηγούσε στο πηγάδι του Ιακώβ. Μια γυναίκα με τη στάμνα της έσερνε τα βήματά της προς το πηγάδι. Είχε διαλέξει εκείνη την ώρα που κανείς άλλος δεν πήγαινε εκεί. Οι άλλοι πήγαιναν όταν η μέρα δρόσιζε. Ήθελε να είναι μόνη. Δεν άντεχε να ακούει κάθε φορά τα σχόλια των άλλων για την ηθική της, ούτε να αντιμετωπίζει τα περιφρονητικά τους βλέμματα. Εξ αιτίας της ανήθικης ζωής της  είχε μείνει χωρίς φίλους.

      Μια παράξενη συνάντηση την περίμενε στο πηγάδι. Πήγαινε για να πάρει νερό, και βρήκε το νερό της ζωής. Ένας άντρας καθόταν εκεί κι έμοιαζε κουρασμένος. Το χειρότερο ήταν ότι φαινόταν καθαρά πως δεν ήταν Σαμαρείτης. Ήταν Ιουδαίος! Τι δουλειά είχε ένας Ιουδαίος στο πηγάδι τους; Και πώς τολμάει να ζητάει αυτός από μια γυναίκα και μάλιστα Σαμαρείτισσα να του δώσει νερό; Αυτό ήταν σκάνδαλο!

      Εκείνον όμως δεν τον απασχολούσαν οι πολιτισμικές και κοινωνικές παραδόσεις,  δεν είχε ενδοιασμούς. Συνέχισε τη συζήτηση μαζί της και την έφερε αντιμέτωπη με τη ζωή της. Δεν μπορούσε πια να βρει καμιά δικαιολογία για τις πράξεις της. Ναι, το αναγνώριζε. Είχε πέντε άντρες κι’ αυτός που τώρα είχε, δεν ήταν άντρας της. Η αμαρτία κυβερνούσε τη ζωή της.

Ο Χριστός, όχι μόνο της ζήτησε νερό, αλλά προσφέρθηκε να της δώσει  με τη σειρά του, από το δικό του νερό, αυτό που μόνο Εκείνος μπορούσε να της δώσει. Και διάλεξε αυτήν, την περιθωριακή, την αμαρτωλή, την  ξένη, για να της πει ότι ο Θεός είναι πνεύμα και να της αποκαλύψει αυτό που δεν είχε αποκαλύψει σε κανέναν ως τότε. «Ναι, ήταν ο Μεσσίας». Αυτή η αποκάλυψη, έκανε τη Σαμαρείτισσα αθάνατη στις σελίδες της Βίβλου.

      Εκείνη «έπινε» τα λόγια του, το ζωντανό νερό της ζωής. Η αποκάλυψη όμως ήταν μεγάλη και η γυναίκα δεν μπορούσε να κρατήσει τη χαρά της για τον εαυτό της. Από το νερό που ήπιε η ίδια ,ήθελε να προσφέρει και στους συγχωριανούς της. Άφησε τη στάμνα της,  έτρεξε πίσω στο χωριό  και μάζεψε τους γείτονές της.

-Ελάτε να δείτε, τους είπε. Και τους διηγήθηκε τι είχε γίνει στο πηγάδι.

Πολλοί έτρεξαν ν’ ακούσουν οι ίδιοι τι είχε να τους πει ο Χριστός. Άλλοι όμως πίστεψαν μόνο από τα λόγια της Σαμαρείτισσας. Αυτοί που μέχρι τότε την κατηγορούσαν και την περιφρονούσαν, τώρα πίστευαν στα λόγια της. Ήταν ο καλύτερος μάρτυρας για τον Χριστό στην περιοχή της.

Την πιο δυνατή μαρτυρία την έχουν πολλές φορές τα πιο απίθανα άτομα. Κάποιος που δεν έχει ανάγκη σωτηρίας, δεν έχει και πολλά να πει. Κάποιος όμως, που ο Χριστός τον έχει αγγίξει ως τα τρίσβαθα της ψυχής του, τον έχει συγχωρήσει, έχει αγγίξει με το θεραπευτικό του χέρι τις πληγές της καρδιάς του, και τον έχει δροσίσει με το νερό της ζωής,  αυτός ναι, έχει πολλά να πει για τη δύναμη του Χριστού.

Η γυναίκα αυτή έγινε η αφορμή να προσκαλέσουν οι συγχωριανοί της τον Χριστό να μείνει μαζί τους μερικές μέρες. Οι προκαταλήψεις έπεσαν και οι μαθητές του Χριστού κατάλαβαν τι εννοούσε ο Χριστός όταν τους έλεγε ότι τα χωράφια είναι έτοιμα  για τον θερισμό.

Πέρασαν μερικά χρόνια και καθώς οι οπαδοί του Χριστού αυξάνονταν μέρα με τη μέρα ακόμα και μετά την ανάληψή Του, ξέσπασε ο διωγμός. Ήταν πια πολύ επικίνδυνο για τους χριστιανούς να μένουν στην Ιερουσαλήμ, γι’ αυτό κατέφυγαν στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια. Το κίνημα στη Σαμάρεια ολοένα μεγάλωνε τόσο που χρειάστηκε να πάει εκεί ένας ευαγγελιστής, ο Φίλιππος για να βοηθήσει.

Δεν υπήρχαν πια διαφορές ανάμεσα στους Ιουδαίους και τους Σαμαρείτες. Τα μίση και οι προκαταλήψεις έσβησαν. Και να σκεφθεί κανείς ότι το ευαγγελιστικό κίνημα στη Σαμάρεια είχε τις ρίζες του σε κείνη την γυναίκα που μίλησε με τον Χριστό στο πηγάδι του Ιακώβ!

Σαμαρείτισσα: Βρήκε το ζωντανό νερό.

Βιβλιογραφία:

 All the Women of the Bible, Edith Deen, Harper & Collins - Clothed with the Sun, Joyce Hollyday, Westminster John Knox Press

The Women’s Bible Commentary ,Newson & Ringe,  John Knox Press- Το όνομά της είναι Γυναίκα, Gien Karssen, Ο Λόγος

 

 

 

Περιπέτεια με Λεοντάρια

του κ. Χ. Αγαπίδη

 

 

 

«Δανιήλ, δούλε του Θεού του ζώντος, ο Θεός σου τον οποίον λατρεύεις ακαταπαύστως, ηδυνήθη να σε ελευθερώσει εκ των λεόντων;»

Δανιήλ 6,20

Μια πολύ περίεργη νύκτα ήταν εκείνη. Λίγο έξω από την πόλη υπήρχε η φωλιά των λεονταριών, όπου σύμφωνα με το διάταγμα του βασιλέως Δαρείου έριχναν οποιονδήποτε θα τολμούσε να προσευχηθεί σε άλλον θεό, εκτός από το βασιλιά Δαρείο.

Το διάταγμα αυτό, ήταν αποτέλεσμα δολοπλοκίας που σχεδίασαν μερικοί ισχυροί αυλικοί του παλατιού. Ο στόχος ένας. Το πρόσωπο του Εβραίου εκείνου, του Δανιήλ, που με την ακεραιότητα του χαρακτήρα του, και πιστότητα στον αληθινό Θεό, κατόρθωσε μέσα στο παλάτι να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη του βασιλιά Δαρείου. Η σκευωρία ήταν προφανής. Ο Δαρείος δεν θα έπρεπε να πέσει τόσο εύκολο θέμα της πλεκτάνης των αυλικών του. Δυστυχώς όμως ήταν κενόδοξος, και τον κολάκευσε η ιδέα να εκτοπισθούν για ένα μήνα όλοι οι θεοί της αυτοκρατορίας του. Βέβαια με το διάταγμα αυτό δεν θα εκτοπίζοντο από τις συνειδήσεις των ανθρώπων οι θεοί, αλλά υπήρχε η ελπίδα να εκτοπισθεί ο Δανιήλ από την θέσι του πρωθυπουργού της Αυτού Μεγαλειότητος του βασιλέως Δαρείου. Οι σκευωροί ήξεραν πόσο κενόδοξος ήταν ο Δαρείος όπως ήξεραν και πόσο αλύγιστος ήταν ο Δανιήλ. Και η συνωμοσία πέτυχε γύρω από τους δύο αυτούς πόλους. Και πέτυχε γιατί ο Δανιήλ αρνήθηκε να συμμορφωθεί με το διάταγμα του βασιλέως. Με την ιδιότητα του πρωθυπουργού του κράτους έδωσε το σύνθημα να αγνοήσουν όλοι το διάταγμα, και εξακολουθούσε τρεις φορές την ημέρα, ανοίγοντας το παράθυρο του δωματίου του προς την Ιερουσαλήμ, να προσεύχεται στο Θεό του. Από εδώ ξεκινά το μονοπάτι που έφερε τον Δανιήλ στον λάκκο των λεονταριών.

Τα λεοντάρια ήσαν πεινασμένα και μπορούσαν να καταξεσχίσουν τον Δανιήλ μόλις τον έριχναν μέσα. Δεν το έκαναν. Γιατί; Θαύμα, αγαπητοί φίλοι. Θαύμα στον λάκκο των λεονταριών. Πιο μεγαλύτερο θαύμα όμως ήταν η ηθική δύναμις που οδήγησε τον Δανιήλ στα λεοντάρια. Το ότι ο Δανιήλ βγήκε ζωντανός από τον λάκκο ήταν θαύμα. Το ότι όμως βάδισε στην τρομερή εκείνη φωλιά ήταν το μεγαλύτερο θαύμα.

Ο Δανιήλ μπορούσε εύκολα να αποφύγει την συνάντησί του αυτή με τα άγρια εκείνα θηρία. Μπορούσε μετά την έκδοσι του διατάγματος του Δαρείου, να μην ανοίγει το παράθυρό του και να προσεύχεται, κάνοντας ένα μήνα υπομονή. Αλλά και κατόπιν μετά την παραβίασι της εντολής θα μπορούσε να αποφύγει τις συνέπειες αν έδειχνε έστω και την παραμικρή υποχώρησι στην εκτέλεσι της διαταγής του Δαρείου. Μην ξεχνάμε πως ο Δαρείος ήταν με το μέρος του. Και όταν κατάλαβε την σκευωρία προσπάθησε να τον σώσει. Και θα το έκαμνε, αλλά έπρεπε να βοηθήσει και ο Δανιήλ. Και μην ξεχνάμε ότι είχαμε να κάνωμε και με τον νόμο των Μήδων και Περσών που δεν ακυρούται. Ο Δανιήλ ανήκε στην κατηγορία εκείνη των ανθρώπων που έχουν δύσκαμπτη την σπονδυλική στήλη, και έτσι στερούνται της ικανότητος να αναπροσαρμόζονται στις εκάστοτε κρατούσες συνθήκες. Λίγοι είναι οι άνθρωποι αυτοί. Λίγοι ήσαν σε κάθε εποχή. Και μέσα στην εκκλησία του Ιησού Χριστού λίγοι ήσαν, και λίγοι εξακολουθούν να είναι δυστυχώς. Πολλές φορές δυστυχώς αφήνουμε να μας επηρεάζει και να μας υπαγορεύει το περιβάλλον τον τρόπο της ζωής μας. Είμεθα Χριστιανοί με το αζημίωτο. Οι Χριστιανοί του είδους αυτού δεν πρόκειται να πάθουν καμιά ζημία στα υλικά τους συμφέροντα εξαιτίας αυτών ή εκείνων των θρησκευτικών πεποιθήσεων, διότι οι πεποιθήσεις τους έχουν το προτέρημα να προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Άνθρωποι των εύκολων εναλλαγών. Ο Δανιήλ δεν ήταν από αυτούς. Ο Δανιήλ εστερείτο της ικανότητος της συνθηκολογήσεως και του συμβιβασμού. Ο Δανιήλ ήταν σταθερός στις αρχές του, και αδιαφορούσε για τις οποιεσδήποτε συνέπειές τους. Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του Δανιήλ δεν αλλάζουν με τις κλιματολογικές συνθήκες. Και γέρος πλέον σε προχωρημένη ηλικία βαδίζει στον λάκκο με τα λεοντάρια, αλύγιστος με το κεφάλι ψηλά, υπερήφανος για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

Πίστις είναι να βαδίζεις στην φωλιά των λεονταριών, χωρίς να ξέρεις αν θα βγεις ζωντανός. Πίστις είναι η δύναμις εκείνη που βάζει στα χείλη του Ιώβ τα ωραία εκείνα λόγια: «και αν με θανατώνει εγώ θέλω ελπίζει εις Αυτόν». Και μια τέτοια πίστι μόνο ο Θεός μπορεί να την δώσει.

