ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ '99


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. Ο ΑΡΤΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
  2. Mιχαήλ Β.Κυριακάκης (1905-1989)
  3. Η ΝΕΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ
    ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
  4. Η εμπειρία του παρελθόντος - μια παρακαταθήκη
    της Ευαγγελικής Αναμορφώσεως για τον 21ον αιώνα
  5. Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ
    ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ
  6. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
    ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
  7. Mόνο δια του Χριστού "… νεκροί εγείρονται"
  8. Μια Συνέντευξη με τον Yugon Slavic

Ο ΑΡΤΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

του Μ.Β.Κυριακάκη

Ιωάννου 6:47-58

 

Το ευαγγέλιο του Ιωάννου είναι διαφορετικό από τα τρία πρώτα Ευαγγέλια που τα ονομάζουμε "συνοπτικά". Χρονολογικά είναι το τελευταίο που γράφτηκε από τον αγαπημένο μαθητή του Ιησού Χριστού που είχε το προνόμιο να γείρει στο στήθος του Ιησού στο Πασχαλινό δείπνο.

Πολλά από τα περιεχόμενά του δεν υπάρχουν στα πρώτα τρία Ευαγγέλια, του Ματθαίου, του Μάρκου και του Λουκά. Είναι σαν να θέλει ο συγγραφέας να συμπληρώσει τα τρία πρώτα που ονοματίστηκαν συνοπτικά, γιατί περιληπτικά διηγούνται τη ζωή και τη διδασκαλία του Κυρίου. Με την εξαίρεση των παθών του Χριστού μας αναφέρουν πολλά γεγονότα με λίγα λόγια. Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του μας αναφέρει λίγα γεγονότα αλλά με λεπτομέρειες.

Το Ευαγγέλιο του Ιωάννου έχει και τούτο το χαρακτηριστικό: ακολουθεί μία γραμμή παράλληλη με το βιβλίο της Γενέσεως.

Η Γένεσις αρχίζει με τη δημιουργία: Στην αρχή ο Θεός έπλασε τον ουρανό και τη γη… Ο Ιωάννης αρχίζει με το δημιουργό: Εν αρχή ην ο Λόγος…

Ο σκοπός του ευαγγελιστή είναι ακριβώς αυτός να μας οδηγήσει στον Ιησού Χριστό που είναι Εκείνος δια του οποίου έγιναν τα πάντα. Μας το λέει στο τέλος του Ευαγγελίου: Αυτά σας έγραψα για να πιστέψετε ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός ο Υιός του Θεού και πιστεύοντες να έχετε ζωήν εν τω ονόματι αυτού. (Ιωάνν.20:31).

Αλλά το Ευαγγέλιο του Ιωάννου έχει και μία άλλη ομοιότητα με το βιβλίο της Γενέσεως. Σ’αυτό το πρώτο βιβλίο της Αγίας Γραφής ο Θεός όταν αποκαλύφθηκε στο Μωυσή είπε “εγώ είμαι”.

Εκεί στη βάτο που εκαίετο και δεν κατεκαίετο ρώτησε ο Μωυσής: “ποιο είναι το όνομά σου;” Και ο Θεός απάντησε: “Εγώ ειμί ο ων”-ο αυθύπαρκτος.

Ο Χριστός στο Ευαγγέλιο του Ιωάννου χρησιμοποιεί τουλάχιστον εφτά φορές την ίδια έκφραση για τον εαυτό του και τη συνοδεύει με μία από τις ιδιότητές του που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του ανθρώπου:

Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής.

Εγώ είμαι η θύρα.

Εγώ είμαι το φως του κόσμου.

Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός.

Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή.

Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή.

Εγώ είμαι η ανάστασις και η ζωή.

Από αυτές τις διακηρύξεις του Χριστού για τον εαυτό Του, θα πάρουμε και θα εξετάσουμε την πρώτη: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής. Εγώ που είμαι ο ων-ένα με το Θεό και Πατέρα, για σας είμαι ο άρτος της ζωής. Οποιος έρχεται σ’εμένα δεν θα πεινάσει…Πριν από λίγο είχε θρέψει με πέντε ψωμιά ένα πλήθος από πέντε χιλιάδες ανθρώπους. Οταν είδαν αυτό το θαυμαστό φαινομενο θέλησαν να τον ανακηρύξουν βασιλέα την ίδια ώρα. Φυσικά δεν μπορούσαν να αντιληφθούν ότι πριν ο Χριστός γίνει ο βασιλιάς τους έπρεπε να εκπληρώσει δύο άλλα υπουργήματα: του προφήτη που αποκάλυψε το Θεό σαν Πατέρα και του αρχιερέα που θα προσέφερε θυσία τον εαυτό Του. Αφού θα εκτελούσε τα δύο πρώτα, θα ερχόταν η σειρά να είναι ο βασιλεύς των βασιλευόντων και ο Κύριος των κυρίων. Και αυτό επαναλαμβάνεται στην ατομική μας πείρα. Πρώτα μας φανερώνει τον Θεό Πατέρα-πανάγαθο, άγιο, δίκαιο, γεμάτο αγάπη. Επειτα με τη θυσία του μας συμφιλιώνει μαζί Του, αίροντας τις αμαρτίες μας και έπειτα τον αναγνωρίζουμε βασιλέα και Κύριο της ζωής μας.

Τα πλήθη που ξεσηκώθηκαν να τον ανακηρύξουν βασιλιά είχαν στο νου τους μονάχα τις υλικές τους ανάγκες. Και όταν είδαν πως μπορούσε τόσο εύκολα να ικανοποιήσει αυτές τις ανάγκες θεώρησαν πως ήταν ο ιδανικός άρχοντας. Με ένα του λόγο τα προβλήματα της συντηρήσεώς τους θα μπορούσαν να λυθούν. Δεν είχαν συναίσθηση πως πέρα από τις υλικές ανάγκες ο άνθρωπος έχει πιο βαθιές απαιτήσεις. Δεν μπορεί να ζήσει μονάχα με τον υλικό άρτο. Και σ’αυτή την πιο βαθιά ανάγκη τους ο Κύριος προσπαθεί να ελκύσει την προσοχή τους και να τους τονίσει το μεγάλο δώρο που ανταποκρίνεται στην ανάγκη της ψυχής: Αληθώς αληθώς σας λέγω, δεν έδωκε εις εσάς τον άρτον εκ του ουρανού ο Μωυσής· αλλ’ο Πατήρ μου σας δίδει τον άρτον εκ του ουρανού τον αληθινόν. Διότι ο άρτος του Θεού είναι ο καταβαίνων εκ του ουρανού και δίδων ζωήν εις τον κόσμον…

Το μάννα που είχε δοθεί στο λαό στην έρημο μπορούσε για ένα διάστημα να συντηρήσει το σώμα τους. Δεν είχε τη δύναμη να τους κρατήσει στη ζωή. Και γι’αυτό αυτοί που έφαγαν το μάννα δεν απέφυγαν το θάνατο. Ηταν όμως το μάννα μία συμβολική εικόνα του Χριστού. Ο πραγματικός άρτος του θεού είναι ο καταβαίνων εκ του ουρανού και δίδων ζωήν εις τον κόσμον. Εκείνος τρέφει την ψυχή. Οπως το μάννα κατέβηκε μέσα στην έρημο από τον ουρανό έτσι ο άρτος της ζωής, ο Χριστός, κατέβηκε με ένα θαυμαστό τρόπο από τον ουρανό στην πνευματική έρημο του κόσμου. Οταν οι Ισραηλίτες είδαν το μάννα ρωτούσαν “τι είναι τούτο;”-όπως ακριβώς εκείνοι που αντίκρισαν το Χριστό υπέβαλλαν το ερώτημα“Τις είναι ούτος;”.

Λευκό ήταν το μάννα-αληθινή εικόνα του Ιησού που υπήρξε ο αμνός του Θεού άμωμος και άσπιλος-“όσιος άκακος αμίαντος κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος” Εβρ.7:26.

Το μάννα έπεσε στο στρατόπεδο των Ισραηλιτών τη νύχτα. Και αυτό μας θυμίζει πως ο Κύριος ήλθε στον κόσμο μας μέσα στην πνευματική νύχτα. Το σκοτάδι ήταν πολύ πηχτό όταν ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης. Εις τους καθημένους στο σκότος και στη σκιά του θανάτου φως έλαμψε σ’αυτούς. Ενώ εμείς είμαστε ασθενείς-ο Θεός έδειξε την αγάπη του όταν εμείς ήμασταν αμαρτωλοί…

Οι Ισραηλίτες έβρισκαν το μάννα, καθώς ξυπνούσαν, μέσα στα πόδια τους. Δεν είχαν να ταξιδέψουν για να το αναζητήσουν. Και σ’εμάς έρχεται ο άρτος της ζωής όπου και αν βρισκόμαστε. “Πλησίον σου είναι ο λόγος, στο στόμα σου, και στην καρδιά σου, ο λόγος της πίστεως που κηρύττουμε…” (Ρωμ. 10:8). Για κάθε πεινασμένη καρδιά ο άρτος της ζωής είναι στη διάθεσή της. Μακάριοι οι πεινώντες γιατί αυτοί θα χορτασθούν. Σε όλους προσφέρεται –αλλά ο καθένας πρέπει να τον πάρει προσωπικά. “Συνάξατε εξ αυτού έκαστος όσον χρειάζεται δια να φάγει”(Εξοδος 26:16).

Πόσο χρειάζεσαι σήμερα; Για να βεβαιωθείς για την αγάπη του Θεού; Για να σηκώσεις το βάρος της ζωής και τον πόνο. Για να αντιμετωπίσεις πειρασμούς-εδώ είναι ο Χριστός να σε θρέψει και δυναμώσει.

Και πρέπει να τρεφόμαστε με αυτόν τον άρτο καθημερινά. Δεν είναι κάποιο εξαιρετικό φαγητό ή γλύκισμα που θα το γευθούμε μία φορά κάθε τόσο. Για πολλούς η πνευματική τροφή είναι κάτι πραγματικά που περιμένουν την Κυριακή ή άλλες μέρες για να την πάρουν. Ομως όχι! Αν δεν τρεφόμαστε κάθε μέρα από τον άρτο της ζωής μένουμε καχεκτικοί πνευματικά· υποβαθμίζουμε τη χριστιανική μας ζωή και μένουμε άκαρποι.

Οι περιοδικοί ενθουσιασμοί, τα γλυκίσματα που μας προσφέρονται σε ψυχαγωγικές μάλλον παρά πνευματικές εκδηλώσεις, δεν τρέφουν τον πνευματικό άνθρωπο. Τον τονώνουν πρόσκαιρα, τον εξάπτουν αλλά τον αφήνουν αναιμικό εσωτερικά. Ο Χριστός μας λέει: “καθώς με απέστειλεν ο ζών Πατήρ, και εγώ ζω δια τον Πατέρα, ούτω και όστις με τρώγει, θέλει ζήσει και εκείνος δι’εμέ.” (Ιω.6:57). Πώς όμως παίρνουμε αυτόν τον άρτο; Η μελέτη του Λόγου, η προσευχή, και η υπηρεσία είναι τα τρία στοιχεία για τα οποία ο Χριστός μας τρέφει. Τον ακολουθούμε και τον ακούμε. Οι λόγοι του είναι λόγοι ζωής. Ανταποκρινόμαστε στην αγάπη Του. Δεχόμαστε τον έλεγχό Του όπως δεχόμαστε και τη χάρι Του. Και υπακούομε σ’αυτό που μας παραγγέλλει: αγαπήστε! υπηρετήστε! Βοηθήστε!… Ετσι τρεφόμαστε πνευματικά και αυξανόμαστε εν Χριστώ.

Για να ετοιμαστεί ο υλικός άρτος πρέπει το σιτάρι αφού θεριστεί και αλωνιστεί, να αλεστεί, να γίνει αλεύρι, να ζυμωθεί και να ψηθεί στο φούρνο.

Και ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός που ανέβη σαν τρυφερό φυτό, για να μας θρέψει και μας δώσει ζωή έπρεπε να περάσει από μία διαδικασία παθημάτων: περιφρονήθηκε, απορρίφθηκε, πληγώθηκε, έγινε ο άνθρωπος των θλίψεων-ετραυματίσθη για τις αμαρτίες μας, ταλαιπωρήθηκε, για τις ανομίες μας εσηκώθη από της γης των ζώντων…

Η οργή του Θεού έπεσε όλη επάνω Του για να γίνει ό άρτος της ζωής. Ετσι μπορεί να προσφέρεται σ’εμάς και να μας επαναλαμβάνει:

Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής. Οποιος έρχεται σ’Εμένα δεν θα πεινάσει ποτέ…

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Mιχαήλ Β.Κυριακάκης (1905-1989)

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΙΑ ΤΑ
10 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΔΗΜΙΑ ΤΟΥ

 

Ο Μ.Β.Κυριακάκης γεννήθηκε στο Καστελλόριζο το 1905. Πολύ νέος εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Εργάστηκε επί δώδεκα έτη ως τραπεζικός υπάλληλος. Ενώ βρισκόταν σε ορθόδοξους κύκλους μελέτης της Αγίας Γραφής πίστεψε στον Χριστό. Ο Θεός οδήγησε τα βήματά του στην Ευαγγελική εκκλησία οπου βρήκε την κατάλληλη πνευματική στέγη και πνευματική τροφή. Σημαντικότατη ήταν η επιρροή, του Ξενοφώντος Μόσχου στην πνευματική του ζωή, με τα κηρύγματα και τις μελέτες του. Από ενωρίς ασχολήθηκε με το ευαγγελιστικό έργο, το έργο της περιθάλψεως στην κατοχή και το έργο των κατασκηνώσεων. Κατά την διάρκεια της διακονίας του ανοικοδομήθηκε η Α’ Εκκλησία με πολλές δυσκολίες αλλά σχεδόν χωρίς καμία εξωτερική βοήθεια.

Η διακονία του στην Α΄ Ε.Ε.Ε. κράτησε σχεδόν μισόν αιώνα (1937-1984). Αποχώρησε από την ποιμαντορία την τελευταία Κυριακή του Αυγούστου του 1984. Το θέμα του τελευταίου κηρύγματός του ήταν:“Χαίρετε, πάλιν θέλω ειπεί χαίρετε”.

Τον χαρακτήρα του διέκρινε η σταθερότητα στις αρχές του και η προσήλωση στην κλήση του χωρίς συμβιβασμούς και ταλαντεύσεις. Ηταν διορατικός ειλικρινής και δεν επεδίωκε τον έπαινο. Τα κηρύγματά του ήταν πάντοτε Χριστοκεντρικά. Το θέμα του ήταν ο Χριστός, ο σταυρός Του, η αγάπη Του. Συχνά τόνιζε πως οι ψυχές των ανθρώπων είναι πεινασμένες και λιμοκτονούν και ότι μόνον το απλό ευαγγέλιο μπορεί να τις θρέψει. Σ’αυτό είχε τάξει τη διακονία του.

Μέχρι το τέλος της ζωής του από το 1945, έμεινε εκδότης του περιοδικού Αστήρ της Ανατολής μέσα από εξαιρετικά δύσκολες εποχές και συνθήκες. Δημοσίευσε αρκετές από τις μελέτες του και τα βιβλία του παραμένουν ακόμα δείγμα καθαρής εκθέσεως του έργου του Χριστού.

Ο Μ.Β.Κ. έφυγε για να είναι με Εκείνον που σε όλη του τη ζωή υπηρέτησε πιστά, την Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 1989. Για τα δέκα χρόνια από τον θάνατό του ο Αστήρ της Ανατολής από την αρχή του χρόνου δημοσιεύει μελέτες και τώρα πραγματοποιεί αυτό το μικρό αφιέρωμα στη μνήμη του.

 

“Καίτοι αποθανών, έτι λαλεί”

του Ευάγγελου Μήτση

Είναι φορές που ο Θεός φέρνει στην πορεία της ζωής κάποιου πιστού, ο οποίος δυσκολεύεται να βρει την ισορροπία του στο δρόμο της χριστιανικής αλήθειας, ένα δούλο Του, για να γίνει το ζωντανό πρότυπό του. Αυτό μπορώ να πω, ότι υπήρξε για μένα, ιδιαίτερα στα δύσκολα χρόνια της αναζήτησης μέσα στο χριστιανικό χώρο, ο αείμνηστος Μιχαήλ Κυριακάκης.

Εχοντας πίστη στον Ιησού Χριστό, αλλά γεμάτος από θρησκευτική άγνοια, περισσότερο προκατάληψη, φοβίες και καχυποψία, που μου είχαν καλλιεργηθεί από εκείνους, οι οποίοι δεν αγωνίζονται να λάμψει στους ανθρώπους το φως της χριστιανικής αλήθειας, ούτε να προβάλλουν Εκείνον που είναι “η Οδός, η Αλήθεια και η Ζωή”, αλλά να προκαλέσουν σύγχυση και φόβο στους χριστιανούς, κρατώντας τους δέσμιους μέσα σ’ ένα εκκλησιαστικό σύστημα, μπήκα μία μέρα στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία.

Στην πορεία μου, λοιπόν, βρέθηκε από Θεού ο Μιχαήλ Κυριακάκης. Στο πρόσωπό του βρήκα ένα δούλο του Θεού, ένα φωτισμένο δάσκαλο, ένα σοφό ποιμένα, έναν ακούραστο εργάτη του ευαγγελίου, έναν άνθρωπο της πίστης, του μέτρου και της λογικής. Χρησιμοποιούσε όλα τα πλούσια φυσικά και πνευματικά του τάλαντα στην υπηρεσία του λαού του Θεού, χωρίς όμως να στηρίζεται στον εαυτό του ή στα τάλαντά του, αλλά σ’ Εκείνον που χορηγεί τα τάλαντα και μπορεί να κάμει τελεσφόρα και καρποφόρα κάθε ανθρώπινη προσπάθεια. Έβλεπα έναν άνθρωπο αδύνατο στο σώμα αλλά πολύ δυνατό στην ψυχή. Έναν άνθρωπο που γνώριζε τον τρόπο να σε ανεβάζει στα ουράνια, αλλά και να σε προσγειώνει στην προσωρινή πραγματικότητα, ώστε το βάδισμά σου μέσα στη ζωή να είναι αυτό που ταιριάζει σε χριστιανό. Το κήρυγμά του και η συζήτηση μαζί του σε γέμιζε σιγουριά για την αγάπη του Θεού και για τη σωτηρία, που πηγάζει από το έργο και τις υποσχέσεις του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Με τη βοήθειά του ξεπέρασα “διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων” και στηρίχθηκα στον αιώνιο λόγο του Θεού. Και είχε ευγένεια ο αείμνηστος Μιχαήλ Κυριακάκης, είχε “τακτ”, είχε σεβασμό για τον συνομιλητή του, πράγμα που με βοηθούσε ν’ ανοίγω σ’αυτόν την καρδιά μου και να του παρουσιάζω τους προβληματισμούς μου, κάτι που δεν έκαναν άλλοι αδελφοί, στων οποίων την προσπάθεια διέκρινα μάλλον την αγωνία τους να με σπρώξουν προς την ορθή κατεύθυνση, παρά να με εφοδιάσουν με τη σώζουσα αλήθεια, αφήνοντας σε μένα το επόμενο βήμα. Γι’ αυτό άλλαζα δύο συγκοινωνίες, κάποια χρόνια, κάθε Κυριακή, για να βρεθώ στη λατρεία της εκκλησίας, να ακούσω το κήρυγμα και να συζητήσω μαζί του.

