ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]

 

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2004

 

Η Δικαίωση του ενόχου
 

του Μ. Β. Κυριακάκη

(Ρωμ. 3:5-26, 4:1-8)

Αυτό είναι το μεγάλο θέμα μέσα στην Αγία Γραφή. Πώς θα δικαιωθεί ο ένοχος αμαρτωλός άνθρωπος μπροστά στον Θεό. Και είναι το μεγάλο θέμα που απασχολεί τη συνείδηση του ανθρώπου. Πώς μπορεί να ηρεμήσει όταν νοιώθει τη θέση της μπροστά στον άγιο και δίκαιο Θεό; Και αυτό υπήρξε το μεγάλο θέμα στην Αναμόρφωση. Πώς να αποκαταστήσει ο άνθρωπος τις σχέσεις του με τον Θεό;

Από την ανθρώπινη πλευρά είναι ακατόρθωτο. Τίποτα δεν μπορεί να κάμει ο άνθρωπος για να συμφιλιωθεί με τον Θεόν. Αυτό όμως που είναι ακατόρθωτο για τον άνθρωπο, το έκαμε ο Θεός. «Θεός είναι ο δικαιών» (Ρωμ. 8:33). Η δικαίωση του ανθρώπου είναι έργο του Θεού.

Απίθανο φαίνεται αυτό. Γιατί ο Θεός είναι ο Κριτής, ένας κριτής αδέκαστος, Άγιος. Δεν ανέχεται το κακό, την παράβαση. Δεν μπορεί να βρει κανένα ελαφρυντικό χωρίς να αρνηθεί τον χαρακτήρα Του. Και όμως διαβάζουμε (Ρωμ. 3:26) ότι «προς φανέρωσιν της δικαιοσύνης αυτού εν τω παρόντι καιρώ δια να είναι αυτός δίκαιος και να δικαιώνη τον πιστεύοντα εις τον Ιησούν…»

Το φυσικό θα ήταν να περιμένουμε από έναν τέτοιο κριτή άφευκτη την καταδίκη. Η ενοχή είναι αποδεδειγμένη. Και όμως παραμένει δίκαιος και δικαιώνει τον ασεβή! Κάθε ανθρώπινος δικαστής θα έπαυε να είναι δίκαιος αν εδικαίωνε κάποιον ένοχο. Όμως εδώ συμβαίνει το παράδοξο. Ο υπέρτατος κριτής δικαιώνει τον ένοχο και παραμένει απόλυτα δίκαιος. Πώς γίνεται αυτό και η δικαίωση δίνεται στον ένοχο από τον ίδιο το δίκαιο Θεό;

1.   Η βάση της δικαιώσεως είναι  το αίμα του Χριστού

(Ρωμ. 5:9) «Εδικαιώθημεν τώρα δια του αίματος του Χριστού». Η θυσία του Χριστού εκάλυψε την ενοχή και τον ένοχο. Επάνω σ’ αυτό το έργο στηρίζεται η δικαίωση. Η δικαιοσύνη του Θεού πήρε ικανοποίηση και δεν υπάρχει ηθικό κώλυμα. Ο ένοχος απαλάσσεται γιατί κάποιος άλλος επλήρωσε γι’ αυτόν. Η ενοχή τιμωρήθηκε. Μόνο που την τιμωρία την υπέστη άλλος.

2. Η δικαίωση δίνεται δωρεάν

 

Χωρίς κανένα αντάλλαγμα από μέρους του ανθρώπου. Χωρίς καμμιά δική του αξία και χωρίς κανένα δικαίωμα. H σωτηρία Του είναι δωρεάν. Όταν συντελέσθηκε, ούτε ιδέα είχε. Ενώ εμείς ήμασταν αμαρτωλοί ο Χριστός πέθανε για μας. «πάντες ήμαρτον και υστερούνται της δόξης του Θεού· δικαιούνται δε (δηλ. δικαιώνονται) δωρεάν με την χάριν αυτού» (Ρωμ. 3:24). Θεού το δώρον. Δεν είναι από σας. Κανένας δεν μπορεί να καυχηθεί ότι σώθηκε με την αξία του.

3. Η απόδειξη ή εγγύηση της  δικαιώσεως είναι η ανάσταση  του Χριστού

Ρωμ. 4:25: «Απέθανε για τις αμαρτίες μας και ανέστη για τη δικαίωσή μας». Η ανάσταση του Χριστού αποτελεί σφραγίδα και απόδειξη πως ο Θεός δέχθηκε την προσφορά του Χριστού στο σταυρό. Το έργο της λυτρώσεως είναι τελειωμένο. Η κραυγή που ακούστηκε επάνω στο Γολγοθά, «Τετέλεσται», οποιοδήποτε άλλο νόημα και αν είχε εσήμαινε και αυτό. Το έργο για το οποίον ήλθε στον κόσμο ο Υιός του Θεού είχε συμπληρωθεί με τη θυσία Του. Καμμιά αμφιβολία δεν χωρεί, αφού ο Θεός έδωσε απάντηση με το δυναμικό γεγονός της αναστάσεως. Αυτό ετόνισε ο Παύλος στο λόγο του στον Άρειο Πάγο όταν είπεν ότι «ο Θεός έδωσε βεβαίωσιν περί τουτου αναστήσας αυτόν εκ νεκρών».

4. Τα μέσα της δικαιώσεως

Με ποια μέσα η δικαίωση γίνεται δική μας; Ο Θεός έκαμε τη δικαίωση για όλους τους ανθρώπους. Για κάθε ένοχο αμαρτωλό. Δεν την απολαμβάνουν όμως όλοι. Ποιος την κάμνει δική του αυτή τη δικαίωση που με το αίμα Του εξαγόρασε ο Χριστός; Το μέσο αυτό δικαιώσεως είναι η πίστη. Η πίστη μας συνδέει με τον Χριστό, μας συνταυτίζει με Εκείνον. Μας κάμνει ένα με Εκείνον. Και έτσι ο Θεός δεν μας βλέπει πια χωριστά και ανεξάρτητα από τον Χριστό. Μας βλέπει καλυμμένους με τον Χριστό. Γινόμαστε ένα με Εκείνον δια της πίστεως. Μαζί Του, «εν αυτώ», όπως είναιη έκφραση της Καινής Διαθήκης, απεθάναμε ως προς τον παλαιό άνθρωπο. Και μαζί με τον παλαιό άνθρωπο, όλη η ενοχή, όλο το παρελθόν, όλο το χρέος που μας βαρύνει, εξαλείφθηκε. Κάμνουμε μια νέα αρχή στη ζωή μας, ένα καινούργιο ξεκίνημα. Γίνεται ο άνθρωπος ένα καινούργιο πλάσμα εν Χριστώ. Τα παλαιά παρήλθον, ιδού τα πάντα έγιναν νέα

5. Η μαρτυρία του ανθρώπου που ο Θεός εδικαίωσε.  Η ομολογία του

Ο Κύριος είπε: «Εκ των λόγων σου θέλεις δικαιωθή». Δεν εννοούσε με αυτό ότι τα λόγια σου θα σε δικαιώσουν. Δεν μπορεί κανείς να δικαιώσει τον εαυτό του με όσα καλά λόγια και αν πει. Αλλά από τα λόγια σου θα φανεί αν είσαι δικαιωμένος. Αν τα λόγια σου αντικατοπτρίζουν το περιεχόμενο της καρδιάς. Εκείνο που περιμένει ο Θεός από τον άνθρωπο που εδικαίωσε δια του Χριστού «είναι καρπός χειλέων ομολογούντων το όνομα αυτού» (Εβρ. 13:15). Είναι ένας καρπός που βγαίνει αυθόρμητα από τον άνθρωπο που δικαιώθηκε. Δοξάζει τον Θεό και μαρτυρεί για τη λύτρωση που απολαμβάνει. Το διατυπώνει ο Ησαΐας 61:10: «Θα ευφρανθώ τα μέγιστα εις τον Κύριον· η ψυχή μου θα αγαλλιασθή εις τον Θεόν μου». Γιατί; «Διότι με ενέδυσεν ιμάτιον σωτηρίας, με εφόρεσεν επένδυμα δικαιοσύνης, ως νυμφίον στολισμένο με μίτρα και ως νύμφην στολισμένη με τα πιο πολύτιμα στολίδια…» Δεν μπορεί να κρυφτεί ο δικαιωμένος από τον Θεό άνθρωπος, ούτε μπορεί να σιωπήσει. «Με την καρδίαν πιστεύει τις προς δικαιοσύνην και με το στόμα γίνεται ομολογία προς σωτηρίαν…» Γιατί από το περίσσευμα της καρδιάς λαλεί το στόμα. Τι βγαίνει μέσα απ’ αυτή την πηγή; Αυτή είναι η απόδειξη του περιεχομένου της. Αν βγαίνει δοξολογία και αίνος προς τον Θεό, τότε σημαίνει ότι η καρδιά είναι ανανεωμένη. Ο άνθρωπος έχει δικαιωθεί μπροστά στον Θεό. Αν οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού και ο δικαιωμένος άνθρωπος, με όλο του το είναι διηγείται, με τα λόγια και τις πράξεις του, το μεγαλειώδες έργο της αγάπης Του και της χάριτός Του. Είναι ζωντανή απόδειξη ότι ο Θεός υπάρχει και εργάζεται ανάμεσα στους ανθρώπους.

6. Τέλος ο καρπός της δικαιοσύνης είναι τα έργα του ανθρώπου που δικαιώθηκε

Αυτός είναι ο καρπός που φανερώνει το δένδρο. Από τον καρπό το δένδρο γνωρίζεται. Και αυτό εννοεί ο Ιάκωβος (κεφ. 2:24) όταν λέει: «εξ έργων δικαιούται ο άνθρωπος και ουχί εκ πίστεως μόνον». Δηλαδή η ολοκληρωμένη πείρα του ανθρώπου που δικαιώθηκε γίνεται φανερή και αναμφισβήτητη από το αποτέλεσμα. Δείξε μου την πίστι σου από τα έργα σου! Δεν υπάρχει ούτε πίστι ούτε σωτηρία ούτε δικαίωση αν δεν υπάρχει ο καρπός μιας νέας ζωής.

Πιστεύουμε και ακολουθούμε Εκείνον που «έδωκε τον εαυτό Του για μας, για να μας λυτρώση από κάθε ανομία και να μας καθαρίση για τον εαυτό του, εκλεκτό λαό, ζηλωτή καλών έργων…». Αυτός ο ζήλος για το καλό είναι ο φυσικός και αυθόρμητος καρπός του ανθρώπου που ο Θεός τον εδικαίωσε. Περπατά σ’ Ένα δρόμο που είναι γεμάτος από ευκαιρίες για υπηρεσία. «Αυτού ποίημα είμεθα, κτισθέντες εν Χριστώ Ιησού προς έργα καλά τα οποία προητοίμασεν ο Θεός δια να περιπατήσωμεν εν αυτοίς» (Εφεσ. 2:10).

Έχεις βρει αυτή τη δικαίωση; Την έχεις δεχθεί; Απόδειξέ την με τον καρπό της ζωής σου!  Ì

                                                                               
Ο Μ. Β. Κυριακάκης (1905-1989) υπήρξε τρίτος εκδότης του περιοδικού.

 

 

Ιησούς του Ναυή 3

 

 Η Πορεία προς την Υπόσχεση
Βαδίζοντας με θάρρος στα απάτητα μονοπάτια

 

 

του αιδ. Π. Κανταρτζή

  

Συχνά στη ζωή μας ο Θεός μας οδηγεί να περπατήσουμε σε δρόμους άγνωστους σε μας. Μας φέρνει αντιμέτωπους με προκλήσεις πρωτόγνωρες, ανοίγει μπροστά μας πόρτες που μας βάζουν σε χώρους απρόσμενους, οδηγεί τα βήματά μας σε έδαφος ανεξερεύνητο.

Ενώπιον μιας τέτοιας νέας εμπειρίας βάζει ο Θεός τον Ισραήλ. Ο λαός της διαθήκης είναι στρατοπεδευμένος στις όχθες του Ιορδάνη (Ιησούς του Ναυή 3,1). Απέναντι βρίσκεται η γη της επαγγελίας, ο προορισμός τους. Σίγουρα όλοι θα αναρωτιούνται ποιο άραγε να είναι το επόμενο βήμα. Πώς θα περάσουμε απέναντι; Τότε οι αρχηγοί του λαού διασχίζουν το στρατόπεδο ζητώντας από όλα τα μέλη της λυτρωμένης κοινότητας, μόλις δουν τους ιερείς να σηκώνουν την κιβωτό της διαθήκης, να σηκωθούν και να την ακολουθήσουν. Διαβάζουμε: «Όταν θα δείτε τους ιερείς-Λευίτες να σηκώνουν την κιβωτό της διαθήκης του Κυρίου, του Θεού σας, θα ξεκινήσετε κι εσείς από τις θέσεις σας και θα την ακολουθήσετε» (Ιησούς 3, 3). Πρέπει όμως να μη χάσουν την κιβωτό από τα μάτια τους στην πορεία τους. Ο λόγος είναι αξιοπρόσεκτος, «διότι δεν επεράσατε την οδόν ταύτην χθες και προχθές» (3,4). Μία καινούργια «οδός», άγνωστη, ανεξερεύνητη ανοίγεται μπροστά τους για να την περπατήσουν. Ένας δρόμος που δεν τον συνάντησαν, δεν τον διάβηκαν στο παρελθόν, ούτε το πρόσφατο, ούτε το μακρινό.

Ο Θεός που καλεί σε αυτό το απάτητο μονοπάτι δίνει στο λαό Του οδηγίες για να το περπατήσει με θάρρος και νίκη. Αυτές θα δούμε στη συνέχεια.

 

1. Για να βαδίσουμε στα απάτητα μονοπάτια της ζωής της πίστης, πρέπει να εμπιστευθούμε την πιστότητα του Θεού στις υποσχέσεις Του

 

 

Ο Ισραήλ περπατά σε δρόμο άγνωστο. Μπροστά του όμως προπορεύεται η κιβωτός της διαθήκης. Τι βλέπει ο Ισραήλ ατενίζοντας σε αυτό το σύμβολο; Ας θυμηθούμε τί φυλασσόταν μέσα της. Ο Μωυσής το θυμίζει σε όλο το λαό Ισραήλ λέγοντας, Kai. evpistre,yaj kate,bhn avpo. tou/ o;rouj kai. evne,qesa ta.j pla,kaj evn th/| kibwtw/| th.n o`poi,an e;kamon\ kai. ei=nai evkei/( kaqw.j prose,taxen eivj evme. o` Ku,rioj (Δευτερονόμιο 10:5). Μέσα στα σπλάχνα της κιβωτού της διαθήκης υπάρχουν τα ιερά κείμενα της διαθήκης. Οι πλάκες με τις δέκα εντολές. Η καρδιά της διαθήκης που σύναψε ο Θεός με το λαό Του στο όρος Σινά. Καθώς λοιπόν, βλέπει ο λαός την ανυψωμένη κιβωτό ουσιαστικά ατενίζει τον Θεό της διαθήκης, τον Θεό που υπόσχεται και δεσμεύεται. Τον Θεό της πιστότητας στις βουλές Του και στην διαθήκη Του. Είναι τέτοια η ταύτιση αυτού του συμβόλου με την παρουσία του Θεού, που κάνει τον Μωυσή να μιλά για αυτήν με μία γλώσσα που ξαφνιάζει,

Διαβάζουμε έτσι, Kai. o[te evshko,neto h` kibwto,j( e;legen o` Mwu?sh/j( VAna,sta( Ku,rie( kai. diaskorpisqh,twsan oi` evcqroi. sou kai. fuge,twsan oi` misou/nte,j se avpo. prosw,pou souÅ  36  Kai. o[te avnepau,eto( e;legen( VEpi,streyon( Ku,rie( eivj ta.j cilia,daj tw/n muria,dwn tou/ VIsrah,l (Αριθμοί 10:35 – 36). Η κιβωτός ήταν ένα ορατό σύμβολο της παρουσίας του Θεού ανάμεσα στο λαό Του.΄Ηταν η ορατή διαβεβαίωση της πιστότητας του Θεού στη διαθήκη Του.