Κατά την διάρκεια των διωγμών της Ευαγγελικής Εκκλησίας στη Γαλλία, την εποχή της θρησκευτικής Μεταρρυθμίσεως, ένας Ουγενότος –έτσι ονόμαζαν τότε τους Ευαγγελικούς στη Γαλλία- ρίχθηκε στη φυλακή. Ήταν στενός φίλος του βασιλέως, αλλά ο βασιλεύς ήταν ανίκανος να τον βοηθήσει. Τον επισκέφθηκε στη φυλακή για να τον παρηγορήσει. «Θέλω να σε βοηθήσω», του είπε, «αλλά δεν μπορώ γιατί με αναγκάζουν άλλοι να σε αφήσω στο έλεός τους». «Σας αναγκάζουν μεγαλειότατε», απήντησε ο φυλακισμένος, «αν όμως αναγκάζουν εσάς, εμένα δεν μπορούν να με αναγκάσουν. Εγώ μπορώ να πεθάνω για εκείνο που πιστεύω». Αυτό το δικαίωμα, το είχε και ο Δανιήλ. Ο Δανιήλ μπορούσε να πεθάνει για τις αρχές του, για την θρησκεία του, για τον Θεό που πίστευε. Ο Δανιήλ γνώριζε ότι ο Θεός του μπορούσε να τον ελευθερώσει από τα λεοντάρια, και ήταν έτοιμος να πεθάνει για την αγάπη του Θεού. Αυτό θα πει πίστις. Πίστις δεν είναι εκ του ασφαλούς στην έννοια του Θεού. Πίστις είναι να βαδίζεις στην φωλιά των λεονταριών, χωρίς να ξέρεις αν θα βγεις ζωντανός. Πίστις είναι η δύναμις εκείνη που βάζει στα χείλη του Ιώβ τα ωραία εκείνα λόγια: «και αν με θανατώνει εγώ θέλω ελπίζει εις Αυτόν». Και μια τέτοια πίστι μόνο ο Θεός μπορεί να την δώσει.

Ενώ βρισκόμεθα μπροστά στον λάκκο των λεονταριών απολαμβάνοντες το πράγματι ωραίο αυτό θαύμα, πρέπει να σκεφθούμε και το εξής: Έτσι, άραγε, ξαφνικά έγινε το θαύμα αυτό; Δεν υπάρχει προϊστορία; Για να απαντήσωμε θα πάμε αρκετά χρόνια πιο πίσω. Τώρα ο Δανιήλ είναι γέρος, αλλά όταν τον πρωτογνωρίσαμε ήταν έφηβος 14-15 χρονών μεταξύ εκείνων των εξορίστων που έφερε ο Ναβουχοδονόσορ από την Ιερουσαλήμ. Ποιος ξέρει με ποιες συνθήκες ο νέος αυτός αρπάχθηκε από την αγκαλιά της μητέρας του μαζί με άλλους ομήρους και βρέθηκε έτσι ξαφνικά στα ανάκτορα του Δαρείου; Τους διάλεξε ο Ναβουχοδονόσορ για να γίνουν αυλικοί. Τότε για πρώτη φορά φάνηκε ο χαρακτήρας του Δανιήλ. Ο νόμος του Θεού απηγόρευε να γευθεί ένας Ισραηλίτης από ωρισμένα φαγητά στα πλούσια τραπέζια του παλατιού. Και το αγόρι εκείνο των 14-15 χρονών στάθηκε όρθιο μπροστά στο τραπέζι και είπε «όχι». «Λυπούμαι πολύ, κύριοι, αλλά ο νόμος του Θεού μου που πιστεύω και λατρεύω, δεν μου επιτρέπει να δοκιμάσω αυτά που μου προσφέρουνε». Αλύγιστο, άκαμπτο εκείνο το αγόρι, όπως και ο γέρος εκείνος που ύστερα από 70 χρόνια με θάρρος περπατούσε υπερήφανος προς τον λάκκο των θηρίων. Και πώς μπόρεσε ο γέρος εκείνος Δανιήλ να πει με τόσο θάρρος το όχι εκείνο, αν δεν είχε την πίστι και την δύναμη εκείνη πιστός στις αρχές του; Και πού βρήκε τη δύναμη αυτή; Αυτό μας αναγκάζει να πάμε πιο πίσω ακόμη, στην προϊστορία του θαύματος. Δεν είναι δύσκολο να φαντασθούμε, φίλοι μου, καθώς οι σκληροί εκείνοι στρατιώτες του Ναβουχοδονόσορ τραβούσαν από τα χέρια του πατέρα του τον νεαρό Δανιήλ. Σκληρή η ώρα του αποχωρισμού για την μητέρα. Τι να του έδινε άραγε η μητέρα από το σπίτι απ’ την μικρή παιδική του ζωή για να την θυμάται; Τι να του δώσει, κάτι που να μην μπορούν να του το κλέψουν οι στρατιώτες εκεί στα ξένα; Στις λίγες στιγμές που της επέτρεψαν να αποχαιρετήσει το όμορφο εκείνο αγοράκι της του ψιθύρισε: «Δανιήλ, παιδί μου, εκεί που πας στα ξένα, μην ξεχνάς εκείνα που σε έμαθα από μικρό παιδί. Μην ξεχνάς ότι είσαι εβραιόπουλο. Ποτέ μην ξεχνάς, αγόρι μου, τον νόμο του Θεού που έμαθες στο σπίτι μας. Ποτέ, αγόρι μου, μην ξεχνάς εκείνα που έμαθες στο Κυριακό σχολείο και στον όμιλο εφήβων. Τίμησε τον Θεό, αγόρι μου, όπου και αν βρεθείς και να είσαι βέβαιος ότι και ο Θεός θα σε τιμήσει». «Μονάχος σου, θα πορευτείς, μονάχος σου θα ζήσεις. Μονάχος το κεφάλι σου στα χέρια σου θα σφίξεις. Μονάχος σου κάποτε θα κλάψεις, μονάχος ίσως γελάσεις, και εμείς μακριά σου κι αν το ζητάς δεν θα μπορείς να φθάσεις. Δυο λόγια να σου πω και μην τα λησμονήσεις. Και να το πρώτο, πρόσεξε τον Θεό που γνώρισες, μην σου τον αμαυρώσουν λόγια μικρά και φθονερά, φαρμάκια οχιάς θανάτου, απόστρεψε το πρόσωπο, τα αυτιά σου να σφραγίσεις, και φύγε πέρα μακριά στα ξένα να μην τα συναντήσεις. Και ακόμα της αμαρτίας τη στράτα ποτέ μην στέρξεις να διαβείς. Εμείς γονατιστοί με την ματιά προς τα ψηλά στραμμένοι, στον Θεό θα προσευχόμαστε για σένα, αυτό μας απομένει».

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά έφυγε ο Δανιήλ. Μακριά στα ξένα, εξόριστος 15 χρονών σαν όμηρος. Έμεινε πίσω η μάνα του, αλλά του έδωσε κάτι που δεν μπορούσε να αφαιρέσει κανείς. Αυτή είναι, αγαπητοί μου αναγνώστες, η προϊστορία του θαύματος. Εκεί γεννώνται τα θαύματα. Στα γόνατα μιας ευσεβούς μητέρας. Στην ωραία ατμόσφαιρα ενός σπιτιού στο οποίο τιμάται ο Θεός. Αν ο νεαρός Δανιήλ φύγει από το σπίτι της μητέρας του χωρίς την προετοιμασία αυτή, άδικα θα ψάξουμε στην ιστορία για να βρούμε λάκκους με λεοντάρια και άλλες επεμβάσεις του Θεού στη ζωή μας. Πολύ βαριά η ευθύνη μας ως χριστιανών γονέων. Ο πατέρας και η μητέρα είναι εκείνοι που με αγάπη και θυσίες στις αρχές τους γράφουν την προϊστορία των θαυμάτων που κάνει ο Θεός στη ζωή των παιδιών μας. Είναι οι γονείς εκείνοι που θα βάλουν στα χέρια των παιδιών τους ένα πνευματικό κεφάλαιο και θα τους πουν: «Τώρα, παιδιά μου, πηγαίνετε και καλό σας ταξίδι, και ο Θεός να σας ευλογεί».

Και τώρα τελειώνοντας, ας γυρίσουμε πάλι στο λάκκο για ένα τελευταίο μάθημα. Τα σκοτάδια της νύκτας διαλύθηκαν. Πρωί-πρωί ο βασιλιάς Δαρείος έφθασε στο λάκκο. Όλη τη νύκτα δεν έκλεισε μάτι. Τον έτυπτε η συνείδησίς του για το κακό που επέτρεψε να γίνει στον πιστό εκείνο υπηρέτη του, τον Δανιήλ. Θυμόταν τι του είχε διηγηθεί ο Δανιήλ για τον Θεό του, και για την αγάπη του Θεού στα παιδιά Του. Γύρω-γύρω σιωπή επικρατεί, τι θα κάνει ο βασιλιάς Δαρείος. Με φωνή που έτρεμε φώναξε ο Δαρείος. Και τι είπε; Αυτό που είπε έχει μεγάλη σημασία για τη δική μας πνευματική ζωή. «Δανιήλ, ο Θεός σου που Τον λατρεύεις κάθε μέρα από το πρωί έως το βράδυ, μπόρεσε να σε γλιτώσει από τα λεοντάρια;» Αυτή την ερώτηση, φίλοι μου, κάνει ο κόσμος σήμερα σε όλους μας σε σχέση με τη θρησκεία μας, με τον Θεό μας, με την εκκλησία μας. Είτε το ακούμε, είτε όχι, είτε κάνουμε πως δεν το ακούμε, είτε το θέλουμε ή δεν το θέλουμε, ο κόσμος έξω μας ρωτάει: «Καλά είναι όλα αυτά που μας λέτε, ευαγγελικοί της Κατερίνης, της Θεσσαλονίκης, της Βεροίας, των Αθηνών. Καλά είναι αυτά που μας γράφεις Χαράλαμπε, Γιάννη, Κώστα κ.λπ., κ.λπ. Καλοί είναι οι ύμνοι σας, ακόμη καλύτερες οι προσευχές σας, σπουδαία η χορωδία σας, τα ορφανοτροφεία σας, τα Κυριακά σας σχολεία, τα ωραία κτήριά σας, ο τόπος της λατρείας σας, η συμπροσευχή των γυναικών σας, όλα καλά. Δεν φέρνουμε αντίρρηση. Όμως. Όμως, πέστε μας και κάτι για τα λεοντάρια. Για τα λεοντάρια της κακίας σας, των παθών σας, των συκοφαντιών σας, του φθόνου σας, της ζήλιας σας, των κουτσομπολιών σας, των καταλαλιών σας. Πέστε και κάτι για τις διαιρέσεις σας, τα μαλώματά σας. Με τα λεοντάρια αυτά πώς πάτε; Ο Θεός σας, που τόσα πολλά λέτε και τόσες θεωρίες μας αραδιάζετε, σας σώζει από τα λεοντάρια σας;»

Ο κόσμος, αγαπητοί μου φίλοι, ενδιαφέρεται αν ζούμε τη θρησκεία που πιστεύουμε. Είναι εσφαλμένη η εντύπωση μερικών ότι ο κόσμος σήμερα δεν ενδιαφέρεται πια για τη θρησκεία. Ενδιαφέρεται, φίλοι μου, περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Ο κόσμος σήμερα ενδιαφέρεται να μάθει αν υπάρχει μια θρησκεία που έχει την δύναμη να κλείσει τα στόματα των λεονταριών. Και επειδή δεν βλέπει κάτι τέτοιο, χάνει το ενδιαφέρον του για τη θρησκεία.