Και όταν καταστάλαξαν μέσα μου οι αλήθειες της Αγίας Γραφής, όταν ωρίμασα και ήμουν πεπεισμένος για το βήμα που κάνω, ζήτησα μαζί με την τότε αρραβωνιαστικιά μου και σημερινή σύζυγό μου, να γίνω μέλος της Α΄ Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Αθηνών.

Θυμάμαι την αντίδραση του Κυριακάκη: “Ο Θεός, μου είπε, μου είχε σήμερα μια πολύ ευχάριστη έκπληξη, αρκεί να σκεφθείς πως αυτό το διάβημά σου έγινε τη στιγμή ακριβώς που είχα πιστέψει, πως οποιοσδήποτε άλλος μπορεί να ενταχθεί στην Ευαγγελική Εκκλησία αλλά όχι εσύ”.

Αφού γίναμε μέλη της εκκλησίας εκείνος στάθηκε δίπλα μας. Μας περιέβαλλε με την αγάπη του τόσο ο ίδιος όσο και η σύζυγός του. Μας άνοιξε το σπίτι του. Μας κράτησε μακριά από κάθετι, που θα μπορούσε να μπει εμπόδιο στην κατά Χριστόν πρόοδό μας καθώς και στην αγάπη μας για τους αδελφούς, για την εκκλησία. Προσπαθούσε πάντοτε ν’ αποφεύγει τα αρνητικά σχόλια για τους αδελφούς. Κι όταν εκδήλωνε την αντίθεσή του για κάποια ενέργεια ή τοποθέτηση αδελφού μας το έκανε πάντοτε με τον πιο σοφό και σωστό τρόπο, προσπαθώντας με σοβαρά επιχειρήματα ν’ αντικρούσει την ενέργεια του αδελφού και όχι να προσβάλλει τον ίδιο.

Μαζί με τους άλλους πρεσβυτέρους και αδελφούς μας συμπαραστάθηκαν στις δυσκολίες που μας επισυνέβησαν λόγω της υγείας μου. Αλλά πέρα από οποιαδήποτε προσωπική συμπαράσταση, εκείνο για το οποίο ευχαριστώ και δοξάζω το Θεό ιδιαίτερα για τον αείμνηστο Κυριακάκη είναι η πλούσια πνευματική τροφή, που μας πρόσφερε από τον άμβωνα της εκκλησίας. Ο λόγος του ήταν φωτισμένος, βιβλικός, σαφής, περιεκτικός και ταυτόχρονα κατανοητός. Η ερμηνεία του Λόγου του Θεού άψογη. Ακολουθούσε με απόλυτο σεβασμό όλους τους ερμηνευτικούς κανόνες. Ποτέ του δεν επιχειρούσε ερμηνευτικούς ακροβατισμούς. Απόδειξη τρανή πως σεβόταν το Λόγο του Θεού αλλά και το λαό του Θεού και είχε συναίσθηση του υψηλού λειτουργήματος που επιτελούσε.

Είχε την ικανότητα να δημιουργεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα της ιεροπρέπειας του δέους, της ανάτασης κατά τη λατρεία και τις τελετές της εκκλησίας. Ιδιαίτερα τη Μεγάλη Εβδομάδα, η παρουσία του στον άμβωνα, το ύφος του, το κήρυγμά του, οι περιγραφές των παθών του Κυρίου σε έβαζαν στο κλίμα των ημερών, σε έκαναν να έρθεις πιο κοντά στον πάσχοντα Θεάνθρωπο, στο ανθρώπινο δράμα και στο θρίαμβο της Ανάστασης του Χριστού και της συνανάστασης του πιστού ανθρώπου.

Με ενεθάρρυνε να διακονώ, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, στον άμβωνα ιδιαίτερα διαφόρων εκκλησιών και ομάδων που στερούνταν ποιμένα. Πολύ ενωρίς επίσης μου ζήτησε να συνεργαστώ στον “ΑΣΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ”. Είναι σαν να ακούω και τώρα τη φωνή του καθώς μου υπενθύμιζε κάθε μήνα, πως πρέπει να παραδώσω την εργασία μου: “Ευάγγελε, έφερες την εργασία σου;”.

Ήταν λογοτέχνης, ποιητής, άνθρωπος με χιούμορ, με πολλά χαρίσματα, αλλά και αυστηρός, λιτός, μετρημένος. Εκείνο που διέκρινες πάνω απ’ όλα στον Κυριακάκη ήταν, ότι πίστευε και αγαπούσε το Χριστό, για τον Οποίο άφησε μία πολύ καλή σταδιοδρομία στην τράπεζα και χάρη του Οποίου αρνήθηκε επίσης κάθε συμβιβασμό στην πίστη, που θα έδινε σ’ αυτόν την δυνατότητα να έχει μια σπουδαία θρησκευτική σταδιοδρομία.

Μέχρι τέλους δεν έπαυσε να ενδιαφέρεται για όλα και για όλους. Οι συμβουλές και οι προτροπές του ηχούν ακόμη στ’αυτιά μου. Η ζωή , τα έργα του, τα βιβλία του όλα μας μιλούν. Γι’αυτό “καίτοι αποθανών, έτι λαλεί”.

 

Μ.Β.Κυριακάκης: 10 χρόνια

του Ι.Τ.

 

“Έδωκας εις τους φοβουμένους Σε σημαίαν, δια να υψόνηται υπέρ της αληθείας.” Ψαλμός ξ΄:4

 

Η παρουσία ενός ηγέτη στο χώρο της εκκλησίας αφήνει σημάδια. Αν είναι καλός, καλά σημάδια, αν είναι λιγότερο καλός, λιγότερο καλά σημάδια. Οπωσδήποτε η εξέταση του έργου κάποιου, ζώντων πολλών από εκείνους που τον γνώρισαν, είναι δύσκολη και μεροληπτική. Θα κάνω μία προσπάθεια όμως να είμαι αμερόληπτος. Βοηθάει σε αυτό το γεγονός ότι όταν πέθανε ο ΜΒΚ ήμουν μόνο 24 ετών και ως εκ τούτου δεν είχα την ευκαιρία να έλθω σε αντιπαράθεση ή να διαμορφώσω αισθήματα λατρείας για τον άνδρα. Στην οικογένειά μου τρέφαμε σεβασμό στο λειτούργημα το οποίο επιτελούσε. Υπερβολικές εκφράσεις λατρείας ή αντιπάθειας δεν άκουσα ποτέ μου. Πιστεύω λοιπόν ότι όλα αυτά βοηθούν στη δημιουργία μίας ανεξάρτητης κατά το δυνατόν άποψης. Kάθε άνθρωπος έχει τα θετικά του και τα αρνητικά του και ο αποκλειστικός τονισμός των μεν ή των δε, δεν βοηθάει στη διαμόρφωση μίας ψύχραιμης και ιστορικά έγκυρης άποψης.

Το πρώτο που θα είχα να πω είναι για τον λόγο του. Τα κηρύγματά του ήταν απλά, βαθιά, γεμάτα ουσία, αληθινή πνευματική τροφή. Θυμάμαι και θα θυμάμαι για πάντα ένα συγκεκριμένο: το “Μέσα από τη Σαμάρεια”. Τα κηρύγματα του ΜΒΚ υπό μορφήν κασετών, με συνόδευσαν στις σπουδές μου στο εξωτερικό, ανακούφιζαν την καρδιά μου και έτρεφαν το πνεύμα μου. Διαμόρφωσαν ένα είδος εκκλησιάσματος και ένα τύπο ακροατή. Τα αποτελέσματα είναι ορατά ακόμα και σήμερα.

Εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν η απουσία φανφαρονισμών, φωνών, χειρονομιών, ανοήτων παραδειγμάτων, ανεκδότων, και τέλος “λαγών”. Τα κηρύγματά του δεν περιείχαν τις προσωπικές του απόψεις και δεν έκαναν φιγούρα της δικής του εξυπνάδας-παρότι ήταν σπινθηροβόλος- ούτε της καλλιέπειας του-παρότι ήταν ο ίδιος ποιητής. Τα κηρύγματά του ήταν Αγία Γραφή και μόνον. Αυτό το τελευταίο νομίζω ότι διαμόρφωσε το ακροατήριό του. Πολλές φορές ακούμε κηρύγματα που εντυπωσιάζουν με την ομορφιά τους και την εξυπνάδα με την οποία χρησιμοποιεί το λόγο και τη σκέψη του ο ομιλητής. Δεν έχουν όμως ουσία και δεν μπορούν να διαμορφώσουν χριστιανικά ήθη και χαρακτήρα.

Μου έκανε εντύπωση η εμφάνισή του στον άμβωνα, στο κήρυγμα, στις τελετές, μέσα στον χώρο της εκκλησίας. Ολα αυτά τα θεωρούσε πάρα πολύ σοβαρά, μην επιτρέποντας καμία μη σοβαρή εκδήλωση σε αυτά. Είχε κάτι που στα αγγλικά λέγεται solemnity, που μεταφράζεται στα ελληνικά “ιεροπρέπεια”. Στην εκκλησία δεν κινιόταν, δεν συμπεριφερόταν και αν θέλετε δεν ντυνόταν όπως στην καθημερινή του ζωή. Ήξερε πολύ καλά σε ποια χώρα ζούσε και γι’αυτό φορούσε ένα ειδικό ένδυμα με το οποίο σημείωνε απλώς ποια ήταν η θέση του. Η εκκλησία ήταν κάτι το απείρως σπουδαίο και αυτήν την στάση κράτησε σε όλη του τη ζωή. Τιμούσε το έργο του και τη δουλειά του και δεν επέτρεπε τον υποβιβασμό τους με φτηνά κατασκευάσματα. Ήξερε πολύ καλά σε ποια τοπική εκκλησία διακονούσε και προσπαθούσε να επιτελέσει τον ιστορικό ρόλο στον οποίο τον αξίωσε ο Θεός, με συνέπεια.

Ηταν αυτό που λέμε πανέξυπνος, πανούργος και πάνω απ’ όλα διορατικός. Δεν θέλω να παρεξηγηθώ στο επίθετο “πανούργος”. Απλώς ήξερε τις πονηριές κάποιων ανθρώπων και έπαιρνε τα μέτρα του. Με σπάνια διορατικότητα προέβλεψε πολλά πράγματα τα οποία όλα βγήκαν σωστά.

Ανά δέκα πέντε χρόνια περίπου είχε κάποιο σοβαρό πρόβλημα στην διακονία του. Είχε ως βασικό άξονα μία πρόταση: “δεν με κάλεσαν άνθρωποι στη διακονία μου, αλλά ο Θεός” και συνέχιζε το έργο του απορούμενος αλλ’ουχί απελπιζόμενος. Θα μπορούσε κάλλιστα να φύγει και μάλιστα στο Ελντοράντο της εποχής, την Αμερική, αφού δύο φορές είχε επίσημη πρόσκληση από αμερικανικές εκκλησίες. Δεν εγκατέλειψε τη θέση του ποτέ. Ας σημειώσουμε ότι προκειμένου να γίνει ιεροκήρυκας, άφησε τη σταδιοδρομία του στην τράπεζα, που θα μπορούσε να εγγυηθεί μία άνετη και ευχάριστη ζωή για εκείνον και για την οικογένειά του, μάλιστα στην δύσκολη εποχή του πολέμου και των μεταπολεμικών χρόνων. Προτίμησε να πένεται για τον Χριστό. Η ανιδιοτέλειά του παραμένει παροιμιώδης.

Είχε αυτό που λέμε “κότσια”. Οταν την εποχή της δικτατορίας Μεταξά ήλθε κάποιος άνθρωπος του Μανιαδάκη και του ζήτησε ονόματα και διευθύνσεις των μελών της εκκλησίας, απάντησε ότι θα μπορούσε να δώσει μόνο το δικό του όνομα. Οταν έγινε η δικτατορία του 1967, έκλεισε το περιοδικό μας για πολλούς μήνες, γιατί η λογοκρισία του επέβαλε να τοποθετήσει την ένδειξη “προτεσταντικόν”, για να δείξουν την εκ του εξωτερικού υποτιθέμενη εξάρτηση της εκκλησίας. Κάποια ημέρα που εργαζόταν στο γραφείο του, ένας θερμοκέφαλος αστυνόμος εισέβαλε και τον ρώτησε σε έντονο τόνο: έχετε άδεια λειτουργίας εδώ; Απάντηση Κυριακάκη: έχει άδεια λειτουργίας η Ακρόπολις των Αθηνών;…

Ήταν φαινομενικά απόμακρος άνθρωπος. Πιστεύω ότι αυτό θα μπορούσε να του καταλογιστεί στα αρνητικά, επίσης το γεγονός ότι όταν γινόταν αυστηρός, γινόταν πολύ αυστηρός και έντονος- δεν έπαιζε πολιτική. Πλην αλλ’όμως ήταν η στάση της ζωής του και η βιοθεωρία του τέτοια. Ελεγε: “από μακριά κι αγαπημένοι”. Θεωρούσε ότι οι πολύ στενές επαφές έφερναν τριβές, λόγια και παρεξηγήσεις, δημιουργούσαν παρέες και παρατάξεις, κλειστά κυκλώματα, που δεν είχαν σχέση με τον χαρακτήρα της εκκλησίας, όπου όλοι πρέπει να είναι μαζί. Η ιστορία απέδειξε ή μένει να αποδείξει ότι είχε δίκιο. Για πολλούς μέσα στην εκκλησία –ίσως όχι για όλους- υπήρξε πατέρας στοργικός, έτοιμος να βοηθήσει στα προβλήματά τους. Οι ανάγκες των ανθρώπων ήταν ένας συνεχής αγώνας. Οι ιστορίες που έχω ακούσει για ανθρώπους που βοήθησε είναι πολλές. Συγκρατώ δύο περιπτώσεις που δείχνουν την νοοτροπία του ανθρώπου αλλά και της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, που ποτέ δεν έζησε εις βάρος των μελών της. Κάποτε ένας φτωχός πατέρας με καθώς φαίνεται πολλά παιδιά, είχε τόση ευγνωμοσύνη στην εκκλησία για την πνευματική στέγη που είχε βρει, ώστε αποφάσισε να γράψει ένα οικόπεδο που είχε, στην εκκλησία. Ο Κυριακάκης με μεγάλη ένταση τον απέτρεψε, λέγοντάς του ότι η εκκλησία θα έβρισκε πόρους: εκείνος ώφειλε να κρατήσει το περιουσιακό του στοιχείο για τις ανάγκες των παιδιών του. Το ίδιο και με μία γυναίκα που δεν είχε παρά μόνο μία φτωχή αγαπημένη ανεψιά: ήθελε να αφήσει το σπιτάκι της στην εκκλησία. Ο Κυριακάκης της είπε να λυπηθεί την ανεψιά της και να της κληροδοτήσει το σπίτι, η εκκλησία θα έβρισκε διέξοδο.(Εχω τα ονόματα των δύο αυτών περιπτώσεων). Στην διάρκεια της κατοχής ήλθε σε επαφή με τον Ελβετό πρόξενο, του οποίου είχε βαπτίσει το μωρό, και κατόρθωσε να εξασφαλίσει μεγάλα φορτηγά με εφόδια για την εκκλησία. Προτεραιότητα δόθηκε στα παιδιά και στους ηλικιωμένους. Πολλοί θυμούνται από την εκκλησία του αλλά και από επαρχιακές εκκλησίες αυτά τα εφόδια που τους γλίτωσαν από την πείνα. Είχε ξεσηκώσει την ιδέα της κατασκηνώσεως από την ΧΑΝ και την έθεσε σε εφαρμογή στον χώρο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας. Στην αρχή προπολεμικά, στις εξοχές των Αθηνών και μετά στις μόνιμες εγκαταστάσεις στον Κάλαμο. Ολες οι εκκλησίες που έχουν κατασκήνωση για παιδιά, να ξέρουν ότι την ιδέα την εισήγαγε σε αυτές ο Κυριακάκης. Είχε μεγάλη αδυναμία στους φτωχούς, στους ταπεινούς ανθρώπους. Το πρότυπο γυναίκας για το οποίο μιλούσε συχνά, ήταν μία “χήρα πενιχρά” η Σημέλα Δεληγιαννίδου, πρότυπο πιστότητος και αφοσιώσεως στον Θεό.

Στα διοικητικά είχε επίσης τη δική του θεωρία: “η εκκλησία που αλλάζει πρεσβυτέριο είναι σαν να μην έχει καθόλου πρεσβυτέριο”. Ηταν συνεπής με αυτήν του την αρχή και παρά το γεγονός ότι συνέβη στα σαράντα οκτώ χρόνια της διακονίας του να έχει συμπρεσβύτερους που δεν ήταν απόλυτα με το μέρος του. Πάντα έλεγε τα πράγματα με το όνομά τους και δεν έκλεινε τα μάτια σε τίποτα. Είχε οπωσδήποτε την τάση να θέλει να κλείνει μερικά θέματα με ένα λόγο του, και νομίζω ότι πάρθηκαν κάποτε βιαστικές αποφάσεις. Ποιος όμως δεν κάνει λάθη;

Στην αρχή της σταδιοδρομίας του, πριν εισέλθει στη διακονία, καταλυτική υπήρξε η συμμετοχή του στην δημιουργία της εκκλησίας Νικαίας με ευαγγελιστικό έργο αλλά και με την αγορά και δωρεά από μέρους του, του μισού οικοπέδου επί του οποίου κτίστηκε η εκκλησία. Στην Αγγλία κατόπιν ως φοιτητής, συμμετείχε σε ευαγγελιστικές εκστρατείες και το κήρυγμά του είχε καρπό. Με μεγάλη ευχαρίστηση διηγόταν, πώς άνθρωποι στην Αγγλία, που γνώρισαν τον Χριστό από το κήρυγμά του, τον πλησίασαν μετά από πολλά χρόνια σε κάποια επίσκεψή του και του το ανέφεραν. Επίσης αργότερα η δημιουργία και διακονία της ομάδας Ανδρου. Δεν νομίζω όμως αυτός ο ζήλος να έμεινε για πάντα. Και άλλα θα μπορούσαν να γίνουν σε αυτόν τον τομέα σε μία εποχή μεγάλης δίψας από πλευράς του λαού για τα πνευματικά. Δεν μπορώ πάντως να κατηγορήσω τον άνθρωπο αφού δυστυχώς δεν έτυχε να τον ρωτήσω για το συγκεκριμένο θέμα. Σε όλες μας τις κρίσεις πρέπει να λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι είχε κακή υγεία. Ηταν συνεπής προς την εργασία του και προς την εργοδότριά του εκκλησία, ουσιαστικά στον ίδιο τον Θεό.

Είχε επαφές με τους ορθοδόξους σε ανώτατο επίπεδο και συμμετείχε στις εθνικές εορτές και εκδηλώσεις ως αντιπρόσωπος της εκκλησίας. Ήταν γνωστός με πολλούς, από τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο μέχρι τους καθηγητές Πανεπιστημίου της “Ζωής”, ή άλλους της θεολογικής σχολής Αθηνών. Διηγόταν κάποτε ότι είχε προσκληθεί σε κάποια συγκέντρωση ταγών της Ελληνικής κοινωνίας, καθηγητών, βιομηχάνων, πολιτικών και άλλων και στο τέλος των ομιλιών, ο αρχιεπίσκοπος ή ο Τσιριντάνης, δεν θυμάμαι καλά, του ζήτησε να κλείσει με μία προσευχή. Ηξερε πού ζούσε όπως είπα και πιο πάνω, ο Κυριακάκης, σηκώθηκε και είπε:“Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος και σώσον αγαθέ τας ψυχάς ημών” και συνέχισε με μία ευαγγελική προσευχή καθηλώνοντας το ακροατήριό του.