Θα μπορέσουμε, λοιπόν, να περπατήσουμε στα «απάτητα μονοπάτια» όταν εμπιστευόμαστε την πιστότητα του Θεού στον λόγο Του. Όταν θυμόμαστε ότι ο Θεός μας είναι Θεός Διαθήκης.

2. Για να βαδίσουμε στα απάτητα μονοπάτια της ζωής της πίστης, πρέπει να περιμένουμε την οδηγία του Θεού

 

Σύμφωνα με την οδηγία που βρίσκουμε στο 3,4 έπρεπε να υπάρχει ανάμεσα στην κιβωτό που προπορεύεται και στον λαό που ακολουθεί μία απόσταση «δύο χιλιάδων πήχεων». Η απόσταση αυτή είναι γύρω στο 900 μέτρα, κοντά στο ένα χιλιόμετρο. Το θάρρος δεν είναι συνώνυμο της βιασύνης ή της απερισκεψίας. Ο λαός έπρεπε να περιμένει. Έπρεπε να δουν καθαρά την κατεύθυνση της κιβωτού πριν ξεκινήσουν την πορεία τους. Διαβάζουμε, «δεν θα πηγαίνετε κοντά της για να μπορείτε να βλέπετε το δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσετε» (3,4). Πόσες φορές η ανθρώπινη ανυπομονησία μας κάνει να μην βλέπουμε καθαρά την θεία οδηγία; Πόσες φορές στη ζωή μας και στο έργο μας τρέχουμε, αγωνιζόμαστε, κοπιάζουμε χωρίς ποτέ να κοντοσταθούμε για να δούμε προς τα πού κινείται η «κιβωτός της διαθήκης» μας. Στεκόμαστε να δούμε προς τα πού κινείται ο Θεός ώστε να προχωρήσουμε και εμείς προς την ίδια κατεύθυνση; Μερικές φορές ο Θεός μας ξαφνιάζει. Μας οδηγεί σε δρόμους που δεν τους περάσαμε «χθες και προχθές». Αν τα μάτια μας δεν περιμένουν να δουν την οδηγία του Θεού τότε απλά θα πηγαινοερχόμαστε ενστικτωδώς στην «πεπατημένη» οδό.

3. Για να βαδίσουμε στα απάτητα μονοπάτια της πίστης, καλούμαστε να αγιαστούμε ενώπιόν Του

 

Ο Ισραήλ είναι έτοιμος για να ένα μεγάλο βήμα. Πρέπει λοιπόν να προετοιμαστεί για αυτό. Έτσι διαβάζουμε στο 3,5, «Kai. ei=pen o` VIhsou/j pro.j to.n lao,n( Kaqari,sqhte( dio,ti au;rion qe,lei ka,mei o` Ku,rioj evn me,sw| u`mw/n qauma,sia». Η εντολή αυτή στα Εβραϊκά σχετίζεται με την ένοια της «αγιότητας». Ίσως θα μπορούσε να αποδοθεί, Μερικές φορές ο Θεός μας ξαφνιάζει. Μας οδηγεί σε δρόμους που δεν τους περάσαμε «χθες και προχθές»

«καθαγιαστείτε». Τι περιλάμβανε αυτός ο καθαρισμός– καθαγιασμός; Για παράδειγμα διαβάζουμε στην Έξοδο 19, 10 – 11 ένα παρόμοιο περιστατικό,

Kai. ei=pe Ku,rioj pro.j to.n Mwu?sh/n( {Upage pro.j to.n lao.n kai. a`gi,ason auvtou.j sh,meron kai. au;rion( kai. a;j plu,nwsi ta. i`ma,tia au`tw/n\  11  kai. a;j hv|nai e[toimoi eivj th.n h`me,ran th.n tri,thn\ dio,ti evn th/| h`me,ra th/| tri,th| qe,lei katabh/ o` Ku,rioj evpi. to. o;roj Sina. evnw,pion panto.j tou/ laou/\

Ο καθαρισμός αυτός λοιπόν ήταν μία εξωτερική πράξη η οποία όμως δήλωνε μία διάθεση ανοιχτή, έτοιμη να δεχτεί από τον Κύριο. ΄Ηταν ένας τρόπος με τον οποίο η προσοχή του ατόμου στρεφόταν, εστιαζόταν στον Θεό και στις ενέργειές Του. Ο λαός βρίσκεται σε εγρήγορση, τα μάτια του είναι ανοιχτά και η καρδιά του προσηλωμένη στο τι ο Θεός θα κάνει.

Αυτή την στάση της ετοιμότητας και της εγρήγορσης ζητά από μας ο Θεός όταν μας καλεί να «αναζωστούμε τας οσφύας της διανοίας μας». Διαβάζουμε στην επιστολή του Πέτρου, «Dia. tou/to avnazwsqe,ntej ta.j ovsfu,aj th/j dianoi,aj saj( evgkrateu,esqe kai. e;cete telei,an evlpi,da eivj th.n ca,rin th.n evrcome,nhn eivj evsa/j( o[tan avpokalufqh/| o` VIhsou/j Cristo,j» (Α’ Πέτρου 1,13). Καθώς περιμένουμε να γευθούμε αυτό που «έρχεται» σε μας η στάση μας πρέπει να είναι μία στάση άγιας αναμονής, μία στάση εγρήγορσης και προσήλωσης πνευματικής.

4. Για να βαδίσουμε στα απάτητα μονοπάτια της ζωής της πίστης, πρέπει να ... βρέξουμε τα πόδια μας
στον Ιορδάνη

 

Η ώρα για να ξεκινήσει ο Ισραήλ ήρθε. Η κιβωτός υψώθηκε και οι ιερείς άρχισαν να προχωρούν. Τα πράγματα μοιάζουν απλά. Υπάρχει όμως ένα ...πρόβλημα. Μπροστά τους υπάρχει ένα ποτάμι. Ο πλημμυρισμένος Ιορδάνης ποταμός. Εδώ υπάρχει ένα σπουδαίο μάθημα. Σαν άνθρωποι επιθυμούμε πριν ξεκινήσουμε να έχουμε τον δρόμο ανοιχτό μπροστά μας, να έχουμε τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις μας, να έχουμε τις λύσεις σε όλα τα προβλήματά μας. Συχνά όμως πρέπει να ξεκινήσουμε παρά το γεγονός ότι μπροστά μας υπάρχει ο πλημμυρισμένος ποταμός. Ο Θεός τους αφήνει να προχωρούν με απορία και αγωνία μέχρι να βραχούν τα πόδια τους. Διαβάζουμε, Kai. kaqw.j evshkw,qh o` lao.j evk tw/n skhnw/n au`tw/n( dia. na. diabw/si to.n VIorda,nhn( kai. oi` i`erei/j oi` basta,zontej th.n kibwto.n th/j diaqh,khj e;mprosqen tou/ laou/(  15  kai. kaqw.j hv|lqon oi` basta,zontej th.n kibwto.n e[wj tou/ VIorda,nou( kai. oi` po,dej tw/n i`ere,wn tw/n bastazo,ntwn th.n kibwto.n evbra,chsan kata. to. cei/loj tou/ u[datoj( dio,ti o` VIorda,nhj plhmmurei/ kaq, o[laj ta.j o;cqaj au`tou/ pa,saj ta.j h`me,raj tou/ qerismou/  (3, 14 – 15).

΄Επρεπε τα πόδια των ιερέων να «βραχούν» πριν ο Θεός να ενεργήσει. Δεν είναι δυνατόν να γνωρίσουμε νέες περιοχές της δύναμης του Θεού εάν δεν είμαστε έτοιμοι να «βρέξουμε» τα πόδια μας.

Ο απόστολος Παύλος προσεύχεται για τους πιστούς στην Έφεσο, «να κατοικήση ο Χριστός δια της πίστεως εν ταις καρδίαις υμών· 18 ώστε να δυνηθήτε, ερριζωμένοι και τεθεμελιωμένοι εν αγάπη, να καταλάβητε μετά πάντων των αγίων, τι το πλάτος και μήκος, και βάθος και ύψος·  19 και να γνωρίσητε την αγάπην του Χριστού, την υπερβαίνουσαν πάσαν γνώσιν, δια να πληρωθήτε με όλον το πλήρωμα του Θεού» (Εφεσίους 3:17 – 19).

Για να γνωρίσουμε το πλάτος, το μήκος, το βάθος και το ύψος του πληρώματος του Θεού πρέπει να είμαστε έτοιμοι να περπατήσουμε σε δρόμους στους οποίους δεν περπατήσαμε στο παρελθόν. Ας το κάνουμε ακολουθώντας όχι πια ένα αντικείμενο, την κιβωτό της διαθήκης, αλλά ένα πρόσωπο, «αποβλέποντες εις τον Ιησούν τον αρχηγόν και τελειωτήν της πίστεως» (Εβραίους 12:2).  Ì

                                                                               

Ο αιδ. Π. Κανταρτζής είναι ποιμένας της Α΄ Ε.Ε.Ε. Αθηνών.
 

 

Η Παραβολή του Σπορέα
 

 

του αιδ. Μ. Μελετιάδη

  

Η Παραβολή του Σπορέα όχι μόνο είναι η πρώτη παραβολή στο ιστορικά πρώτο Ευαγγέλιο αλλά και η σπουδαιότερη καθώς η κατανόησή της αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για τις υπόλοιπες (4.13).  Γι’ αυτό το λόγο επιβάλλεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σ’ αυτήν.

Ι.  Η Παραβολή Ως Επικοινωνιακό Μέσο

 Ο Ιησούς αλλάζει τον τρόπο επικοινωνίας και αρχίζει να διδάσκει με παραβολές.  Για πολλούς ο λόγος που ο Χριστός καταφεύγει σ’ αυτόν τον τρόπο είναι διότι η παραβολή αποτελούσε γνωστό διδακτικό μέσο καθώς δημιουργούσε εικόνες που διευκόλυναν την κατανόηση των διδασκομένων εννοιών.  Όμως, σύμφωνα με τον Μάρκο, η αντίδραση των μαθητών και τα λόγια του Κυρίου που ακολουθούν φανερώνουν ότι ο σκοπός στη χρήση της παραβολής ως επικοινωνιακού μέσου δεν ήταν να απλοποιήσει το μήνυμά Του αλλά αντίθετα να το δυσκολέψει και να το συσκοτίσει (4.10-13). Έτσι οι παραβολές λειτουργούν σαν τη Στήλη της Νεφέλης στην Έξοδο 14.20 καθώς αποκαλύπτουν την αλήθεια σε κάποιους και την κρύβουν από κάποιους άλλους.

Ο Χριστός μετατρέπει την παραβολή από επικοινωνιακό μέσο σε θεολογικό δοκιμαστήριο των ακροατών του Λόγου καθώς αυτή διαφοροποιεί τους “μέσα” (οι λίγοι 4.10) από τους “έξω” (οι πολλοί – “όχλος πολύς” 4.1, 11).  Οι “Μέσα” έχουν προνόμια όπως:

 

Α.  Το Προνόμιο της Αποκάλυψης (4.11)

Στους “μέσα” προσφέρεται το προνόμιο της αποκάλυψης του μυστηρίου της Βασιλείας του Θεού ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτει την τύφλωση των έξω, στους οποίους το μόνο που θα προσφερθεί θα είναι μια παραβολή, που θα χρειάζεται εξήγηση την οποία όμως δεν θα έχουν.  Οι “μέσα” δεν είναι ‘εκεί’ λόγω κάποιας προσωπικής αρετής τους που τους προάγει, αλλά λόγω της εκλογής του Θεού (3.13-19).

 

Β.  Η Κατάρα της Αποκάλυψης (4.12)

Ομολογουμένως το εδάφιο αυτό είναι από τα δυσκολότερα της περικοπής και ο Κύριος δεν διευκολύνει την κατάσταση των “έξω”.  Η κατανόησή του εδαφίου πρέπει να αναζητηθεί μέσα στο προφητικό λόγο από τον οποίο αντλείται.  Στον ΗσαÀα 6.9-10 ο Θεός καλεί τον προφήτη Του να κηρύξει σ’ ένα άπιστο λαό, ο οποίος ευθύς εξ αρχής είναι δεδομένο ότι δεν θα δεχτεί τον Θεϊκό λόγο, διότι η καρδιά του είναι σκληρή.  Το μήνυμα που θέλει να περάσει με την προφητική παράθεση είναι το γεγονός ότι οι “έξω” αν και βλέπουν τα έργα Του δεν κατανοούν, αν και ακούν το λόγο Του δεν τον αποδέχονται, διότι η καρδιά τους είναι πωρωμένη με αποτέλεσμα να μη θέλουν να μετανοήσουν και συγχωρεθούν.  Ο μόνος τρόπος οι “έξω” να γίνουν οι “μέσα” είναι με την κυρίαρχη επέμβαση του Ιησού.

 

Γ.  Η Ευθύνη της Αποκάλυψης

Μέχρι το άνοιγμα της Εκκλησίας στους Σαμαρείτες και τα Έθνη (Πρ.8,10,11) ιστορικά οι “Μέσα” ήσαν ο λαός Ισραήλ με την αποκάλυψη της Διαθήκης που είχαν.  Ωστόσο, τα λόγια του Κυρίου αφήνουν να εννοηθεί, και ο Μάρκος μέσα στο Ευαγγέλιό του το τεκμηριώνει, ότι υπάρχει το ενδεχόμενο να αντιστραφούν οι όροι γι’ αυτό και το επαναλαμβανόμενο κάλεσμα “ακούετε”.  Επειδή ο λαός Ισραήλ δεν άκουσε (Λκ. 13.31-35) από “μέσα” πέρασε στους “έξω”.  Επειδή οι ίδιοι οι μαθητές δεν άκουσαν, τουλάχιστον μέχρι την Πεντηκοστή, ο ένας Τον πρόδωσε, ο άλλος Τον αρνήθηκε και όλοι Τον εγκατέλειψαν.  Αντίθετα, πολλοί από τους “έξω” μπήκαν “μέσα” όπως: η Σύρο-Φοίνισσα (7.29), η αιμορροούσα (5.34), ο πατέρας του επιληπτικού (9.24), οι μητέρες (10.13-16), ο τυφλός Βαρτίμαιος (10.46-52), η γυναίκα που Τον άλειψε (14.3-9), ο Ρωμαίος εκατόνταρχος (15.39).  Οι παραβολές αποτελούν μια προειδοποίηση σε όλους εκείνους που νομίζουν ότι “ίστανται”!

ΙΙ.  Τα Τέσσερα Είδη Καρδιάς

 

Αν και η παραβολή τιτλοφορείται συνήθως ως “Η Παραβολή του Σπορέως” ωστόσο η έμφαση δεν είναι στον Σπορέα αλλά στα τέσσερα είδη γης/καρδιάς η οποία δέχεται και ανάλογα ανταποκρίνεται στον Σπόρο/Λόγο. 

Ο Ιησούς ξεκινάει την παραβολή Του με μια λέξη κλειδί η οποία συναντάται 13 φορές μέσα στο κεφάλαιο.  Μ’ αυτό το ρήμα στην προστακτική όχι μόνο ξεκινάει (4.3) και τελειώνει η παραβολή (4.9) αλλά και η εξήγησή της (4.23).  Ωστόσο η προστακτική “Ακούετε” δεν αποτελούσε μόνο μια πρόσκληση για το τι θα ακολουθούσε, αλλά στα εβραϊκά αυτιά των ακροατών Του δημιουργούσε Παλαιό-Διαθηκικούς συνειρμούς καθώς θύμιζε την αρχή της μεγάλης εντολής την οποία οι ευσεβείς εβραίοι έπρεπε να ομολογούν καθημερινά.  Με το ακούετε της παραβολής ο Ιησούς ήθελε να φέρει τους ακροατές Του αντιμέτωπους με το ερώτημα εάν ο μοναδικός Θεός της ομολογίας ήταν όντως ο μοναδικός Θεός της ζωής τους.