Η μάχη, φίλοι μου, δεν δίδεται μέσα στην εκκλησία. Η μάχη δίδεται έξω στον λάκκο των λεονταριών. Αν, φίλοι μου, δεν ξεχωρίζουμε (διαφέρουμε) από τους άλλους, ο κόσμος ποτέ δεν θα ενδιαφερθεί για τον Ιησού Χριστό, ώρες ολόκληρες να μιλάμε. Είναι η θρησκεία μας μια μεγάλη δύναμη για την καθημερινή μας ζωή ή είναι μια καλή θεωρία; Μπόρεσε ο Θεός μας να μας ελευθερώσει από τα λεοντάρια; Είμεθα έτοιμοι, φίλοι μου, να απαντήσουμε; Πόσο ωραία ήλθε η απάντηση από τον λάκκο των λεονταριών: «Βασιλεύ ζήθι εις τον αιώνα. Ο Θεός μου απέστειλε τον άγγελόν του και έφραξε τα στόματα τωνλεόντων, και δεν με έβλαψαν». Εκείνη τη νύκτα, φίλοι μου, ο Θεός έστειλε έναν από τους αγγέλους Του για να κρατήσουν συντροφιά στον πιστό δούλο Του, τον Δανιήλ. Ο Θεός, φίλοι μου, έχει έναν άγγελο για σένα και για μένα, και για όλους μας. Αν εμείς είμεθα πιστοί, αν είμεθα σταθεροί και αμετακίνητοι, ο Θεός θα στείλει σε κάθε κρίσιμη στιγμή τον άγγελό Του, και θα μας βοηθήσει να νικήσουμε το κακό.

Μια μητέρα όταν κοίμιζε κάθε βράδυ το αγοράκι της, συνήθιζε να του διηγείται μια ιστορία από το Ευαγγέλιο. Ένα βράδυ ο μικρούλης ζήτησε από τη μητέρα του να του πει την ιστορία του Δανιήλ με τα λεοντάρια. «Όχι», είπε η μητέρα, «δεν θα σου πω την ιστορία αυτή, γιατί όλη τη νύκτα θα θυμάσαι τα λεοντάρια και δεν θα μπορέσεις να κοιμηθείς». «Πες μου την, μαμά», επέμεινε ο μικρούλης, «και εγώ σου υπόσχομαι μητέρα πως δεν θα θυμάμαι τα λεοντάρια, αλλά τον άγγελο που έστειλε ο Θεός και έκλεισε τα στόματά τους».

Κι εμείς, φίλοι μου, ας θυμόμαστε πάντοτε τον άγγελο του Θεού όταν παρουσιάζονται μπροστά μας τα λεοντάρια. Ας θυμόμαστε τις υποσχέσεις του Θεού και την δύναμή Του. Ας έχουμε καθημερινά, φίλοι μου, με πίστη και ταπεινοφροσύνη την υπόσχεση του Θεού. Θα νικήσει τα λεοντάρια, να είμαστε βέβαιοι. Με πίστη και ταπεινοφροσύνη ας ζητούμε τη βοήθειά Του κάθε στιγμή, διότι είναι ο μόνος που μπορεί να μας δώσει τη νίκη εναντίον των διαφόρων παθών και αδυναμιών που μας κάνουν ανάξιους απέναντί Του.  Ì


 

 

Αναγέννηση:

Τίνος Ενέργεια την Προκαλεί;

 

του  κ Λ. Κολλάρου

 

 

 

 

 

Η

 λέξη και μόνο «αναγέννηση» είναι αρκετή να φέρει ένα χαμόγελο αγαλλίασης στα χείλη εκείνου που γνωρίζει το νόημά της. Πολύ περισσότερο είναι ικανή να ξυπνήσει γλυκές μνήμες του παρελθόντος στις ψυχές εκείνων που κάποτε γεύτηκαν αυτήν την εμπειρία. Την λέξη αυτή με το νόημα που κρύβει στα σπλάγχνα της αλλά και κυρίως τη λέξη «γεννάω», στις διάφορες μορφές της, και σε σχέση πάντα με το ίδιο θέμα, τις συναντάμε αρκετές φορές στην Καινή Διαθήκη. Όσοι άνθρωποι και όσοι πιστοί γραφτούν μαθητές στο σχολείο που δασκάλισσες είναι και αυτές, δεν θα μείνουν πνευματικά αναλφάβητοι. Και τούτο διότι και αυτές τη σοφία τους από τον Μεγάλο Διδάσκαλο την αντλούν. Ο Κύριος δεν δίδαξε στον Νικόδημο την δυνατότητα κάποιος να «γεννηθή άνωθεν»; Οι λέξεις λοιπόν γύρω από την νέα γέννηση και τα νοήματά τους από τον Θεό προέκυψαν και ανάβλυσαν από την θεοπνευστία του Αγίου Πνεύματος. Δεν πρέπει να μας φαίνεται συνεπώς παράξενο που αυτό το θέμα σαγηνεύει τους πιστούς, ούτε είναι υπερβολικό που αυτή η εμπειρία έχει κατακτήσει μία θέση στα διάφορα θεολογικά συστήματα της Χριστιανικής Εκκλησίας. Πολλοί θεολόγοι αλλά και «απλοί πιστοί» ασχολήθηκαν με την εξερεύνηση, την ακριβή διατύπωση και την εκτίμηση της αξίας και της θέσης αυτού του δόγματος συμπεριλαμβάνοντάς το στην ομάδα των Χριστιανικών ομολογιών που αποκρυσταλλώνουν τα πιστεύω μας. Και για να πάρουμε μία γεύση από τέτοιες Ομολογίες διαβάζουμε στην Ομολογία Πίστεως του Westminster (1647), άρθρο 13, παράγραφος 1 τα εξής: «Αυτοί που αποτελεσματικά καλούνται και αναγεννώνται, έχοντας δημιουργηθέντα μέσα τους μία καινούργια καρδιά και ένα καινούργιο πνεύμα, περαιτέρω αγιάζονται πραγματικά και προσωπικά,…». Εδώ η αναγέννηση συνδέεται με την ανταπόκριση του ανθρώπου στην κλήση του Ευαγγελίου και σηματοδοτεί μία καινούργια πορεία σε δρόμο αγιότητας. Η Ομολογία πίστεως των Βαπτιστών (1689) μιλώντας για την αναγέννηση (αν και δεν χρησιμοποιεί αυτούσιο τον όρο αναγέννηση στο απόσπασμα που παραθέτουμε αλλά περιφραστικό όρο, «να του δοθεί ζωή», εν τούτοις εννοεί «αναγέννηση» όπως γίνεται σαφές από την επόμενη παράγραφό του) αναφέρει στο άρθρο 10, παράγραφος 2 τα εξής: «Μέχρι να του δοθεί ζωή και να ανακαινισθεί από το Άγιο Πνεύμα, ο άνθρωπος είναι νεκρός ‘εν τοις παραπτώμασι και ταις αμαρτίαις’.» Στον Καταστατικόν Χάρτην της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, στην Ομολογία Πίστεως και στο άρθρο 15 που τιτλοφορείται «περί εκλογής και αναγεννήσεως» γράφει: «… εις τον οποίον το Άγιον Πνεύμα χορηγεί την πνευματικήν ζωήν δια της Αναγεννήσεως, δι’ ής και μόνης γινόμεθα νέα κτίσματα…». Από αυτές τις παραθέσεις γίνεται σαφές ότι η αναγέννηση στέκεται σαν ορόσημο που κόβει στα δύο την πορεία του ανθρώπου στη ζωή αυτή πριν την αναγέννηση και μετά από αυτήν. Το ερώτημα είναι, πώς δημιουργείται αυτό το ορόσημο και πια η ενέργεια που το φέρνει στην ύπαρξη;

Την εμπειρία της αναγέννησης όλοι την αντιλαμβανόμαστε σαν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ της παλιάς αμαρτωλής ζωής και της νέας άγιας ζωής που την βιώνουμε στη σφαίρα του πνευματικού ορίζοντα. Όλοι καταλαβαίνουμε ότι αν υπάρχει στη ζωή ενός ανθρώπου η αναγέννηση, εκεί έχει χαραχθεί μία διαχωριστική γραμμή που εκφράζει την ριζική αντίθεση μεταξύ του πριν και του μετά. Αυτό είναι εύκολο να το καταλάβουμε. Πιο δύσκολο όμως είναι να εντοπίσουμε σε ποιο ακριβώς σημείο πρέπει να χαραχθεί η διαχωριστική γραμμή που εκφράζει την αναγέννηση. Αν φαντασθούμε την εμπειρία της σωτηρίας σαν ένα σύνολο από διάφορα κομμάτια –μετάνοια, πίστη, κλήση στον Χριστό, δικαίωση, αναγέννηση –ποια είναι η σειρά με την οποία τοποθετούνται όλα αυτά; Πού πρέπει να τοποθετήσουμε την αναγέννηση σε αυτήν την σειρά; Πόσο μπροστά ή πόσο πίσω; Ποια είναι η θεολογική και Βιβλική σειρά όλων αυτών; Τι προηγείται και τι ακολουθεί; Ποια από τα πολύτιμα αυτά τμήματα πρέπει να παρελάσουν ενώπιόν μας πρώτα και ποια να ακολουθούν; Στενή σχέση με αυτούς τους προβληματισμούς έχει και το ερώτημα, Τι τελικά είναι αυτό που προκαλεί την αναγέννηση; Από τι προκαλείται η αναγέννηση και τι είναι αυτό που και η ίδια προκαλεί εκεί όπου υπάρχει; Και εδώ είναι που υπάρχουν εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις. Μερικοί τοποθετούν σαν πρωτοστάτη στην όλη διαδικασία της σωτηριακής μας εμπειρίας την προσωπική πίστη. Δηλαδή εξαρτούν την αναγέννηση από την πρωτοβουλία του ανθρώπου να ασκήσει πίστη, θεωρούν την πίστη ως το αίτιο που προκάλεσε την εμπειρία της αναγέννησης και την αναγέννηση ως το αποτέλεσμα αυτού του αιτίου. Μία τέτοια απάντηση μπορεί να θεωρηθεί σωστή αλλά μπορεί να θεωρηθεί και λάθος! Εξαρτάται από το τι εννοούμε όταν χρησιμοποιούμε τον όρο «αναγέννηση». Μεγάλη σύγχυση προκαλείται σε Βιβλικά θέματα επειδή όλοι χρησιμοποιούμε διάφορους όρους, αλλά αυτούς τους όρους τους κατανοούμε διαφορετικά η κάθε παράταξη. Είναι ανάγκη σε κάθε σοβαρή μελέτη ενός θέματος όλοι να κατανοούμε με σαφήνεια και ακρίβεια τους σχετικούς όρους, διαφορετικά όχι μόνο δεν υπάρχει συμφωνία αλλά ούτε καν συνεννόηση! Εμείς που είμαστε προτεστάντες (ευαγγελικοί, πεντηκοστιανοί, κ.λπ.) πρέπει να θυμόμαστε ότι οι πνευματικοί μας πρόγονοι, από την εποχή της Μεταρρύθμισης και μέχρι σήμερα, κατέβαλλαν την μέγιστη δυνατή προσπάθεια να δώσουν σαφείς ορισμούς στις λέξεις, στα θέματα, στις έννοιες που μας αφορούν και αποτελούν μέρος του πιστεύω μας. Υφίσταται ανάγκη λοιπόν να γνωρίζουμε τι εννοούμε όταν μιλάμε για αναγέννηση. Κάτι τέτοιο θα μας βοηθούσε να καταλάβουμε καλύτερα τι θέση έχει αυτή στο πλαίσιο της σωτηρίας.