Σε κάποια κατασκηνωτική περίοδο στον Κάλαμο, προς το τέλος της διακονίας του, είχε έλθει να επισκεφθεί τα παιδιά. Παρά την ηλικία του έδωσε ένα πολύ ευχάριστο και νεανικό μήνυμα. Τον πλησίασα και τον ευχαρίστησα και μετά τον συνόδευσα καθώς κατέβαινε το μονοπάτι. Του είπα κάποιο σχόλιο για ορισμένα πράγματα που τότε θεωρούσα ότι έπρεπε να γίνουν και δεν γίνονταν. Μου απάντησε: οι Αγγλοι λένε “if you want something to be done, do it yourself”, εάν θέλεις να γίνει κάτι, κάντο μόνος σου, το έργο του Θεού έχει ανάγκη από ανθρώπους. Πάντα ήταν με επιτυχία επιγραμματικός.

Τον θυμάμαι ηλικιωμένο συνταξιούχο, όταν τον επισκεπτόμουν στο σπίτι του. Ηταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι συζητήσεις μας. Είχα αρχίσει να ασχολούμαι στα του περιοδικού και πάντα κάτι καλό είχε να πει για εκείνα που έγραφα. Μου έλεγε κάθε φορά που πήγαινα: "ο παππούς σου , (που υπήρξε πρεσβύτερός του) ήταν ανίκανος προς το κακό, κοίταξε να του μοιάσεις…"

Τελευταία ανάμνηση, η τραγική –τύπου Μότσαρτ- κηδεία του. Τραγική από πάσης απόψεως.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Η ΝΕΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ
ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

 

του κ. Χαρ. Ι. Νταγκουνάκη

Τον Νοέμβριο του 1997 τέθηκε σε κυκλοφορία η νέα μετάφραση της Αγίας Γραφής στη δημοτική από την Ελληνική Βιβλική Εταιρία.

Όλοι ξέρουμε πως ο Λόγος του Θεού έχει πολλά να πει στον κάθε πιστό ατομικά, και είναι η βάση της χριστιανικής ζωής του ατόμου, αλλά είναι ανάγκη να κατανοηθεί πως όταν συνερχώμεθα “επί το αυτό”, αρχίζουν να ισχύουν άλλα δεδομένα, που θα πρέπει να αντιμετωπισθούν από άλλη, διαφορετική σκοπιά. Μ’ άλλα λόγια είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε αυτό που είπε ο απόστολος Παύλος ότι “Όταν έχουμε λατρευτική σύναξη”, μπορεί κανείς να εκδηλώνεται όπως θέλει, αλλά με έναν απαράβατο γνώμονα: “ό,τι έχει να πει ο καθένας, είτε ψαλμό είτε διδασκαλία είτε αποκάλυψη είτε γλωσσολαλία είτε εξήγηση του νοήματος των γλωσσών, όλα να γίνονται με σκοπό την οικοδομή της εκκλησίας” (Α΄ Κορ 14,26).

Και να ξεκινήσω θέτοντας ευθύς εξ αρχής τρεις διασαφηνίσεις:

α) Καμιά μετάφραση δεν είναι αλάνθαστη και τέλεια, πολλώ μάλλον θεόπνευστη! Όλες οι μεταφράσεις έχουν ατέλειες και σημεία που θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Δεν είναι υπερβολή αυτό που λέγεται, πως και η πιο τέλεια μετάφραση υπολείπεται κατά πολύ από το πρωτότυπό της. Γι’ αυτό και η Βιβλική Εταιρία είναι πάντοτε πρόθυμη να εξετάσει προσεκτικά κάθε καλόπιστη υπόδειξη των αναγνωστών όλων των μεταφράσεων της Βίβλου που εκδίδει, και να προβεί στις απαιτούμενες διορθώσεις, (όπως άλλωστε έκανε με την πρωτοεμφανισθείσα το 1985 μετάφραση της Καινής Διαθήκης).

β) Καμιά μετάφραση δεν είναι η τελευταία. Μπορεί να είναι ανθεκτική στο χρόνο, όμως πάντοτε ενδέχεται να κυκλοφορήσουν και άλλες, διαφορετικού είδους και με διαφορετικό αναγνωστικό κοινό ως στόχο.

γ) Καμιά μετάφραση δεν επιβάλλεται από την εκδότρια Εταιρία. Η Ελληνική Βιβλική Εταιρία και γενικότερα οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες δεν “πριμοδοτούν” ούτε ευνοούν καμιά μετάφραση ειδικότερα. Εκδίδουν και το εβραϊκό, και τους Εβδομήκοντα και τη Βουλγάτα και το Βάμβα, και το Βέλλα και τη νέα αυτή μετάφραση στη δημοτική. Η Εταιρία, όμως, τυπώνει κάθε φορά ανάλογα με τη ζήτηση του κοινού. Το αναγνωστικό κοινό είναι εκείνο που με την προτίμησή του θα βοηθήσει την ευρύτερη διάδοση της μιας ή της άλλης μεταφράσεως.

Αξίζει όμως τον κόπο να δούμε ορισμένα σημεία σχετικά με τη χρήση της νέας μετάφρασης της Βίβλου, χωρίς καμιά ιδιαίτερη σειρά προτεραιότητας. Τα σημεία αυτά δεν είναι ιστορικής ή άλλης φύσεως. Είχαμε το προνόμιο να τα αναφέρουμε όλα αυτά σε μια “Τριλογία”, στον “ΑΣΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ” (Δεκ ’97 - Ιαν - Μάρτιος 1998). Εδώ θα δούμε διάφορα σημεία που συζητάμε στα σπίτια μας, στα σαλόνια μας, στην αυλή της εκκλησίας μας σχετικά με τη νέα μετάφραση και με την ενδεχόμενη χρήση της στην εκκλησιαστική μας ζωή.

1. Η αναγκαιότητα της χρήσεως της μετάφρασης

Καθημερινά, παρατηρούμε πως οι σημερινοί άνθρωποι, οι έξω της Εκκλησίας, όχι μόνο μιλάνε μια άλλη γλώσσα και έχουν σοβαρό πρόβλημα να καταλάβουν τη γλώσσα της υπάρχουσας Γραφής, που εμείς χρησιμοποιούμε, αλλά και διψάνε να διαβάσουν τη Γραφή σε απλή γλώσσα.

Μια άλλη πραγματικότητα είναι ότι οι συμπατριώτες μας, σύμφωνα με επίσημες στατιστικές σπάνια πηγαίνουν στην Εκκλησία των πατέρων τους, κι ένας λόγος είναι η ακατάληπτη γλώσσα, “που είναι μόνο για τους θεολόγους και τους ιερείς”. Απόδειξη αυτού είναι πως όταν ένας ιερέας έχει την πρωτοβουλία να εισαγάγει την ανάγνωση των ιερών κειμένων και στη δημοτική, η εκκλησία του “γεμίζει”. Και υπάρχουν παραδείγματα γι’ αυτό.

Τέλος, κάτι που από παλιά έχει παρατηρηθεί, είναι η άγνοια απλών λέξεων εκ μέρους νεοελλήνων που ετοιμάζονται κιόλας για Πανελλήνιες εξετάσεις, και μάλιστα λέξεων που απαντώνται στη μετάφραση Βάμβα. Σε μια έρευνα του περιοδικού “Ταχυδρόμος” το 1985 ανάμεσα σε τέτοια παιδιά, για τη λ. ΑΠΟΔΙΟΠΟΜΠΑΙΟΣ είπαν πως σημαίνει: αρχηγός, ο χειρότερος, ο ξεχωριστός κ.ά. (57% λάθος ή άγνοια). Για τη λ. ΧΕΙΡΑΓΩΓΩ είπαν πως σημαίνει: παρέχω επάγγελμα, χειροκροτώ, δαμάζω κ.ά. (78% λάθος ή άγνοια). Για τη λ. ΣΥΜΦΥΤΟΣ είπαν πως σημαίνει: ο συνάδελφος, αυτός που πουλάει μαζί, σύμφωνος κ.ά. (65% λάθος ή άγνοια). Για τη λ. ΣΠΕΡΜΟΛΟΓΙΑ είπαν πως σημαίνει: επιστήμη με σπέρματα, επιστήμη γενετικής, βρίσιμο κ.ά. (99% λάθος ή άγνοια). Για τη λ. ΙΛΑΡΟΣ είπαν πως σημαίνει: άρρωστος, ιλαρά, βρώμικος κ.ά. (86% λάθος ή άγνοια). Τέλος για τη λ. ΑΓΡΕΥΩ είπαν πως σημαίνει: αγριεύω, συχνάζω σε αγρούς, νευριάζω κ.ά. (95% λάθος ή άγνοια). Το τραγικό ερώτημα είναι με τι βιβλικό κείμενο θα ευαγγελίσουμε ή θα διακονήσουμε γενικότερα αυτά τα παιδιά --ξένα ή και τα δικά μας; Έχουμε συνειδητοποιήσει άραγε την κατάσταση γύρω μας;

2. Η “ιερότητα” του ανωτέρου γλωσσικού επιπέδου

Έχει διατυπωθεί η άποψη πως όλα καλά κι όλα ωραία, να διαβάζουμε σε κάθε άλλη περίπτωση τη Γραφή στη δημοτική αλλά στην Εκκλησία, πρέπει το κείμενο της Γραφής να είναι σε ψηλότερο γλωσσικό επίπεδο, γιατί αυτό απαιτεί η “ιερότητα” της περιστάσεως.

Προσωπικά, ίσως και λόγω ιδιοσυγκρασίας, μου αρέσει το υψηλό γενικά επίπεδο μιας λατρείας, αλλά δεν μπορώ να βρω απάντηση, όταν για χάρη μιας τέτοιας ιερότητας, υποκειμενικής πολλές φορές, ζημιώνεται το νόημα του βιβλικού κειμένου. Π.χ. Πώς θα εξηγήσουμε στον ανυποψίαστο ακροατή το εδάφιο του Ιακώβου (5,5): “εθρέψατε τας καρδίας ημών ως εν ημέρα σφαγής”; Αποδόθηκε: “Παχύνατε σαν τα ζώα που τα πάνε για σφάξιμο” και μερικοί δυσανασχέτησαν πως καταστρέφεται η ιερότητα του κειμένου. Ή με τι τρόπο η Σάρρα, στην πρωτόγονη εκείνη εποχή, θα έβαζε τον Αβραάμ να διώξει την Άγαρ που τόσο τη μισούσε, παρά λέγοντας “το παιδί αυτηνής δεν πρέπει να κληρονομήσει μαζί με το γιο μου, τον Ισαάκ” (Γεν 21,10). Καταστρέφει αυτό την ιερότητα; Κατά τους ειδικούς, πλήρης μετάφραση δεν είναι μόνον αυτή που αποδίδει ακριβώς το κείμενο και το νόημα, αλλά και τη συναισθηματική ατμόσφαιρα του κειμένου. Και δεν ήταν δυνατόν ένας τραχύς Πέτρος σε ένα ακόμα πιο τραχύ πολιτιστικό περιβάλλον, να μιλήσει διαφορετικά σ’ έναν μάγο, που στο πρόσωπό του έβλεπε τον ίδιο το διάβολο, παρά να του πει “να χαθείς κι εσύ και τα λεφτά σου! Γιατί φαντάστηκες πως η δωρεά του Θεού μπορεί ν’ αποκτηθεί με χρήματα” (Πραξ 8,20). Σήμερα εμείς, με την ευγένεια του δυτικού πολιτισμού, ίσως να μιλούσαμε πιο συγκρατημένα, αλλά εκείνο τον καιρό έτσι “ελάλησαν άγιοι άνθρωποι του Θεού”...

Όταν ο Λούθηρος δέχτηκε τις ίδιες κατηγορίες όταν μετέφρασε τη Βίβλο, αντέταξε πως δεν ήταν δυνατόν, παρά να παρουσιάσει το Μωυσή που εξοργίζεται με το Φαραώ, σαν έναν οργισμένο Γερμανό της εποχής του, για να αποδώσει πλήρως το πνεύμα του κειμένου και τον πολιτισμικό του περίγυρο.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Η εμπειρία του παρελθόντος - μια παρακαταθήκη της Ευαγγελικής Αναμορφώσεως για τον 21ον αιώνα

 

του κ. Αντ. Κουλούρη

Συνέχεια από το προηγούμενο

Β΄ Αρνητικά στοιχεία στην πορεία

Αναφέρθηκε ήδη, παρενθετικά, η ύπαρξι αρνητικών στοιχείων στην πορεία της Ευαγγελικής μαρτυρίας στον Ελληνικό χώρο. Μια μικρή σταχυολόγησι αυτών σ' έναν, ούτως ειπείν, δεκάλογο αρνητικών εσωγενών παραγόντων (δεν θα αναφερθώ σε εξωγενείς, κάποια νύξι των οποίων ήδη έγινε). Ενώ, βέβαια, υπήρξαν και θετικοί παράγοντες που συνετέλεσαν -μάλιστα σε διαφόρους φάσεις- στη θεμελίωσι, ανάπτυξι και πρόοδο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, παράλληλα, δυστυχώς, υπήρξαν και άλλοι που προεκάλεσαν την ανάσχεσι, την επιβράδυνσι ή και πολύ συχνά την οπισθοχώρησι, ακόμη και τον μαρασμό κοινοτήτων μας μέσα σ' ένα πλαίσιο ξηρού τυπικισμού.

(α) Αι διαιρέσεις: Ένα κοινό γνώρισμα της Διαμαρτυρήσεως η διαίρεσι και διάσπασι, ο ατομικισμός, υπήρξαν από την αρχή πρόξενος μεγάλης ζημίας στο έργο. Ίσως αυτές αι διαιρέσεις υπήρξαν ο κυριώτερος αρνητικός παράγων. Ποικίλοι λόγοι -συχνά ασήμαντοι-, προσωπικές διενέξεις και αντιθέσεις προκάλεσαν προσωρινές ή και μόνιμες πληγές οχλήσεως. Ωρισμένες φορές υπήρξαν θεολογικές ή εκκλησιολογικές διαφορές που προκάλεσαν σχίσματα. Με ένα παράπονο ο Μιχαήλ Καλοποθάκης σ' ένα πρακτικό, περίπου ένα χρόνο μετά την επίσημη συγκρότησι της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας (από επτά πρόσωπα ως ήδη σημειώθηκε) έγραφε: "ο τάδε μας εγκατέλειψε. Έγινε…" (σημειώνεται κάποια άλλη Διαμαρτυρομένη απόχρωσι). Ο Μιχαήλ Καλοποθάκης, από άλλα κείμενα, φαίνεται ότι διατήρησε αγαθές σχέσεις με τον αποχωρήσαντα αδελφό. Η ζημία όμως είχε γίνει. Για τον αδελφό αυτό γνωρίζουμε ότι συνέστησε στην Ελλάδα διάφορες ομάδες της ομολογίας που υιοθέτησε στην δεκαετία του 1870 και 1880, καμμιά όμως από τις οποίες δεν επέζησε. Ο ίδιος αργότερα θα εξέφραζε την πικρία του και την απογοήτευσί του ότι όλοι εκείνου τους οποίους "εβάπτισε" αποδείχθηκαν υποκριταί.

Δεν θα συνεχίσω την απαρίθμησι αναλόγων περιστατικών, που πάντως, ακόμη και στο πολύ πρόσφατο παρελθόν αλλά και σήμερα προκάλεσαν και προκαλούν προβλήματα και τον τραυματισμό πολλών αγνών αδελφών, κυρίως νέων μας, και που αποσπούν την προσοχή των οργάνων της Εκκλησίας, Πρεσβυτερίων, Συνόδων από το κύριο έργο τους στην προσπάθεια διευθετήσεως διαφορών και διενέξεων.

Θα πρέπει να σημειωθή ότι ενώ στο παρελθόν οι διενέξεις αυτές είχαν περισσότερο προσωπικό χαρακτήρα σήμερα παρουσιάζονται, εξωτερικά τουλάχιστον, με θεολογικό ή και εκκλησιολογικό χαρακτήρα και σαν αμφισβήτησι θεσπισμένων κανόνων, μάλιστα Ομολογιακού χαρακτήρος. Και στη μια και στην άλλη περίπτωσι η ζημία είναι μεγάλη. Αφάνταστα μεγάλη!

 

(β) Το πνεύμα της απογοητεύσεως και αποθαρρύνσεως: Το στοιχείο αυτό πολύ συνδέεται με το προηγούμενο. Αι διαιρέσεις μας υπήρξαν πρόξενος του πνεύματος της αποθαρρύνσεως, ιδιαιτέρως πολλών νέων μας. Γενικώτερα το πνεύμα αυτό έρχεται ύπουλα, διαλυτικά, υπονομευτικά, στην εκκλησιαστική μας ζωή. Εκδηλώνεται με έλλειψι ενδιαφέροντος για τα πράγματα της κοινότητος. Το στοιχείο αυτό είναι συχνά συνυφασμένο με μια κάμψι του πνευματικού φρονήματος -πίσω από το οποίο συνήθως εμφολεύει κάποια κρυφή αμαρτία ή ηθικός συμβιβασμός. Η απογοήτευσι που εκδηλώνεται με χιλίους διαφορετικούς τρόπους έχει καταλυτικές και διαλυτικές συνέπειες. Εκφράζεται με αρνητική, συχνά, κριτική, όπου οι πάντες θεωρούνται υπεύθυνοι ή σφάλλοντες, εκτός βέβαια από τον εαυτό μας.

(γ) Το κοσμικό φρόνημα - η εκκοσμίκευσι: Τούτο αποτελεί ένα συναφή αρνητικό παράγοντα. Όταν ομιλούμε για εκκοσμίκευσι δεν εννοούμε, κυρίως, τον τρόπο ενδύσεως, όπως συχνά στο παρελθόν συνέβαινε, χωρίς, πάντως, να τον παραβλέπουμε. Μια σεμνή εμφάνισι έχει ιδιαίτερη σημασία πάντοτε. Όμως με τον όρο αυτό εννοούμε, πρωταρχικά, το γενικώτερο πνεύμα προσαρμογής στην σύγχρονη κοσμική νοοτροπία. Πρόκειται για το πνεύμα του εγωκεντρισμού που εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους και κυρίως με την πλήρη επικυριαρχία στη ζωή μας της εμπορικοποιημένης καταναλωτικής νοοτροπίας. Τούτο δεν σημαίνει το να απορρίψουμε τα επιτεύγματα του πολιτισμού και της σύγχρονης τεχνολογίας, αλλά μάλλον ν' αρνηθούμε την υποδούλωσί μας σ' αυτά. Τούτο, βέβαια, απαιτεί προσοχή, σωστή εκτίμησι του τι είναι πραγματικά απαραίτητο, με τη σύγχρονη αντίληψι, ή τουλάχιστο σε αξιόλογο βαθμό χρήσιμο.

Ο Φαραώ του αιώνος τούτο προσπαθεί περισσότερο και περισσότερο, να μας επιβάλη τις εξουθενωτικές απαιτήσεις του (Έξοδ. 5:4 κ.ε.).