 Α.  Ο Σπόρος Που Πέφτει Στο Δρόμο: Η Σκληρή Καρδιά (4.4,15)

 Γύρω από κάθε χωράφι υπάρχει ο δρόμος, κοινός χώρος για όλους να περπατούν με αποτέλεσμα το έδαφος να μην καλλιεργείται αλλά αντίθετα να είναι πολύ σκληρό.  Ο δρόμος αφήνει τον σπόρο, όσο καλός κι αν είναι, έκθετο στα πουλιά, στον ήλιο, στη βροχή, στον αέρα τα οποία στην απουσία χώματος που θα καλύψει το σπόρο δρουν καταστρεπτικά επάνω του.  Στην εβραϊκή λογοτεχνία ο Διάβολος παρομοιάζεται ως αρπακτικό πτηνό, μια εικόνα την οποία ο Κύριος χρησιμοποιεί για να φανερώσει του τι συμβαίνει στο Λόγο του Θεού τον οποίο ακούει ο άνθρωπος που αδιαφορεί για τον Θεό.  Το πρόβλημα του ανθρώπου δεν είναι διανοητικό αλλά πνευματικό καθώς ο ίδιος ο Διάβολος εμποδίζει τον άνθρωπο από του να δώσει προσοχή στο Λόγο της Χάρης.

Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι απαραίτητο να είναι άθεος αντίθετα μπορεί να είναι ένας καθ’ όλα θρήσκος.  Για παράδειγμα οι ιερείς και οι Φαρισαίοι οι οποίοι όταν άκουσαν τον Λόγο του Κυρίου θέλησαν να Τον σκοτώσουν (3.22, 11.18).  Παρόμοια και η οικογένειά Του προσπάθησαν να Τον συλλάβουν διότι με τα λεγόμενά Του θεώρησαν ότι “… εξέστη…” (3.21, 32-35).  Η σκληρή καρδιά φανερώνει την έλλειψη μετάνοιας του ανθρώπου.

 

Β.  Ο Σπόρος Που Πέφτει Στα Πετρώδη:  Η Επιπόλαια Καρδιά (4.5,6,16,17)

 Σε πολλά μέρη της Παλαιστίνης το υπέδαφος είναι πετρώδες με ένα φλοιό χώματος 3-5 πόντων που το καλύπτει.  Όταν ο σπόρος πέσει σ’ ένα τέτοιο έδαφος φυτρώνει σύντομα επειδή η πέτρα θερμαίνεται αλλά η απουσία χώματος λειτουργεί αρνητικά διότι υπάρχει έλλειψη ύδατος καθώς δεν υπάρχει αρκετό χώμα για να το συγκρατήσει, με αποτέλεσμα το φυτό σύντομα να ξεραθεί.

Η εικόνα αυτή χαρακτηρίζει την επιπόλαιη καρδιά η οποία ενθουσιασμένη στο άκουσμα του Λόγου τον δέχεται αλλά με την πρώτη εμφάνιση του “ήλιου” των δυσκολιών, η πίστη στον Ιησού Χριστό ξεραίνεται διότι ποτέ δεν είχε βαθιές ρίζες. Ήαν ένας απλός ενθουσιασμός.

Πόσοι δεν είναι εκείνοι οι οποίοι ενθουσιασμένοι από ένα κήρυγμα “αναγεννήθηκαν”, “ομολόγησαν” πίστη στον Ιησού Χριστό, Τον “δοξολόγησαν” ακόμη ίσως και με δάκρυα ή είχαν άλλες εμπειρίες, αλλά όταν παρουσιάστηκαν οι δυσκολίες, οι δοκιμασίες της πίστης, οι πειρασμοί, τότε η αφοσίωσή τους σ’ Εκείνον πέθανε.  Ήσαν πρόσκαιροι (“πρόσκαροι είσιν” 4.17) και τέτοιοι δεν έχουν αξία για τον Ιησού Χριστό.  Όταν το σκάνδαλο του Σταυρού αφαιρείται από το κήρυγμα τότε αυτό δεν είναι το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού, διότι σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο, “… δια πολλών θλίψεων δεί ημάς εισελθείν εις την βασιλείαν του Θεού” (Πρ. 14.22).  Η επιπόλαια καρδιά φανερώνει τους φιλήδονους της πίστης που μόνο τα ευχάριστα θέλουν απ’ αυτήν, αλλά δεν αντέχουν τις δυσκολίες και τους κόπους της.

 Γ.  Ο Σπόρος Που Πέφτει Στο Ακανθώδες Έδαφος: Η Διχασμένη Καρδιά (4.7, 18,19)

 Καθώς ο Σπορέας σπέρνει, ο Σπόρος πέφτει και σε περιοχή όπου το έδαφος έχει σπόρους από αγκάθια τα οποία βλαστάνουν γρηγορότερα κι έχουν την τάση να πνίγουν τον καλό Σπόρο.  Εδώ το έδαφος, σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα είδη, είναι καλό, εύφορο, πλούσιο σε συστατικά και μπορεί ο καλός ο Σπόρος να αυξηθεί και να ευδοκιμήσει, αλλά το πρόβλημα είναι ότι αυτό το έδαφος μοιράζεται τον χώρο και την δύναμή του με άλλους σπόρους.  Ο καλός ο Σπόρος για να ευδοκιμήσει απαιτεί αποκλειστικότητα του χώρου τον οποίο δεν μπορεί να συμμεριστεί με κανένα άλλο.

Η εικόνα είναι του ανθρώπου εκείνου ο οποίος ενώ ακούει το λόγο του Θεού, ενώ έχει όλες τις προϋποθέσεις για μια ευδόκιμη και καρποφόρα πίστη ωστόσο τα “αγκάθια” που ταυτόχρονα επιτρέπει να μπουν στην ζωή του, πνίγουν το Λόγο του Θεού με αποτέλεσμα η πίστη να ξεραθεί.  Τέτοια αγκάθια είναι οι μέριμνες της ζωής, η απάτη του πλούτου και “… αι περί τα λοιπά επιθυμίαι εισπορευόμεναι συμπνίγουσι τον λόγον, και άκαρπος γίνεται” (4.19).  Ο Ηρώδης αν και άκουσε με προθυμία το Λόγο του Θεού (6.20), ωστόσο αδιαφόρησε για χάρης της τιμής του.  Ο πλούσιος νέος αν και άκουσε το Λόγο του Θεού (10.17-22) κι όμως δεν υπάκουσε διότι αγαπούσε τα υλικά αγαθά που είχε.  Ο Ιούδας αν και άκουγε το Λόγο του Θεού για 3 ½ χρόνια προτίμησε να προδώσει τον Σωτήρα του οδηγούμενος στην πράξη αυτή από την αγάπη του για το χρήμα.

Το πρόβλημα της διαιρεμένης, στην αφοσίωση, καρδιάς είναι πρόβλημα πολλών, οι οποίοι ναρκώνονται από τα “αγκάθια”, τους επιτρέπουν να καλλιεργούνται στο εύφορο έδαφος της καρδιάς τους, με αποτέλεσμα αργά αλλά σταθερά, ο Λόγος του Θεού και η καρποφορία Του να εκβάλλονται από την ζωή τους.  Ο Ιησούς παρομοίασε αυτήν την συμπεριφορά της διαιρεμένης αφοσίωσης σαν προσπάθεια υπηρεσίας δύο κυρίων: “Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν. Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει, ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει” (Μτ. 6.24).  Η διχασμένη καρδιά αποκαλύπτει τους αιχμαλωτισμένους από τα πρόσκαιρα της ζωής αυτής.

 Δ.  Ο Σπόρος Που Πέφτει Στην Καλή Γη: Η Καρποφόρα Καρδιά (4.8, 20)

 Η καλή γη δεν έχει κανένα άλλο γνώρισμα παρά μόνο την καρποφορία του Σπόρου τον οποίο τον αποδέχεται, του προσφέρει τις κατάλληλες συνθήκες και περιβάλλον για να αυξηθεί και καρποφορήσει.  Είναι το άτομο που ακούει το Λόγο, τον αποδέχεται με μετάνοια, αυξάνει στην πίστη χωρίς να κλονίζεται από διλήμματα και δυσκολίες, αυξάνει στη γνώση καθώς αγαπά την μελέτη Του και αυξάνει στην πιστότητα και αγιασμό ζώντας το Λόγο στην καθημερινή ζωή του.

ΙΙΙ.  Η Εποχή Της Σποράς

 Στην παραβολή και στην ερμηνεία της δεν καθορίζεται και δεν περιορίζεται η ταυτότητα του Σπορέα σε κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο.  Ο Σπορέας είναι το κάθε άτομο που “σπέρνει” το Λόγο του Θεού στις καρδιές των ανθρώπων.  Η συμπεριφορά του, όμως, δημιουργεί ένα σημαντικό ερώτημα σχετικά με την φιλοσοφία της σποράς, “Τι είδους Σπορέας είναι αυτός ο οποίος ρίχνει το Σπόρο χωρίς φειδωλία στο δρόμο, στο πετρώδες, στα αγκάθια και βέβαια στην καλή γη;”  Δίνεται η εντύπωση ότι προσπαθεί να βγάλει καρπό από εκεί απ’ όπου δεν υπάρχει ελπίδα.  Ωστόσο το παράδοξο είναι ότι ο Ίδιος δεν απογοητεύεται, αλλά συνεχίζει να ρίχνει το Σπόρο παρά το μεγάλο ποσοστό απώλειας του Σπόρου.  Στην ουσία το 75% το Σπόρου πηγαίνει “χαμένο”.  Όμως:

 Α.  Ο Σπορέας Σπέρνει (4.3,14)

 Σπέρνει το Σπόρο ρίχνοντάς τον άφθονο ακόμη και σε περιοχές όπου οι προοπτικές να ευδοκιμήσει ο σπόρος είναι από ελάχιστες έως μηδενικές.  Ο Σπορέας δεν παίρνει δειγματοληπτικά έδαφος από διάφορα σημεία του χωραφιού για να αναλύσει την αποδοτικότητά τους και ανάλογα να προσαρμόσει τον Σπόρο.  Ο Σπορέας δεν κρίνει το έδαφος.  Η ευθύνη Του και η φιλοσοφία της σποράς που Τον χαρακτηρίζει είναι πλούσια σπορά σε ολόκληρο το χωράφι.

Στην ερμηνεία της παραβολής ο Ιησούς λεει ότι “ο σπείρων τον λόγον σπείρει” (4.14).  Στον Σπορέα του Λόγου δεν έχει δοθεί ούτε το προνόμιο μα ούτε το δικαίωμα να κρίνει την αποδοχή που θα τύχει ο Λόγος από του ανθρώπους και με βάση αυτήν να σπείρει το Λόγο.  Δεν καλείται να κάνει “έρευνα αγοράς” για να κρίνει εάν είναι κατάλληλη η αγορά να δεχτεί το Λόγο κι αυτό διότι ο Λόγος δεν είναι εμπόρευμα, αντίθετα είναι λυτρωτικό μήνυμα ζωής κι αλήθειας.   Έτσι ο μαθητής του Ιησού Χριστού, μιμούμενος Εκείνον, καλείται:

1)    Να σπείρει το Λόγο

2)    Να Τον σπείρει με αφθονία

3)    Να Τον σπείρει παντού

Βέβαια η παραβολή βεβαιώνει ότι κάποιος Σπόρος θα πέσει στην καλή τη γη και θα καρποφορήσει.  Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Σπορέας του Λόγου καλείται να ρίξει το σπόρο μόνο στην καλή τη γη η οποία έχει τις προϋποθέσεις για ανάπτυξη.  Δεν είναι ελεύθερος να κάνει διακρίσεις εδάφους/καρδιών κι αυτό διότι κανένας δεν γνωρίζει ποιος θα αποδεχτεί και ποιος όχι το Λόγο, μια αποδοχή η οποία με τη σειρά της ίσως αργήσει να φανεί (4.26-29).

 Β.  Η Καρποφορία Ανήκει Στο Θεό (4.20)

 Παρά τις αντίξοες συνθήκες που στρατεύονται εναντίον του Σπόρου (αρπακτικά πουλιά, καύσωνας, αγκάθια), τελικά κάποιος Σπόρος πέφτει στην καλή γη και καρποφορεί.  Όμως, η επιτυχία είναι μικρή σε σχέση με το σύνολο.  Είναι αυτή η άρνηση του Λόγου από την πλειονότητα των ανθρώπων στην οποία δίνει έμφαση ο Ιησούς.  Από τις 97 λέξεις της παραβολής οι 68 μιλούν για την αποτυχία του Λόγου.  Ωστόσο, ο Σπορέας δεν σπέρνει με σκοπό την αποτυχία αλλά τον θερισμό ο οποίος, έστω και κατά ένα μικρό ποσοστό, θα υπάρξει.  Ο Λόγος του Θεού τελικά δεν αποτυγχάνει, δεν επιστρέφει κενός (Ης. 55.10-11).

Πόσες φορές στον ευαγγελισμό η απογοήτευση για την απόρριψη του Λόγου δεν χαρακτηρίζει εκείνους που σπέρνουν με δάκρυα;  Κι όμως, δεν χρειάζεται απογοήτευση για το μέγεθος της “αποτυχίας” το οποίο όντως είναι μεγάλο, αλλά ο Ιησούς βεβαιώνει ότι κάποιος Σπόρος θα πέσει στην καλή τη γη και στον κατάλληλο χρόνο θα καρποφορήσει.  Βέβαια, η καρποφορία του Λόγου δεν είναι ευθύνη του Σπορέα αλλά του Ίδιου του Θεού.  Σε όλη τη διαδικασία, από την σπορά έως και το θερισμό, η μοναδική ευθύνη που δεν ανήκει στον Σπορέα είναι αυτή της αύξησης-καρποφορίας, “τις ουν έστι Παύλος, τις δε Απολλώς αλλ’ η διάκονοι δι’ ων επιστεύσατε, και εκάστω ως ο Κύριος έδωκεν; εγώ εφύτευσα, Απολλώς επότισεν, αλλ’ ο Θεός ηύξανεν. ώστε ούτε ο φυτεύων εστί τι ούτε ο ποτίζων, αλλ’ ο αυξάνων Θεός.  Ο φυτεύων δε και ο ποτίζων εν εισίν. Έκαστος δε τον ίδιον μισθόν λήψεται κατά τον ίδιον κόπον.  Θεού γαρ έσμεν συνεργοί. Θεού γεώργιον, Θεού οικοδομή έστε” (Α΄ Κορ. 3.5-9).

Γ.  Ο Σπορέας Καλείται Να Παραμείνει Πιστός

 Η μοναδική ευθύνη του Σπορέα είναι να παραμείνει πιστός στη Σπορά του Λόγου ανεξάρτητα από την αποδοχή ή όχι.  Η επιτυχία και οι αριθμοί δεν πρέπει ούτε να τον γοητεύουν μα και ούτε να τον απογοητεύουν.  Οι μεγάλοι αριθμοί δεν αποτελούν σημείο ευλογίας όπως και οι μικροί αριθμοί δεν αποτελούν σημείο απουσίας του Αγίου Πνεύματος.  Εάν ο στόχος του Σπορέα είναι “η επιτυχία” τότε αυτός ο στόχος θα καθορίσει το πλαίσιο της σποράς και το περιεχόμενο του Λόγου θα προσαρμοστεί ανάλογα στις διαθέσεις και απαιτήσεις των ακροατών.  Όμως, ο Σπορέας δεν κλήθηκε να είναι “πετυχημένος”, κλήθηκε να είναι υπάκουος στο έργο της Σποράς.

Η παραβολή βεβαιώνει ότι οι περισσότεροι των ακροατών δεν θα αποδεχτούν το Λόγο του Θεού.  Ο ίδιος ήλιος που λειώνει τον πάγο σκληραίνει και τον πηλό.  Κάτι ανάλογο λεει ο απ.  Παύλος, “ότι Χριστού ευωδία εσμέν τω Θεώ εν τοις σωζομένοις και εν τοις απολλυμένοις. οις μεν οσμήν θανάτου εις θάνατον, οις δε οσμή ζωής εις ζωήν” (Β’ Κορ. 2.15-16). 