Η ανάγκη για εσωτερική αλλαγή: Στα πνευματικά πράγματα οι εξωτερικές πράξεις του ανθρώπου δεν είναι ανεξάρτητες ούτε αυτόνομες, δεν είναι ούτε αυτοκέφαλες, αυτοδιοικούμενες ή τυχαίες. Απεναντίας είναι υπόδουλες σε μία εσωτερική διάθεση η οποία είναι ο απόλυτος ρυθμιστής κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας είτε πρόκειται για σκέψη, επιθυμία, επιλογή, σκοπό ή πράξη. Η εσωτερική φύση του ανθρώπου, ή αλλιώς η πνευματική κατάστασή του, είναι ο καθοριστικός παράγοντας που διαμορφώνει το ποιόν κάθε πρωτοβουλίας και κάθε ενέργειάς του. Δεν είναι δύσκολο να πιστέψουμε όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο να είναι καλός ότι αυτός εκ του καλού θησαυρού της καρδίας του εκφέρει το αγαθό και δεν είναι σε μας παράξενο όταν βλέπουμε την κακία ενός ανθρώπου να σκεφτούμε ότι αυτός εκ του κακού θησαυρού της καρδίας του εκφέρει το κακό. Γνωρίζουμε ότι ακόμα και το στόμα του ανθρώπου λαλεί όχι ανεξάρτητα και απρόβλεπτα αλλά από του περισσεύματος της καρδίας. Όλα ελέγχονται και υπαγορεύονται από την εσωτερική φύση του ανθρώπου είτε πρόκειται για αποφάσεις, κλίσεις και ροπές, όλα αρμονικά υποκλίνονται στα κελεύσματα της καρδιάς. Ακόμα και η απόφαση να εκλέξει ή να απορρίψει κάποιος τον Χριστό βρίσκει τον εαυτόν της σε απόλυτη αρμονία με τις πνευματικές κλίσεις της καρδιάς. Αυτό δηλαδή που επιλέγει κάποιος να πει ή να μην πει, να κάνει ή να μην κάνει, να ενδιαφερθεί για τον Χριστό ή να αδιαφορήσει γι’ Αυτόν, δεν έχει την ρίζα του στον εγκέφαλο, όπου πράγματι φαινομενικά έχουν την πηγή τους όλες οι επιθυμίες, διαλογισμοί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι, πονηρίες, ενδιαφέροντα, αποφάσεις, κ.λπ., αλλά στην καρδιά. Καρδιά και εγκέφαλος. Το πρώτο υπαγορεύει, το δεύτερο εκτελεί· το πρώτο δείχνει το δρόμο στον οποίο το δεύτερο πρέπει να βαδίσει. Στην ίδια λοιπόν την φύση του ανθρώπου και την εσωτερική του κατάσταση πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας.

Έστω και μετά από μία σύντομη έρευνα στην Γραφή θα παρατηρήσουμε ότι δεν έχει να πει κολακευτικά λόγια για την φύση του ανθρώπου. Εάν δεν κάνουμε μία εμπεριστατωμένη μελέτη για το συγκεκριμένο αυτό θέμα τότε είναι που θα τα βάψουμε μαύρα. Η εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου δεν περιγράφεται με ρόδινα χρώματα. Φυσικά δεν μιλάμε για την ανθρώπινη φύση όπως την έπλασε ο Θεός αλλά όπως κατάντησε ταυτόχρονα με την πτώση του Αδάμ στην αμαρτία. Όταν η Βίβλος μιλάει για την καρδιά, την περιγράφει σαν ένα πραγματικό οχετό πάσης ακαθαρσίας. Δεν υπάρχει αμαρτία, όσο βδελυρή κι αν είναι αυτή, που να μη την συμπαθεί η ανθρώπινη καρδιά. Ο άνθρωπος στην ξεπεσμένη του κατάσταση είναι σφόδρα διεφθαρμένος· η καρδιά του είναι απατηλή· είναι εχθρός του Θεού. Εάν δε τολμήσεις να ξεσκεπάσεις τα πονηρά του έργα, θα σε μισήσει. Το να επιστήσει κάποιος την προσοχή του ανθρώπου στα πονηρά του έργα είναι η πρώτη ανάγκη του ανθρώπου· η πρώτη ανάγκη του ανθρώπου είναι κάποιος να μαρτυρήσει για τα πονηρά του έργα. Αυτήν την πρώτη ανάγκη άλλωστε προσπάθησε να καλύψει και ο Χριστός. Και να τα αποτελέσματα: «… ο κόσμος… εμέ δε μισεί, διότι εγώ μαρτυρώ περί αυτού, ότι τα έργα αυτού είναι πονηρά». Ο άνθρωπος ως προς την εξωτερική του εμφάνιση μπορεί να φαίνεται καλός, μορφωμένος, ηθικός και αξιοπρεπής· ως προς την πραγματική του υπόσταση όμως είναι εχθρός του Θεού και λάτρης του εαυτού του και της αμαρτίας του. Πώς μπορούμε να φέρουμε τον άνθρωπο κοντά στον Θεό;

Στο ερώτημα αυτό η απάντηση δεν είναι, «Να τον μορφώσουμε», «Να τον εκπαιδεύσουμε», «Να τον καλλιεργήσουμε», «Να τον διδάξουμε», αλλά είναι, «Να τον αλλάξουμε εσωτερικά». Αν αυτό καταφέρουμε τότε ο άνθρωπος από μόνος του θα διψάει για τον Θεό, η φύση του θα κλίνει προς τον Θεό, θα έχει μία φύση και μια καρδιά που θα αγαπούν τον Θεό και ένα τέτοιο δένδρο θα παράγει τους ανάλογους καρπούς. Αυτή η εσωτερική αλλαγή όμως είναι η αναγέννηση. Η αναγέννηση είναι η εσωτερική ανανέωση του ανθρώπου. Με την αναγέννηση συντελείται μία τέτοια εσωτερική αλλαγή του ανθρώπου που στην κυριολεξία μπορούμε να μιλάμε για ένα θαύμα. Ο άνθρωπος βέβαια συνεχίζει να έχει την ίδια φυσικά προσωπικότητα όσον αφορά στα πνευματικά ουδέτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και συμπεριφοράς του. Αλλά όσον αφορά στα πνευματικά χαρακτηριστικά του υπάρχει μία ριζική αλλαγή. Ο άνθρωπος προτού να μπορέσει να απλώσει το χέρι της πίστεως προς τον Άγιο, τον Όσιο και Αμίαντο Χριστό πρέπει ο ίδιος να αλλάξει εσωτερικά και να αποκτήσει μία φύση που να αναγνωρίζει την αγιότητα, την οσιότητα, την καθαρότητα σαν το δικό της στοιχείο. Αυτή η αλλαγή της φύσης μας, η απόκτηση της νέας άγιας φύσης είναι η αναγέννηση. Το πράσινο φως να πιστέψει κάποιος στον Χριστό πρέπει να το δώσει μία εκ των προτέρων ανανεωμένη καρδιά. Και τούτο είναι φυσικό διότι η πίστη στον Χριστό σαν παράδειγμα είναι μία καθαρά πνευματική πράξη, ανήκει στην πνευματική σφαίρα και μπορεί να προέλθει από έναν άνθρωπο που και ο ίδιος είναι πνεύμα. Σχετικά ακριβώς με αυτό ο Κύριος είπε στον Νικόδημο, «Το γεγεννημένον εκ της σαρκός είναι σαρξ· και το γεγεννημένον εκ του πνεύματος είναι πνεύμα». Αυτό είναι σωστό και σημαίνει ότι ο μη αναγεννημένος άνθρωπος δεν μπορεί να παράγει πνευματικές πράξεις παρά μόνο σαρκικές· πρέπει πρώτα να αναγεννηθεί για να παράγει πνευματικές πράξεις, σκοπούς, επιλογές, προτιμήσεις, πίστη στον Χριστό, μετάνοια ή ο,τιδήποτε άλλο πνευματικό. Εκ φύσεως η στάση του ανθρώπου απέναντι στον Κύριο είναι απορριπτική. Η φυσική στάση του απέναντι στον Θεό είναι να μην Τον αγαπάει και να μην ενδιαφέρεται γι’ Αυτόν. Δεν είναι παράξενο αυτό. Είναι αυτό ακριβώς που θα περίμενες από την σάρκα. Η σάρκα έρπει επάνω στα σαρκικά, αρέσκεται στην αμαρτία που είναι το στοιχείο της, φιλοδοξεί ό,τι είναι σαρκικό, φροντίζει και ενδιαφέρεται για ό,τι είναι σάρκα, επιθυμεί αυτά που ανήκουν στο δικό της χώρο. Η σωτηρία όμως είναι πνευματικό, η επαφή με τον Θεό είναι κάτι που ανήκει στο χώρο του πνεύματος, η επιθυμία για τον Θεό και η διάθεση για επιστροφή σ’ Αυτόν είναι πνευματικές ενέργειες που δεν μπορούν να προέλθουν από μία σαρκική φύση. Μπορούν όμως να προέλθουν από μία πνευματική φύση. Πρέπει πρώτα ο άνθρωπος να γεννηθεί από το Άγιο Πνεύμα για να είναι και ο ίδιος πνεύμα. Και όταν ο άνθρωπος γεννηθεί στην σφαίρα του πνεύματος τότε η μετάνοια, η κλίση προς τον Θεό, η πίστη στον Χριστό, η αγάπη για τα πνευματικά γίνονται οι φυσικές εκδηλώσεις της ανανεωμένης καρδιάς.

Η αδυναμία του ανθρώπου να επιτελέσει την εσωτερική αλλαγή: Από τα προηγούμενα διαπιστώσαμε την ανάγκη του ανθρώπου να μεταβληθεί εσωτερικά από σάρκα σε πνεύμα, διαφορετικά είναι αδύνατον να πιστέψει και να επιστρέψει. Η θέση μας στην παρούσα παράγραφο είναι ότι ο άνθρωπος είναι παντελώς ανίκανος να επιφέρει στον εαυτόν του αυτήν την εσωτερική αλλαγή. Ο Αιθίοπας αδυνατεί να αλλάξει το χρώμα του δέρματός του και η πάρδαλις τα ποικίλματά της. Είναι ορισμένα πράγματα που είναι αλλά και θα παραμένουν αδύνατα για τον άνθρωπο και ένα από αυτά είναι το να επιφέρει ο ίδιος την αλλαγή της καρδιάς του, της φύσης του. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ξεπεράσει την φύση του. Πολλά πράγματα βέβαια μπορεί να τροποποιήσει ως προς τις εξωτερικές εκδηλώσεις της ζωής του –μπορεί να διακόψει μία κακή συνήθεια, να σταματήσει μία κακή έξη, να επιδοθεί σε έργα αλληλεγγύης και βοήθειας προς τους συνανθρώπους του- αλλά δεν μπορεί να επιφέρει την αλλαγή της διεφθαρμένης φύσης του. Ενώ είναι ανάγκη ο άνθρωπος να αναγεννηθεί, δηλαδή να αλλάξει ριζικά εσωτερικά και να ξαναχτιστεί, προκειμένου να νοιώσει τη διάθεση να πλησιάσει τον Χριστό και να επιλέξει Αυτόν, δεν μπορεί ο ίδιος με οποιοδήποτε τρόπο να αναγεννήσει τον εαυτό του. Καμία ενέργειά του δεν μπορεί να προκαλέσει την αναγέννηση. Η ανάγκη όμως για αναγέννηση εξακολουθεί να υφίσταται. Αυτός είναι ο λόγος που ο Χριστός δεν είπε στον Νικόδημο, «Αναγεννήσου», σαν να εξαρτιόταν κάτι τέτοιο από τον Νικόδημο, αλλά του υπέδειξε την ανάγκη του, μία ανάγκη που μόνο ο Θεός μπορεί να την καλύψει. Με όλα αυτά που λέμε, στον ορίζοντα της σκέψης μας προβάλλει περισσότερο και περισσότερο η χάρη του Θεού. Βλέπουμε καθαρότερα πόσο εξαρτόμαστε από τη Θεϊκή χάρη στην οποία οφείλουμε κάθε σταγόνα της σωτηρίας μας.