Το πνεύμα της εκκοσμικεύσεως εκδηλώνεται σε όλες τις σφαίρες της καθημερινής ζωής και στις προτεραιότητες που θέτουμε. Θα ήταν δυνατόν να παρουσιάσουμε έναν ευρύ κατάλογο του αλογίστου πολλαπλασιασμού των αναγκών, που οδηγεί σ' ένα φαύλο κύκλο, με τον οποίο συνδέεται ολόκληρη η οικονομική ζωή. Στην παλαιά αρχή της Πολιτικής Οικονομίας δια το "ανικανοποίητον των ανθρωπίνων αναγκών", έχουν τώρα προστεθή πολλές άλλες "οικονομικές αρχές", όπως η "παγκοσμιοποίησις της οικονομίας", το σύστημα των "πολυεθνικών εταιριών", κ.ο.κ. που δημιουργούν ένα ασφυκτικό κλίμα ανταγωνισμού, σ' ένα κυκεώνα οικονομικών διασυνδέσεων και "διαπλεκομένων συμφερόντων" όπου και ο πιστός ακόμη εμπλέκεται και απορροφάται σε σημείο που τα πνευματικά ενδιαφέροντα κινδυνεύουν να συμπνιγούν. Η κραυγή "τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου" έχει εφαρμογή και στον τομέα αυτό (Ρωμ. 7:24).

Σχετικό με το θέμα αυτό είναι και η εκπαίδευση. Ποιος επιτρέπεται να αρνηθή την σημαντικότητα της εκπαιδεύσεως των παιδιών μας; Πρέπει πράγματι να δώσουμε μια ξεχωριστή προτεραιότητα σ' αυτό το θέμα δίδοντας στα παιδιά μας τα απαραίτητα εφόδια. Όμως τούτο με την πρωταρχική έκφρασι στις πνευματικές αξίες, στην "παιδεία Κυρίου". Ναι στην οικογενειακή Βιβλική μελέτη, στον τακτικό εκκλησιασμό -όχι μόνο την Κυριακή το πρωί και μάλιστα με καθυστερημένη προσέλευσι, αδιαφορώντας ακόμη για την τακτική παρακολούθησι του παιδιού στο "Κυριακό Σχολείο". Τα μαθήματα, τα φροντιστήρια έχουν τη θέσι τους, αλλά εάν δεν μας έχει κατακτήσει το πνεύμα της εκκοσμικεύσεως, θα πρέπει, σαν γονείς να βοηθούμε τα παιδιά να εκτιμούν την πρωταρχική ανάγκη, μάλιστα με την προσωπική συμπεριφορά, διαγωγή, το παράδειγμά μας! Τελικά η κοσμική επιτυχία δεν είναι το πρωταρχικό αλλά η όμορφη πορεία με τον Χριστό και αυτό πρέπει να το διδάξουμε αλλά προ παντός να το βιώνουμε επί καθημερινής βάσεως: "Ζητείτε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν" (Ματθ. 6:33).

Όμως, όπως ήδη λέχθηκε, κάθε άλλο από το να περιφρονήσουμε την "παιδεία", αλλά μάλλον να της δώσουμε το σωστό περιεχόμενο, τη σωστή κατεύθυνσι και διάστασι. Ας μη λησμονούμε ότι ήταν η Ευαγγελική Αναμόρφωσι ο δυναμικός παράγων που έβγαλε το λαό από την παχυλή αμάθεια, το σκοταδισμό, ιδρύοντας Σχολεία, Ακαδημίες, Σεμινάρια, Πανεπιστήμια. Ο Ιωάννης Καλβίνος μέσα στη φοβερή δίνη του Αναμορφωτικού ινήματος, αφιέρωνε πολύτιμο χρόνο στην Περίφημη Ακαδημία της Γενεύης, την οποία ο ίδιος είχε ιδρύσει.

(δ) Η έλλειψι επικοινωνίας: Ένας άλλος αρνητικός παράγων είναι η έλλειψι επικοινωνίας μεταξύ των αδελφών, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου και οι πολυπληθέστερες εκκλησιαστικές κοινότητες συνήθως υπάρχουν. Παράγοντες που σημειώθηκαν ανωτέρω σημαντικά επιδρούν και εδώ. Παρά το γεγονός ότι, σε σύγκρισι με ό,τι συμβαίνει σε Διαμαρτυρόμενες εκκλησιαστικές κοινότητες του εξωτερικού, κυρίως στη Δυτική Ευρώπη, διατηρείται σε κάποιο, τουλάχιστον, βαθμό μια επικοινωνία και επαφή. Η επικοινωνία όμως αυτή είναι ανεπαρκής. Έχει σχεδόν διακοπεί η προσωπική αδελφική επικοινωνία μεταξύ του μεγαλυτέρου μέρους των μελών των εκλησιαστικών κοινοτήτων μας. Το φαινόμενο αυτό που άρχισε πριν από δεκαετίες συνεχώς επιδεινώνεται. Σε μεγάλες εκκλησιαστικές κοινότητες ελάχιστα γνωριζόμαστε μεταξύ μας. Η επικοινωνία μας συνήθως περιορίζεται σ' έναν απλό χαιρετισμό, συχνότατα βέβαια εγκάρδιο, μετά το πέρας της λατρείας, και αυτό είναι όλο.

Ο εκκλησιασμός μας έτσι στερείται ενός βασικού στοιχείου της κοινωνίας, η οριζόντια αυτή διάστασι που είναι απαραίτητη για την αίσθησι της "εκκλησίας", και που συνεχώς ατονεί ή και εξαφανίζεται.

Η έλλειψι αυτή δεν αντικαθίσταται με τη δημιουργία "κύκλων" που μάλιστα συχνά καταντούν "κλειστοί". Αυτοί οι κύκλοι χωρίς ένα ουσιαστικό δέσιμο με το σώμα της τοπικής εκκλησία (ποιμένα - πρεσβυτέριο) συχνά οδηγούνται, κάτω από ανεξέλεγκτες επιρροές σε αντιεκκλησιαστικές τάσεις ή όπου καλλιεργούνται παρερμηνείες των Βιβλικών αληθειών. Τούτο έχει δημιουργήσει, σε ωρισμένες περιπτώσεις, υπονόμευσι του έργου, με τάσεις διαιρετικές ή διασπαστικές. Κάποτε ιδιωτικές πρωτοβουλίες που ξεκίνησαν από αγαθή προαίρεσι ωδηγήθηκαν σε ένα βαθμιαίο εκφυλισμό.

Όμως η ανάγκη μιας στενότερης επικοινωνίας αποτελεί για τις κοινότητές μας μιαν απαραίτητη ανάγκη και δεν θα πρέπει να αποδοκιμασθή η ατομική πρωτοβουλία αδελφών σ' αυτή την κατεύθυνσι αλλά μάλλον να ενθαρρυνθή και να καθοδηγηθή ώστε τέτοιοι κύκλοι να βοηθήσουν πραγματικά και στην οικοδομή των αδελφών, την ανάπτυξη της μαρτυρίας, την προσέγγισι με το μήνυμα του ευαγγελίου φιλικών και συγγενικών προσώπων και την ενσωμάτωσί τους στο σώμα των τοπικών εκκλησιών. Τούτο θα πρέπει ν' αποτελέση κύριο μέλημα ποιμένων και πρεσβυτερίων ώστε τα πάντα να γίνωνται, με κέντρο τη βαθύτερη μελέτη και ανάλυση του Λόγου του Θεού και την αποφυγή της εκπτώσεως του κύκλου σε μια ουσιαστικά "κοσμική παρέα" με τα συνήθη, ίσως, παρεπόμενα.

(ε) Ο παλαιός εαυτός μας: Όμως το πιο αρνητικό στοιχείο στην πρόοδο της μαρτυρίας του Ευαγγελίου και στη ζωή της κοινότητος είναι ο ίδιος ο εαυτός μας, το σαρκικό πνεύμα. Φέρνουμε μέσα στο πλαίσιο της τοπικής εκκλησίας τον εαυτό μας με τα πολλά προβλήματά μας, τους εγωισμούς, τις προκαταλήψεις μας, τις μεμψιμοιρίες μας, τις παραξενιές μας, τα απωθημένα μας, την άδικη κριτική μας, το φιλοκατήγορό μας. Αυτός ο "παλαιός άνθρωπος" αποτελεί το κυριώτερο εμπόδιο στην πρόοδο του έργου και την πνευματική καρποφορία. Η απάντησι στο πρόβλημα είναι να πούμε: όχι στον εαυτό μας. Αλλά πώς μπορούμε να πούμε αυτό το όχι; Ο φυσικός άνθρωπος δεν έχει αυτή τη δυνατότητα, όμως ο "καινός άνθρωπος" ("ο κατά Θεόν") τον οποίον καλούμαστε να ενδυθούμε "τον κτισθέντα εν δικαιοσύνη και οσιότητι της αληθείας" (Εφες. 4:24), όχι με την δική του δύναμι, ικανότητα, προσπάθεια ή προσόντα, μπορεί! Και τούτο με τη χάρι του Θεού. Μόνο αυτή η χάρις -η ακατανίκητη χάρις- GRATIA INVINCIBILA (κατά τους Αναμορφωτάς) μπορεί να κατανικήση αυτό τον αδάμαστο εχθρό, τον "παλαιόν άνθρωπον" σε μια συνεχή διαδικασία "συσταυρώσεως" (Ρωμ. 6:6, Γαλ. 2:19, 20).

(ς) Η ψεύτικη (κίβδηλη) πνευματικότης: Ένας ακόμη αρνητικός παράγων είναι η εξωτερική επίδειξι πνευματικότητος που δεν είναι πάντοτε υποκριτική, τουλάχιστον συνειδητά, και που συχνά εκφράζεται με τον τύπο εκείνο που γλαφυρά περιέγραψε ο θυμόσοφος Ανδρέας Λασκαράτος τον περασμένο αιώνα "ο Ευαγγελικός Τακουνάς".

Με πολλές παραλλαγές εμφανίζεται στη ζωή μας αυτή η τάσι που αποτελεί, στην πραγματικότητα, μια γελοιογραφία της γνησίας πνευματικότητος, και που δημιουργεί στο περιβάλλον μας μια ενδόμυχη αποστροφή. Σημειώνω μερικές από τις εκδηλώσεις και εκφράσεις αυτού του τόσο αρνητικού παράγοντος.

Η απομίμησι: Βέβαια θα διδαχθούμε από την εμπειρία των άλλων αλλά ποτέ δεν πρέπει να γίνουμε δέσμιοι μιμήσεως. Κάποια μέθοδος ή τακτική που εφαρμόσθηκε με καλά αποτελέσματα, π.χ. στην Αμερική ή στην Κορέα και που ανταποκρίνεται σε άλλες καταστάσεις και συνθήκες, νομίζουμε ότι θα έχη ανάλογη αποτελεσματικότητα στο δικό μας χώρο και αγνοούμε τη δική μας νοοτροπία ή "κουλτούρα".

Η υπερβολή: Ωρισμένοι από μας γινόμαστε "απόκοσμοι", αποκεκομμένοι από την πραγματικότητα. Σε κάθε φράσι θα προσθέσουμε και τη λέξι "Κύριος". Γινόμαστε φορτικοί και κουραστικοί ή το μήνυμά μας συνοδεύεται με την συνήθη απειλή της κολάσεως. Συχνά αυτή η "μαρτυρία" μας είναι ανούσια και ανιαρή, στερείται εκείνο το "άλας". Μήπως λησμονήσαμε την προτροπή του Αποστόλου: "ο λόγος υμών πάντοτε εν χάριτι, άλατι ηρτυμένος, ειδέναι πως δεί υμάς ενί εκάστω αποκρίνεσθαι" (Κολ. 4:6).

Ο ρηχός υποκειμενισμός: Το πώς δηλαδή εγώ το καταλαβαίνω, το ερμηνεύω, ιδιαίτερα το αισθάνομαι, κάτι που στην ουσία είναι αντιβιβλικό και που έχει προκαλέσει συχνά μεγάλη ζημία. Ο εμπειρισμός του F.D. E. Schleirmacher (1768-1834), με την έμφασί του στην προσωπική ατομική εμπειρία απεμάκρυνε από την ορθή Βιβλική ερμηνευτική και είχε μια γενικώτερη επιρροή με αρνητικά αποτελέσματα στη θεολογική σκέψι στον Διαμαρτυρόμενο κόσμο, και προώθησε μια φιλελεύθερη θεώρησι, που, ευτυχώς, μόνο έμμεσα αλλά, πάντως, ουσιαστικά επηρρέασε και τον δικό μας χώρο.

Η ψευδεπίγραφη "αναζωπύρησι": Πριν προχωρήσουμε σ' αυτήν την αναφορά και "προς άρσιν πάσης παρεξηγήσεως" θέλω να δηλώσω ότι δεν πρόκειται για μια γνήσια και αληθινή αναζωπύρησι που χαρακτηρίζεται και ακολουθείται από μια υγιά πνευματική ζωή: βαθύτερη προσωπική εμπειρία, ένθερμη αγάπη και αφιέρωσι στον Θεό, αγάπη και γνήσιο ενδιαφέρον για τους αδελφούς, πόθο και μελέτη του Λόγου του Θεού, ζωή προσευχής, συμμόρφωσι με τις επιταγές των θείων εντολών, μαρτυρία, υπηρεσία, σταθερό εκκλησιασμό (όχι μόνο την Κυριακή το πρωί), συμμετοχή στη ζωή και το έργο της τοπικής εκκλησίας. Και που όλα αυτά δεν είναι παρά καρπός του Αγίου Πνεύματος.

Εάν, όμως, με τον όρο "αναζωπύρησι" (μάλιστα εσφαλμένα συνήθως λέγεται "αναζωπύρωση" -το ρήμα είναι αναζωπυρέω, όχι αναζωπυρόω)1, εννοούμε μια "ψευδεπίγραφη αναζωπύρησι", με μεθοδεύσεις, τυμπανοκρουσίες, effets, εντυπωσιασμούς, εξάψεις, εξάρσεις, που ύστερα από μια σύντομη, βραχύβια, εξωτερική "πνευματική" έκρηξι οδηγεί σε οπισθοχώρησι, κάμψι, κατακερματισμό της εκκλησιαστικής ζωής. Έχουμε όχι λίγα παραδείγματα μιας τέτοιας δραστηριότητος στο εξωτερικό2 που μεταφέρθηκε και στο δικό μας χώρο. Ύστερα από σειρά "αναζωπυρητικών" συνάξεων, όπου εκκλησιαστικοί χώροι και αίθουσες εγέμισαν, ακολούθησε μια πτωτική και πενιχρή πραγματικότητα καθώς τον "σαρκικό" ενθουσιασμό διαδέχεται η κάμψι, η κούρασι, η απάθεια, η αδιαφορία. Τέτοιες "αναζωπυρήσεις" έφεραν αρνητικά αποτελέσματα.

(ζ) Εσφαλμένη θεολογία ή και έλλειψι θεολογίας: Ένας αρνητικός παράγων πολύ, όμως, σημαντικός στην πνευματική μας ζωή, ατομική αλλά και συλλογική, είναι η εσφαλμένη εκτίμησι της σημασίας της θεολογίας ή, μάλλον, η περιφρόνησι ή και απόρριψις της θεολογικής παιδείας.

Ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1950, ίσως και ενωρίτερα, κάτω από την επίδρασι αφελών εκτιμήσεων, ακόμη και από άμβωνές μας ακούσθηκε το σύνθημα "δεν χρειαζόματε θεολογία και θεολόγους". Το αποτέλεσμα ήταν να υπεισέλθουν, συχνά "αντιστάσεως μη ούσης", εσφαλμένες διδασκαλίες, εξεζητημένες και απίθανες θεωρίες (συνήθως εσχατολογικού χαρακτήρος), χονδρές παρερμηνείες των Γραφών, που παρουσιάζονταν ως αναμφισβήτητα θέσφατα (εισαγώμενα κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, προερχόμενα από υπερσυντηρητικούς "φονταμενταλιστικούς" κύκλους).

Το σύνθημα αυτό ουσιαστικά απεδοκίμαζε την υψηλότερη θεολογική παιδεία με μια σαφή προτίμησι η οποιαδήποτε βιβλική-θεολογική κατάρτισι απλώς να περιορίζεται σε μια σύντομη κατάρτισι σε κάποιο "συντηρητικό Βιβλικό Σχολείο". Η αντίδρασι αυτή δεν ήταν απόλυτα αδικαιολόγητη και αβάσιμη. Τούτο γιατί σε μεγάλα παραδοσιακά Θεολογικά Ιδρύματα (Σεμινάρια, Θεολογικές Σχολές Πανεπιστημίων) η φιλελευθέρα, η ορθολογιστική, ακόμη και η λεγομένη "θεολογία της απελευθερώσεως" και η "φεμινιστική" θεολογία είχαν αποκτήσει μια κυριαρχούσα θέσι, που άρχισε ήδη από τον 18ον αιώνα, κάτω από την επίδρασι του Διαφωτισμού, με κύριο στοιχείο την προϊούσα αμφισβήτησι της αυθεντίας των Γραφών, και την καλλιέργεια της απορρίψεως του υπερφυσικού στοιχείου στις Βιβλικές αφηγήσεις, την λεγόμενη απομυθοποίησι της Βίβλου (Rudolf Bultmann, 1884-1978). Οπωσδήποτε η έλλειψη του καταλλήλου θεολογικού καταρτισμού των νέων Εργατών μετά την δεκαετίαν του 1940, παρά την αφιέρωσι, πιστότητα και ζήλο τους, δεν τους παρέσχεν την ευκαιρία να αντιμετωπίσουν με τον προσήκοντα τρόπο τις νέες προκλήσεις. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι οι πρωτεργάται του Έργου Μιχαήλ Καλοποθάκης, Ξενοφών Π. Μόσχου, Γεώργιος Κωνσταντίνου3 ήταν βαθείς θεολόγοι, με τεραστία ακαδημαϊκή και θεολογική μόρφωσι. Ας σημειωθή ότι ο Ξενοφών Μόσχου υπήρξε ο Συντάκτης της Ομολογίας Πίστεως της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, που βέβαια βασικά στηρίχθηκε στην περίφημη Ομολογία του Westminster, όπως και μιας εξαίρετης Κατηχήσεως, που για πρώτη φορά εκδόθηκε στη Σμύρνη (1907), που είθε κάθε μέλος της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας (έστω και κάθε Πρεσβύτερος) να την είχε διδαχθή συστηματικά.

Αποτέλεσμα αυτής της θεολογικής κάμψεως ήταν ότι υπήρξε μια όχι συνειδητή βαθμιαία εγκατάλειψι της αρχικής μας Αναμορφωμένης φυσιογνωμίας που μόλις από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 άρχισε πάλι να απανακτάται κυρίως με την είσοδο στην ιερή διακονία Εργατών που είχαν την ευκαιρία να υποστούν μια συστηματική κατάρτισι σε υψηλού Ακαδημαϊκού επιπέδου Αναμορφωμένα Θεολογικά Σεμινάρια.

Η έστω παροδική κάμψι της Αναμορφωμένης φυσιογνωμίας της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας είχε, πάντως, δυσμενή αποτελέσματα στη ζωή και την πορεία της.