Παρά την αντίδραση, την απόρριψη και την φαινομενική αποτυχία του Ευαγγελίου η Εκκλησία καλείται να σπείρει το Λόγο εγκαίρως ακαίρως”.  Ο Θεός δεν επέτρεψε τον ΗσαÀα να σταματήσει να “σπέρνει” το Λόγο Του επειδή ο κόσμος δεν ανταποκρινόταν.  Εάν κάποιοι είναι τυφλοί, αυτό είναι υπόθεση του Θεού.  Η υπόθεση της Εκκλησίας είναι το “πορευθέντες…”.

IV. Η Εγγενής Δύναμη Του Σπόρου (4.26-32)

 Στα συγκεκριμένα εδάφια, ο Μάρκος, παραθέτει δύο άλλες παραβολές οι οποίες συγγενεύουν με την παραβολή του Σπορέα καθώς αποκαλύπτουν την εγγενή δύναμη του Σπόρου που είναι το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού.  Οι δύο αυτές παραβολές διδάσκουν ότι:

 Α.  Ο Σπόρος Εργάζεται Στο Παρασκήνιο (4.26-29)

 Η περίοδος από την σπορά μέχρι τη στιγμή που ο Σπόρος θα σχίσει την γη για να βλαστήσει είναι μια περίοδος φαινομενικής αδράνειας από την πλευρά του Σπόρου.  Ο Σπορέας σπέρνει το Σπόρο και στη συνέχεια πηγαίνει στο σπίτι του, στη ρουτίνα της ζωής, κοιμάται και ξυπνά δίχως να γνωρίζει το πότε και το πώς της βλάστησης.  Η διαδικασία αυτή δεν του ανήκει.  Για το μόνο που μπορεί να είναι σίγουρος είναι η εγγενής δύναμη του Σπόρου και ότι πρέπει να περάσει ο χειμώνας για να μπορέσει ο Σπόρος να ζεσταθεί και να βλαστήσει.  Μια βλάστηση η οποία δεν εξαρτάται από τον Σπορέα αλλά την έχει ο Σπόρος μέσα του. 

Η επιτυχία του Λόγου δεν στηρίζεται στις προσπάθειες του Σπορέα αλλά στον Θεό που δίνει την αύξηση.  Η έμφαση δεν είναι στο έργο του Σπορέα αλλά σ’ εκείνο που ο Θεός εργάζεται.  Το Ευαγγέλιο έχει εγγενή την δύναμη της σωτηρίας, “Ου γαρ επαισχύνομαι το ευαγγέλιον του Χριστού. δύναμις γαρ Θεού εστίν εις σωτηρίαν παντί τω πιστεύoντι, Ιουδαίω τε πρώτον και Έλληνι” (Ρωμ. 1.16). Η ευθύνη του Σπορέα είναι να σπείρει το Λόγο.  Αυτό βέβαια δεν σημαίνει και ανευθυνότητα προς τον σπαρθέντα Λόγο.  Ο απ.  Παύλος ξόδεψε νύχτες στην προσευχή για την σωτηρία των Κορινθίων ανάμεσα στους οποίους είχε “σπείρει” το Ευαγγέλιο (Β’ Κορ. 11.27-28).  Οι Σπορείς έχουν ευθύνη όχι μόνο να οργώσουν το πολλές φορές γρανιτένιο έδαφος της καρδιάς των ανθρώπων, όχι μόνο να σπείρουν το Ευαγγέλιο αλλά στη συνέχεια να προσεύχονται για το Λόγο που σπάρθηκε, να Τον ποτίζουν με την καλή μαρτυρία τους, με τον συνεπή εκκλησιασμό τους, με την αγάπη τους.

 Β.  Η Βεβαιότητα Του Θερισμού (4.30-32)

 Ο Κύριος παρομοιάζει τη Βασιλεία του Θεού με αυτό που συμβαίνει στο σιναπόσπορο, ο οποίος αν και ο μικρότερος των λαχανικών ωστόσο όταν σπαρθεί μεγαλώνει τόσο ώστε ξεπερνάει τα άλλα λαχανικά σε μέγεθος κι έρχονται και κατασκηνώνουν τα πουλιά.  Ίσως δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα για να φανερώσει, από τη μια, την πορεία του Ευαγγελίου μέσα στους αιώνες και από την άλλη να σηματοδοτήσει το μέλλον Του.

Ποιο ήταν το ξεκίνημα της Εκκλησίας;  Θα μπορούσε κάποιος κάτοικος της Βηθλεέμ να πει ότι το φτωχό Βρέφος της φάτνης θα ξεκινούσε αυτό που ονομάζεται Χριστιανική Εκκλησία;  Ως άνθρωπος ήρθε φτωχός, αδύναμος, ευάλωτος, χωρίς στρατούς.  Διάλεξε δώδεκα φτωχούς, αγράμματους, περιθωριακούς για μαθητές Του από τους οποίους ο ένας Τον πρόδωσε, ο άλλος Τον αρνήθηκε και όλοι Τον εγκατέλειψαν στην δυσκολότερή Του ώρα.  Τελείωσε τη ζωή Του ως κατάδικος επάνω στον Σταυρό.  Το μήνυμά Του ήταν “λίθος προσκόμματος” για τους Εβραίους και “μωρία” για τους Έλληνες.  Το ξεκίνημα της Εκκλησίας Του ήταν αδύναμο, δύσκολο, ευάλωτο κι όμως ο Λόγος είχε πέσει και η καρποφορία θα ερχόταν όπως και ήρθε, διότι ήταν εγγενής στο Λόγο.

Σήμερα αυτό το έργο της Σποράς του Λόγου δεν έχει τελειώσει.  Είναι μια συνεχής προσπάθεια διότι κάθε γενιά χρειάζεται να ευαγγελιστεί το Λόγο.  Ίσως τα προγνωστικά για την καρποφορία της σποράς να μην είναι τόσο ενθαρρυντικά αλλά και πότε ήσαν;  Μετά τη σπορά πρέπει να περάσει ο μουντός και κρύος “χειμώνας” αλλά αυτός δεν ακυρώνει τη δύναμη του Λόγου που εργάζεται στο παρασκήνιο.  Ο Λόγος έχει την δύναμη εγγενή και ποτέ δεν θα επιστρέψει κενός διότι “το ευαγγέλιον του Χριστού. δύναμις γαρ Θεού εστίν εις σωτηρίαν παντί τω πιστεύoντι”.     Ì

                                                                               

Ο αιδ. Μ. Μελετιάδης είναι ποιμένας της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Βόλου και πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Γενικής Συνόδου της Ε.Ε.Ε.

                                                                                

Βιβλιογραφία

 

Ø Καραβιδόπουλος Ιωάννης.  Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιον.  Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρναρά, 1997

Ø Cole, R.A. The Gospel According to St. Mark.  Grand Rapids, MI: Eerdmans Pub. Co., 1977

Ø Garland David E.  Mark.  The NIV Application Commentary.  Grand Rapids, MI: Zondervan Pub. House, 1996

Ø Hooker Morna D. The Gospel According to Saint Mark.  Black’s New Testament Commentary. Peabody, MA: Hendrikson Pub. 1991

Ø Hughes Kent R.  Mark, Vol. I.  Westchester, IL:  Crossway Books, 1995

Ø Oden T.C. & Hall C. A. editors.  Mark.  Ancient Christian Commentary of Scripture.  Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1998

Ø Ryle J.C. Expository Thoughts on Mark.  Edinburgh: The Banner Of Truth Trust, 1985

 

Ο χριστιανός νέος
στην αρχή

 

 

του κ. Στ. Κατσάρκα

 Μιλάμε για το χριστιανό νέο και στο ακροατήριο βρίσκονται εντελώς διαφορετικές ηλικίες με εντελώς διαφορετικές νοοτροπίες και επιδιώξεις. Σε ποιους «νέους» ν’ απευθυνθώ; Στους δεκαεπτάρηδες και δεκαοκτάρηδες εφήβους, με την ομολογούμενη απ’ όλους αδιαφορία τους για τα πάντα, στους νεαρούς φοιτητές και σπουδαστές των είκοσι-εικοσιδύο χρόνων που αρκετά δικαιολογημένα τίποτε άλλο δεν έχουν στο μυαλό τους από την επαγγελματική τους καριέρα και την κοινωνική τους καταξίωση μέσα σ’ ένα ανθρώπινο περιβάλλον άδικο και αντιφατικό όπως το ελληνικό, ή στους τριανταπεντάρηδες οικογενειάρχες που θεωρούν ότι έκλεισαν τον κύκλο της δραστηριότητάς τους στην εκκλησία και στο έργο του Θεού, αντίληψη καταστρεπτική και για τους ίδιους και για την κοινωνία των πιστών; Μιλάμε για τον εικοστό πρώτο αιώνα και πρέπει να βρούμε κάποια χαρακτηριστικά του σταθερά και συγκεκριμένα, για να βρούμε στη συνέχεια πώς θα βιώσουμε μέσα σ’ αυτόν σα χριστιανοί. Πώς όμως μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο σε μια μεταμοντέρνα εποχή, όπου το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι η σύγχυση, η αστάθεια και η έλλειψη οποιουδήποτε κανόνα; Πριν από μερικά χρόνια είχα ζητήσει να μιλήσω σ’ αυτό εδώ το συνέδριο για το μεταμοντερνισμό που τότε είχε πρωτοεμφανιστεί κυρίως στην τέχνη και μόλις είχε αρχίσει να επηρεάζει και τους υπόλοιπους τομείς της ζωής. Η πρότασή μου απορρίφτηκε, με το αιτιολογικό ότι δεν ενδιαφέρει καθόλου το θέμα. Σήμερα δε νομίζω ότι υπάρχει ανάμεσά μας κάποιος που να μην έχει ακούσει ή να μην έχει διαβάσει κάτι γι’ αυτόν. Και σε κάθε περίπτωση όλοι μας ζούμε τις συνέπειες της επικράτησής του. Κάπου στις αρχές της δεκαετίας του ’80 εμφανίστηκαν οι πρώτες μεταμοντέρνες αρχιτεκτονικές συνθέσεις. Με τεχνοτροπίες κάθε εποχής και κάθε τόπου, με ασσυριακά ανάγλυφα, αιγυπτιακές παραστάσεις,  αρχαιοελληνικά κιονόκρανα και μοντέρνα αρχιτεκτονικά στοιχεία, όλα μαζί τοποθετημένα στην πρόσοψη του ίδιου κτιρίου χωρίς ιεράρχηση, χωρίς υπερτονισμό του ενός σε βάρος του άλλου, χωρίς δέσιμο ανάμεσά τους, κι όμως παρ’ όλα αυτά σε ένα θαυμαστό απολαυστικό σύνολο σε ορισμένες περιπτώσεις. Βλέπετε όπου υπάρχει το ταλέντο θα φανεί και θα δημιουργήσει και θα μεγαλουργήσει κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Όπως κι όταν απουσιάζει αυτό –το ταλέντο- θα δημιουργηθούν πολλά καλλιτεχνικά τερατουργήματα, κι από αυτά έχει να παρουσιάσει αμέτρητα η εποχή μας. Τούτος ο μεταμοντερνισμός που έχει μπει πια για τα καλά σ’ όλους τους τομείς της ζωής μας, συνδυασμένος με την γενικευμένη επιθυμία για την καλοπέραση και προπάντων για το παιχνίδι που αποτελεί ένα από τα κύρια σημερινά χαρακτηριστικά, συνθέτουν το βασικό κορμό που πάνω του στηρίζεται όποια «αξία», όποια επιδίωξη και όποια προοπτική στην εποχή μας. Το μεταμοντέρνο σύνθημα «anything goes» (όλα ταιριάζουν, όλα μπορούν να συμβούν και καλώς συμβαίνουν) μαζί με το γνωστό «καλά να περνάμε» της νεολαίας αποτελούν τα κυριότερα σλόγκαν και με δυο λέξεις συνθέτουν την εικόνα του σήμερα. Το ασταμάτητο ζάπινγκ στην τηλεόραση, τα κάθε μορφής ηλεκτρονικά παιχνίδια –που αρκετά από αυτά δεν είναι καθόλου αθώα και καθόλου ακίνδυνα- οι ευχάριστες απασχολήσεις στο ίντερνετ, ο μόνιμος εξοπλισμός  των αυτιών με τα γουόκμαν, οι ατέλειωτες ώρες του «χαβαλέ» στα μπαράκια και στα κάθε άλλες μορφές νεανικά στέκια, ακόμα και η χρήση ναρκωτικών στην πρώτη ευχάριστη φάση τους, πριν από τις επόμενες φάσεις του εφιάλτη, -όλα αυτά και πολλά άλλα δεν είναι τίποτε άλλο παρά έκφραση και υλοποίηση της τάσης να περάσουμε τη ζωή μας ευχάριστα παίζοντας και μη δημιουργώντας, απολαμβάνοντας και καταναλώνοντας χωρίς προσπάθεια και χωρίς ευθύνες. Ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές της εποχής μας, ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Ο Πειρασμός της Αθωότητας» συνοψίζει την εικόνα του ανθρώπου της εποχής μας σε δυο τάσεις που παρουσιάζει αυτή. Ο σημερινός άνθρωπος, λέει ο Μπρυκνέρ, επιθυμεί είτε να εμφανίζεται σαν παιδί είτε να φορά το μανδύα του θύματος. Και οι δυο κατηγορίες ανθρώπων, και το παιδί και το θύμα, αποφεύγουν τις ευθύνες, απαιτούν τα πάντα από τους άλλους χωρίς να νιώθουν την υποχρέωση να προσφέρουν τίποτε στους άλλους, και στην περίπτωση του παιδιού ολόκληρη η ζωή μεταβάλλεται σε ένα ασταμάτητο παιχνίδι, ενώ στην περίπτωση του θύματος απαλλασσόμαστε από κάθε αίσθημα ενοχής «Όλοι οι άλλοι είναι ένοχοι, εκτός από μένα». Πουθενά αυτή η εικόνα δεν εμφανίζεται πιο καθαρά από όσο στην τέχνη. Και προπάντων το σύνθημα «anything goes» -όλα ταιριάζουν κι είναι καλά καμωμένα- που κι αυτό ουσιαστικά αποτελεί αποθέωση της ανευθυνότητας. Πριν από μερικά χρόνια σε ένα από τα αμέτρητα «χάπενινγκ» που οργανώνουν οι σημερινοί καλλιτέχνες με εισαγωγικά ή χωρίς εισαγωγικά, ο καλλιτέχνης έβαλε να ξαπλώσουν δυο γυμνά σώματα σκεπασμένα με διάφορες μπογιές, τα έσυρε στο πάτωμα προς διάφορες κατευθύνσεις και ονόμασε το αποτέλεσμα που προέκυψε έργο τέχνης. Και το ωραίο είναι ότι αυτό έγινε ενώπιον ακροατηρίου που έσπευσε να γεμίσει την αίθουσα για  ν’ απολαύσει το καλλιτέχνημα…Κάτι ανάλογο έγινε με μια άλλη «καλλιτέχνιδα» που μάζεψε τον κόσμο και σκόρπισε ολόγυρα διάφορα αντικείμενα αυστηρά  προσωπικής της χρήσης , ό,τι μπορείτε να βάλετε με το νου σας –κι ήταν κι αυτό ένα καλλιτεχνικό «χάπενινγκ», παγκόσμιας μάλιστα εμβέλειας…Πριν από ένδεκα χρόνια είχα βρεθεί στο παγκόσμιο χορωδιακό συμπόσιο της Στοκχόλμης. Ανάμεσα στα διάφορα σύγχρονα ακούσματα – που αρκετά από αυτά ήταν ενδιαφέροντα, μερικά αξιοθαύμαστα και άλλα για πέταμα- περιλαμβανόταν κι ένα μουσικό κομμάτι –αν θα μπορούσε να ονομαστεί μουσικό- από μια νεανική χορωδία, που περιείχε διάφορους, περίεργους ήχους, με επιστέγασμα στο τέλος –συγχωρείστε μου τη χυδαιότητα της έκφρασης- ένα χορταστικό ρέψιμο από ένα από τα μέλη της χορωδίας, κάτω από τα γέλια και τα ενθουσιώδη χειροκροτήματα των παρισταμένων –και δεν ήταν  καθόλου λίγοι αυτοί και καθόλου άσχετοι με τη μουσική. Anything goes…Χωρίς ευθύνη, χωρίς σχεδιασμό πολλές φορές, με πολύ παιχνίδι και χωρίς αισθήματα ενοχής… Δε συνηθίζω να μιλώ για το σεξ, αφήνοντάς το σε άλλους πιο ειδικούς από μένα, κι αυτοί οι ειδικοί αφθονούν στο χώρο μας και στα συνέδριά μας. Θα κάνω όμως μια εξαίρεση γιατί το παράδειγμα είναι χαρακτηριστικό για το σημερινό μας θέμα. Πριν από μερικές μέρες κάποιο περιοδικό περιέγραψε τα σεξουαλικά κατορθώματα ενός σαραντάρη, πολύ χαριτωμένου και πολύ παιχνιδιάρη: «Ο Γιώργος –40 ετών-  έχει μια καλή σχέση με τη γυναίκα του την οποία διατείνεται ότι αγαπά πολύ. Συχνά όμως αναζητά τη συντροφιά νέων γυναικών –αλλοδαπών κατά προτίμηση- τις οποίες πληρώνει για να του δώσουν απολαύσεις που μπορεί να είχε και με τη σύζυγό του... «Είναι το παιχνίδι μου», λέει ο ίδιος. «Άλλοι μετά τη δουλειά προτιμούν να πηγαίνουν σε ένα μπαρ και να πίνουν ή να κάνουν κάποιο σπορ. Το δικό μου «χόμπι» είναι να πηγαίνω σε ωραίες ξένες γυναίκες και να χαλαρώνω. Δεν θεωρώ ότι με αυτό τον τρόπο απατώ τη γυναίκα μου». Καταλάβατε; ούτε γάτα, ούτε ζημιά! Αναρωτιέμαι μόνο πόσες γάτες θα υπήρχαν και πόσες ζημιές θάχαν γίνει αν και η σύζυγος ακολουθούσε την ίδια τακτική με το ζωηρούλη σύζυγο. «Αυτή είναι η Ελλάδα», που θάλεγε κι ο Κώστας Σημίτης. Εποχή λοιπόν του παιχνιδιού και της ανευθυνότητας. Που έχει κυριεύσει ακόμη και την έρευνα και την επιστήμη. Πρόσφατα ένας καλλιτέχνης –επιστήμονας βιοτεχνολόγος (όλα μαζί) κατασκεύασε ένα κουνέλι με προσθήκη γονιδίων μέδουσας. Τη μέρα το κουνέλι είναι φυσιολογικό, χωρίς να διαφέρει από τα υπόλοιπα, όταν όμως βρεθεί κάτω από μια λάμπα που εκπέμπει μπλε φως ακτινοβολεί ένα πράσινο φωσφορικό χρώμα. Είναι πολύ πιθανό ότι τέτοιου είδους «καλλιτεχνικά» παιχνίδια θα μας προκύψουν στο μέλλον και με ανθρώπινα πλάσματα. Κανείς δεν αρνιέται τη χρησιμότητα του παιχνιδιού στη ζωή μας. Κι αλίμονο σ’ εκείνους που δεν καταλαβαίνουν ούτε από παιχνίδια ούτε από χιούμορ.  Είναι μια από τις πιο σοβαρές αναπηρίες στη ζωή ενός ανθρώπου. Όταν όμως το παιχνίδι καλύπτει όλο το φάσμα της ζωής μας, πολλές και πολύ επικίνδυνες μπορεί νάναι οι συνέπειες.