Η κυριαρχία του Αγίου Πνεύματος: Ο Κύριος είπε στον Νικόδημο, «Το Πνεύμα όπου θέλει πνει». Για την αναγέννηση εξαρτόμαστε ολοκληρωτικά από την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, όπως και με τη φυσική μας γέννηση στον κόσμο αυτό εξαρτόμαστε από τους φυσικούς γονείς μας. Το να έχουμε πνευματική κατανόηση της βασιλείας του Θεού είναι ένα προνόμιο που θέλησε να μας το δώσει το Άγιο Πνεύμα και εδώ όλα εξαρτώνται από την απόφαση του Αγίου Πνεύματος και την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Αυτός γεννάει όπου και όταν «θέλει». Αυτό τονίζει την κυριαρχία του Αγίου Πνεύματος. Ο άνεμος στις ενέργειές του δεν εξαρτάται από τα κελεύσματά μας· ούτε και η αναγεννητική ενέργεια του Πνεύματος. «Ουκ οίδας πόθεν έρχεται και πού υπάγει» -το έργο του Πνεύματος είναι μυστηριώδες. Όλα δείχνουν την κυριαρχία, αποτελεσματικότητα και το ανεξιχνίαστο του έργου του Πνεύματος στην αναγέννηση. Είναι η κυρίαρχη ενέργεια του Αγίου Πνεύματος που επιφέρει αυτήν την αλλαγή. Και τούτο διότι το Πνεύμα είναι η πηγή της. Και εφόσον Αυτός είναι Εκείνος που επιφέρει την νέα γέννηση, Αυτός είναι και ο μόνος αρχηγός και ενεργός παράγοντας.

Αναγέννηση και πίστη –τι προηγείται και τι έπεται; «Πας ο πιστεύων ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός, εκ του Θεού γεγέννηται» (Α΄ Ιωά. ε΄ 1). Εδώ αναφέρονται δύο ενέργειες: το να πιστεύει κάποιος και το να γεννηθεί κάποιος. Η ενέργεια του να πιστεύει κάποιος είναι στον ενεστώτα, η ενέργεια του να γεννηθεί κάποιος είναι στον παρακείμενο. Οι δύο αυτοί χρόνοι εδώ φανερώνουν τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις δύο αυτές ενέργειες· και είναι σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Η ενέργεια που εκφράζεται με τον ενεστώτα στην προκειμένη περίπτωση (το να πιστεύει κανείς) υφίσταται διότι κάποια άλλη ενέργεια έχει ήδη λάβει χώρα αφού αυτή εκφράζεται με τον παρακείμενο και που είναι το γεγονός ότι ένας τέτοιος άνθρωπος έχει ήδη γεννηθεί. Εάν κάποιος πιστεύει, αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι έχει ήδη γεννηθεί. Δεν μπορεί κάποιος να πιστεύει εάν δεν έχει γεννηθεί από το Πνεύμα. Ας μεταφερθούμε στην πρώτη στιγμή κατά την οποία κάποιος ασκεί πίστη στον Χριστό. Για τον άνθρωπο αυτό και κατά την πρώτη αυτή στιγμή της πίστεώς του η Γραφή λέει ότι «γεγέννηται εκ του Θεού», δηλαδή έχει γεννηθεί εκ των προτέρων από τον Θεό. Αυτή είναι η διαπίστωση που κάνει γι’ αυτόν η Γραφή, ότι αυτή η γέννησή του έχει ήδη συμβεί. Είναι η πρώτη στιγμή της πίστεώς του αλλά όχι η πρώτη στιγμή της γεννήσεώς του, αυτό το δεύτερο έχει ήδη συμβεί, πριν από την πρώτη στιγμή της πίστεως. Η εκ του Θεού γέννηση προηγείται, η πίστη έπεται. Η δόξα για τη σωτηρία του ανθρώπου αποδίδεται στον Θεό· η χάρη που απολαμβάνουμε προέρχεται από Αυτόν.

Η χάρη του Θεού στη σωτηρία του ανθρώπου: Είναι γενικά δεκτό ότι δεν μπορούμε να καυχηθούμε για την σωτηρία μας αλλά πρέπει να αποδώσουμε όλη τη δόξα στον Θεό. Η σωτηρία μας είτε σαν σύνολο είτε στα ιδιαίτερα κομμάτια που την απαρτίζουν δεν μπορεί να βρει την ρίζα του γενεαλογικού της δένδρου στην ενέργεια του ανθρώπου αλλά στην χάρη του Θεού. Απολαμβάνουμε τώρα τα ποικίλα οφέλη της σωτηρίας όχι διότι καταφέραμε κάτι που οι άλλοι δεν το κατάφεραν. Δεν μπορούμε να κολλήσουμε κανένα παράσημο στο πέτο μας. Αν πράγματι έχουμε λάβει τις ευλογίες του Θεού ας θυμηθούμε ότι αυτές δεν έρχονται σε εκείνους που νομίζουν ότι κάτι κατάφεραν να κάνουν με το σπαθί τους αλλά έρχονται «τοις πεπιστευκόσι δια της χάριτος» Πράξ. ιη΄ 27.

Αι δυστυχείς ημών ψυχαί

Ω! πόσον έρπουσι χαμαί

ζητούσαι τα προσωρινά

απατηλά και ταπεινά.

Μόνη η χάρις Σου Θεέ

ελκύει την ψυχήν προς Σε.

Αυτή ζωοποιεί ψυχάς

νενεκρωμένας και ψυχράς.

(ύμνος 193 – Ελθέ ω Πνεύμα του Θεού)  Ì

                                                                               

Ο κ. Λ. Κολλάρος είναι κήρυκας του Ευαγγελίου στην Ε.Ε.Ε. Ιωαννίνων.

 


 

Η Εξάρτηση και η Αντιμετώπισή της



 

του κ. Χ. Ι. Νταγκουνάκη

Η σκηνή ξετυλίγεται τον Νοέμβριο 1999 έξω από το γραφείο του ανακριτή στην Αθήνα και είναι ιδιαίτερα συγκινητική. Δύο γυναίκες, η μητέρα του θύτη και η μητέρα του θύματος αγκαλιασμένες ζουν η καθεμιά τον δικό της πόνο: Η μία είναι η μητέρα του 22χρονου δράστη και η άλλη είναι η μητέρα του συνομήλικου θύματός του, στον οποίο επιτέθηκε ο δράστης κάπου στην Ομόνοια, με σκοπό να τον ληστέψει για να εξασφαλίσει χρήματα για τη δόση του, και τελικά τον σκότωσε. Η τοξικομανία ήταν που τον οδήγησε στο έγκλημα.

      «Δεν το έκανες εσύ παιδί μου», του είπε η μάνα του θύματος, «τα ναρκωτικά σε έφτασαν εδώ· κι εγώ θα έρθω στο δικαστήριο να σε υπερασπιστώ».

      Ήταν η στιγμή που ο νεαρός κατηγορούμενος είχε βρει έναν απρόσμενο μάρτυρα υπεράσπισης στο πρόσωπο μάλιστα της μάνας του θύματός του. Η ίδια δεν θα ζητούσε την ποινική δίωξη του παιδιού, δείχνοντας κατανόηση για το δράμα που ζει ο ίδιος και η οικογένειά του λόγω της εξάρτησής του από τα ναρκωτικά.

Ήταν ένας τρόπος αντιμετώπισης της εξάρτησης…

***

Κάθε μέρα γινόμαστε μάρτυρες βίαιων περιστατικών με αιτία ή επίκεντρο νέους συνήθως ανθρώπους, που είναι εξαρτημένοι από τα ναρκωτικά. Είναι γεγονός ότι τα ναρκωτικά μαζί με το εμπόριο όπλων και την πορνεία αποτελούν σήμερα μια από τις σπουδαιότερες πηγές παράνομου πλουτισμού διεθνώς. Κι έχουμε συνηθίσει, όταν μιλάμε για εξάρτηση, να εννοούμε την εξάρτηση των ναρκωτικών. Βέβαια, αυτή είναι η συνηθέστερη αλλά δεν είναι η μόνη.

Στο άρθρο που ακολουθεί, θα δούμε ότι η εξάρτηση είναι μια ευρύτερη κατάσταση, που δεν έχει να κάνει μόνο με ουσίες αλλά και με συνήθειες και με διάφορες τάσεις ή ορμές του οργανισμού μας. Επίσης, θα προτείνουμε τρόπους αντιμετώπισης από τον ίδιο τον εξαρτημένο είτε αυτός είναι νέος, είτε μεγαλύτερης ηλικίας.

1. Τι είναι Εξάρτηση;

Εξάρτηση είναι ο διακαής πόθος να δοκιμάσουμε κατ’ επανάληψη μια πράξη ή μια ουσία, για την οποία, προκειμένου να την απολαύσουμε, είμαστε πρόθυμοι, αν χρειαστεί, να πληρώσουμε το τίμημα (ή μια αρνητική συνέπεια). Τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές θεωρούν εξάρτηση τόσο αυτή που έχει να κάνει με ουσίες (αλκοόλ, καπνός, φαγητό, ναρκωτικά κλπ.) όσο κι εκείνη που σχετίζεται με κάποια πράξη, μια συμπεριφορά (π.χ. χαρτοπαιξία, ανεξέλεγκτη σεξουαλική δραστηριότητα, κλεπτομανία, υπερκατανάλωση κλπ.)

Στη μελέτη μας αυτή θα προσπαθήσουμε να δούμε διάφορες μεθόδους, τεχνικές και θεωρητικές, που βοηθούν στην αντιμετώπιση και των δύο αυτών ειδών εξάρτησης.

Αρνητικές εξαρτήσεις, που είναι σχετικά μικρότερης σπουδαιότητας, όπως λ.χ. το να βλέπει κανείς πολλές ώρες τηλεόραση κάθε μέρα, να τρελαίνεται για σοκολάτα, ή να πεθαίνει για λίγο παραπάνω χουζούρι στο κρεβάτι του την Κυριακή το πρωί, πολλές φορές δεν θεωρούνται καν εξαρτήσεις, επειδή το τίμημα που καλούνται αυτά τα άτομα να καταβάλουν είναι μηδαμινό. Απ’ την άλλη μεριά, χρησιμοποιούμε τον όρο “εξαρτημένος”, όταν θέλουμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον, που τουλάχιστον στα μάτια των άλλων ακολουθεί κατ’ επανάληψη μια συμπεριφορά θυσιάζοντας ένα υπερβολικά μεγάλο τίμημα, τελείως δυσανάλογο με την ωφέλεια που υποτίθεται ότι προκύπτει απ’ αυτή τη συμπεριφορά. Όταν ένας έχει χάσει την καριέρα του, το σπίτι του, την οικογένεια και τους φίλους του, επειδή κάνει χρήση κοκαΐνης, τότε λέμε πως αυτός ο άνθρωπος είναι εξαρτημένος από την κοκαΐνη.

Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα μορφών εξάρτησης. Ξεκινάει από αυτές που έχουν πολύ μικρές αρνητικές επιπτώσεις και φτάνει μέχρι τις πολύ σοβαρές, όπως τα ναρκωτικά. Ανάμεσά τους υπάρχουν πολλές και διάφορες μορφές εξάρτησης. Πολλές φορές είναι αλήθεια ότι μια αρνητική εξάρτηση γίνεται με τον καιρό όλο και πιο δυνατή (π.χ. χειροτερεύει). Κι όμως αυτό δεν είναι πάντοτε κατ’ ανάγκη σωστό. Για παράδειγμα, τα περισσότερα υπέρβαρα άτομα δεν συνεχίζουν να αυξάνουν συνεχώς το βάρος τους. Μάλλον φτάνουν σε ένα βάρος, παραπάνω από το ιδανικό τους, βέβαια, αλλά μπορούν να σταματήσουν εκεί, χωρίς να θεωρούνται απελπιστικά χοντροί! Μια εξάρτηση, εξάλλου, που κρατιέται σε ένα σταθερό επίπεδο (π.χ. μια εξωφρενική κατανάλωση δύο χιλιάδων ευρώ κάθε βδομάδα στο σουπερμάρκετ για δύο άτομα), μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές συνέπειες γι’ αυτά τα άτομα (π.χ. να χρεοκοπήσουν και να πάνε φυλακή).

Τις προάλλες είδαν το φως της δημοσιότητας επιστημονικά συμπεράσματα ψυχολόγων, που προειδοποιούν για τις επικίνδυνες επιπτώσεις του εθισμού όχι σε κάποια ουσία αλλά σε κάποια συμπεριφορά και μάλιστα πολύ μοντέρνα: στο «σερφάρισμα» αλλά και στην ανταπόκριση σε σελίδες πορνογραφικού περιεχομένου στο ίντερνετ. Πρόκειται για το γνωστό «κυβερνοσέξ». Το ότι υπήρχαν τέτοιες σελίδες και ότι πολλοί κατέφευγαν σ’ αυτές για να βρουν διέξοδο στην πλήξη τους ή στη μοναξιά τους ήταν γνωστό. Τώρα μάθαμε πως αυτή η συμπεριφορά έχει καταντήσει πάθος, εξάρτηση. Και προειδοποιούν οι ειδικοί ότι ο εθισμός στο κυβερνοσέξ είναι μια ύπουλη «επιδημία» με σοβαρότατες επιπτώσεις στον ψυχισμό των εθισμένων, η οποία απειλεί όλο και περισσότερους ανθρώπους, καθώς οι χρήστες του ίντερνετ αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς (Για περισσότερα βλ. “ΤΟ ΒΗΜΑ” της 27.08.2000).

Ακούγεται κάπως παράδοξο αλλά υπάρχουν μορφές εξάρτησης που μπορούν να θεωρηθούν και θετικές! Θετική εξάρτηση είναι εκείνη, στην οποία η ωφέλεια που προέρχεται απ’ αυτήν, ξεπερνάει το τίμημα που καταβάλλει κανείς. Ένα απλό παράδειγμα είναι η συστηματική γυμναστική. Τα χρήματα που πληρώνουμε σε ένα γυμναστήριο, ο χρόνος που ξοδεύουμε εκεί, τα ειδικά ρούχα που ενδεχομένως θ’ αγοράσουμε, όλες αυτές οι δαπάνες ξεπερνιούνται μπροστά στην ωφέλεια που αποκομίζουμε: Έχουμε καλή υγεία, αποκτούμε ενεργητικότητα, αυτοπεποίθηση και καλή εμφάνιση.

Το κοινό που υπάρχει ανάμεσα στη θετική και στην αρνητική εξάρτηση και που μας βοηθάει να καταλάβουμε ότι πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, είναι (α) ο διακαής πόθος να ακολουθήσουμε τη συμπεριφορά της εξάρτησης και (β) η ικανοποίηση που νιώθουμε όταν ασκούμε αυτή τη συμπεριφορά. Ο πόθος αυτός βιώνεται σαν μια κατάσταση ροπής με έντονη προσδοκία, στοιχεία που συναρμολογούν θα λέγαμε την έντονη επιθυμία για μια ουσία ή για μια πράξη. Λαχταράμε να δοκιμάσουμε κάτι (ουσία ή συμπεριφορά) και φανταζόμαστε πόσο έντονο ή ευχάριστο θα είναι το αποτέλεσμα. Ο πόθος αυτός βιώνεται επίσης και σαν μια στενοχώρια, μια ανησυχία, δυνατή ενδεχομένως, ειδικά όταν διαρκεί για πολύ χρόνο. Κι επειδή νιώθουμε μια ανακούφιση όταν ενδίδουμε σ’ αυτό τον πόθο, είναι εξαιρετικά πιθανό ότι θα ενδώσουμε και πάλι την επόμενη φορά. Για πολλούς, πρωταρχική ωφέλεια από την εξάρτηση είναι ότι ο πόθος αποβάλλεται με τη συμπεριφορά της εξάρτησης. Η πείνα και το ότι θέλουμε να φάμε για να την ικανοποιήσουμε, είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα (θετικής ή αρνητικής) εξάρτησης. Θα μπορούσαμε άνετα να περιγράψουμε την πείνα (μαζί με τη δίψα και την επιθυμία για σεξ) σαν τις πρώτες μορφές εξάρτησης για τον άνθρωπο. Είναι γνωστό ότι από το φαγητό προκύπτουν ποικίλα οφέλη για τον οργανισμό μας: Το ότι τρέφεται και αναπτύσσεται το σώμα μας, το ότι διατηρούμαστε στη ζωή κλπ. Ακόμη όμως κι αν δεν υπήρχε κανένα άλλο τέτοιο όφελος, θα μας ικανοποιούσε να «κατεβάσουμε» π.χ. μερικές μακαρονάδες, απλά και μόνο για να διώξουμε την πείνα μας!

Μερικές φορές μια συμπεριφορά εξάρτησης εμφανίζεται από κεκτημένη ταχύτητα, χωρίς να υπάρχει κάποια έντονη επιθυμία –ο πόθος που προαναφέραμε. Όπως, για παράδειγμα, όταν ένας καπνιστής μετά τα πρώτα παφ-πουφ συνειδητοποιεί ότι έχει ήδη ανάψει τσιγάρο! Ή όταν ένας φαγάς τρώει δυο τρεις δαγκωνιές από ένα κέικ και μετά συνειδητοποιεί ότι δεν βρίσκεται πια στο σαλόνι αλλά έχει ήδη πάει στην κουζίνα για να συνεχίσει και να καταβροχθίσει όλο το ταψί! Αν όμως αυτά τα άτομα τα κρατούσαμε μακριά από την ουσία ή την πράξη που αγαπούν, όπως συμβαίνει με τις προσπάθειες απεξάρτησης, τότε η επιθυμία θα κάνει και πάλι την εμφάνισή της. Είναι αυτό ένας μηχανισμός μέσα μας, που τόσο εύστοχα τον περιγράφει ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή του: «Χωρίς τον νόμο η αμαρτία είναι νεκρωμένη… Μόλις εμφανίστηκαν οι εντολές του νόμου, η αμαρτία ζωντάνεψε, ενώ εγώ πέθανα» (Ρωμ 7,8-10 –Νέα Μετάφραση της Βίβλου). Στα παραδείγματα που προαναφέραμε, η συμπεριφορά της εξάρτησης (το κάπνισμα ή το κέικ) χρησιμοποιείται για να προλάβουμε την εμφάνιση μιας επιθυμίας, η οποία όμως έτσι κι αλλιώς θα εμφανιζόταν, αν δεν εμποδιζόταν.

Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την εξάρτηση με μια συνήθεια. Όπως κάθε άλλη συνήθεια, η συμπεριφορά εξάρτησης είναι κάτι που μαθαίνεται και που την αποκτάμε είτε επειδή πάμε ψάχνοντας και δοκιμάζουμε, είτε κατά λάθος. Ξεκινάμε λόγου χάρη και χαρτοπαίζουμε για πρώτη φορά. Ξέρουμε πολύ λίγα για τη χαρτοπαιξία αλλά μαγευόμαστε απ’ αυτήν και τη δοκιμάζουμε για να διασκεδάσουμε. Ή αποκτάμε μια συμπεριφορά εξάρτησης παρατηρώντας τους άλλους (π.χ. οι γονείς μας ετοίμαζαν κάθε βράδυ ένα κοκτέιλ ποτών προ του φαγητού για να χαλαρώσουν). Αν δοκιμάζουμε κατ’ επανάληψη μια ουσία ή μια συμπεριφορά, και εάν (και μόνον εάν) απολαμβάνουμε έστω και εν μέρει αυτή την εμπειρία, έρχεται μετά από λίγο καιρό ο πόθος και κάνει την εμφάνισή του μετά απ’ αυτή την επαναλαμβανόμενη εμπειρία. Ο πόθος υπαγορεύει μέσα μας την ιδέα: «Καλό θα είναι· θα δεις που θα σου αρέσει». Όταν ένας δεν έχει ποτέ δοκιμάσει μια ουσία ή μια πράξη, δεν μπορεί να εξαρτηθεί απ’ αυτήν· ούτε μπορεί να αναπτυχθεί μια εξάρτηση, αν η εμπειρία δεν φέρνει κάποια ευχαρίστηση. Βέβαια τώρα, το τι είναι ευχάριστο και τι όχι, διαφέρει από άτομο σε άτομο ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του. Πολλοί λόγου χάρη διαμαρτύρονται ότι δεν τους αρέσει το αλκοόλ, ούτε να το μυρίσουν! Ένα τέτοιο άτομο δεν μπορεί να εξαρτηθεί από το αλκοόλ. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, σε μια δυνατή εξάρτηση μεγάλο μέρος της αρχικής ευχαρίστησης ξεθυμαίνει. Σ’ αυτή την περίπτωση, η μεγάλη ικανοποίηση είναι ότι κατασιγάζεται η έντονη επιθυμία (π.χ. η πείνα. Κάθε μπουκιά που τρώμε, σβήνει όλο και πιο πολύ την αρχική λαχτάρα μας, αλλά σβήνει και την βασανιστική μας πείνα!)

2. Πώς αναπτύσσεται μια εξάρτηση;

Μπορεί κανείς να διακρίνει διάφορα στάδια στην ανάπτυξη μιας αρνητικής εξάρτησης:

α) Το πειραματικό στάδιο. Διάφορες ορμές αναπτύσσονται μέσα μου από περιέργεια «να δοκιμάσω κι εγώ…»

β) Η προσμονή της απόλαυσης. Οι ορμές ξεπηδούν από μέσα μου καθώς αναθυμάμαι την τελευταία φορά που απόλαυσα κάτι.

γ) Προβαίνω σε μια πράξη εξάρτησης, για να αντιμετωπίσω μια κατάσταση. Οι ορμές αναπτύσσονται σαν αντίδραση σε κάποια πίεση.

δ) Προβαίνω σε μια πράξη εξάρτησης για να επιβιώσω. Οι ορμές μέσα μου είναι συχνές (κάθε ώρα –έχουν γίνει τρόπος καθημερινής ζωής)· ή μπορεί τις πιο πολλές φορές να καταπιέζονται. Δεν χρειάζεται κάποια εξωτερική πίεση για να θέσει σε λειτουργία την ορμή μέσα μου, γιατί η ορμή είναι συνυφασμένη με πολλές ή με τις περισσότερες πλευρές της ζωής μου.

Μια εξάρτηση μπορεί να χαρακτηριστεί δυνατή ή αδύναμη, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Τα ίδια στάδια είναι δυνατόν να αφορούν και μια θετική εξάρτηση. Ένα εξαρτημένο άτομο μπορεί να σταματήσει σε οποιοδήποτε στάδιο ή μπορεί να υποχωρήσει στο επόμενο.

 Σχετικά με τον προσδιορισμό και την εξέλιξη μιας εξάρτησης, μπορούμε να πούμε γενικά ότι εξάρτηση είναι η συνήθεια να εξαφανίσουμε (ή να περιορίσουμε) μια ορμή (ή σφοδρή επιθυμία) καταφεύγοντας σε μια επιθυμητή συμπεριφορά ή χρησιμοποιώντας μια επιθυμητή ουσία. Η εσωτερική αυτή ορμή αναπτύσσεται, επειδή η ευχάριστη εμπειρία του παρελθόντος και τα σχετικά οφέλη από την ουσία που χρησιμοποιήσαμε ή από τη συμπεριφορά στην οποία προσφύγαμε, αναμένεται ότι θα επανεμφανιστούν με την πρώτη ευκαιρία. Οι ορμές δημιουργούν μέσα μας μια αναστάτωση και η προσφυγή στη συμπεριφορά εξάρτησης βιώνεται επίσης σαν ευχάριστη εμπειρία, απλώς επειδή (και ίσως μόνο γι’ αυτό) η ορμή απωθείται.