(η) Η ανθρωποκεντρική διάστασι: Πολλά από τα προηγούμενα που μάλλον ακροθιγώς λέχθηκαν, αλλά κυρίως η κάμψι της σωστής θεολογικής εμφάσεως στη θεία κυριαρχία, ωδήγησε σταδιακά σ' ένα ευρύ και χαλαρό "ευαγγελικαλισμό" με ανθρωποκεντρικά στοιχεία, με υπερέμφασι στον ανθρώπινο παράγοντα, στην ανθρώπινη απόφασι στη σωτηριολογία και με την καλλιέργεια συχνά -τούτο κυρίως σε ευαγγελιστικές συναθροίσεις- συναισθηματικών εξάρσεων, με μιμητική, κάποτε, επιδίωξι υπερφυσικών εμπειριών, "δανεισμένων" από άλλες Ομολογιακές Αποχρώσεις.

(θ) Η εύκολη θρησκεία: Αυτή η ανθρωποκεντρική έμφασι όμως έχει και άλλες εφαρμογές. Το σύνθημα: "Έλα στον Χριστό" υπήρξε συχνά ανεδαφικό: "Έλα στον Χριστό, Αυτός θα λύση όλα σου τα προβλήματα, βιωτικά, συναισθηματικά, υλικά, βιολογικά, υγείας, θεραπείας". Είναι το γνωστό "Ευαγγέλιο της ευημερίας", χωρίς αναφορά στις θείες απαιτήσεις. (Κάποιος λαϊκός ομιλητής κάποτε "ερμηνεύοντας" το "γεύθητε και ιδέτε" συνιστούσε στους μη πιστούς ακροατάς -γεύσου τον Χριστό, έστω για μια στιγμή και εάν δεν ικανοποιηθής άφησέ Τον), χωρίς το πνεύμα της προσφοράς και της θυσίας, στον σταυρό που μας περιμένει, που δεν είναι βέβαια τα ποικίλα παθήματα που υφιστάμεθα καθημερινά μεγάλα ή μικρά, αλλά οι συνέπειες άμεσες ή έμμεσες της πιστότητός μας στον Κύριο.

Όταν μιλάμε για "εύκολη θρησκεία" που είναι ένας αρνητικός παράγων στη ζωή της Εκκλησίας, εννοούμε μια θρησκεία "ανέσεως" (βολέματος) που μας δίδει την ευχέρεια και να θρησκευώμαστε χωρίς όμως να εγκαταλείψουμε προσφιλείς αμαρτωλές συνήθειες, προσαρμοστικότητα στις αμαρτωλές κοινωνικές απαιτήσεις, ακόμη χαλαρή ηθική, συμβιβασμό με κάθε είδους κοσμικότητα κ.λπ. , που συχνά καλύπτονται με μια τελείως παρεξηγημένη έννοια της Θείας χάριτος.

Ο μεγάλος Αναμορφωτής, Ιωάννης Καλβίνος, ένας από τους πιο ενθέρμους εισηγητάς της θεολογίας της χάριτος -αυτού του "SOLA GRATIA", αφιερώνει στο Κλασσικό έργο του "Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας (INSTITUTIO), (Κεφ. VIII, Β΄ Βιβλίο), 75 σελίδες στην Ελληνική μετάφρασι, στην ανάλυσι του Δεκαλόγου, όχι βέβαια ως μέσου σωτηρίας, αλλά ως κανόνος ζωής, μάλιστα με την αυθεντική ερμηνεία που έδωσε ο Κύριος στην επί του όρους ομιλία.

Αυτή η "εύκολη θρησκεία" συχνά συνδυάζεται, για να είμεθα δίκαιοι όχι πάντοτε, με άλλες παραμέτρους εκπτώσεως και υποβιβασμού της λατρείας (δεν αναφέρομαι σε λατρευτικούς χώρους μας, όπου κατά κανόνα υπάρχει σεβασμός), σε επίπεδα μιας εκκοσμικευμένης διασκεδάσεως με την παρεμβολή πτωχών διεγερτικών ευρημάτων, φθηνής υμνολογίας και χαμηλής ποιότητος συγχρόνου μουσικής (ροκ και τοιαύτα).

Μια διευκρίνισι χρειάζεται: Δεν αναφερόμαστε στους ύμνους της Νεολαίας, πολλοί από τους οποίους έχον ένα υψηλού επιπέδου λατρευτικό στοιχείο, βιβλικό χαρακτήρα και αξιόλογη μουσική.

(ι) Το κηρυγματικό πρότυπο: Με όλο το σεβασμό μου στους ποιμένες μας και στη διακονία τους, θέλω να εκφράσω σοβαρή αμφιβολία στο κηρυγματικό πρότυπο το οποίον γενικώς επεκράτησε στους άμβωνές μας.

Δεν αμφισβητείται ότι τα κηρύγματα από άμβωνος δεν έπαυσαν να είναι Χριστοκεντρικά και Βιβλικά κάτι το ουκ άνευ για το Χριστιανικό κήρυγμα. Συχνά, όμως, τα κηρύγματα δεν ήσαν επαρκώς προετοιμασμένα και μελετημένα ή είχε καταβληθή μια ιδιαίτερη επιμέλεια στη λογοτεχνική/φιλολογική μορφή περισσότερο, παρά στην ουσιαστική διδασκαλία για τη θεμελίωσι ορθών θεολογικών και εκκλησιολογικών θέσεων και πεποιθήσεων του ποιμνίου, ώστε συχνά οι πιστοί να γίνωνται ευάλωτοι σε εσφαλμένες διδασκαλίες ή και πλάνες.

Ακόμη θα πρέπει να σημειωθή ότι εγκαταλείφθηκε για πολλές δεκαετίες το πρότυπο του "Εξηγηματικού Κηρύγματος" (Expository Sermon) και υιοθετήθηκε σχεδόν αποκλειστικά το πρότυπο του θεματολογικού κηρύγματος. Δεν θα πρέπει όμως να λησμονηθή ότι το πρότυπο που είχε υιοθετηθή από τους Αναμορφωτάς, και ιδιαίτερα από τον Ιωάννη Καλβίνο ήτο εκείνο του "Expository Sermon" που εκυριάρχησε στην κηρυγματική πρακτική για τρεις περίπου αιώνες, σαν μια χαρακτηριστική έκφρασι του "SOLA SCRIPTURA" (Μόνον η Γραφή), για ν' αντικατασταθή βαθμιαία κυρίως από τον 19ον αιώνα από το πρότυπο του θεματολογικού κηρύγματος, πιθανόν σαν κάτι πιο "εύπεπτο" στα κουρασμένα ακροατήρια, και συντομεύθηκε από τη διάρκεια της μιας ώρας περίπου, ακόμη και σε λιγότερα από 10 λεπτά (σε Λουθηρανικές εκκλησίες κυρίως), ενώ ο συντομευθείς υπόλοιπος χρόνος εκαλύπτετο από υμνωδία, χορωδιακή συμμετοχή, τμήματα κλασσικής μουσικής. Τρέφεται, όμως, κατ' αυτόν τον τρόπον το ποίμνιο, ο λαός του Θεού;

Είναι, όμως, παρήγορο ότι κάτω από την επίδρασι Αναμορφωμένων Σχολών πολλοί από τους νέους Εργάτας υιοθετούν το παλαιό πρότυπο του "Εξηγηματικού κηρύγματος", με αξιόλογες Βιβλικές αναλύσεις και παρουσιάσεις και που αποτελεί ένα αξιόλογο θετικό στοιχείο, καθώς αυτή η μορφή του κηρύγματος παρέχει στον Εργάτη του Ευαγγελίου μεγαλύτερη ευχέρεια για μια συστηματική διδασκαλία της Βίβλου, και σοβαρό σχολιασμό του περιεχομένου που συντελεί στην εδραίωσι των σωστών πεποιθήσεων και αρχών. Βέβαια πρέπει να προσεχθή η δυναμική παρουσίασι, με την οδηγία του Αγίου Πνεύματος των εκτιθεμένων αληθειών, ώστε ν' αποφευχθή ένας ανιαρός, σχολαστικός "βιβλικισμός" που νομίζω ότι υπήρξε μια αιτία της σχεδόν ουσιαστικής εγκαταλείψεως του κηρυγματικού προτύπου των Αναμορφωτών στην επιδίωξί των του SOLA SCRIPTURA. Ας σημειωθή σχετικώς ότι ο Ιωάννης Καλβίνος προκειμένου να βοηθήση στην ανάπτυξι αυτού του κηρυγματικού προτύπου προσέφερε εκτεταμένα σχόλια εις όλα σχεδόν τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης και της Καινής Διαθήκης (πλην του Βιβλίου της Αποκαλύψεως) και που αποτελούν σημαντικό βοήθημα στην μελέτη της Βίβλου ακόμη και σήμερα.

Συνεχίζεται

Σημειώσεις

  1. Λεξικά :LIDELL & SCOTT, WILHELM PAPE, F. PASSOV.
  2. Θα ήταν δυνατόν να αναφερθούμε στον Charles G. Finney (1792-1875) που οι "αναζωπυρητικές" του εκστρατείες στην Νέα Αγγλία και ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη προκαλούσαν εκρήξεις ενθουσιασμού και "μαζικών επιστροφών", αλλά τελικά ωδήγησαν σε τραγική (όχι μόνον βέβαια αυτές) πτώσι της πνευματικότητος και μεγάλο κατακερματισμό στην Εκκλησιαστική ζωή.
  3. Σημειώνω τη θαυμάσια εργασία του: "Λεξικόν των Αγίων Γραφών (Αθήναι 1888).

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ
ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

του δρος Θ. Γραμμένου

Απομένουν λιγότερο από τέσσερις μήνες μέχρι την πρώτη ημέρα του Ιανουαρίου 2000, και οι εξελίξεις του 21ου αιώνα έχουν ήδη αρχίσει μεσούντος του 20ου. Ασφαλώς, είναι πολλές και διαφορετικές οι εξελίξεις αυτές και δεν είναι εύκολο να ασχοληθεί κάποιος μαζί τους ούτε καν επιγραμματικά, πολύ δε περισσότερο σε σχέση με την σύγχρονη εκκλησία. Έτσι, θα επικεντρώσουμε επιλεκτικά το ενδιαφέρον μας στην τεχνολογική πλευρά αυτών των εξελίξεων και ειδικότερα στην πτυχή που αφορά την πληροφόρηση και τις επικοινωνίες, δίχως αυτό να σημαίνει πως οι υπόλοιπες πλευρές είναι λιγότερο ενδιαφέρουσες ή σημαντικές.

Ήδη έχουν παρέλθει αρκετά χρόνια από τότε που άκουσα εκπροσώπους ευρωπαϊκών εκκλησιών να θέτουν ένα ερώτημα, το οποίο έκτοτε συνήθως επαναλαμβάνεται, λίγο έως πολύ, με την ίδια μορφή. Λένε λοιπόν, πως βρισκόμαστε εν μέσω αλλαγών στον τρόπο επικοινωνίας, και ότι οι αλλαγές αυτές είναι τέτοιας εμβέλειας, ώστε φαίνεται πως έχουμε ήδη εισέλθει σε μια νέα εποχή, την Εποχή της Πληροφορίας (ή της Πληροφορικής κατ’άλλους). Ωστόσο, οι εκκλησίες (ιδιαίτερα οι Ελληνικές) μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό να μην έχουν αντιληφθεί αυτές τις αλλαγές, ή ακόμη και να ανθίστανται σε αυτές. Το ερώτημα λοιπόν είναι, με ποιόν τρόπο θα αντιμετωπίσει σοβαρά η εκκλησία αυτές τις μεταβολές ; Πώς θα εμπλακεί πραγματικά στο ραδιόφωνο, την τηλεόραση, και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές ; Με άλλα λόγια, πώς μπορεί η εκκλησία να συνδεθεί με την επανάσταση στις επικοινωνίες ;

Ακολούθως, θα αναπτύξουμε τρία σημεία αναφορικά με τα προηγούμενα ερωτήματα: πρώτον, η Εποχή της Πληροφορίας αποτελεί ουσιαστικά ένα σύμπτωμα μιας σπουδαιότερης και ευρύτερης αλλαγής, δηλαδή της παγκόσμιας μετατόπισης στην Τεχνολογική Εποχή. Δεύτερον, η εκκλησία έχει μεν αντιληφθεί αυτή την μετατόπιση, αλλά η ανταπόκρισή της υπήρξε είτε απορριπτική, είτε αδιάφορη. Τρίτον, η πλέον ενδεικνυόμενη, κατά τον γράφοντα, στάση της εκκλησίας πρέπει να είναι αυτή του δημιουργικού μετασχηματισμού.

 

Ι. Η Τεχνολογική Εποχή

Δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία πως βρισκόμαστε εν μέσω θεμελιωδών αλλαγών, οι οποίες οδηγούν σε ένα νέο είδος κόσμου. Σύμφωνα με τον θεωρητικό φυσικό και πατέρα της ατομικής βόμβας, Robert Oppenheimer, “Ο κόσμος μας είναι ένας νέος κόσμος, στον οποίο η ενότητα της γνώσης, η φύση των ανθρώπινων κοινοτήτων, η τάξη της κοινωνίας, η τάξη των ιδεών, οι ίδιες οι έννοιες της κοινωνίας και του πολιτισμού έχουν μεταβληθεί και δεν πρόκειται να επιστρέψουν σε ό,τι υπήρξαν κατά το παρελθόν.” (1) Στο απόσπασμα αυτό, το οποίο ο Oppenheimer διετύπωσε ήδη στα 1963 (!), έχουμε την πρώτη παρατήρησή μας : οι θρησκείες δεν βρίσκονται απλώς ενώπιον μιας νέας Εποχής της Πληροφορίας, αλλά μιας νέας Τεχνολογικής Εποχής, η οποία φέρει μαζί της μια εναλλακτική κοσμοθεώρηση που προκαλεί τις αντίστοιχες κοσμοθεωρήσεις όλων των ιστορικών θρησκειών και επομένως, και του Χριστιανισμού.

Η πρόκληση αυτή δεν οφείλεται απλά σε περισσότερο αποδοτικά, διεισδυτικά, και πειστικά μέσα επικοινωνίας, σε ένα ολόκληρο πλέγμα νέων τεχνολογιών. Πίσω από την ηλεκτρονική και την πληροφορική αναδύεται μια νέα κοσμοθεώρηση η οποία μπορεί να οδηγήσει τα επόμενα βήματα της ανθρωπότητας σε νέες θρησκευτικές ενοράσεις και νοήματα, ή στην κατάρρευση της θρησκευτικής συνείδησης και συνακόλουθα σε μια περίοδο αναρχίας και απογοήτευσης. Δεν αρκεί να αποκαλούμε την εμπειρία μας “ταχεία κοινωνική μεταβολή” ή ακόμη και “επαναστατική μεταβολή”, καθώς οι έννοιες αυτές συμβολίζουν απλά την κοινωνική ή πολιτική αναστάτωση. Η αλλαγή είναι περισσότερο θεμελιώδης στο βαθμό που τροποποιεί ο,τιδήποτε γνωρίζαμε ως τώρα. Κατά μια άποψη (2), η ιστορία διακρίνει δύο κύριες εποχές. Αρχικά έχουμε την οντοκρατική εποχή, στην οποία ζήσαμε ως τώρα. Η πίστη σε έναν Θεό ή σε περισσότερους θεούς αποτελούσε τον αρμό μεταξύ των αντιφατικών στοιχείων της ανθρώπινης κοινότητας. Όμως, τα τελευταία 300 χρόνια, εμφανίζεται η δεύτερη μεγάλη περίοδος, στην οποία ο άνθρωπος μετακινήθηκε από αυτήν την ενοποιητική έννοια του Θεού και της πίστης σε ένα πολύπλευρο σύστημα σχέσεων, χωρίς ιδιαίτερους ακρογωνιαίους λίθους, χωρίς κάποιο στοιχείο ολοκλήρωσης το οποίο θα παρείχε την raison d’etre, το λόγο ύπαρξής μας. Ο άνθρωπος μετακινήθηκε στην Τεχνολογική Εποχή, και η επανάσταση στις επικοινωνίες, η εποχή της πληροφορίας, η κοινωνίας της πληροφορίας, αποτελούν επιφανειακές εκδηλώσεις της βαθύτερης αλλαγής που χαρακτηρίζει κάθε πτυχή της ζωής μας.

Η τεχνολογική εποχή είναι λειτουργική και πραγματιστική, χαρακτηρίζεται από τον ωφελιμισμό και τον σχετικισμό, και υποστηρίζεται από τρείς φιλοσοφικές θεωρήσεις, την ορθολογικότητα, την αυτονομία, και τον ανθρωπισμό ή ουμανισμό. Από κοινού, οι τρείς αυτές προσεγγίσεις συγκροτούν την εκκοσμίκευση. Ωστόσο, αυτή η κατανόηση της εκκοσμίκευσης δεν βρίσκεται κατ’ανάγκη σε αντίθεση με την Χριστιανική πίστη. Η διακήρυξη του Ευαγγελίου υποστηρίζει ακριβώς ότι ο Θεός δρα εντός της ιστορίας, ότι η αιώνια τάξη αποκαλύπτεται εντός της ιστορικής τάξης. Η σύγκρουση με την Βιβλική θεώρηση προκύπτει μόνον όταν η έμφαση που δίνει η τεχνολογική κοσμοθεώρηση στον πραγματισμό έχει ως αποτέλεσμα την μεταχείριση των ανθρώπων ως μέσων και όχι ως σκοπών.

Η νέα τεχνολογική εποχή δημιούργησε έναν κόσμο μέσων, ο οποίος έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια του νοήματος της ανθρώπινης ύπαρξης (3). Η τεχνολογία, ως είδος διαγωγής που διαποτίζει την ζωή μας και διέπει το σύνολο των προσωπικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων μας, έχει καταστεί μορφή ηθικής. Αυτός ο “λύτης προβλημάτων” δεν απασχολείται με τους έσχατους σκοπούς παρά μόνον με την “εδώ και τώρα” επίλυση των προβλημάτων. Έτσι, το μέσον ταυτίζεται με τον σκοπό. Οι επικοινωνιακές εκδηλώσεις της τεχνολογίας αποκτούν Οργουελλιανή μορφή. Δεν χρησιμοποιούν τον φόβο ή την απειλή, αλλά κυριολεκτικά οικτίρουν τους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας τις πραγματικές ανάγκες τους (όπως το να είναι κάποιος ασφαλής, αρεστός, ήσυχος) προκειμένου να δημιουργήσουν νέες, τεχνητές ανάγκες.

Αυτή η νέα τεχνολογική κοσμοθεώρηση και οι εκδηλώσεις επικοινωνίας της επιτυγχάνουν μια αξιοσημείωτη αποδοχή σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, σε Ανατολή και Δύση, ακόμη και στα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη του Τρίτου Κόσμου.

Η κοσμοθεώρηση αυτή παρουσιάζει τρείς ιδιαίτερες απειλές για την θρησκεία. Πρώτον, ένα σημαντικό τμήμα των ενδιαφερόντων, των κινήτρων, των ικανοποιήσεων, και της ενέργειας των ανθρώπων απομακρύνεται από το θρησκευτικό επίκεντρο. Είναι πλέον γνωστόν ότι οι εκκλησίες κυρίως στην Ευρώπη αλλά και στις ΗΠΑ, έχουν καταστεί, στην πλειονότητά τους, κενές περιεχομένου. Οι άνθρωποι τις επισκέπτονται κατά κανόνα ως μουσεία ή αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος κατασκευές.