 

Από την κοινωνία λοιπόν του καταναλωτισμού και της ανεκτικότητας στη μεταμοντέρνα κοινωνία του παιχνιδιού και της ανευθυνότητας. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά και στην κοινωνία του τυχαίου και του εφήμερου. Κάθε τι ταιριάζει με οτιδήποτε – αυτό το βλέπουμε ακόμη και στη μόδα σήμερα - και τίποτε δε δείχνει σταθερό και μόνιμο. Τεράστιες επιφάνειες πολλών τετραγωνικών μέτρων καλύπτονται με κατασκευές έργων τέχνης που διαλύονται με το πρώτο φύσημα του ανέμου ή λιώνουν με την πρώτη βροχή, κι ό,τι μένει διαχρονικά είναι μονάχα η φωτογραφία τους. Θεωρίες έρχονται και φεύγουν, κύματα υψώνονται και σβήνουν, θρησκείες, δοξασίες, αστρολογίες, βουντού, μαγείες, όλα μαζί στο ίδιο καλάθι, χωρίς διακρίσεις και χωρίς αξιολόγηση. Ο Βούδας μαζί με το Μωάμεθ, ο Μωάμεθ μαζί με το Λάο Τσε, ο Λάο Τσε μαζί με το Χριστό. Ο συγκρητισμός (η ανάμιξη των κάθε μορφής θρησκειών και δογμάτων) στην πιο ακραία μορφή του. Η νέα εποχή -το περίφημο new age- συνταιριάζει απόλυτα με τις υπόλοιπες αντιλήψεις και αποτελεί πια κομμάτι του μεταμοντέρνου τρόπου αντίληψης και ζωής. Πολλά απ’ αυτά δεν αντιπροσωπεύουν κάτι καινούργιο. Προϋπήρχαν ή επωάζονταν για πολλά χρόνια. Σε πολλές περιπτώσεις το ένα βοήθησε το άλλο, όπως πχ. η  ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού βοήθησαν στην παγκοσμιοποίηση. Το σίγουρο είναι ότι τελικά ήρθαν όλα μαζί και ταίριαξαν «γάντι» όπως λέμε, διαμορφώνοντας και χαρακτηρίζοντας την αρχή του 21ου αιώνα: μεταμοντερνισμός, νέα εποχή, ευρωπαϊκή ένωση, παγκοσμιοποίηση σε συνδυασμό με την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, κοσμογονία στις επικοινωνίες με την τηλεόραση, το ίντερνετ και τα υπόλοιπα μέσα και όλα τα άλλα χαρακτηριστηκά που αναφέραμε. Ακόμη και η χαλάρωση του θεσμού της οικογένειας και η άυξηση του αριθμού των διαζυγίων ταιριάζει- και «δικαιώνεται»- μέσα στο κλίμα του μεταμοντερνισμού. «Anything goes», φτάνει να περνάμε καλά…

Οι συνέπειες για όλη αυτή την κατάσταση μας είναι γνωστές και τις ζούμε καθημερινά. Η μοναξιά, η αλλοτρίωση, η απάθεια και η παθητικότητα, η έλλειψη ενδιαφέροντος για οτιδήποτε, ή απειλή της ανεργίας και της απραξίας  είναι μερικοί από τους γνωστούς καρπούς που απολαμβάνουν οι νέοι κυρίως στο δυτικό κόσμο. Η αύξηση της εγκληματικότητας και η εξάπλωση των ναρκωτικών αποτελούν παλιές πληγές που έχουν αποκτήσει τη χειρότερη μορφή τους στην εποχή μας. Ο ανατριχιαστικός κυνισμός της εξουσίας, σε δημοκρατικές μάλιστα κοινωνίες, δεν προδικάζει ευχάριστο και ευτυχισμένο μέλλον. Πρόσφατα, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο νεότερος –ή ο μικρότερος αν προτιμάτε- αρνήθηκε να επικυρώσει τη συνθήκη που θα μείωνε τη ρύπανση του περιβάλλοντος, με το αιτιολογικό ότι «παραβλάπτει τα οικονομικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.» Μ’ άλλα λόγια: ας πεθάνουμε όλοι μαζί πνιγμένοι μέσα στη δηλητηριασμένη ατμόσφαιρα, μη τυχόν και χάσουν κανένα δολάριο οι πετρελαιάδες του Τέξας. Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτός ο άνθρωπος ισχυρίζεται πως είναι αναγεννημένος χριστιανός και προσδιορίζει μάλιστα και το χρονικό σημείο της αναγέννησής του. Κάπου έχουμε μπερδέψει τις έννοιες του χριστιανισμού και της πνευματικής αναγέννησης στην εποχή μας.

 

Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό που βέβαια δεν είναι δυνατόν να το παρουσιάσουμε σ’ όλη του την πληρότητα μέσα σε περιορισμένα χρονικά όρια, και που πολύ θυμίζει όλα εκείνα που περιγράφει ο Λόγος του Θεού για τις έσχατες ημέρες, πώς τοποθετείται σαν άτομο ο νέος χριστιανός, ποια είναι η θέση και ο ρόλος των νεανικών χριστιανικών ομάδων, ποια είναι η αποστολή  τους μέσα στην τοπική  εκκλησία και στο χριστιανικό κίνημα γενικότερα; Θα πρότεινα ν’ αποφύγουμε όσο μπορούμε θεωρητικές τοποθετήσεις και απόψεις γενικού παγκόσμιου ενδιαφέροντος, και να περιοριστούμε σε μερικές συγκεκριμένες και χειροπιαστές θέσεις, που θα διατυπώσουμε μάλιστα σαν προτάσεις –ρήματα στην προστακτική, με αποκλειστικό σκοπό να τα συγκρατήσουμε καλύτερα στη μνήμη μας. Θα προσθέσω ακόμη ότι ή προστακτική δεν έχει φυσικά χαρακτήρα προσταγής ή από καθέδρας διδασκαλίας, αλλά αποτελεί απλή πρόταση –το ξαναλέμε- και αφορμή για προβληματισμό και συζήτηση. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν:

 

Πρόταση πρώτη: «Κρατηθείτε».

Μιλήσαμε προηγουμένως για τις σταθερές χριστιανικές αξίες, αξίες διαχρονικές που δε μεταβάλλονται με το χρόνο. Η έννοια του χριστιανικού ήθους, της χριστιανικής συμπεριφοράς και της χριστιανικής καλής μαρτυρίας, η έννοια της εσωτερικής ηθικής καθαρότητας, αυτό που ονομάζει αγιότητα ο Λόγος του Θεού, -αυτά και πολλά άλλα ακόμη δεν μπορούν να είναι σήμερα αλλιώτικα από ό,τι ήταν χθες. Το ψέμα , η υποκρισία, η μοιχεία, η κλοπή, ο φθόνος είναι σήμερα στον ίδιο βαθμό αμαρτίες όπως ήταν και χθες. Η έννοια του ιερού, αυτού που οφείλουμε να σεβόμαστε και να τιμάμε δεν αλλάζει με το χρόνο. Και δυστυχώς ιδιαίτερα οι ευαγγελικοί, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο δόγμα, έχουμε χάσει την έννοια του ιερού και το σεβασμό απέναντί του. Κι ακόμη όταν ο Θεός μάς έδωσε την Αγία Γραφή και μας παρήγγειλε να τη μελετούμε για να διακρίνουμε εκεί μέσα αυτό που θέλει από μας και για να ωφεληθούμε πνευματικά, κι όταν μας ζήτησε να προσευχόμαστε για να επικοινωνούμε μαζί του, δεν τόκανε για μια μονάχα γενιά ή για μερικούς μόνο αιώνες. Τόκανε και για το χριστιανό του 1ου αιώνα και για το χριστιανό του 21ου αιώνα. Ξέρω πως αρκετοί από σας δε συμπαθείτε ιδιαίτερα το διάβασμα. Ξέρω ακόμη πως μέχρι πριν λίγα χρόνια σας ταλαιπωρούσε ο Βάμβας με την αρχαΐζουσα γλώσσα του και στα κυριακά σας σχολεία  σας και στους ομίλους σας, κι ίσως εξακολουθεί να σας ταλαιπωρεί ακόμη. Σήμερα όμως δε χωρά καμιά δικαιολογία. Σήμερα έχουμε ωραιότατες μεταφράσεις σε πολύ κομψά νεοελληνικά και της Παλιάς, και της Νέας Διαθήκης. Πώς να το κάνουμε. Δεν μπορείτε να δηλώνετε χριστιανοί και να γνωρίζετε τη Γραφή απ’ όσα έχει αρπάξει το αυτί σας στο κυριακό, στον όμιλο ή στις συνάξεις της εκκλησίας. Δεν μπορείτε να ονομάζεστε χριστιανοί νέοι, άνθρωποι δηλ. που κανονικά θα έπρεπε να σφύζουν από ζωή, από δράση, από σκέψεις και από αποφάσεις και να περιμένετε να κανονίσουν την προσωπική σας ζωή και συμπεριφορά άλλοι χριστιανοί. Οφείλετε μ’ άλλα λόγια να έχετε δική σας άποψη που να τη στηρίζετε στο Λόγο του Θεού, που να την έχετε διαμορφώσει με μελέτη, με προσευχή, με συζήτηση, με στοχασμό, κι όχι να άγεστε και να φέρεστε παθητικά από ανθρώπους διαφορετικής νοοτροπίας που προέρχονται από έναν τελείως διαφορετικό κόσμο από το δικό σας, ή από μια κουλτούρα τελείως αντίθετη από τη δική σας, της δικής σας γενιάς. Έχουμε ο καθένας υιοθετήσει μια ορισμένη συμπεριφορά ή μια ορισμένη εξωτερική εμφάνιση ή ορισμένες καθημερινές συνήθειες. Μπορούμε να τα δικαιολογήσουμε όλα αυτά, με απόλυτη όμως ειλικρίνεια, με βάση αυτά που βλέπουμε στην Αγία Γραφή χωρίς την παραμικρή τύψη συνείδησης; Τότε να μη φοβόμαστε κανέναν και ας μη διστάζουμε να φανερωθούμε, χωρίς να κρυβόμαστε. Αν όμως ακολουθούμε ένα ορισμένο τρόπο ζωής μόνο και μόνο για να προσαρμοστούμε με τον τρόπο ζωής της παρέας, είτε αυτή είναι κοσμική είτε είναι χριστιανική – και προσέξετε καλά αυτά τη λεπτομέρεια- τότε δεν είμαστε γνήσιοι, τότε είμαστε δήθεν και καθόλου παλικάρια, και η παλικαριά πρέπει ν’ αποτελεί ένα από τα πρώτα γνωρίσματα του χριστιανού. Κι αν θέλουμε να μπούμε σε ακόμη πιο βαθιά νερά , οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι μονάχα με πολλή μελέτη μπορούμε να διαμορφώσουμε έγκυρη άποψη για όλους τους τομείς της ζωής. Μελέτη πολλών άλλων ακόμη βιβλίων εκτός από την Αγία Γραφή. Σήμερα υπάρχουν πολλά αξιόλογα χριστιανικά βιβλία στην ελληνική γλώσσα, και αμέτρητες ενδιαφέρουσες εκδόσεις μη χριστιανικών βιβλίων. Λυπάμαι, αλλά εγώ τουλάχιστον δεν ξέρω κανένα άλλο τρόπο για να αποκτήσει κανείς υψηλό πνευματικό επίπεδο, εγκυρότητα και σοβαρότητα στις απόψεις του, εκτός από το διάβασμα. Κι αν σε μερικούς φαίνομαι σα να προέρχομαι από άλλο πλανήτη μιλώντας για διάβασμα βιβλίων, τόσο το χειρότερο γι’ αυτούς. Με το χαβαλέ και την τηλεόραση δεν κτίζεται μια πνευματική προσωπικότητα, κι όταν μιλάμε για διάβασμα βιβλίων μην πάει το μυαλό μας σε κάτι «σπασίκλες» σαν τον Ανιάν στο μικρό Νικόλα- για όσους έχουν διαβάσει τη σχετική σειρά των βιβλίων- που όταν του ζήτησε ο Νικόλας να προτείνει κάποιο παιχνίδι για να παίξουν αυτός απάντησ: «να λύσουμε ασκήσεις μαθηματικών!» Μπορούμε μάλιστα να βάλουμε στο πρόγραμμα της ζωής μας το διάβασμα βιβλίων χωρίς ν’ αφήσουμε το παιχνίδι ή την ψυχαγωγία ή την ευχάριστη παρέα. Ανάμεσα στον Ανιάν και σ’ αυτόν που χάφτει όλη μέρα μ’ ανοιχτό στόμα μύγες διαφόρων μεγεθών υπάρχουν κι άλλες, ενδιαφέρουσες καταστάσεις. Κρατηθείτε λοιπόν από τις παλιές παραδοσιακές αξίες. Από εκείνες που θα σας γίνουν συνείδηση πρώτα με τη μελέτη του Λόγου του Θεού και ύστερα με την επαφή σας με τον κόσμο του βιβλίου. Κρατηθείτε όμως συγχρόνως κι από την παλιά, άφθαρτη αξία της προσευχής. Πάρτε το απόφαση πως δε μπορείτε να λέγεστε χριστιανοί και να μην προσεύχεστε, να μην έχετε δηλ. καμιά επικοινωνία με το Θεό. Δεν επαινώ συχνά δημόσια τη νεολαία της εκκλησίας μας, οφείλω όμως να το κάνω όταν κάτι αξίζει να επαινεθεί. Άλλωστε εδώ και αρκετά χρόνια δεν έχω καμιά πνευματική επαφή με τον όμιλό μας των νέων, κι έτσι μπορώ να μιλήσω αμερόληπτα. Πριν από λίγες μέρες μπήκα τυχαία μέσα στο γραφείο της εκκλησίας όπου κάθε Τετάρτη βράδυ γίνεται η συμπροσευχή μιας ομάδας νέων του ομίλου μας. Και βρέθηκα μπροστά σε καμιά δεκαπενταριά νέους ανθρώπους, καθισμένους σε κύκλο, πιασμένους από το χέρι ο καθένας με το διπλανό του, σε μια συμπροσευχή ουσιαστική και θερμή σε βαθμό που σπάνια έχω παρακολουθήσει στη ζωή μου. Και σκέφτηκα πως είναι αδύνατο ο Θεός να στερήσει τις ευλογίες του από ανθρώπους που προσεύχονται με τόση πίστη και τόσο ανοιχτή καρδιά. Πόσο πολύ άραγε και πόσο τακτικά κυριαρχεί ή προσευχή στους νεανικούς μας ομίλους και στην ατομική μας ζωή; Θυμάμαι, μικροί όταν ήμασταν, ότι οι γονείς μας μας είχαν διδάξει να προσευχόμαστε οποτεδήποτε και οπουδήποτε, υποχρεωτικά όμως το πρωί προτού  φύγουμε για το σχολείο, πριν από το φαγητό, και το βράδυ και πάλι ατομικά μετά την ομαδική οικογενειακή προσευχή. Σας φαίνονται πολύ συμβατικά και πολύ τυπικά όλα αυτά; Με συγχωρείτε, αλλά  θέλω να σας πληροφορήσω ότι εγώ είμαι πολύ περισσότερο από σας εχθρός των νεκρών τύπων και των παραδόσεων που έχουν καταντήσει απλή συνήθεια,  κι αυτό το έχω αποδείξει σ’ ολόκληρη τη ζωή μου. Σας βεβαιώνω όμως ότι όταν στην κατοπινή ζωή μου κατάργησα κατά καιρούς αυτές τις φαινομενικά τυπικές υποχρεωτικές συνήθειες, στο τέλος κατάργησα και την προσευχή από τη ζωή μου. Κανείς δε σε υποχρεώνει να προσεύχεσαι κάθε πρωί και κάθε βράδυ. Μπορεί να το κάνεις οποιαδήποτε ώρα του εικοσιτετραώρου. Είσαι βέβαιος όμως ότι υιοθετώντας αυτή την αντίληψη θα βρίσκεις συχνά κάποιες ελεύθερες στιγμές για να τις αφιερώσεις στην προσευχή; Είσαι βέβαιος ότι δε θα γεμίσεις ακόμη και το τελευταίο σου λεπτό με άλλες απασχολήσεις; Το ίδιο άλλωστε δεν ισχύει και με τη μελέτη της Αγίας Γραφής;  Η παλιά ευαγγελική παράδοση μας ζητά να διαβάζουμε την Γραφή –ένα τουλάχιστον κεφάλαιο ή μερικά εδάφια- κάθε πρωί ή κάθε βράδυ. Είσαι σίγουρος ότι αν καταργήσεις αυτό το υποχρεωτικό τυπικό πρόγραμμα δε θα την αφήσεις στο τέλος να σκονιστεί σ’ ένα απ’ τα ράφια της βιβλιοθήκης σου; Ξέρω, σκέφτεσαι ότι είναι πολύ πιο ευχάριστο να δεις ένα ωραίο φιλμ στην τηλεόραση από το να διαβάσεις ένα κεφάλαιο της Αγίας Γραφής. Θέλω ωστόσο να σε πληροφορήσω ότι  υπάρχουν πολύ ευχάριστες σελίδες μέσα στην Αγία Γραφή, και σε τελευταία ανάλυση –δεν τόπαμε;- το μεταμοντέρνο σύνθημα «καλά να περνάμε» δεν αποτελεί τον πιο σωστό οδηγό για τη ζωή και τη συμπεριφορά μας. Υποθέτω ότι όλοι ή τουλάχιστον οι περισσότεροι, έχετε διαβάσει ή έχετε δει σε ταινία το κλασικό παιδικό βιβλίο «Πινόκιο», και θα θυμάστε ασφαλώς τι έπαθαν εκείνοι που θέλησαν να πάνε και να μείνουν στη χώρα όπου το παιχνίδι δε σταματούσε ποτέ.