Υπάρχει μεγάλη κλίμακα όσον αφορά το τίμημα και τα οφέλη της εξαρτημένης συμπεριφοράς. Η εξάρτηση είναι αρνητική, αν για το συγκεκριμένο άτομο, το τίμημα ξεπερνάει την ευχαρίστηση ή τα οφέλη. Ποικίλοι παράγοντες προδιάθεσης, εξάλλου, συντείνουν στην ανάπτυξη μιας εξάρτησης. Μια εξάρτηση δεν γίνεται κατ’ ανάγκην δυνατότερη όσο περνά ο καιρός. Αν αυτό που προσδοκάμε απ’ αυτήν είναι η καταστολή μιας αρνητικής διάθεσης, η εξάρτηση για το συγκεκριμένο άτομο μπορεί ν’ αποτελεί το κύριο μέσον για την αντιμετώπιση π.χ. του στρες.

3. Μήπως είμαι “Εξαρτημένος;”

Όπως είδαμε παραπάνω, ο όρος “εξαρτημένος” χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψουμε κάποιον για τον οποίο το τίμημα της εξάρτησής του είναι μεγαλύτερο από το όφελος που αποκομίζει. Εν τούτοις, είναι αδύνατο να έχουμε επακριβή χρήση του όρου, αφού οι έννοιες “τίμημα” και “οφέλη” είναι διαφορετικές για κάθε άτομο. Κάτι άλλο που πρέπει να εξεταστεί, είναι πόσο μεγαλύτερο από το όφελος πρέπει να είναι το τίμημα, για να θεωρηθεί κάποιος εξαρτημένος; Δεν υπάρχει σαφής απάντηση. Σ’ αυτή τη μελέτη χρησιμοποιούμε τον όρο “εξαρτημένος” απλώς για ευκολία, για να περιγράψουμε κάποιον με συμπεριφορά, κατά την οποία το τίμημα είναι μεγαλύτερο από την ωφέλεια, ανεξάρτητα από το εύρος αυτής της διαφοράς στα μάτια κάποιου τρίτου. Με αυτόν τον προσδιορισμό, ίσως όλοι μας για κάποιον τρίτο να είμαστε (αρνητικά) εξαρτημένοι!

Θα μπορούσαμε όμως να θέσουμε στον εαυτό μας μερικά ερωτήματα: Η απόλαυση που μου δίνει μια ουσία ή μια πράξη, μήπως μου δημιουργεί προβλήματα τέτοια, που με οδηγούν στο να περιορίσω ή και να σταματήσω τελείως τη συμπεριφορά μου; Μήπως αυτή η συμπεριφορά μου με εμποδίζει να δοκιμάσω άλλες καλύτερες ή υψηλότερες απολαύσεις;

Ένας τρόπος να δώσουμε απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα, είναι να τα συζητήσουμε με την οικογένειά μας, με φίλους, με συνεργάτες, με τον γιατρό μας κλπ. Η πείρα έχει δείξει ότι οι περισσότεροι από μας έχουμε δυσκολία να κάνουμε για τον ίδιο μας τον εαυτό μια αντικειμενική εκτίμηση της σχέσης τίμημα/όφελος μιας συμπεριφοράς μας που μας αποφέρει κάποια έντονη απόλαυση ή που κατά την κρίση μας είναι απαραίτητη για ν’ αντιμετωπίσουμε ένα πιεστικό πρόβλημα. Ένας άλλος τρόπος να δώσουμε απάντηση στα ερωτήματα αυτά, θα ήταν επίσης να διαβάσουμε και να ενημερωθούμε για τα γνωρίσματα ή τα συμπτώματα της συμπεριφοράς εξάρτησης που υποψιαζόμαστε πως έχουμε. Μπορούμε, για παράδειγμα, να μετρήσουμε τη χρήση αλκοόλ που κάνουμε, αν έχουμε συχνές διαλείψεις στη σκέψη μας. Ή να παρατηρήσουμε την πορεία του βάρους του σώματός μας, αν πρόβλημά μας είναι η βουλιμία. Όλοι μας βλέπουμε γύρω μας άτομα που αρνούνται να περιορίσουν  τις αρνητικές συνέπειες μιας εξάρτησης. Μήπως κι εμείς ανήκουμε σ’ αυτή την κατηγορία για κάποιους που μας ξέρουν; Για τις περισσότερες αρνητικές εξαρτήσεις, οποιουδήποτε τύπου, τα κοινά συμπτώματα είναι ανάμεσα στα άλλα και μια συνεχής ενασχόληση με την ουσία ή την πράξη, απώλεια αυτοσεβασμού, παρατεταμένες περίοδοι προσπάθειας αγνόησης ή ελαχιστοποίησης του προβλήματος και απώλεια οποιουδήποτε οφέλους. Πολλοί διστάζουν να δεχτούν ότι θα είχαν πολλά να ωφεληθούν αν περιόριζαν ή διέκοπταν μια εξάρτηση. Το θεωρούν δύσκολο, ακατόρθωτο. Έτσι, προτιμούν να αγνοήσουν παρά να αντιμετωπίσουν το πρόβλημά τους. Πρόθεσή μας εδώ είναι να παραθέσουμε, με συντομία, απόψεις και τεχνικές μεθόδους, οι οποίες σε συνδυασμό με κάποια ψυχοθεραπευτική αγωγή, αν χρειαστεί, θα προσπαθήσουν να πείσουν τον αναγνώστη ότι υπάρχουν λύσεις. Και πάνω απ’ όλα, υπέρτατη λύση είναι η προσωπική σύνδεση του ανθρώπου με τον Χριστό, σαν τον μόνο ελευθερωτή της ψυχής του από τα δεσμά της αμαρτίας και του θανάτου.

Μερικές φορές είναι ανάγκη άτομα από το περιβάλλον του εξαρτημένου ατόμου να κατανοήσουν τον ρόλο τους εν προκειμένω. Μπορούν είτε να τον βοηθήσουν να αποκατασταθεί είτε με τη συμπεριφορά τους να τον εμποδίσουν. Πιθανόν να χρειαστεί ορισμένες σχέσεις του με πρόσωπα να αλλάξουν ριζικά μορφή ή και να διακοπούν εντελώς, προκειμένου ο εξαρτημένος να κατανοήσει ότι πρέπει να καταβάλει ένα τίμημα για να πετύχει στον αγώνα του. Συχνά χρησιμοποιούμε τον όρο “άρνηση” για να περιγράψουμε την προφανή ανικανότητα του εξαρτημένου να καταλάβει κάτι, που για τους άλλους είναι τόσο προφανές. Στην πραγματικότητα ο εξαρτημένος δεν είναι ότι δεν θέλει, αλλά δεν μπορεί. Κι επειδή πολλοί δεν έχουν τις κατάλληλες επικοινωνιακές ικανότητες να πείσουν τον εξαρτημένο, χωρίς να δημιουργήσουν εχθρότητα απέναντί του, γι’ αυτό η βοήθεια ενός ψυχολόγου θα ήταν πολύτιμη. Παρ’ όλα αυτά, ένα μικρό ποσοστό εξαρτημένων δεν αλλάζει συμπεριφορά, όσο κι αν βοηθηθούν, κι έτσι η εξάρτηση συνεχίζεται, ακόμη και μέχρι αυτά τα άτομα να πεθάνουν πρόωρα.

4. Πώς να πολεμήσω μια εξάρτηση;

Αν κάποιος αποφασίσει, έστω και προσωρινά, να σταματήσει την συμπεριφορά του της εξάρτησης, τότε θα έχει ν’ αντιμετωπίσει διάφορα προβλήματα:

1) Πώς θα διατηρήσει το αρχικό του κίνητρο για απεξάρτηση, και με τι μέσα θα δώσει μια περαιτέρω εξέλιξη, τις πολλές φορές που η πορεία του θα δυσκολέψει.

2) Πώς θ’ αντιμετωπίσει τις ορμές της εξάρτησης;

3) Πώς θ’ αντιμετωπίσει τα προβλήματα χρησιμοποιώντας μεθόδους διαφορετικές απ’ αυτές της εξάρτησης;

4) Πώς θα σταματήσει τις υποσυνείδητες έξεις, αν υπάρχουν τέτοιες (όπως λ.χ. να ανάψει τσιγάρο χωρίς να συνειδητοποιεί ότι το ανάβει);

5) Πώς θα αντιμετωπίσει προβλήματα παρεπόμενα της εξάρτησής του (π.χ. προβλήματα επικοινωνίας, νομικά προβλήματα, χρέη από ναρκωτικά κλπ.)

6) Πώς θα αρχίσει έναν νέο τρόπο ζωής, που δεν θα έχει κέντρο της την εξάρτηση.

Στη συνέχεια παραθέτουμε συνοπτικά μερικές οδηγίες για καθένα απ’ αυτά τα προβλήματα:

1) Το αρχικό κίνητρο είναι θεμελιώδης προϋπόθεση. Διατηρώντας το αρχικό του κίνητρο, αυτός που ξεκινάει την απεξάρτηση, την οποιαδήποτε απεξάρτηση, μπορεί να νικήσει όλα τα εμπόδια στην πορεία. Μοιάζει με τον αθλητή (π.χ. έναν ακροβάτη) που χρωστάει την επιτυχία του στο ότι έχει προσηλωμένη την προσοχή του σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αυτό τον βοηθάει να συγκεντρωθεί και να πετύχει. Τώρα καταλαβαίνουμε τη μεγάλη σπουδαιότητα της τακτικής που μας προτείνει η προς Εβραίους επιστολή: «Ας τρέχουμε με υπομονή το αγώνισμα του δύσκολου δρόμου, που έχουμε μπροστά μας. Ας έχουμε τα μάτια μας προσηλωμένα στον Ιησού…» (Εβρ 12,1-2 –ΝΜΒ).

2) Για πολλούς το μεγάλο πρόβλημα είναι η αντιμετώπιση των ορμών. Αν θέλουμε να τις αντιμετωπίσουμε σωστά, είναι συχνά ανάγκη να τις κατανοήσουμε σε βάθος και όχι να τις δούμε επιπόλαια.

Μια διαδεδομένη πλάνη σχετικά με τις ορμές, είναι ότι αυτές είναι βασανιστικές κι αφόρητες και ότι τελικά αυτές μας αναγκάζουν να δοκιμάσουμε μια ουσία ή να επιδοθούμε σε μια συμπεριφορά, ότι αν δεν ενδώσουμε θα τρελαθούμε και ότι δεν θα μας αφήσουν ήσυχους αν δεν υποκύψουμε. Πολλοί παθαίνουν τέτοια σύγχυση καθώς αναλογίζονται πώς να προσδιορίσουν μια μια τις ορμές τους, και τελικά καταλήγουν στη σκέψη ότι αφού κάτι τους αρέσει, δεν μπορούν παρά να ενδώσουν. Στην πραγματικότητα οι ορμές μπορούν να μας βασανίσουν για πολλή ώρα αλλά δεν είναι αφόρητες, αν δεν τις αφήσουμε ανεξέλεγκτες. Οι ορμές δεν μας υποχρεώνουν να πράξουμε ο,τιδήποτε (και ίσως μπορούμε να θυμηθούμε περιπτώσεις που πιεζόμασταν από μια ορμή αλλά δεν ενδώσαμε). Μια ορμή θα υποχωρήσει, αν απλώς εμείς περιμένουμε αρκετό χρόνο να υποχωρήσει. Και θα δούμε ότι με τον καιρό τα διαστήματα ανάμεσα σε δύο εξάρσεις προοδευτικά θα γίνονται όλο και μεγαλύτερα, όταν εμείς αντιστεκόμαστε. Η Καινή Διαθήκη συνιστά αντίσταση και αγώνα “μέχρις αίματος” κατά της αμαρτίας: «Στον αγώνα σας κατά της αμαρτίας, δεν αντιμετωπίσατε ακόμα το ενδεχόμενο να χύσετε το αίμα σας» (Εβρ 12,4 –ΝΜΒ). Κι ο απόστολος Ιάκωβος στην επιστολή του μας ενθαρρύνει: «Αντισταθείτε στον διάβολο, κι αυτός θα φύγει μακριά σας» (4,7).