Δεύτερον, ο συνήθης θρησκευτικός λόγος έχει απωλέσει την δύναμή του και έχει παύσει να συγκινεί τους ανθρώπους. Η πλειοψηφία των ανθρώπων στις ανεπτυγμένες χώρες του λεγόμενου Πρώτου Κόσμου κατανοεί, αναγνωρίζει, και συλλογίζεται περισσότερο σχετικά με τις μορφές που κυριαρχούν σε τηλεοπτικές σειρές του είδους “Ντάλλας” και “Δυναστεία”, παρά με τις μορφές του Αβραάμ, του Μωυσή, ή του Παύλου. Οι τελευταίες αντιμετωπίζονται μάλλον ως απομεινάρια μιας άλλης εποχής, παράξενες οντότητες που δεν πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά αλλά να αντιμετωπίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικά, ως εικόνες ενός παρωχημένου πολιτισμού.

Τρίτον, υπάρχει μια αύξηση του θρησκευτικού ενδιαφέροντος η οποία παρουσιάζει, κατά την γνώμη του γράφοντος κακώς, ελάχιστο ή καθόλου ενδιαφέρον για τις οργανωμένες θρησκείες. Πρόκειται για χαρακτήρες οι οποίοι δεν απαντώνται μόνον στον κινηματογράφο ή στη λογοτεχνία, αλλά και στην επιστήμη, την βιομηχανία, και την οικονομία. Κατά τεκμήριο καλλιεργημένοι άνθρωποι αναζητούν τρόπους θεσμικής έκφρασης των βασικών θρησκευτικών ανησυχιών τους απορρίπτοντας παράλληλα οποιαδήποτε σχέση με την οργανωμένη θρησκεία. Είναι γνωστά τα παραθρησκευτικά κέντρα και οργανώσεις σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες (βεβαίως το φαινόμενο ανθεί προ πολλού και στην Ελλάδα), τα οποία προσφέρουν την δυνατότητα “ενεργοποίησης” του ανθρώπου χωρίς την εμπλοκή του οποιουδήποτε κλήρου.

Συνεχίζεται

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

 

του καθ. Σωτ. Μπούκη

ανθρωπίνου δυναμικού. Το τέλος θα το βρει ο αναγνώστης

στο τεύχος Νοεμβρίου. Επειδή μεταξύ των αναγνωστών υπάρχουν εκείνοι που αναρωτήθηκαν το λόγο υπάρξεως μίας τέτοιας μελέτης στο περιοδικό μας, μελέτης που λίγα έχει να κάνει με την θεολογία ή με την χριστιανική ζωή, σημειώνουμε τα εξής: 1). Η μελέτη αυτή δημοσιεύθηκε καταρχήν για εκείνους που έχουν κάποια ηγετική θέση στην εκκλησία ή που έχουν αναλάβει κάποια διακονία. Οι επισημάνσεις της μας είναι πολύτιμες για να μπορέσουμε να οργανώσουμε, να συντονίσουμε, να προγραμματίσουμε το έργο που ο Θεός μας έχει εμπιστευθεί. Δεν υπάρχει καμία απολύτως πρόθεση να υποκατασταθεί το έργο, η κλήση, η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος στην διακονία του έργου του Θεού. Πρέπει όμως να συμπεριφερόμαστε σαν καλοί οικονόμοι στο έργο του Θεού. Αυτό διδάσκεται και μαθαίνεται. 2). Είναι χρήσιμες οι επισημάνσεις στα πρακτικά ζητήματα. Εάν κοιτάξουμε την παράγραφο “η θεωρία Χ” βγάζουμε πολύτιμα συμπεράσματα, όπως το πρόβλημα των μόνων ηγετών και η ανάγκη συνεργασίας. Τα πρόσωπα που δεν αξιοποιούνται και τα αποτελέσματα αυτής της μη αξιοποιήσεως. Η παρουσία ή η απουσία στόχων. Μήπως όλα αυτά τα βρίσκουμε μπροστά μας στην οργάνωση του έργου του Θεού; Νομίζω ότι κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί κάτι τέτοιο. 3). Η επιστημονική και θεωρητική γλώσσα του συγγραφέα δεν πρέπει να μας απομακρύνει από το ζήτημά μας και το ζήτημά μας είναι η καλύτερη και σωστότερη αξιοποίηση των ανθρώπων και των χαρισμάτων που ο Θεός τους δίνει, για το έργο Του. Οταν από αυτήν την οπτική γωνία δούμε την μελέτη αυτήν θα καταλάβουμε την αξία της και θα διορθώσουμε λάθη ή θα δούμε νέες προοπτικές στο έργο. Για τούτο θα συνιστούσαμε στους αναγνώστες μας να ξαναδιαβάσουν την εργασία από τα προηγούμενα τεύχη υπ' αυτό το πρίσμα και να βγάλουν τα χρήσιμα συμπεράσματα που πρέπει.

Γ΄ Ο ΣΩΣΤΟΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

(Οργανώσεις και συμπεριφορά των μελών τους)

Εισαγωγή

 

Στα προηγούμενα άρθρα είδαμε ότι οι “οργανώσεις” είναι τα εργαλεία, με τα οποία η κοινωνία προσπαθεί να πετύχει ικανοποίηση των ποικίλων αναγκών της. Ακόμη είδαμε ότι οι “οργανώσεις” αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό των σημερινών κοινωνιών και εργαλείο για την ευημερία τους. Η επιτυχία των οργανώσεων εξαρτάται από την ποιότητα του μάνατζμεντ που εφαρμόζεται σ’ αυτές.

Ο όρος “συμπεριφορά” δηλώνει τις πράξεις ή παραλείψεις των ατόμων-μελών των οργανώσεων. Η συμπεριφορά των ανθρώπων δημιουργεί καταστάσεις, που άλλοτε είναι υποβοηθητικές της πραγματοποιήσεως των στόχων της οργανώσεως, και άλλοτε ανασχετικές.

Σημειώνεται ότι, ενώ το μάνατζμεντ, μέσω της λειτουργίας της οργανώσεως, προσπαθεί να διευκολύνει το πρώτο – την πραγματοποίηση των στόχων των οργανώσεων και την επίλυση των προβλημάτων τους – με τη μεθόδευση των οργανωτικών δομών δημιουργούνται ταυτόχρονα και προβλήματα, που αναπτύσσονται από τη συμβίωση και την αλληλεξάρτηση των μελών, και την ασυμφωνία που μπορεί να υπάρχει μεταξύ των στόχων που επιδιώκει η οργάνωση και των προσωπικών στόχων-επιδιώξεων των ατόμων-μελών της.

Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να δείξουμε την επίπτωση που μπορεί να έχει η συμπεριφορά (οι πράξεις ή οι παραλείψεις) των μάνατζερ στη συμπεριφορά των υφισταμένων τους, και πώς μπορεί αυτή η συμπεριφορά να αλλάξει, για να προκύψει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των οργανώσεων.

Από όσα αναφέρθηκαν στα προηγούμενα, κάθε επιτυχία ή αποτυχία των οργανώσεων αποδίδεται στους μάνατζέρ τους, γιατί οι αποφάσεις των τελευταίων είναι αυτές που προκαλούν την επιτυχία ή την αποτυχία τους. Ακόμη, σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις των μάνατζερ περί τον ανθρώπινο παράγοντα, αυτές επηρεάζονται καθοριστικά από τις υποθέσεις που υιοθετούν οι μάνατζερ για τους ανθρώπους τους.

Η προσφορά του Ντάγκλας ΜακΓκρέγκορ

 

Μία από τις πιο γνωστές και τιμώμενες προσωπικότητες στο χώρο των Επιστημών της Συμπεριφοράς είναι ο καθηγητής Ντάγκλας ΜακΓκρέγκορ, του Μ.Ι.Τ., το έργο του οποίου έχει επηρεάσει πολύ τη συμπεριφορά των μάνατζερ, αλλά και τη σκέψη των σύγχρονων θεωρητικών σ' αυτόν τον τομέα.

Ο ΜακΓκρέγκορ δεν ήταν τόσο ερευνητής, όσο ήταν στοχαστής. Ήταν ο άνθρωπος που “διερμήνευε” στους μάνατζερ την πρακτική σημασία των πορισμάτων των Επιστημών της Συμπεριφοράς και, έτσι, συντέλεσε στη διάδοση και υλοποίηση αυτών των πορισμάτων στο καθημερινό έργο- συμπεριφορά των μάνατζερ.

Ο ΜακΓκρέγκορ υπέδειξε το χάσμα, που υπάρχει ανάμεσα στα πορίσματα των Επιστημών της Συμπεριφοράς και στις υποθέσεις στις οποίες στηρίζεται η συμπεριφορά των μάνατζερ. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το χειρισμό του ανθρώπινου παράγοντα ο ΜακΓκρέγκορ υποστήριξε την ανάγκη συντονισμού των θέσεων/παραδοχών των μάνατζερ με τα νεώτερα ερευνητικά πορίσματα. Το κυρίως μήνυμά του ήταν ότι, οι μάνατζερ δεν αντιδρούν σ’ έναν αντικειμενικό κόσμο, αλλά σε ό,τι εκείνοι αντιλαμβάνονται ότι είναι ο κόσμος, ή, ακόμα πιο απλά, στις δικές τους θεωρίες για τον κόσμο.

Για τον ΜακΓκρέγκορ, καμιά κοσμολογία (θεωρία) δεν είναι η πραγματικότητα, παρά μόνο η ανθρώπινη αντίληψη της πραγματικότητας. Δηλαδή, συμβαίνει ό,τι και με το χάρτη κάποιας περιοχής, που έχει μερικώς μόνο εξερευνηθεί και, ίσως, δεν πρόκειται ποτέ αυτή η περιοχή να γίνει εντελώς γνωστή. Έτσι, ο ταξιδιώτης που χρησιμοποιεί αυτό το χάρτη, θα πρέπει να στηρίζεται σε κάποιο βαθμό και στη δική του κρίση, ενθυμούμενος ότι ο χάρτης αποτελεί ατελή μόνο απεικόνιση της περιοχής.

Ο ΜακΓκρέγκορ υποστηρίζει ότι οι περισσότερες προσπάθειες των μάνατζερ για να ασκήσουν επιρροή στη συμπεριφορά των υφισταμένων τους, επηρεάζονται από τις υποθέσεις που κάνουν οι μάναζτερ για το τί προκαλεί την ανθρώπινη συμπεριφορά, οι οποίες όμως δεν τεκμηριώνονται από ερευνητικά αποτελέσματα. Ακόμα χειρότερο είναι ότι, οι μάνατζερ δεν αναγνωρίζουν πως στις ενέργειες τους καθοδηγούνται από αβάσιμες υποθέσεις, εκλαμβάνοντάς τες “σαν την πραγματικότητα”. Π.χ., η υπόθεση πολλών μάνατζερ ότι ο άνθρωπος απεχθάνεται την εργασία ή ότι είναι εκ γενετής τεμπέλης, ότι για να τον κάνεις να αποδώσει θα πρέπει εσύ να του πεις τί πρέπει να κάνει, να τον πιέσεις, να τον απειλήσεις κ.λπ., στην πράξη, δεν παράγει το ποθούμενο αποτέλεσμα γιατί, η συμπεριφορά των μάνατζερ που ξεκινάει από τέτοιες υποθέσεις, προκαλεί η ίδια της στους εργαζόμενους συμπεριφορά όμοια με αυτήν που προσδοκούν οι μάνατζερ. Δηλαδή, ότι η ίδια η συμπεριφορά των μάνατζερ οδηγεί σ’ αυτό που ο ΜακΓκρέγκορ αποκαλεί “αυτο-επαληθευόμενη προφητεία”. ότι η συμπεριφορά των εργαζομένων δεν προέρχεται από τη φύση του ανθρώπου, αλλά προκαλείται από τη συμπεριφορά των μάνατζερ. Βέβαια, αυτό στην πράξη, συνεπάγεται σπατάλη ανθρωπίνων ικανοτήτων, γιατί οι εργαζόμενοι, οι οποίοι μπορεί να διαθέτουν χρήσιμες δεξιοτεχνίες, δεν τις χρησιμοποιούν στο έργο τους, γιατί οι προιστάμενοί τους δεν τους θεωρούν “ικανούς” και, έτσι, δεν τους δίνουν ευκαιρίες για να τις χρησιμοποιήσουν στο έργο τους. Έτσι, η συμπεριφορά των υφισταμένων, εκλαμβάνεται από τους μάνατζερ, ότι προέρχεται από τη φύση τους, ενώ αυτή είναι η συνέπεια, το αποτέλεσμα της δικής τους συμπεριφοράς προς αυτούς.

Ο ΜακΓκρέγκορ ξεκινάει από την αρχή ότι, βασικό στοιχείο για την επιτυχία του μάνατζμεντ είναι οι σχέσεις μάνατζερ και υφισταμένων τους. Ο τρόπος όμως με τον οποίο οι μάνατζερ συμπεριφέρονται προς τους υφισταμένους τους εξαρτάται από τις υποθέσεις που οι μάνατζερ κάνουν για αυτούς και, ως εκ τούτου, από τον τρόπο καθορισμού των ρόλων που πρέπει να διαδραματίζουν οι άνθρωποι μέσα στην οργάνωση, και από τον τρόπο μεθοδεύσεως του ελέγχου στη συμπεριφορά τους.

Τις υποθέσεις που κάνουν οι μάνατζερ για τον ανθρώπινο παράγοντα, ο ΜακΓκρέγκορ τις κατάταξε σε δύο κατηγορίες, που τις ονομάτισε “ Θεωρία Χ ” και “ Θεωρία Υ ”, τονίζοντας ότι τα γράμματα Χ και Υ δεν έχουν ούτε καλή, ούτε κακή σημασία.

 

Η Θεωρία Χ

Οι υποθέσεις αυτών που δέχονται αυτή τη θεωρία είναι ότι:

α. Ο μέσος άνθρωπος κατέχεται από έμφυτη απέχθεια για την εργασία, και την αποφεύγει όσο του είναι δυνατόν.

β. Οι περισσότεροι άνθρωποι, για να αποδώσουν ικανοποιητικά προς την κατεύθυνση των αντικειμενικών στόχων της οργανώσεως, πρέπει να επιβλέπονται στενά, συνεχώς να κατευθύνονται και να πιέζονται.

γ. Ο μέσος άνθρωπος προτιμάει να κατευθύνεται, αποφεύγει την ανάληψη ευθυνών, έχει περιορισμένες φιλοδοξίες και επιθυμεί, περισσότερο από κάθε τί άλλο, την ασφάλεια-σιγουριά.

Άρα, σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, για να πετύχει στο έργο του ένας μάνατζερ, πρέπει να συμπληρώνει ο ίδιος τις ελλείψεις των ανθρώπων του, επιβλέποντάς τους συστηματικά και από κοντά, εξαναγκάζοντάς τους να δουλεύουν ή εξαγοράζοντας τους. Οι δύο τελευταίοι τρόποι – εξαναγκασμός και εξαγορά – στην πραγματικότητα δε διαφέρουν μεταξύ τους, γιατί διέπονται από την ίδια υπόθεση : ότι ο άνθρωπος αποφεύγει την εργασία και, στην πρώτη περίπτωση, τον εξαναγκάζεις να κάνει κάτι που δε θέλει, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, για τον ίδιο λόγο, τον εξαγοράζεις για να κάνει κάτι που δε θέλει.

Κατά τον ΜακΓκρέγκορ, η συμπεριφορά των περισσοτέρων μάνατζερ σήμερα διέπεται από τις υποθέσεις της Θεωρίας Χ και, γι’ αυτό, οι μάνατζερ τείνουν να είναι αυταρχικοί, πράγμα που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο χειρισμού και την απόδοση του ανθρώπινου παράγοντα στον εργασιακό χώρο.

Στις οργανώσεις, όπου μεταξύ των ηγετών τους (ίσως ασυναίσθητα) επικρατεί η φιλοσοφία της Θεωρίας Χ, το διοικητικό στυλ που εφαρμόζεται είναι αυταρχικό. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, οι οργανώσεις χαρακτηρίζονται από το ότι κυριαρχεί στη ζωή τους ένα άτομο, συνήθως χαρισματικό. Όλα τα σοβαρά διοικητικά θέματα της οργανώσεως, συνήθως, αποφασίζονται από αυτό το άτομο. Εδώ είναι απαραίτητη μία διευκρίνιση: “αυταρχικό” δε σημαίνει ότι το άτομο που κυριαρχεί είναι άγριο, δύστροπο ή κακό. Κάλλιστα, το άτομο αυτό μπορεί να είναι καλοσυνάτο, γλυκομίλητο, “ωραίος άνθρωπος”. “Αυταρχικό” σημαίνει ότι αυτό το άτομο κυριαρχεί, ότι έχει συγκεντρώσει στα χέρια του όλες τις σημαντικές διοικητικές αποφάσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις, που συμβαίνει αυτό το άτομο να είναι ταυτόχρονα και ικανό, τότε, στην αρχή, παράγονται ικανοποιητικά αποτελέσματα, που ίσως και να εντυπωσιάζουν. Μακροχρόνια όμως, τέτοια άτομα δεν επαρκούν για την αποτελεσματική διοίκηση των οργανώσεων που μεγαλώνουν και αυξάνουν σε πολυπλοκότητα. Αυτό που απαιτείται για την αποτελεσματική λειτουργία των οργανώσεων σήμερα είναι η συνεργασία μεταξύ των στελεχών τους. Έτσι, σε περιπτώσεις που υπάρχουν ικανά στελέχη, των οποίων όμως οι ικανότητες και τα προσόντα δεν αξιοποιούνται από την οργάνωση (αυτό συνήθως γίνεται στις αυταρχικές οργανώσεις), αυτά τα άτομα συχνά αναγκάζονται να αποχωρήσουν από την οργάνωση. Αυτό συμβαίνει γιατί αυτά τα άτομα απογοητεύονται γιατί δεν βλέπουν να τους επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουν τα όποια προσόντα / δεξιοτεχνίες τους κατά την εκτέλεση του έργου τους, κάτι που θα τους παρακινούσε και θα τους προκαλούσε εσωτερική ικανοποίηση (ικανοποίηση των ανωτέρου επιπέδου αναγκών τους). Αυτό κοστίζει πολύ, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις των μη-κερδοσκοπικών οργανώσεων, οι οποίες έχουν ανάγκη από ικανά άτομα, ιδιαίτερα εθελοντές, που σήμερα σπανίζουν. Έτσι, χωρίς ικανά στελέχη, είναι προβληματική και η συνέχιση της αποδοτικής λειτουργίας τέτοιων οργανώσεων.

Στόχος των τεχνοκρατών μάνατζερ πρέπει να είναι η αποτελεσματική και αποδοτική πραγματοποίηση των στόχων της οργανώσεως, με ταυτόχρονη ικανοποίηση των μελών / συνεργατών τους, και η ανανέωση και διαιώνιση / συνέχιση της λειτουργίας της οργανώσεως.

 

Η Θεωρία Υ

Οι υποθέσεις αυτών που δέχονται αυτή τη θεωρία είναι ότι:

α. Η κάθε μορφής εργασία αποτελεί για τον άνθρωπο φυσιολογική δραστηριότητα, όπως είναι ο ύπνος, η άσκηση, η ανάπαυση, οι αθλοπαιδιές κ.λπ.

β. Οι εξωτερικές πιέσεις, και η έξωθεν επιβολή, δεν είναι τα μόνα μέσα που υπάρχουν για την καταβολή από μέρους των ανθρώπων της οργανώσεως προσπάθειας προς την κατεύθυνση της πραγματοποιήσεως των στόχων της. Ο άνθρωπος αυτοκατευθύνεται και αυτοπειθαρχείται, προκειμένου να εξυπηρετήσει σκοπούς για τους οποίους από μόνος του επιδιώκει ή έχει δεσμευτεί να πραγματοποιήσει.