 

Πρόταση δεύτερη: «Αντισταθείτε»

- με ψυχραιμία όμως και νηφαλιότητα πατώντας πάνω στα γερά θεμέλια της Αγίας Γραφής, της σοβαρής μελέτης και της προσευχής. Αντισταθείτε σ’ όλα εκείνα τα επικίνδυνα στοιχεία που απειλούν να σας καταστρέψουν σαν πνευματικές προσωπικότητες. Αντισταθείτε στην παθητικότητα, στην αδράνεια και στην παρακμή. Χωρίς όμως φανατισμό και χωρίς αισθήματα μίσους, ακριβώς όπως πρέπει σε αληθινούς χριστιανούς. Δεν παλεύουμε το μεταμοντερνισμό με την αντίδραση, όπως δεν παλεύουμε την παγκοσμιοποίηση με τον εθνικισμό. Και ο μεταμοντερνισμός και η παγκοσμιοποίηση και η ευρωπαϊκή ένωση και όλα τα υπόλοιπα σύγχρονα ρεύματα και θεσμοί έχουν και τις κακές, και τις καλές, και τις ουδέτερες πλευρές τους. Δυστυχώς οι διάφοροι φανατικοί προσπαθούν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι όλα τα πράγματα σ’ αυτό τον κόσμο είναι ή άσπρα ή μαύρα. Κι είναι τραγικό ότι συνήθως η φωνή του φανατικού ακούγεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη φωνή, κι αυτό σ’ όλες τις εποχές και σ’ όλους τους τόπους. Έχουμε χάσει τις ενδιάμεσες αποχρώσεις ανάμεσα στο άσπρο και στο μαύρο. Έχετε παρατηρήσει ότι τελευταία έχει χαθεί το «πολύ» και το «πολλά» από τη γλώσσα μας; Όλα είναι τώρα πια «πάρα πολλά». Δεν είναι καθόλου τυχαίο αυτό. Σαν χριστιανοί νέοι οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι απόλυτα μαύρη είναι μονάχα η αμαρτία και δεν πρέπει ούτε καν να ονομάζεται μεταξύ μας, όπως λέει κι ο απόστολος Παύλος. Όλα όμως τα υπόλοιπα «ανακρίνονται» και «δοκιμάζονται» από τους πνευματικούς ανθρώπους, που ξέρουν από όλα αυτά να «κατέχουν το καλό» και να «απέχουν από κάθε είδους κακού». Αντίσταση δε γίνεται με τις ανόητες κορώνες και τους παράλογους φανατισμούς και τις έξαλλες αντιδράσεις που παρακολουθούμε αυτές τις μέρες να εκδηλώνονται από μερίδα κάποιων «πιστών», με αφορμή την επίσκεψη του πάπα στη χώρα μας.. Αντίσταση σωστή γίνεται όταν ξέρουμε ποιοι είμαστε, ξέρουμε τι πιστεύουμε και ξέρουμε να το θεμελιώνουμε σωστά, κι όταν απορρίπτουμε εκείνο που είναι κακό, κρατώντας όμως και υιοθετώντας το χρήσιμο. Για νάχουμε ένα χειροπιαστό παράδειγμα για αποφυγή, ας θυμηθούμε τη στάση μερικών «ελληναράδων» απέναντι στην ευρωπαϊκή ένωση. «Η Ελλάδα και η ορθοδοξία είναι το παν , εμείς δώσαμε τα φώτα του πολιτισμού και οι υπόλοιποι δεν αξίζουν ν’ ασχολούμαστε μαζί τους.» Η σωστή στάση είναι πως ανήκουμε και στη δύση και στην ευρωπαϊκή ένωση, διατηρούμε όμως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μας, την ιδιοπροσωπία μας και τα πολιτιστικά μας στοιχεία, χωρίς αυτό να μας εμποδίζει να συνεργαζόμαστε και ακόμα και να αδελφωνόμαστε με τους υπόλοιπους λαούς της Ευρώπης. Κάτι τέτοιο άλλωστε διακηρύττει κι ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος χωρίς όμως να πείθει ότι το πιστεύει κατά βάθος. Πρόσφατα κάποιος νεαρός στρατιώτης πήρε μέρος σε μια προγραμματισμένη επίσκεψη με τη μονάδα του στο μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα δίπλα στη μητρόπολη. Κι έφυγε εντυπωσιασμένος. «Αυτοί οι άνθρωποι έκαναν μεγαλύτερα κατορθώματα από εκείνα του 1821», δήλωσε με κάποια ίσως δόση υπερβολής.  «Εμάς δεν μας έμαθαν τίποτε απ’ όλα αυτά στο σχολείο» Δεν ξέρω αν συλλαμβάνετε την αντιστοιχία όλων αυτών με τα πνευματικά θέματα. Πουθενά τα συνθήματα δεν ωφελούν σε τίποτε. Παντού η ουσιαστική γνώση και η ενημέρωση μας βοηθούν να βγούμε από την αδιαφορία, να γνωρίζουμε τις αληθινές αξίες, να κρατιόμαστε από αυτές και να αντιστεκόμαστε όπου πρέπει ν’αντισταθούμε, με τρόπο όμως σωστό και συνετό και όχι με κραυγές και εξορκισμούς.

 

Πρόταση τρίτη: «Δημιουργήστε».

Είπαμε πιο πριν «αντισταθείτε στην παρακμή». Δεν θυμάμαι αν τόχω ξαναπεί, ότι θεωρώ την  παρακμή έναν  από τους χειρότερους κινδύνους της ανθρώπινης ζωής. Και δυστυχώς όλα αυτά που εκθέσαμε παραπάνω σαν χαρακτηριστικά της εποχής μας οδηγούν στην παρακμή ή περιέχουν παρακμιακά στοιχεία. Λυπάμαι που θα το πω, αλλά για ν’ αντιμετωπίσουμε μια ασθένεια πρέπει πρώτα απ’ όλα να κάνουμε τη διάγνωσή της. Σήμερα, με πολύ λίγες εξαιρέσεις –κι αυτές οι καλές εξαιρέσεις παρατηρούνται κυρίως έξω από τις εκκλησίες, στις εξωεκκλησιαστικές οργανώσεις- ζούμε μια εποχή έντονης παρακμής του χριστιανικού νεανικού κινήματος στον τόπο μας. Για να το πούμε ξεκάθαρα, «φύλλο δεν κουνιέται», σύμφωνα με τη γνωστή έκφραση. Φυσικά –το είπαμε και πιο πριν –όταν δεν υπάρχει ενημέρωση, όταν δεν υπάρχουν έντυπα που να κυκλοφορούν , ποτέ δεν μπορεί νάναι κανείς σίγουρος για τη δραστηριότητα των νεανικών ομίλων μέσα στις εκκλησίες. Αλλά και ή ίδια ή έλλειψη εντύπων φανερώνει την υποτονικότητα που κυριαρχεί. Σήμερα θάπρεπε κανονικά οι εκκλησίες να σφύζουν από τη ζωή και τη δραστηριότητα των νεανικών τους ομίλων. Με καινούργια σχέδια, με νέες ιδέες , με πειραματισμούς καινούργιων μεθόδων, με ανανεωμένη μουσική, με νέες μορφές τέχνης όπως το δράμα, η παντομίμα, η τέχνη του βίντεο, με προτάσεις για λατρεία σε καινούργια μορφή, με τρόπους ευαγγελισμού που η νεανική φαντασία και πρωτότυπη σκέψη θα μπορούσε να γεννήσει. Παραπονιούνται αρκετοί νέοι πως παραγκωνίζονται από τους μεγάλους μέσα στις εκκλησίες τους και δεν έχουν τη δυνατότητα να δραστηριοποιηθούν ελεύθερα. Και μέχρι ένα βαθμό αυτό είναι σωστό. Το πνεύμα της συντήρησης μέσα σε κάποιες εκκλησίες είναι πράγματι ασφυκτικό. Πέστε μου όμως, πόσες φορές έχετε πάει στο πρεσβυτέριό σας με ολοκληρωμένες προτάσεις για ένα απογευματινό Κυριακής, ας πούμε, με ευαγγελιστικό περιεχόμενο με πρωτότυπο, σύγχρονο, νεανικό τρόπο και με φαντασία; Πόσες φορές έχετε ζητήσει από το πρεσβυτέριό σας μια βραδιά νεανικής λατρείας; Και γιατί να θυμόμαστε τη νεανικότητά μας και τη δημιουργικότητά μας  -απ’ όσους γίνεται αυτό, που φοβάμαι πως δεν είναι και πολλοί- μονάχα δυο- τρεις φορές το χρόνο στα νεανικά μας συνέδρια και στη συνάντησή μας των καλλιτεχνών , όπου οι ελάχιστοι παρόντες νεαροί χριστιανοί καλλιτέχνες θυμούνται για δυο-τρεις μέρες την καλλιτεχνική ελευθερία στην έκφραση, τη δημιουργική φαντασία, την πρωτοτυπία και τις καινούργιες ιδέες για τη δραστηριότητά τους στο έργο του Θεού, για να τα ξεχάσουν όλα την επομένη της συνάντησης και να τα ξαναθυμηθούν μόνο τον επόμενο χρόνο; Πριν από μερικές μέρες συναντήθηκα με δυο από τους νέους που οργανώνουν τον επόμενο μήνα τη χορωδιακή συνάντηση που έχει τον τίτλο «Ύμνοι του Χθες και του Σήμερα». Μου άρεσε ο ενθουσιασμός τους, η διάθεσή τους να κάνουν κάτι πρωτότυπο και σωστά οργανωμένο, να δώσουν ένα πνεύμα και ένα χαρακτήρα άγνωστο στις μέχρι τώρα μουσικές εκδηλώσεις της εκκλησίας τους. Εύχομαι να πετύχουν και να σταθούν υπόδειγμα για άλλες παρόμοιες εκδηλώσεις και σ’ άλλους τομείς. Εξάλλου δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται μια αξιόλογη προσπάθεια. Γίνεται όμως από πολύ λίγους και πολύ σπάνια, όπως έχει γίνει μερικές φορές στον τομέα των εκδόσεων. Μιλάμε για έλλειψη ευλογιών και πνευματικής προόδου. Κανείς όμως δεν μπορεί να ευλογηθεί και να προοδεύσει πνευματικά αν δεν το θελήσει ο ίδιος. Οι ευλογίες δεν έρχονται μέσα στο τέλμα, στην απραξία  και στο ανεύθυνο παιχνίδι. Έχετε στη διάθεσή σας εσείς οι νέοι του 21ου αιώνα ισχυρότατα όπλα, όπως είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και το διαδίκτυο. Αυτά δεν σας έχουν δοθεί για να παίζετε και να περνάτε την ώρα σας, δεν αποτελούν δηλ. αυτοσκοπό, αλλά μέσον με σκοπό να δημιουργήσετε σα χριστιανοί, να εκφραστείτε σα χριστιανοί, να επικοινωνήσετε σα χριστιανοί. Κι αυτό το τελευταίο ακριβώς είναι και η τέταρτη και τελευταία μας πρόταση.