 3) Ένα άλλο κρίσιμο και καθοριστικό θέμα για κείνους που θεραπεύονται από την εξάρτησή τους, είναι η αντιμετώπιση προβλημάτων που προϋπήρχαν της εξάρτησης (π.χ. χωρισμένοι γονείς, κατώτατο όριο φτώχειας, προβληματική ψυχολογία κλπ.) και που για τη λύση τους καταφύγανε στην εξάρτηση. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται ενδεχομένως προβλήματα αρμοδιότητας κάποιου ψυχολόγου ή ψυχοθεραπευτή. 

4) Η διακοπή των ασυνείδητων συνηθειών (λ.χ. το ασυνείδητο άναμμα του τσιγάρου, που αναφέραμε στην αρχή) συνήθως δεν είναι δύσκολη, και μπορεί να επιτευχθεί εμποδίζοντας την επαφή μας με ο,τιδήποτε αποτελεί σύνδεσμο με την εξάρτησή μας (συχνό και υπερβολικό φαγητό, πακέτα τσιγάρα, πιστωτικές κάρτες, μηχανήματα τυχερών παιχνιδιών κλπ.) Στη διαδικασία υπερνίκησης ενός μεγάλου εμποδίου, πιθανόν να δοκιμάσεις μια ορμή, η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια από τις μεθόδους που προαναφέραμε.

5) Τα προβλήματα που έχουν προκύψει από την εξάρτηση (προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας, υπέρογκα χρέη, περιφρόνηση από την κοινωνία κλπ.) μπορεί να μην εξαφανιστούν μόνο και μόνο επειδή ο εξαρτημένος απεξαρτήθηκε είτε τελείως είτε εν μέρει. Τέτοια προβλήματα είναι απόλυτα φυσιολογικό ν’ αντιμετωπίζονται με μια ψυχοθεραπευτική μέθοδο. Είναι λυπηρό να το πούμε, αλλά η αμαρτία αφήνει μέσα μας τα σημάδια της, όταν εγκατασταθεί στην καρδιά μας και εξαρτηθούμε απ’ αυτήν με τη μορφή της υποδούλωσης σε οποιαδήποτε κακή έξη. «Μην έχετε ψευδαισθήσεις», γράφει ο Παύλος, «ο Θεός δεν εμπαίζεται. Ό,τι σπέρνει ο άνθρωπος, αυτό θα θερίσει. Έτσι, όποιος σπέρνει στον αγρό των αμαρτωλών επιθυμιών του, θα θερίσει από εκεί ως καρπό την καταστροφή…» (Γαλ 6,7-8 –ΝΜΒ).

6) Τέλος, η ανάπτυξη ενός νέου τρόπου ζωής γεμάτης με θετικές εξαρτήσεις είναι η καλύτερη εγγύηση, για να μην επιστρέψουμε στις ισχυρές, αρνητικές εξαρτήσεις. Ένας από τους βασικούς κανόνες που προτείνει ο Παύλος για την ολοκλήρωση της εξάρτησης από μια δύναμη που μας καταπιέζει, είναι ακριβώς αυτός: «Ο Χριστός μάς απελευθέρωσε για να είμαστε ελεύθεροι. Παραμένετε, λοιπόν, σταθεροί στην ελευθερία και μην ξαναμπαίνετε κάτω από ζυγό δουλείας» (Γαλ 5,1 –ΝΜΒ).

5. Πρέπει να σταματήσω τελείως ή απλώς να μετριάσω την εξάρτηση;

Όπως ακριβώς μόνον εσύ μπορείς ν’ αποφασίσεις εάν και κατά πόσο μια εξάρτηση είναι για σένα θετική ή αρνητική, έτσι και μόνον εσύ μπορείς ν’ αποφασίσεις αν ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων μιας αρνητικής εξάρτησης είναι η απόλυτη αποχή ή ένας απλός μετριασμός της συνήθειας.

Μια πρώτη προσέγγιση του προβλήματος της υπερβολικής χρήσης μιας ουσίας ή της υπερβολικής επίδοσης σε μια συμπεριφορά (ότι δηλ. κάπου «το παρακάναμε»), θα ήταν απλά να μετριάσουμε αυτή την υπερβολική συμπεριφορά ή χρήση, προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουμε τις αρνητικές συνέπειες (Π.χ. αν παχαίνω τρώγοντας κάθε βράδυ φρούτο μετά το φαγητό, αποφασίζω να τρώω φρούτο μόνο κάθε σαββατοκύριακο και να αθλούμαι περισσότερο). Η λογική εδώ είναι ότι, μ’ αυτό τον τρόπο εξακολουθώ να απολαμβάνω την επικίνδυνη συμπεριφορά ή την επιβλαβή ουσία, χωρίς να υφίσταμαι τις σοβαρές συνέπειες. Είναι αλήθεια ότι για πολλά χρόνια πολλοί έχουν ισχυριστεί ότι ο απλός μετριασμός δεν μπορεί ν’ αποτελεί σοβαρό στόχο για έναν “εξαρτημένο”. Πρέπει δηλαδή ένας εξαρτημένος να αποβλέπει στην πλήρη απεξάρτηση, αν θέλει να ελευθερωθεί, και όχι σε έναν απλό μετριασμό του προβλήματός του. Από την άλλη μεριά, όμως, δεν υπάρχουν γενικά παραδεκτά κριτήρια, για να πούμε πότε ένα πρόβλημα είναι τόσο σοβαρό, ώστε να αποτελεί “εξάρτηση”. Επιπλέον υπάρχουν άτομα που με βάση ορισμένους κανόνες θεωρούνται εξαρτημένα, και παρ’ όλα αυτά είναι ικανοί να περιορίσουν τη συμπεριφορά τους, και μάλιστα μερικές εξαρτήσεις μπορούν αναγκαστικά να αντιμετωπιστούν μόνο με τον μετριασμό (π.χ. το υπερβολικό φαγητό ή η υπερβολική, η μανιακή προμήθεια καταναλωτικών αγαθών –δεν μπορείς να τα “κόψεις” τελείως!) Συνεπώς η κοινή λογική, η πείρα και η ανάγκη μάς υπαγορεύουν ότι δεν πρέπει να παραβλέψουμε τον μετριασμό σαν τρόπο αντιμετώπισης μιας εξάρτησης.

6. Κι αν δεν έχω αρκετή δύναμη θελήσεως;

Υπάρχουν δύο κύριοι παράγοντες, προκειμένου να επιτύχει κανείς σε ένα οποιοδήποτε έργο: Η γνώση του τι να κάνω και η ώθηση, το κίνητρο, για να το κάνω.

Η ώθηση, όμως, δεν είναι αρκετή. Όση ώθηση κι αν έχεις, δεν μπορείς να επιτύχεις σε μια προσπάθεια, αν δεν έχεις τη γνώση. Βάζοντας σε εφαρμογή τις τεχνικές μεθόδους καταπολέμησης, που προαναφέραμε, και με τη σωστή εκγύμναση που χρειάζεσαι, θα αποκτήσεις σαν αποτέλεσμα την ικανότητα να αντιμετωπίζεις τις διάφορες ορμές και οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα σχετικό με την εξάρτησή σου. Μολονότι θα υπάρχουν ολισθήματα στην πορεία, το κάθε ολίσθημα είναι και μια ευκαιρία για ν’ ανακαλύψεις και να γνωρίσεις καλύτερα τι ικανότητες χρειάζονται για τον αγώνα σου.

Πέρα, όμως, και πάνω απ’ όλα αυτά βασικός παράγοντας για την ενδυνάμωση της θέλησής μας είναι η ανεπιφύλακτη πίστη στη δύναμη του Κυρίου Ιησού Χριστού, ακόμη κι αν αυτή η πίστη είναι αδύναμη. Ο Χριστός δεν θα την περιφρονήσει. Θα την τιμήσει, όπως τίμησε την πίστη όλων όσοι απευθύνθηκαν σ’ αυτόν.                                                                                          Ì

                                                                               

 Ο κ. Χ. Ι. Νταγκουνάκης είναι νομικός.

Το επιστημονικό υλικό αυτού του άρθρου προέρχεται κατά μεγάλο ποσοστό από μετάφραση σχετικής μελέτης του Αμερικανού επιστήμονα Arthur T. Horvath, Ph.D., ABPP (Center for Cognitive Therapy, της Καλιφόρνια).


 

 Σ’ εμπιστεύομαι, Κύριε, η καταφυγή μου

 

 

 

Ανήσυχος, κουρασμένος, κουρελιασμένος

Υψώνω το βλέμμα μου σε Σένα

κι αναγαλλιάζω

αντικρύζοντας τη σιγουριά της γαλήνης Σου.

Βυθίζομαι στη ζεστασιά της Ειρήνης Σου.

 

Είσαι ντυμένος μεγαλοπρέπεια, Κύριε,

Εκπέμπεις δύναμη και καλωσύνη.

Τα αιώνια σχέδιά Σου, Βράχοι ακλόνητοι

κι εγώ εκεί ακουμπώ

και νοιώθω τις ήττες μου, νίκες Σου

και Σε δοξάζω.

Ο Κύριος, ο παντοδύναμος, βασιλεύει.

Έρχομαι και πάλι συντριμμένος αμαρτωλός

σέρνοντας βαριές τις έννοιες μου

και τα μακρόσυρτα μοιρολόια μου.

Στο κάθε μου στραβοπάτημα επικαλούμαι

του Χριστού το πολύτιμο δώρο.

Η αγάπη Σου, ελεήμονα Θεέ,

με ξεκουράζει. Απλώνεις το χάδι Σου

και το φορτίο των πιεστικών φροντίδων

ανάλαφρα φτερουγίζει μακρυά μου.

Κύριε, ζωντάνεψε την πεθυμιά της καρδιάς μου

να ζω κοντά σε Σένα, τον Μεγάλο Ποιμένα

ν’ ακούω τη φωνή Σου, ν’ αναγνωρίζω τη χροιά της,

ν’ ακολουθώ το κάλεσμά της.

Βοήθησέ με ν’ αποφεύγω την προσποίηση

και να προσκολλώμαι στην αλήθεια.

Ν’ απομακρύνομαι απ’ το κακό

ακολουθώντας σταθερά τα μονοπάτια Σου.

Πύρωσε την έφεσή μου για τις αιώνιες αλήθειες

Κάψε ό,τι απόμεινε από τις παλιές συνήθειες.

Θεέ μου, ας μην ντραπώ ποτέ

να Σε ομολογώ.

Είσαι η δύναμή μου κι η Σωτηρία μου.

Κι αν κάποιες φορές η πίστη μου γίνεται

χλιαρή και κρύα

κι η αμαρτία υπονομεύει την εμπιστοσύνη μου

Βοήθα, Κύριε, και κόψε απ’ τη ρίζα τα ζιζάνια

που με τριγυρίζουν.

Χάρισέ μου τη γνώση πως ζω μόνο όταν ζω για Σένα

γιατί όλα τ’ άλλα είναι σκύβαλα.

Μόνο η παρουσία Σου με κάνει δυνατό κι ευτυχισμένο.

Μείνε μαζί μου, ελεήμονα Θεέ.

Επιμέλεια - Μετάφραση: Λ. Βαλαή


 

 

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006