γ. Ο άνθρωπος, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, όχι μόνο δεν αποφεύγει τις ευθύνες, αλλά τις επιδιώκει.

δ. Ο βαθμός αυτοδεσμεύσεως ενός ατόμου, για την επιτυχία κάποιας συλλογικής προσπάθειας, αποτελεί συνάρτηση των ποικίλων ανταμοιβών, που σχετίζονται με την επίτευξη αυτών των αποτελεσμάτων.

ε. Η ύπαρξη ικανοτήτων και δημιουργικής φαντασίας-εφευρετικότητας για την επίλυση οργανωτικών προβλημάτων είναι πολύ διαδεδομένα μεταξύ των ανθρώπων, και,

στ. Κάτω από τις συνθήκες που επικρατούν σήμερα στους εργασιακούς χώρους, μικρό μόνο μέρος των ικανοτήτων των ανθρώπων τους χρησιμοποιείται. Δηλαδή, δεν αξιοποιούνται οι παραγωγικές τους δυνατότητες.

Κατά τη Θεωρία Υ, ο άνθρωπος, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, γίνεται πιο παραγωγικός απ’ ό,τι θα ήταν αν πιεζόταν ή εξαγοραζόταν. Στη βάση της, η Θεωρία Υ, αποτελεί πρόκληση για τους μάνατζερ να προσπαθήσουν να ανακαλύψουν και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες των υφισταμένων τους, αντί να τους θεωρούν σαν “χαμένη υπόθεση”, χωρίς δυνατότητα παραπέρα βελτιώσεως. Δηλαδή, ότι οι μάνατζερ πρέπει να δημιουργούν συνθήκες εργασίας, που παρέχουν ευκαιρίες για επιτεύγματα και για ανάπτυξη των υφισταμένων τους.

Συμπερασματικά, για τον ΜακΓκρέγκορ, εκείνο που συχνά περιορίζει την αποδοτικότητα των εργαζομένων, δεν είναι οι περιορισμοί που προέρχονται από την ανθρώπινη φύση, αλλά η ανικανότητα των μάνατζερ στο να ανακαλύπτουν τρόπους και μεθόδους χρησιμοποιήσεως των πραγματικών ικανοτήτων των υφισταμένων τους.

Σ’ αυτό το σημείο αξίζει να παρατηρηθεί ότι και η μονοκρατορία, η οποία δυστυχώς παρατηρείται σε πολλούς μη-κερδοσκοπικούς οργανισμούς, αποτελεί έκφραση της φιλοσοφίας της Θεωρίας Χ.

 

Η θεωρία του ασυμβίβαστου, κατά τον Κρις Άρτζυρης

 

Παρεμφερείς με τις ιδέες του ΜακΓκρέγκορ είναι και οι ιδέες του διεθνώς γνωστού ομοεθνή μας Κρις Άρτζυρης, ο οποίος τονίζει ότι η απάθεια κα η μικρή προσπάθεια που συχνά καταβάλλουν οι εργαζόμενοι κατά την εργασία τους δεν προέρχεται από οκνηρία, αλλά αποτελεί την υγιά αντίδραση ωρίμων ανθρώπων, προς το αρρωστημένο περιβάλλον, μέσα στο οποίο τους επιβάλλεται να δουλεύουν. Κατά τον Άρτζυρης, ένα ώριμο ψυχολογικά άτομο παρακινείται να καταστεί υπεύθυνο και ανεξάρτητο, να χρησιμοποιεί τα προσόντα του κ.λπ. αλλά, το περιβάλλον μέσα στο οποίο δουλεύει, δεν του προσφέρει τέτοιες ευκαιρίες. Οι θέσεις που σήμερα κατέχουν τα άτομα στις διάφορες παραδοσιακές οργανώσεις (αυτών που οι μάνατζερ σκέπτονται σύμφωνα με τις υποθέσεις της Θεωρίας Χ) δεν τους αφήνουν περιθώρια ψυχολογικής ωριμάνσεως και ικανοποιήσεως. Είναι σχεδιασμένες κατά τρόπο, που απαιτεί χρησιμοποίηση λίγων μόνο ικανοτήτων των κατόχων τους. Δηλαδή, δεν τους αφήνουν περιθώρια για δημιουργική σκέψη, ανάληψη πρωτοβουλιών κ.λπ. Πώς είναι λοιπόν, δυνατόν, μέσα σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον, να επιτευχθεί πραγματική παρακίνηση του ανθρώπινου δυναμικού για απόδοση και για αξιοποίηση των προσόντων / ικανοτήτων του ;

Έτσι, κατά τον Άρτζυρης, αν κάποιος μελετήσει τα στάδια από τα οποία περνάει η ψυχολογική ωρίμανση κάποιου ατόμου, θα παρατηρήσει ότι αυτά είναι τα εξής: από τη νηπιακή-παθητική κατάσταση το άτομο τείνει προς την κατάσταση ώριμης δράσεως. από την τέλεια εξάρτηση από άλλους προς την σχετική ανεξαρτησία. από την απλή συμπεριφορά προς την πολύμορφη συμπεριφορά. από τα βραχυπρόθεσμα-πρόσκαιρα ενδιαφέροντα προς τα μακροχρόνια-σταθερά ενδιαφέροντα. από τη θέση εξαρτημένου ατόμου μέσα στην κοινωνική ομάδα προς τη θέση ίσου ή και ανώτερου. Και, από την κατάσταση ελλείψεως συναισθήσεως της υπάρξεώς του προς τη συναίσθηση της υπάρξεώς του και τον αυτοέλεγχο-αυτοκατεύθυνσή του.

Σύμφωνα με την άποψη του Άρτζυρης έτσι ωριμάζει ψυχολογικά ένα άτομο. Στις διάφορες όμως οργανώσεις, στις οποίες απασχολούνται ενήλικες, δημιουργείται ασυμβίβαστο, γιατί οι ανάγκες του ώριμου ανθρώπου και οι απαιτήσεις της τυπικής οργανώσεως συγκρούονται μεταξύ τους. Οι απαιτήσεις της τυπικής οργανώσεως ικανοποιούνται με την πλήρη εξάρτηση και την υποταγή των ατόμων-μελών στα κελεύσματά της, ενώ η ικανοποίηση των αναγκών του ώριμου ενήλικου ανθρώπου επιτυγχάνεται με την παροχή προς αυτόν ευκαιριών για ανάπτυξη και ψυχολογική ωρίμανση. Αφού, λοιπόν, οι τυπικές οργανώσεις ελάχιστες μόνο ικανότητες των ατόμων-μελών τους αξιοποιούν, φυσικό είναι να είναι πολύ περιορισμένες και οι ευκαιρίες που παρέχουν προς τα μέλη τους για εσωτερική παρακίνηση και για απόκτηση ικανοποιήσεων από το έργο τους. Από μια άλλη άποψη, το αναπτυγμένο και ψυχολογικά ώριμο άτομο, ικανοποιείται όταν αισθάνεται ότι αποτελεί σημαντικό στοιχείο της παραγωγικής προσπάθειας. όταν προγνωρίζει τις συνέπειες των πράξεων του και, τέλος, όταν αναλαμβάνει ευθύνες που είναι συμβατές με τις δυνατότητες του. Τί, όμως, παρέχει μία τυπική σημερινή οργάνωση σ’ ένα ώριμο άτομο; Παρέχει σ’ αυτό προκαθορισμένη αντιμισθία για προκαθορισμένη εργασία ωρισμένων ωρών, που απαιτεί σαφώς περιορισμένη συμπεριφορά, επαναληπτικής μορφής, όμοια με εκείνη μη ώριμου ατόμου (νηπίου) !

Συμπερασματικά, μπορεί να πει κανείς ότι το πρόβλημα στις οργανώσεις δεν είναι μόνο πρόβλημα διατάξεως του έργου, αλλά και πρόβλημα διαπροσωπικών σχέσεων. Αυτές οι σχέσεις – εκεί όπου υλοποιούνται τα πορίσματα των Επιστημών της Συμπεριφοράς– μεθοδεύονται ορθολογικώτερα και συντελούν στη μεγαλύτερη ικανοποίηση των μελών τους, αλλά και σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των ίδιων των οργανισμών. Έτσι, σήμερα έχει ανεβεί η επαγγελματική στάθμη πολλών εργαζομένων. Έχουν βγεί από την κατάσταση “δουλείας” στην οποία κάποτε, όχι στο πολύ μακρινό παρελθόν, βρίσκονταν και έχουν καταλάβει θέσεις που τους παρέχουν ικανοποιήσεις, κάτι που τους απάλλαξε από την ολοκληρωτική τους εξάρτηση από τη θέληση των εργοδοτών τους. Δηλαδή, κάποιοι μάνατζερ άρχισαν να αναγνωρίζουν ότι οι οργανώσεις πρέπει να στηρίζονται στο ανθρώπινο δυναμικό τους για την επίτευξη των στόχων τους. Για την ευημερία και των δύο μερών χρειάζεται συνεργασία και αλληλοκατανόηση.

Συνέχεια και τέλος στο επόμενο

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Mόνο δια του Χριστού "… νεκροί εγείρονται"

 

του κ. Ιω. Έρτσου

Ο γιος της χήρας στη Ναΐν

Όλα τα θαύματα που ο Κύριος έκαμε κατά την εποχή της νανθρώπησής Του, ήσαν θαύματα που μόνο ένας Θεός, ο αληθινός Θεός, θα μπορούσε να κάμει. Αυτά αποτελούσαν, μαζί και με πολλά άλλα, τα διαπιστευτήρια της θεϊκής Του ταυτότητας, για κείνους που Τον δέχτηκαν και για κείνους που Τον απέρριψαν. Για τους πρώτους, το πιο μεγάλο Του θαύμα ήταν το άγγιγμα της ψυχής τους με τη θεϊκή Του δύναμη και το ξύπνημά τους ώστε να Τον διακρίνουν ως τον Υιό του Θεού. Για τους δεύτερους, τα οπωσδήποτε απ' αυτούς αναμφισβήτητα θαύματά Του ήσαν εκείνα που τους κατέκριναν και τους καταδίκαζαν. Όμως, για όλους, η πιο δυνατή κι ακατανίκητη απόδειξη της θεότητάς Του ήταν το θαύμα της Ανάστασης ανθρώπων απ' τους νεκρούς, όχι σε "κλινικό" απλώς, αλλά σε πλήρη "βιολογικό" θάνατο. Για όλα τ' άλλα θαύματά Του, ίσως κάτι θα' χαν πολλοί ν' αντείπουν, όχι όμως και για την Ανάσταση.

Στα τέσσαρα Ευαγγέλια, που μόνο σ' αυτά θα βρεις το χρονικό της ζωής του Ιησού Χριστού, μόνο τρεις Αναστάσεις αναφέρονται να έκαμε. Της κόρης του Ιάειρου (Λουκ. 8:54), του Λάζαρου (Ιωάν. 11:43) και του γιου της χήρας στη Ναΐν (Λουκ. 7:11-18). Αν και, στις λέξεις "… νεκροί εγείρονται…", που ο Χριστός είπε, σε απάντηση της ερώτησης, "συ είσαι ο Ερχόμενος ή άλλον προσδοκώμεν; " (Ματθ. 11:3), που οι μαθητές του Ιωάννη του Βαπτιστή Του έκαμαν σταλμένοι από κείνον, θα περιέχονταν οπωσδήποτε πολλά άλλες αναστάσεις τις οποίες οι ευαγγελιστές δεν ανέφεραν.

Αξιοσημείωτο είναι, και τούτο για υποστήριξη της θεότητας του Υιού του Θεού, ότι σε καμιά απ' τις τρεις αναστάσεις δε φαίνεται να προσευχήθηκε πριν την κάμει, ζητώντας απ' τον Πατέρα τη δύναμη για να την κάμει. Κι αν κατά τη μία απ' αυτές, του Λάζαρου, προσευχήθηκε πριν την κάμει, ο σκοπός Του ήταν για να πιστεύσουν οι παριστάμενοι πως αυτός ήταν ένα με τον Θεό-Πατέρα. Είπε: "Πάτερ, ευχαριστώ σοι, ότι μου ήκουσας. Και εγώ εγνώριζον ότι πάντοτε μου ακούεις^ αλλά δια τον όχλον τον παρεστώτα είπον τούτο, δια να πιστεύσωσιν ότι συ με απέστειλας" (Ιωάν. 11:41-42).

Στο λίγο μας χώρο θ' ασχοληθούμε σήμερα με το θαύμα της ανάστασης του γιου της χήρας στη Ναΐν. Ο Λουκάς το περιγράφει σε εφτά μόνο εδάφια, περικλείοντας μέσα σ' αυτά θαυμαστές αλήθειες για το Πρόσωπο του Θεάνθρωπου στη σχέση Του με τον άνθρωπο ως Σωτήρα, που ήρθε να τον γλιτώσει απ' την αμαρτία κι απ' τον τωρινό κι αιώνιο πνευματικό θάνατο.

"… ιδού εφέρετο έξω της πύλης της πόλεως, νεκρός υιός μονογενής της μητρός αυτού… ιδών αυτήν ο Κύριος εσπλαχνίσθη δι' αυτήν και είπε προς αυτήν, Μη κλαίε^ και πλησιάσας ήγγισε το νεκροκράββατον, οι δε βαστάζοντες εστάθησαν…" (εδ. 12-14). Απ' τη σύντομη τούτη αφήγηση φαίνεται καθαρά πως, πρώτα, η καρδιά του Κυρίου πόνεσε για το πού η αμαρτία έφερε τον άνθρωπο. Το ίδιο διακρίνουμε και στην περίπτωση του Λάζαρου. Ο Ιωάννης μας λέει πως ο Ιησούς "εδάκρυσεν και εστέναξεν εν τη ψυχή αυτού και εταράχθη" (11:33-38). Κανείς περισσότερο απ' τον Θεό δεν μπορεί να καταλάβει και να νιώσει τι είναι ο θάνατος, στον οποίο ο άνθρωπος οδηγήθηκε εξαιτίας της αποστασίας του. Να γιατί, αν και Θεός, κλαίει γι' αυτόν.

Δεύτερο, λυπήθηκε τη δυστυχισμένη μέχρι την ώρα εκείνη χήρα μάνα, για την απώλεια του μοναχογιού της. Ο Χριστός αγαπούσε κι εκείνος, σαν Υιός ανθρώπου που συγχρόνως ήταν, τη φυσική Του μάνα, κι ήξερε πόσο κι αυτή Τον αγαπούσε. Όχι μονάχα, αλλά και προγνωστικά ζούσε εκείνο που αυτή θα 'νιωθε, όταν αργότερα κάτω απ' τον επονείδιστο κι οδυνηρότατο σταυρό θα Τον περίμενε να πεθάνει. Πόσο θεϊκός αλλά και πόσο ανθρώπινος ο Ιησούς Χριστός της Καινής Διαθήκης!

Της έδειξε τη συμπόνοια Του, την παρηγόρησε με τις λέξεις "μη κλαίε", την ενίσχυσε στην ελπίδα της ότι κάτι γι' αυτήν θα' κανε και στην πίστη της πως Αυτός το 'θελε και το μπορούσε, πριν σταματήσει την πομπή κι αγγίξει το νεκροκρέββατο.

Μια μεγάλη ώρα τούτη για Κείνον, για τη μάνα, για τον παριστάμενο όχλο, για το νεκρό παιδί. Τέτοιες μεγάλες ώρες χαρίζει πάντα ο Κύριος, όταν βρει την πίστη. Και τη βρήκε φαίνεται στην καρδιά της μάνας, αλλιώς το θαύμα ίσως να μην το έκανε. Ο Ματθαίος, στο 13:58 γράφει: "… και δεν έκαμε (ο Ιησούς) εκεί πολλά θαύματα δια την απιστίαν αυτών".

"Νεανίσκε, προς σε λέγω, σηκώθητι" (εδ. 14). "Νεανίσκε". Απόδειξη προσωπικού ενδιαφέροντος του Κυρίου, προσωπικά για κάθε άνθρωπο. Αυτός είναι ο Θεός της Βίβλου. Προσωπικά ο Ίδιος, όχι μέσω κάποιου άλλου, ενδιαφέρεται προσωπικά για κάθε άνθρωπο. Για κάθε δηλαδή "χορταράκι" απ' τα δισεκατομμύρια στον πλανήτη μας. Κανένα δεν παραγνωρίζει. Όλους τους αγαπάει.

"… προς σε…". Μιλάει ο Κύριος σαν σε ζωντανό πρόσωπο. Ο θάνατος για τον Χριστό είναι σαν να μην υπάρχει, διότι είναι Υπέρτερός του, είναι γι' Αυτόν ένας απ' αρχής νικημένος εχθρός. Πριν τη σωματική Του ανάσταση, ο θάνατος είχε ήδη "καταποθή εν νίκη", όπως αποδεικνύεται από τούτη την περίπτωση του γιου της χήρας, κι απ' όλες τις άλλες.

"… λέγω…". Ο Χριστός είναι το Πρόσωπο που φέρνει τη μεγάλη διαφορά. Κάνει εκείνο που ούτε η Επιστήμη, ούτε η Θρησκεία, ούτε κάποιο άλλο πρόσωπο, ούτε κάποια άλλη δύναμη μπορεί να κάμει. Όταν είπε "λέγω", προς τον νεκρό, εννοούσε ότι το έλεγε με εξουσία και πως αυτό ήταν ένα παντοδύναμο "λέγω". Προαιώνια είπε "να γίνει φως κι έγινε φως". Είπε "να γίνει ό,τι υπάρχει κι έγινε ό,τι υπάρχει". "Οι αιώνες εκτίσθησαν με τον λόγον του Θεού" (Εβρ. 11:3). Τα λόγια Του πάντα ήσαν και είναι "πνεύμα και ζωή" (Ιωάν. 6:63). "Ο λόγος του σταυρού" (Α΄ Κορ. 1:18), δηλαδή το μήνυμα της σωτηρίας που Αυτός επιτέλεσε, σώζει κι απολυτρώνει και τίποτ' άλλο εκτός απ' αυτόν, και σε συνέχεια "ο άνθρωπος ζει με πάντα λόγον εξερχόμενον εκ του στόματός Του" (Ματθ. 4:4).

Η θεϊκή εντολή δόθηκε στον νεκρό. Χρόνος δε χρειάστηκε ν' ακολουθήσει, μέσο άλλο δε χρειάστηκε να προστεθεί, χέρι ανθρώπινο δε χρειάστηκε να βοηθήσει. Την ίδια στιγμή "ο νεκρός ανεκάθισεν" ζωντανός και υγιής σε σώμα και ψυχή, έτοιμος ν' ανταποκριθεί ψύχραιμα στην όλη σκηνή. "Ήρχισε να λαλεί", μας λέγει ο Λουκάς. Δεν πέρασε χρόνος να συνέλθει, να ρωτήσει πού βρίσκεται, ν' αναρωτηθεί ποιοι τον τριγυρίζουν, να διακρίνει Εκείνον που "τον έφερε απ' τον θάνατο στη ζωή". Ο Κύριος ίσως τον είχε και προετοιμάσει, ανοίγοντας το στόμα του να πρωτοπεί σ' Αυτόν, ένα πρώτο, μεγάλο, λατρευτικό "ευχαριστώ". Αυτά κάνει ο Χριστός της Καινής Διαθήκης.