 

Πρόταση λοιπόν τέταρτη: «Επικοινωνήστε».

  Είπαμε πιο πριν ότι ο μεταμοντερνισμός, η παγκοσμιοποίηση και τα υπόλοιπα ρεύματα και οι αντιλήψεις του καιρού μας έκαναν  κακό σε πολλούς τομείς, έχουν όμως και τις καλές τους πλευρές, κι αυτό δεν γίνεται μόνο σε τομείς όπως η γαστριμαργία με τα κινέζικα και τα μεξικάνικα φαγητά που απολαμβάνουμε, ή όπως η μουσική με τις διάφορες «έθνικ» μελωδίες απ’ όλο τον κόσμο, ή όπως η μόδα που δανείζεται σχέδια και μοτίβα απ’ όλους τους λαούς της γης. Γίνεται και σε πιο σοβαρούς τομείς όπως η πολιτική όπου οι παλιός παραταξιακός χωρισμός σε «δεξιούς» και «αριστερούς» χάνει την παλιά οξεία μορφή του,  και όπου τείνει να κυριαρχήσει μια άλλη διάκριση: πολίτης σύγχρονος – ή αν προτιμάτε, «εκσυγχρονιστής», και δεν υπαινίσσομαι εδώ μόνο τη γνωστή, συγκεκριμένη κατηγορία- και πολίτης οπισθοδρομικός με ιδέες ξεπερασμένες, ανεξάρτητα αν ανήκει στο δεξιό ή στον αριστερό χώρο. Κάτι ανάλογο έχει συμβεί και στον τομέα της θρησκευτικής πίστης. Η αντιχριστιανική έκδοση του μεταμοντερνισμού υλοποιείται στην αντίληψη «πίστεψε σ’ ό,τι και σ’ όποιον θέλεις, δεν έχει σημασία αν αυτός είναι ο Βούδας ή ο Κομφούκιος ή ο Χριστός, αρκεί να πιστεύεις σε κάποιον, και τότε είσαι αδελφός μας.» Η χριστιανική έκδοση υλοποιείται στο  «αν πιστεύεις στον αληθινό Θεό και στον Κύριο Ιησού Χριστό και στο Άγιο Πνεύμα όπως μας αποκαλύπτονται  μέσα από την Αγία Γραφή, τότε είσαι αδελφός μας, έστω και αν στις λεπτομέρειες έχουμε κάποιες διαφορετικές απόψεις». Σήμερα σ’ ολόκληρο  τον κόσμο επικοινωνούν και συνεργάζονται σε κοινούς σκοπούς και προσπάθειες νέοι προπάντων, μεθοδιστές, πρεσβυτερικοί,  βαπτιστές, νέοι ελεύθερων εκκλησιών, χαρισματικοί, πεντηκοστιανοί, φωτισμένοι καθολικοί και ορθόδοξοι –κι ας μην ξεχνάμε ότι το είδος του ορθοδόξου που προβάλλεται από τα ελληνικά μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν είναι ούτε το μοναδικό, ούτε το καλύτερο στον κόσμο. Σήμερα δεν μπορείτε σα νέοι να κρύβεστε και να περιορίζεστε στους τέσσερις τοίχους της εκκλησίας σας. Υπάρχουν μάλιστα τομείς του έργου του Θεού όπου χωρίς συνένωση δυνάμεων δεν  μπορεί να γίνει τίποτε. Αυτό τον καιρό, για παράδειγμα, ετοιμάζονται γιγαντιαίες ευαγγελιστικές κινητοποιήσεις από νέους χριστιανούς –όχι στην πρώτη τους νεότητα- με την ευκαιρία των ολυμπιακών του 2004 και πιο νωρίς, για το 2002. Κι έχω την ελπίδα ότι ή προσπάθεια αυτή μπορεί νάχει αγαθά αποτελέσματα κυρίως ανάμεσα στους νέους, που αντίθετα από τις δικές μας υλιστικές γενιές και παράλληλα με τα άφθονα υλικά μέσα που διαθέτουν, έχουν και αρκετά ενδιαφέροντα και ανησυχίες σχετικά με την πίστη. Να μια ευκαιρία πρώτης γραμμής για δραστηριοποίηση και συνένωση των δυνάμεών μας. Σήμερα εξωεκκλησιαστικές οργανώσεις και εκκλησίες θάπρεπε κανονικά ν’ αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο χωρίς κομματισμούς και όλα τα άλλα δεινά που έχει συσσωρεύσει στον  τομέα αυτόν το κακό παρελθόν. Ονειρεύομαι προτού φύγω από αυτό τον κόσμο, να δω να γίνονται και στην πατρίδα μας αληθινά πανελλήνια χριστιανικά νεανικά συνέδρια με την ισότιμη και την ομόθυμη συμμετοχή νέων από όλες τις εκκλησίες. Είναι άραγε τόσο δύσκολο να γίνει κάτι τέτοιο; Όταν σ’ όλους τους τομείς της ζωής μας στον τόπο μας κυριαρχεί όλο και περισσότερο το πνεύμα της συναίνεσης και της συνεργασίας, πώς τα καταφέρνουν οι χριστιανοί και σταθερά βρίσκονται τελευταίοι στη σειρά;

 Αγαπητά μου αδέλφια,

 Πριν μερικές μέρες το μεγάλο Σάββατο βρέθηκα σ’ ένα φαρμακείο στο κέντρο της Αθήνας στην οδό Σόλωνος. Ανάμεσα στους πελάτες βρισκόταν κι ένα νεαρό παιδί με καταϊδρωμένο πρόσωπο και με την αγωνία ζωγραφισμένη στα μάτια του, εκλιπαρώντας για μια αμπούλα με καθαρό νερό και ικετεύοντας τη φαρμακοποιό και τους υπόλοιπους πελάτες να του κάνουν μια ένεση γιατί, όπως ισχυριζόταν, έπασχε από κολικό του νεφρού. «Είναι μεγάλη ανάγκη, σας παρακαλώ,» επαναλάμβανε. Όταν τελικά έφυγε με μια κυρία που έτυχε να βρίσκεται εκεί και που προσφέρθηκε να τον βοηθήσει, ή φαρμακοποιός ξέσπασε: «Τα βλέπετε; Από το πρωί αυτή ή δουλειά γίνεται. Έρχονται και μας παρακαλούν να τους δώσουμε καθαρό νερό για να το ανακατέψουν με την ηρωίνη τους» Όσο υπάρχουν αυτά τα φαινόμενα και τα παρόμοια μ’ αυτά σε άλλους τομείς της ζωής μας – και δυστυχώς θα υπάρχουν πάντα και όλο και θα περισσεύουν,- δεν έχουμε το δικαίωμα να εφησυχάζουμε και ν’ αδιαφορούμε. Υπάρχει πολλή δουλειά για όλους μας και ιδιαίτερα για το χριστιανό  νέο του 21ου αιώνα. Και εύχομαι η σημερινή ομιλία ν’ αποτελέσει ένα σημαντικό   ερέθισμα προς αυτή την κατεύθυνση.  Σας ευχαριστώ

                                                                               

Το ανωτέρω κείμενο αποτελεί ομιλία που δόθηκε  στο Συνέδριο της Λεπτοκαρυάς στις 20.4.2001.

Ο κ. Στ. Κατσάρκας είναι π. μηχανικός και διευθυντής της χορωδίας της Ελευθέρας Ε.Ε. Θεσσαλονίκης. 


 

 

 

 

           

 

 

Άννα

Πίστευε στη δύναμη του Κυρίου

 

Στον οίκο του Κυρίου, στη Σιλώ, μια γυναίκα γονατισμένη προσευχόταν. Η έκφραση του προσώπου της μαρτυρούσε ότι μεγάλη πίκρα βάραινε την καρδιά της. Η θλίψη είχε τσακίσει τους ώμους της όμως τα χείλη της έβγαζαν αθόρυβα το ξεχείλισμα της πίκρας της. Ο ιερέας του ναού την πέρασε για μεθυσμένη και την αποπήρε. Εκείνη όμως του εξήγησε ότι η καρδιά της πνιγόταν από τη θλίψη.                                                                      

      Αφού ακούμπησε το βάρος της στα πόδια του Θεού, έφυγε από τον ναό ήρεμη. Είχε ζητήσει από τον Θεό να την αξιώσει να αποκτήσει έναν γιο. Και αν ο Θεός της εμπιστευόταν ένα παιδί, εκείνη με τη σειρά της θα το εμπιστευόταν σ’ Εκείνον. Τρομακτική απόφαση για μια μητέρα που λαχταράει ένα παιδί, μόλις το αποκτήσει, να το επιστρέψει στον Κύριο. Μέχρι τότε αισθανόταν ότι ο Θεός την είχε εγκαταλείψει αφού δεν της είχε δώσει παιδιά. Είχε και την πρώτη γυναίκα του άντρα της τη Φενίννα, να της το θυμίζει κάθε τόσο. Τι κι αν της έλεγε ο Ελκανά, ότι αυτήν αγαπούσε εκείνος περισσότερο. Τίποτα δεν την παρηγορούσε.

      Ήξερε ωστόσο πολύ καλά ποιος ήταν ο Θεός. Ήξερε ότι μόνο Εκείνος μπορούσε να την καταλάβει και να τη βοηθήσει. Για πρώτη φορά στην Παλαιά Διαθήκη συναντούμε την προσφώνηση «Κύριε των δυνάμεων», κι’ αυτή από τα χείλη της Άννας. Η Άννα αναγνώριζε ότι Εκείνος ήταν ο Κύριος των δυνάμεων και εκείνη μια ταπεινή και ασήμαντη δούλη. Ήξερε πολύ καλά τον Κύριο που  ήθελε να υπηρετήσει. Γι’ αυτό του ζήτησε μεγάλα πράγματα. Δεν προσευχήθηκε αόριστα, αλλά πολύ συγκεκριμένα. Δεν ζήτησε μόνο, αλλά πρόσφερε κιόλας  γιατί το αίτημά της δεν ήταν μόνο για τη δική της κοινωνική αποκατάσταση αν θάφερνε στον κόσμο ένα παιδί, αλλά γιατί η ίδια ήθελε να προσφέρει στον Κύριο. «Κύριε, δώσε μου ένα αγόρι κι εγώ θα το αφιερώσω σε Σένα».

      Σε μια εποχή που η διαφθορά είχε φθάσει ακόμη και στους ανθρώπους του ναού,  η Άννα διατηρούσε άσβεστη την πίστη της στον Κύριο των δυνάμεων. Και ο Κύριος τίμησε την πίστη της! Γιατί «πίστη σημαίνει σιγουριά γι’ αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα γι’ αυτά που δε βλέπουμε».

      Ένα χρόνο αργότερα γεννήθηκε ο Σαμουήλ. Η  Άννα που το όνομά της σήμαινε «ευνοημένη», έγινε αυτό που το όνομά της σήμαινε. Από μια άτεκνη και περιφρονημένη γυναίκα, έγινε μια ευλογημένη μητέρα, ενός ακόμη πιο ευλογημένου παιδιού. Με πίστη έδωσε πίσω σ’ Εκείνον, αυτό που της είχε δώσει – το παιδί της. Και καθώς αυτό μεγάλωνε μέσα στον ναό, εκείνη προσευχόταν για το παιδί της. Ο Σαμουήλ έγινε ο τελευταίος των Κριτών και ο πρώτος των Προφητών, μετά τον Μωϋσή.

Η διακονία του έγινε ορόσημο στην ιστορία του λαού του. Ο λαός επέστρεψε από τα είδωλα στη λατρεία του πραγματικού Θεού. Εχθρικοί λαοί έκαναν ειρήνη με τον Ισραήλ, επειδή ο Θεός προστάτευε τον λαό του όσο ζούσε ο Σαμουήλ. Εδάφη που είχαν χαθεί στο παρελθόν ξαναποκτήθηκαν. Ο λαός Ισραήλ χρωστά πολλά στον Σαμουήλ. Χάρη στην πίστη και την επίμονη προσευχή της Άννας, ένας ακόμη ήρωας προστέθηκε στην πινακοθήκη των ηρώων της πίστεως.

Στη βιβλική ιστορία τέσσερις γυναίκες συναντούμε που δεν έκαναν παιδιά. Η κάθε μια τους, αντιμετώπισε το πρόβλημά της με τον δικό της τρόπο. Η Σάρα γέλασε όταν έμαθε ότι θα κάνει παιδί, η Ρεβέκκα το αντιμετώπισε αδιάφορα, η Ραχήλ με εκνευρισμό και ανυπομονησία. Από τις τέσσερις μόνο η Άννα προσευχόταν και περίμενε με πίστη.

Κι όταν πήρε από τον Κύριο αυτό που ζητούσε πάλι προσευχήθηκε. Προσευχήθηκε προσευχή ευγνωμοσύνης και ευχαριστίας. Προσευχή δοξολογίας στον Κύριο των δυνάμεων.

Μια φορά το χρόνο έβλεπε πια το γιο της, όταν αυτή και ο άντρας της πήγαιναν στο ναό να προσφέρουν τις θυσίες τους. Σίγουρα της έλειπε, όμως τον καμάρωνε καθώς τον παρακολουθούσε να μεγαλώνει στην ηλικία και την πίστη. Και μετά απ’ όλα αυτά, ο Κύριος της χάρισε ακόμη πέντε παιδιά!

 

Άννα: Μια γυναίκα που πόνεσε πολύ, ήξερε όμως τη δύναμη του Θεού και περίμενε την δική του ώρα.

της καςΈρσης Αντωνιάδου


 

Ιεζάβελ

  Ποτέ δεν πίστεψε στη δύναμη του Κυρίου

 

Όταν ο Αχαάβ έγινε βασιλιάς του Ισραήλ, έκανε τόσα κακά, όσα δεν είχαν κάνει όλοι οι προκάτοχοί του. Το χειρότερο κακό όμως που έκανε στον  εαυτό του και  τον λαό του, ήταν να διαλέξει σαν γυναίκα του τη βασίλισσα των ειδώλων, την Ιεζάβελ. Αυτό ήταν το λάθος του και η καταστροφή του.

Η Ιεζάβελ καταγόταν από ειδωλολατρικό λαό και αντί να την ελκύσει ο Αχαάβ στη λατρεία του αληθινού Θεού,  παρέσυρε εκείνη στη λατρεία του Βάαλ αυτόν και όλο τον λαό του. Ήταν μια γυναίκα που δεν φοβόταν, ούτε καν σεβόταν τον Θεό. Η ζωή της και η συμπεριφορά της έφεραν στον λαό του Θεού πολλά δεινά.

Όταν έμαθε πως ο Ηλίας με τη βοήθεια του Θεού έφερε στη γη τη βροχή που τόσο είχαν ανάγκη, κάτι που οι προφήτες του Βάαλ δεν είχαν καταφέρει, η Ιεζάβελ αντί να εντυπωσιαστεί από το γεγονός, θεώρησε την πράξη του Ηλία, προσβολή για το άτομό της. Απείλησε να σκοτώσει τον προφήτη  γιατί τον θεώρησε υπεύθυνο για τον θάνατο των προφητών του Βάαλ κι εκείνος τρόμαξε τόσο που έτρεξε να φύγει από τη χώρα για να σώσει τη ζωή του. Η Ιεζάβελ νόμισε ότι είχε νικήσει τον Θεό, επειδή ο προφήτης του φοβήθηκε και κρύφτηκε.

Αργότερα, όταν ο Αχαάβ, σαν κακομαθημένο παιδί …κατέβασε τα μούτρα γιατί δεν μπορούσε να αποκτήσει το αμπέλι του Ναβουθαί που το είχε από τους προγόνους του, εκείνη αντί να τον συνετίσει, χρησιμοποίησε την εξουσία της δημιουργώντας ολόκληρη σκευωρία για να εξοντώσει τον Ναβουθαί και να του πάρει το αμπέλι. Εκμεταλλεύτηκε τους νόμους του κράτους μόνο και μόνο για να τους υπονομεύσει.