"… και έδωκεν αυτόν εις την μητέρα αυτού" (εδ. 15β) για να χαρούν μάνα και παιδί τον αγνό δεσμό τους, και να δοξάσουν τον Θεό. Ο νέος θ' αναπήδησε απ' το νεκροκρέββατό του, ενώ ο Χριστός παίρνοντάς τον απ' το χέρι τον παρέδωσε στο πρόσωπο που εκ δευτέρου ανήκε, τη μάνα του. Μια σκηνή τούτη σαν εκείνη της Σουναμίτιδας, που ο προφήτης Ελισσαιέ αφού ανέστησε το παιδί της με την ενέργεια του Θεού μέσω της προεσυχής του, "είπε προς αυτήν, Λάβε τον υιόν σου".(Β΄ Βασ. 4:36).

Αν, αντί του Χριστού, βρισκόταν εκεί μπρος στο φέρετρο κάποιος κι έλεγε προς τον νεκρό, "εν τω ονόματι της Επιστήμης, νεανίσκε σου λέγω σηκώθητι", όχι μόνο θ' αποτύγχανε αλλά και θα γινόταν περίγελος. Διότι η επιστήμη δεν μπορεί να δώσει ζωή. Το μόνο που μπορεί να προσφέρει είναι κάποια μέσα για την προσωρινή διατήρησή της.

Αν, αντί του Χριστού, βρισκόταν εκεί κάποιος άλλος, κι επικαλούμενος τη Θρησκεία έλεγε στο νεκρό "εν τω ονόματι της Θρησκείας νεανίσκε σου λέγω σηκώθητι", και τούτος, ίσως πολύ περισσότερο απ' τον προηγούμενο, θα γινόταν περίγελος. Διότι η θρησκεία, παρά το ότι ισχυρίζεται πως αντιπροσωπεύει τον Θεό, εν τούτοις αδυνατεί να διοχετεύσει ζωή φυσική και πνευματική, γι' αυτό κι αποτυχημένη κλαίει κι οδύρεται για τους χαμένους της κόπους.

Αν, επίσης αντί του Χριστού, βρισκόταν εκεί κάποιος, όσο άγιος κι εκλεκτός, κι αποτεινόμενος στο νεκρό του 'λεγε "νεανίσκε, εν τω ονόματί μου σηκώθητι", αυτός, ειδικά αυτός, θα θεωρείτο αλλοπρόσαλλος, φρενοβλαβής.

Κανείς εκπροσωπώντας οιαδήποτε άλλη προσπάθεια παροχής ζωής σε νεκρούς ανθρώπους, δε μπόρεσε ούτε μπορεί να κάμει κάτι για τη μοναδική τούτη περίπτωση, και τούτο για να φανεί η Υπεροχή του προσώπου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού σ' αυτή την περίπτωση όπως και σε κάθε άλλη.

Όμως, μια άλλη ανάσταση, την οποία ο Υιός του Θεού και Υιός του ανθρώπου, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα έκαμε, κι η οποία αποτελεί τη συντριπτικότερη απ' όλες, σε απόδειξη της Θεότητάς Του, ήταν η Ανάσταση του Ιδίου του Εαυτού Του, μετά το θάνατό Του στο σταυρό και την τριήμερη παραμονή Του στον τάφο. Ο Ίδιος το είπε ότι θα συνέβαινε, πολύ πριν συμβεί, όπως οι Ευαγγελιστές Ματθαίος, Μάρκος και Ιωάννης μας αναφέρουν: "Χαλάσατε τον ναόν τούτον, και δια τριών ημερών θέλω εγείρει αυτόν… Εκείνος όμως έλεγε περί του ναού του σώματος αυτού. Ότε λοιπόν ηγέρθη εκ νεκρών, ενεθυμήθησαν οι μαθηταί αυτού ότι τούτο έλεγε προς αυτούς, και επίστευσαν εις την γραφήν και εις τον λόγον, τον οποίον είπεν ο Ιησούς" (Ιωάν. 2:19-22). "…εγώ βάλλω την ψυχήν μου, δια να λάβω αυτήν πάλιν. Ουδείς αφαιρεί αυτήν απ' εμού, αλλ' εγώ βάλλω αυτήν απ' εμαυτού^ εξουσίαν έχω να βάλω αυτήν, και εξουσίαν έχω πάλιν να λάβω αυτήν" (Ιωάν. 10:17-18).

"Κατέλαβε δε άπαντας φόβος και εδόξαζον τον Θεόν, λέγοντες ότι… επεσκέφθη ο Θεός τον λαόν αυτού" (εδ. 16). Μιλάμε για τα θαύματα του Κυρίου κι ένα προς ένα όλα τους προξενούν την έκπληξη, το θαυμασμό, το φόβο και μας οδηγούν σε ασυγκράτητη δοξολογία στο Όνομά Του. Μα μεγαλύτερο θαύμα από κείνο του Ερχομού Του στον κόσμο μας σε μορφή Ανθρώπου, αναντίρρητα δεν υπάρχει. Ο Χριστός είναι το μεγάλο θαύμα των αιώνων, και μακάριος εκείνος που το δέχτηκε κι έγινε τέκνο του Θεού.

Όμως, τώρα περιμένουμε τη δεύτερη και τελευταία Επίσκεψή Του, "δια να συνδιαλλάξη τα πάντα εις εαυτόν" (Κολ. 1:20), ενώ διερχόμαστε την περίοδο που προηγείται της επίσκεψης αυτής. Μια περίοδο ΑΝΑΖΩΠΥΡΗΣΗΣ της Εκκλησίας που θα Τον υποδεχτεί και ενός "εν δυνάμει Πνεύματος" ευαγγελισμού σ' όλα τα πλάτη και τα μήκη της γης, για να σωθούν όσο γίνεται περισσότεροι φτωχοί αμαρτωλοί και να συμπληρωθεί ο αριθμός της Εκκλησίας. Το Πνεύμα του Θεού στις ημέρες μας κινείται θαυμαστά σώζοντας εκατομμύρια ανθρώπους, αναζωπυρώνοντας αγίους Του και χρίζοντας κι αποστέλλοντας νέους εργάτες στο θερισμό, σε εκπλήρωση της προφητείας του Ιωήλ περί της Όψιμης Βροχής (2:23).

Η ανάσταση ψυχών απ' τον πνευματικό θάνατο, σαν καρπός του ευαγγελισμού που γίνεται, είναι το έργο το οποίο ο Θεός -Πατήρ, Υιός και Πνεύμα- "άρτι εργάζεται". Ο νοών νοείτω.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Μια Συνέντευξη με τον Yugon Slavic

Είχαμε την ευκαιρία να έλθουμε σε επαφή και να ανταλλάξουμε απόψεις με έναν από τους σημαντικούς χριστιανούς ηγέτες της Γιουγκοσλαβίας. Μας παρεχώρησε συνέντευξη με την προϋπόθεση να μην αναφέρουμε το όνομά του (αυτό που αναφέρεται είναι ψευδώνυμο) λόγω των προβλημάτων που μπορούν να προκαλέσουν οι απόψεις του στη χώρα του. Μερικά αποσπάσματα της συνεντεύξεως αυτής δημοσιεύουμε εδώ για χάρη των αναγνωστών μας.

 

Ερώτηση: Θα μπορούσε να αποφευχθεί ο βομβαρδισμός της χώρας σας;

Απάντηση: Μετά την τακτοποίηση του Βοσνιακού προβλήματος, η δύση θα έπρεπε να διευθετήσει και όλα τα υπόλοιπα ανοικτά ζητήματα της Γιουγκοσλαβίας, μεταξύ αυτών και το πρόβλημα του Κοσσυφοπεδίου. Ετσι δεν θα επέτρεπε την μεγιστοποίησή του και την δημιουργία αδιεξόδου. Ο λαός του Κοσσόβου είναι εξαιρετικά εκδικητικός και χωρίς καμία ανεκτικότητα. Αρχισε σιγά σιγά να ζητά την ανεξαρτησία του από το Σερβικό κρατος με απώτερο βέβαια σκοπό την δημιουργία της μεγάλης Αλβανίας.

Βοηθούμενοι μεταξύ άλλων τόσο από την Σαϊεντολογία (αίρεση αμερικανικής προελεύσεως) και -όπως ακούστηκε- από Σατανιστικές ομάδες, όσο και από δυτικές δυνάμεις, δημιούργησαν έναν στρατό, τον UCK, και άρχισαν τον πόλεμο εναντίον της Σερβίας. Ο στρατός αυτός είναι πολύ καλά εξοπλισμένος.

Οι δυνάμεις του Μιλόσεβιτς αντεπιτέθηκαν και η σφαγή άρχισε. Ο Μιλόσεβιτς δημιούργησε μία αστυνομία 130.000 ανδρών (την εποχή του Τίτο η αστυνομία ολόκληρης της χώρας αριθμούσε 30.000 άνδρες) επίσης πολύ καλά εξοπλισμένη. Η ομαδική σφαγή ήταν η καθημερινή δραστηριότητα τους. Τι θα μπορούσε να κάνει η δύση μπροστά σε αυτά τα τετελεσμένα γεγονότα είναι δύσκολο να πει κανείς εξαιτίας της καταστάσεως και της εθνοκαθάρσεως. Οπως είπα το πρόβλημα θα έπρεπε να διευθετηθεί και να λυθεί νωρίτερα.

Ενα άλλο ζήτημα είναι ότι μπορεί κανείς να δει μία εντελώς διαφορετική συμπεριφορά μεταξύ των Κοσσοβάρων και των άλλων εθνικών ομάδων της Γιουγκοσλαβίας. Ολοι οι υπόλοιποι προσπαθούν να ζήσουν ειρηνικά μέσα στο Σερβικό κράτος. Μόνο οι Κοσσοβάροι διάλεξαν την οδό του πολέμου ώστε να υλοποιήσουν το όνειρο της ανεξαρτησίας τους.

 

Ε. Οι Σέρβοι υποστήριζαν τον Μιλόσεβιτς;

Α. Δημιουργήθηκε μία τεράστια προπαγανδιστική μηχανή για να πεισθεί ο κόσμος για τα “σωστά” πράγματα που έκανε. Δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς. Ο Σερβικός λαός είναι επίσης σκληρός λαός. Παρά ταύτα, στην διαδήλωση της 19ης Αυγούστου εναντίον του δικτάτορα μαζεύτηκαν 150.000 άτομα ζητώντας την παραίτησή του και τούτο παρά το γεγονός ότι η προπαγάνδα δεν επέτρεψε καμία αναφορά ή διαφήμιση του συλλαλητηρίου ενώ η Μύρα Μάρκοβιτς (σύζυγος του Μιλόσεβιτς) κατηγόρησε τους διαδηλωτές ως προδότες που εορτάζουν τα γενέθλια του Κλίντον, που φαίνεται έτυχε να είναι εκείνη την ημέρα!

Ε.Ποιο είναι το μέλλον του Μιλόσεβιτς;

Α. Αυτή είναι μία δύσκολη ερώτηση γιατί έχει τη δύναμη των όπλων και τεράστια χρηματικά ποσά που πάρθηκαν από τις καταθέσεις του λαού στις τράπεζες. Ομιλούν για ένα ποσό έξι δισεκατομμυρίων δολαρίων που κρατήθηκαν από τις καταθέσεις για τον πόλεμο. Ολοι γνωρίζουν ότι τώρα βρίσκονται σε προσωπικούς λογαριασμούς του Μιλόσεβιτς και των συνεργατών του στην Ελβετία, ακόμη και στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Ο λαός της Σερβίας είχε κάποιες καταθέσεις γιατί έχουμε περί τα δύο εκατομμύρια μετανάστες και εξ αυτών έρχεται μεταναστευτικό συνάλλαγμα. Τώρα αυτοί οι λογαριασμοί του Μιλόσεβιτς έχουν παγώσει από τις αρχές των διαφόρων χωρών. Παρά ταύτα βλέπουμε πάντα διαφημίσεις στην τηλεόραση με αιτήματα όπως “ας κτίσουμε την νέα Γιουγκοσλαβία” με αριθμούς λογαριασμών σε ελληνικές για παράδειγμα τράπεζες. Κανένας δεν γνωρίζει που πηγαίνει αυτό το χρήμα αλλά πολύ λίγοι δίνουν.

Ε. Τι γίνεται με τις εκκλησίες;

Α. Ο Πατριάρχης της Σερβικής εκκλησίας Παύλε τον οποίο μπορούμε άνετα να χαρακτηρίσουμε σαν έναν πολύ ευσεβή άνθρωπο, δεν υποστηρίζει τον Μιλόσεβιτς. Ο Σέρβος πρόεδρος έκανε μία δεξίωση στο προεδρικό μέγαρο μετά το πέρας των βομβαρδισμών, και ζήτησε από όλους τους θρησκευτικούς ηγέτες να προσέλθουν για να δείξει στο κοινό ότι οι εκκλησίες τον υποστηρίζουν. Κανένας δεν πήγε εκτός από τον Μουσουλμάνο χότζα. Το ίδιο συνέβη με τον Μιλόσεβιτς. Τότε μόνον ένας ορθόδοξος επίσκοπος πήγε, ο Ειρηναίος, ένας αμφιλεγόμενος άνθρωπος, άλλα που κάποτε είναι σωστός σε αυτά που υποστηρίζει. Για παράδειγμα, κάποτε, διαρκούντων των βομβαρδισμών, είπε ότι δεν πρέπει να μισούμε τους λαούς της δύσεως μόνο και μόνο επειδή οι ηγέτες τους διέταξαν τον βομβαρδισμό.

Ε. Μπορούμε άραγε να κάνουμε κάτι εμείς για την εκκλησία σας;

Α. Μόνον να προσεύχεστε, επαναλαμβάνω να προσεύχεστε. Προσευχηθείτε ώστε ο βασιλιάς της Ειρήνης ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, να χαρίσει το δώρο της ειρήνης στην χώρα μας. Ξέρετε πολύ καλά ότι όλα αυτά τα χρόνια ζούμε σε πολεμική ατμόσφαιρα: πόλεμος με την Σλοβενία, με την Κροατία, με την Βοσνία, τώρα στο Κόσσοβο. Υπάρχουν ακόμα δύο επαρχίες που μπορούν να βάλουν την χώρα μας στον πόλεμο: το Μαυροβούνιο και η Βοϊβοδίνα. Η μεγάλη πλειοψηφία των Μαυροβουνίων είναι δημοκράτες και δεν θέλουν τον Μιλόσεβιτς. Τι θα συμβεί εάν αυτός στείλει την αστυνομία του εκεί και αρχίσουν πάλι οι σφαγές; Για να παραμείνει στην εξουσία χρειάζεται νέες περιοχές ανωμαλίας. Τι θα γίνει αν αρχίσουν σφαγές στην Βοϊβοδίνα όπου κατοικούν πολλές μειονότητες με κύρια την ουγγρική;

Προσευχηθείτε για την ειρήνη. Για λύση στο πρόβλημα ελλείψεως δημοκρατίας το οποίο αντιμετωπίζουμε συνεχώς.

Ε. Ποια θα είναι κατά την άποψή σας η μελλοντική κατάσταση;

Α. Δεν μπορούμε να είμαστε η χώρα που συνεχώς έχει ουσιαστικά ως πολίτευμα τη δικτατορία. Ο Μιλόσεβιτς, λυπάμαι που το λέω έτσι ωμά, αλλά είναι ένας τρελός. Είχε μία τραγική παιδική ηλικία γιατί και οι δύο του γονείς αυτοκτόνησαν. Σαν κομμουνιστής ηγέτης εκτινάχθηκε στην εξουσία γιατί παντρεύτηκε την κόρη του Τίτο. Η γυναίκα αυτή έχει την τρέλα του μεγαλείου. Νομίζει για παράδειγμα ότι είναι μεγάλη επιστήμων όπως η Ελενα Τσαουσέσκου στη Ρουμανία, που αν και είχε τελειώσει τετάρτη δημοτικού έλεγε ότι ήταν δόκτωρ χημείας παρουσιάζοντας εργασίες που άτυχοι επιστήμονες προετοίμαζαν γιαυτήν (άτυχοι γιατί κατόπιν οδηγούνταν στην φυλακή σε ειδικά κελιά των οποίων οι τοίχοι ήταν βαμμένοι με χρώμα που είχε ραδιενεργά σωματίδια-ο καρκίνος και ο θάνατος γρήγορα ακολουθούσαν) και παρελάμβανε δοκτοράτα και θέσεις στις ακαδημίες όλου του κόσμου.

Η Μύρα Μάρκοβιτς θέλει να παραμείνει στην εξουσία με κάθε κόστος. Μία άλλη αδυναμία της είναι ο πλούτος και η πολυτέλεια-έχει σπίτια σε όλα τα μέρη του κόσμου –και στην Ελλάδα.

Ακούστηκε –και από δημοκρατικούς κύκλους στη Σερβία- ότι αν το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε για ακόμα δύο εβδομάδες, ο Μιλόσεβιτς θα είχε ανατραπεί και η δημοκρατία θα είχε εγκαθιδρυθεί στη χώρα μας. Η κατάσταση ήταν ώριμη για κάποια λαϊκή εξέγερση. Οι βομβαρδισμοί σταμάτησαν και εκείνος συνέχισε την προπαγάνδα του λέγοντας ότι τελικά νίκησε.

Οπωσδήποτε η κατάσταση τώρα είναι το ίδιο τραγική με την προηγούμενη, με τις συμμορίες των Κοσσοβάρων να καταδιώκουν, να καίνε, να σφάζουν και να βιάζουν Σέρβους, χωρίς βέβαια να γίνεται κανένας βομβαρδισμός.

Ε. Τα αποτελέσματα των βομβαρδισμών;

Α. Μία κατεστραμμένη χώρα, ένας τρομαγμένος λαός. Υπάρχει η ανησυχία ότι ολόκληρη η περιοχή είναι μολυσμένη από ραδιενεργά κατάλοιπα από τις βόμβες. Πιστεύω ότι σε μερικά χρόνια θα δούμε πολλούς θανάτους από αυτήν την αιτία. Παίρναμε “ανθρωπιστικό” ηλεκτρισμό διαρκούντος του πολέμου, από την Ουγγαρία επειδή οι σταθμοί διανομής είχαν βομβαρδιστεί. Νέο πρόβλημα ήταν οι βόμβες γραφίτη που το ΝΑΤΟ χρησιμοποιούσε. Οι βόμβες δημιουργούσαν βραχυκυκλώματα στα καλώδια και στις μηχανές παραγωγής, με αποτέλεσμα να μην έχουμε ηλεκτρικό στις νότιες περιοχές παρά μόνο στις βόρειες, αν και το εισάγαμε! Η γραμμή των βραχυκυκλωμάτων στο κέντρο της χώρας ήταν ορατή. Ο Θεός μας χάρισε τη ζωή και δεν την χάσαμε έστω και από κατά λάθος βομβαρδισμό. Μακάρι να μην ζήσετε ποτέ την φρίκη που ζήσαμε τους τελευταίους μήνες. Δεν μπορεί να περιγραφεί αυτό που ζήσαμε. Μπορεί οι δυτικές κυβερνήσεις να θεωρούσαν απαραίτητο το βομβαρδισμό, άλλο όμως είναι να τον διατάζεις και άλλο να τον υφίστασαι. Ακόμα και για τους –πολλούς- Σέρβους αντικαθεστωτικούς, ήταν κάτι το εξαιρετικά δυσάρεστο. Μόνη μας παρηγοριά η προσευχή και η μελέτη του Λόγου του Θεού.

Συνέντευξη: Ι.Τ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006