Το όνομα της Ιεζάβελ έγινε συνώνυμο της κακίας. Κόρη βασιλιά η ίδια, σύζυγος βασιλιά,  μητέρα και γιαγιά βασιλιάδων δεν υπήρξε ούτε καλή σύζυγος, ούτε καλή βασίλισσα, ούτε και καλή μητέρα. Γυναίκα δεσποτική, σκληρή και αδίστακτη, αναίσθητη και διεστραμμένη. Άκουσε και είδε τα θαύματα που έκανε ο Θεός δείχνοντας τη δύναμή του, αλλά αντί να μαλακώσει η καρδιά της και ν΄ αναγνωρίσει τη δύναμη του Θεού, σκλήρυνε περισσότερο.

Σαν σύζυγος, κάθε άλλο παρά βοήθησε τον άνδρα της και βασιλιά να κυβερνήσει τον τόπο του. Έκανε ότι μπορούσε για να τον απομακρύνει από τον Θεό, και τον ενθάρρυνε με κάθε τρόπο να κάνει πράγματα που πρόσβαλαν τον Κύριο.

Σαν βασίλισσα, παρέσυρε τον λαό στη λατρεία των ειδώλων. Έκανε ότι μπορούσε για να καταργήσει τη λατρεία του αληθινού Θεού, και κυνήγησε τον προφήτη του.

Σαν μητέρα, αφού οδήγησε τα παιδιά της στη λατρεία των ειδώλων συνέχιζε να επηρεάζει τα πολιτικά πράγματα της χώρας. Στα παιδιά της εκπληρώθηκε η προφητεία του Ηλία. Ο μεγάλος γιος της  σκοτώθηκε στον δεύτερο χρόνο της βασιλείας του. Ο μικρός της γιος σκοτώθηκε από βασιλικό βέλος και το σώμα του το έριξαν στο αμπέλι του Ναβουθαί!

Μπορεί ο Θεός να ενδιαφέρεται για ένα άτομο τόσο κακό όσο αυτή η γυναίκα;

Κι όμως ο Θεός είχε δώσει πολλές φορές την ευκαιρία στην Ιεζάβελ να τον γνωρίσει. Της έδωσε το δικαίωμα να κατοικήσει στη γη του λαού του, ανάμεσα στον λαό του. Γνώρισε τους νόμους και τους προφήτες του λαού του. Είδε να γίνονται μπροστά στα μάτια της θαύματα. Η αγάπη του Θεού περιλάμβανε ακόμη κι αυτήν.

Η Ιεζάβελ δεν ήταν γυναίκα χωρίς προσόντα και ιδιαίτερα χαρίσματα. Αντίθετα, ήταν έξυπνη, αποφασιστική, δυναμική εκτός από το ότι ήταν μια γυναίκα με εξουσία. Αυτά τα προσόντα της όμως τα χρησιμοποίησε σε λάθος σκοπό. Μ’ αυτά πολέμησε τον Θεό και τους ανθρώπους του. Ως το τέλος της ζωής της η αλαζονεία της και η ανοησία της δεν την άφησαν να υποκύψει στη δύναμη του Θεού.

Ο Θεός προφήτεψε ότι το τέλος της Ιεζάβελ θα είναι φρικτό. Έτσι κι έγινε. Την πέταξαν από ένα παράθυρο στη γη, το σώμα της το ποδοπάτησαν άλογα. Τα σκυλιά το ξέσκισαν και το έφαγαν. Ότι απέμεινε από το σώμα της δυνατής και αλαζονικής βασίλισσας, έγινε λίπασμα στα χωράφια. Τίποτα δεν έμεινε που να θυμίζει την Ιεζάβελ, την βασίλισσα.

 

Ιεζάβελ: μια γυναίκα που αμφισβήτησε τη δύναμη του Θεού.

 

Βιβλιογραφία:

 All the Women of the Bible, Edith Deen, Harper & Collins - Clothed with the Sun, Joyce Hollyday, Westminster John Knox Press

She is Worthy, Marjorie L. Kimbrough, Abingdon Press - Το όνομά της είναι Γυναίκα, Gien Karssen, Ο Λόγος      


 

                                

Ο Πρωταθλητής
 

του κ. Ιω. Έρτσου

Ανακάλυψέ Τον μέσα σου

 

Για μήνες τώρα, στους δρόμους της Αθήνας είδαμε με μεγάλα κεφαλαία γράμματα τη διαφήμιση που αναφέρεται στην Ολυμπιάδα 2004:

«ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΘΛΗΤΕΣ ΑΠ’ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΘΑ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΝ ΤΑ ΙΔΙΑ ΙΔΑΝΙΚΑ»

Ένας δρόμος η ζωή. Για περπάτημα, για τρέξιμο, για φτάσιμο σ’ ένα τέρμα. Αν κάτι δεν μπορεί ν’ αποφύγει ο άνθρωπος, απ’ τη μεγάλη στιγμή της γέννησής του, είναι αυτή η πορεία. Βλέπεις, μέσα στο χρόνο ο Θεός έκαμε τον άνθρωπο, ώστε μέσα σ’ αυτόν να ζήσει, μ’ αυτόν να περπατήσει, μ’ αυτόν κάποια επίσης μεγάλη στιγμή να τερματίσει την πρόσκαιρη ζωή του.

Θα ’ταν παράλογο να ’βαζε κανείς στο νου του, πως υπήρξε ή θα υπάρξει άνθρωπος που να μη θέλει να πετύχει στη ζωή, να ’ναι διαρκώς νικητής σε κάθε αγώνα, ενάντια σε εμπόδια και δυσκολίες, και μάλιστα με υπεροχή έναντι των άλλων. Είναι έμφυτη η ροπή αυτή μέσα μας, σαν στοιχείο επιβίωσης.

Αν προσέξεις, όλες οι κινήσεις του σώματος ενός παιδιού απ’ τη στιγμή που θα γεννηθεί, τείνουν σε μετακίνησή του, για ένα αργότερα περπάτημά του, για ένα τρέξιμό του, για ένα φτάσιμό του σ’ ένα τέρμα.

Τίποτα λιγότερο ή διαφορετικό απ’ αυτό δεν είναι κι οι αθλητικοί αγώνες που τόσο νωρίς εγκαινιάστηκαν στην ανθρώπινη ιστορία και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Άνδρες και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, σωματικά άρτιοι και υστερούντες, πάνω στο έδαφος, στον αέρα, στα νερά, σε ανθρώπινες κοινωνίες μικρές ή μεγάλες, σε επίπεδο τοπικό, εθνικό ή και παγκόσμιο, όπως είναι οι Ολυμπιάδες, καταγίνονται με τους αγώνες αυτούς. Όλοι δε, φίλοι, συγγενείς, συμπατριώτες των αθλητών, περιμένουν να νιώσουν υπερήφανοι για τον κάποιο που θα αναδειχτεί σε Πρωταθλητή, με τον οποίο σχετίζονται και για τον οποίο έρχεται μια Μεγάλη Μέρα. Εναγώνια την περιμένει κι αυτός κι αυτοί.

Αλλά, κάτι ανάλογο μ’ αυτό που συμβαίνει στη φυσική ζωή του ανθρώπου, συμβαίνει και στην πνευματική ζωή του κάθε αναγεννημένου χριστιανού. Του ανθρώπου, δηλαδή, που ερχόμενος στον Χριστό, αναγεννήθηκε απ’ το Πνεύμα το Άγιο και ξεκίνησε τότε μια πορεία, που σκοπός της μοναδικός είναι η ΝΙΚΗ και τίποτ’ άλλο. Νίκη ενάντια στην αμαρτία, στον παλιό του άνθρωπο, στο αμαρτωλό πνεύμα του κόσμου, στις μεθοδείες του εχθρού της ψυχής, του διαβόλου.

Όμως, οι πνευματικοί αγώνες του χριστιανού διαφέρουν τελείως από τους φυσικούς αγώνες του ανθρώπου, κατά το ότι σ’ αυτούς τους δεύτερους καταβάλλεται απ’ τον άνθρωπο κάθε προσπάθεια για την επίτευξη της νίκης. Σωματική άσκηση, έλεγχος τους βάρους του σώματος, ειδικό διαιτολόγιο, πλήρης υποταγή στις οδηγίες κάποιου προπονητή κ.λπ. Αλλά στους πνευματικούς αγώνες του χριστιανού, για την επιτυχία της νίκης όλο το βάρος πρέφτει όχι σ’ αυτόν, αλλά στον Κύριό του, ο Οποίος δια του Πνεύματός Του, του δίνει τη δυνατότητα ν’ αγωνίζεται νικηφόρα. Κάτι που συνήθως ο χριστιανός πολύ δύσκολα το καταλαβαίνει, γι’ αυτό και πολύ δύσκολα το βιώνει. Διαπράττει το σφάλμα ν’ αψηφά, αν όχι να παραμερίζει τις οδηγίες του Πνεύματος, «μη λυπείτε το Πνεύμα, μη σβύνετε το Πνεύμα, μη εξουθενείτε προφητείας» (Εφ. δ΄ 30, Α΄ Θεσ. ε΄ 19, Α΄ Θεσ. ε΄ 20), πιστεύοντας πως μπορεί μόνος του, με δικές του δυνάμεις να κατορθώνει να ζει νικηφόρα. Με αποτέλεσμα οι αγώνες του ν’ αποβαίνουν μάταιοι, κι αυτός να γεύεται διαρκώς την ήττα. Να γιατί και η πνευματική του ζωή είναι άκεφη, γεμάτη αισθήματα κατωτερότητας κι απογοήτευσης, πολλές φορές και παραπόνων προς τον Κύριο.

«Κύριε», λέει στην προσευχή του, «δε γεύομαι εκείνο που σαν τέκνο Σου έλπιζα πως θα ’χα. Τι συμβαίνει; Κάνω το καλύτερο που μπορώ. Προσεύχομαι και μελετώ το Λόγο Σου επίμονα. Πηγαίνω στις συναθροίσεις της Εκκλησίας ανελλιπώς. Προσφέρω χρήματα στο έργο, υπηρεσίες στους αδελφούς, δίνω διαρκώς τη μαρτυρία μου για Σένα στους γύρω μου. Δεν καταφέρνω, όμως, τίποτα στους αγώνες ενάντια στην αμαρτία, στον εαυτό μου, στο διάβολο».

Ο δε Κύριος διαρκώς του θυμίζει: «Όσοι είναι του Χριστού την σάρκα εσταύρωσαν μαζί με τα παθήματα και τις επιθυμίες» (δια της πίστεως, φυσικά) (Γαλ. ε΄ 24). «Μαζί με τον Χριστό συσταυρώθηκα· δεν ζω πλέον εγώ, αλλ’ ο Χριστός ζη μέσα μου» (δια πίστεως, φυσικά) (Γαλ. β΄ 20). «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια» (Γαλ. ε΄ 22).

Αντί, αδελφέ μου, να συνεχίζεις ν’ αγωνίζεσαι εσύ και με τους δικούς σου τρόπους για να ζήσεις τη νίκη της χριστιανικής ζωής, καλύτερα ψάξε στον εαυτό σου ν’ ανακαλύψεις έναν Πρωταθλητή που ζει μέσα σου, με το σκοπό να σου δίνει Εκείνος τη ΝΙΚΗ. Είναι ο Χριστός αυτός ο Πρωταθλητής. Εκείνος που ήδη κέρδισε για λογαριασμό σου όλες τις μάχες, όταν ήρθε για σένα εδώ κάτω στη γη για να γίνει αδελφός σου κι εκπρόσωπός σου. Στην καθημερινή Του ζωή, στους πειρασμούς της ερήμου, στη Γεθσημανή, στο Γολγοθά, στον τάφο και την Ανάσταση, στην Ανάληψή Του στους ουρανούς και την ενθρόνισή Του στα δεξιά του Θεού. Σε τίποτα δεν απέτυχε. Ποτέ δεν νικήθηκε. «Εξήλθε νικών και ίνα νικήση» είναι ο τίτλος που Τον συνοδεύει στο χρόνο και θα Τον συνοδεύει σ’ όλη την αιωνιότητα.

Πέσε στα γόνατα και ζήτησέ Του χάρη, να Τον ανακαλύψεις ως Πρωταθλητή μέσα σου. Όλα θ’ αλλάξουν για σένα κι Εκείνος θα δοξαστεί. Κάμε το.   Ì


 

 

 

ΒιβλιοΠαρουσιάσεις

 

C.S.Lewis,

Το Πρόβλημα του Πόνου

Μετφρ. Γεώργιος Τασίογλου
Εκδόσεις : Λέκτωρ, Αθήνα 2004, σελ 125

 

της κας Βίκυς Κάλφογλου-Καλοτεράκη

 

Η μετάφραση της μελέτης του C.S.Lewis «Το Πρόβλημα του Πόνου» (The Problem of Pain) από τον Γιώργο Τασίογλου μέσα από μια καλαίσθητη έκδοση έρχεται να συμπληρώσει ένα πολύ ουσιαστικό κενό στην έτσι κι αλλιώς ισχνή βιβλιογραφία της Χριστιανικής Απολογητικής. Είναι πολύ σημαντικό να κυκλοφορεί πια και στα Ελληνικά ένα έργο που καθιέρωσε τον συγγραφέα του στο ευρύ κοινό σαν Χριστιανό απολογητή και από την πρώτη του εμφάνιση (1940) γνωρίζει σταθερή κυκλοφορία και επιτυχία.

Η «δυσκολία»

Πριν την παρουσίαση του βιβλίου  απαραίτητο είναι να γίνουν κάποιες προκαταρκτικές παρατηρήσεις. Και πρώτα πρώτα: το «Πρόβλημα του Πόνου» δεν είναι το βιβλίο που θα μας συντροφέψει στο κρεβάτι, ώσπου να μας πάρει ο ύπνος. Άλλωστε  κανένα αξιόλογο βιβλίο δεν γράφτηκε για να χρησιμοποιείται σαν ηρεμιστικό.

 Η «δυσκολία του» δεν έγκειται στον επιτηδευμένα δυσνόητο και πολύπλοκο λόγο του. (Κάτι τέτοιο, όταν συμβαίνει σε κάποιο κείμενο είναι συνήθως προϊόν σύγχυσης και διάθεσης εντυπωσιασμού από την πλευρά του συγγραφέα και βεβαίως οδηγεί στην ασάφεια και την ταλαιπωρία του αναγνώστη). Άλλωστε ένα από τα χαρακτηριστικά του C.S.Lewis είναι η λαμπερή διαύγεια της σκέψης και του λόγου του - θεωρούσε ότι το  πρώτο ζητούμενο στη γραπτή διατύπωση είναι ο συγγραφέας να γνωρίζει καλά τί θέλει να πει και να το λέει με σαφήνεια. Η «δυσκολία» βρίσκεται αλλού: α) Είναι ένα πυκνό και εξαιρετικά περιεκτικό κείμενο που απαιτεί την πλήρη μας πνευματική εγρήγορση και δεν εξαντλείται σε μια γρήγορη, επιπόλαιη ανάγνωση. Σε αντιστάθμισμα, όταν το γνωρίσεις καλά, γίνεται φίλος για μια ζωή, σου δίνει αφορμές για σκέψη κάθε φορά που το ανοίγεις.

β) Η μελέτη έχει γραφτεί κυρίως για ανθρώπους που ειλικρινά ψάχνουν απάντηση στο Πρόβλημα του Κακού και του Πόνου, δεν έχουν όμως παρά ελάχιστη, ή και καμμία επαφή με τον Λόγο του Θεού και τη Χριστιανική Απάντηση. Ανάμεσά τους ο Lewis βλέπει πάντα τον εαυτό του στα χρόνια της αθεÀας, τον ακούει να καγχάζει, οσμίζεται την πολεμική του τακτική. Κι απευθύνεται σ’ αυτόν τον τύπο του ανθρώπου, όχι για να τον μεταπείσει με τα επιχειρήματά του αλλά για να τον συνοδέψει στον δρόμο που και ο ίδιος βάδισε μέχρι το κρίσιμο σταυροδρόμι. Από κει και πέρα ξέρει πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα  Ο σκεπτικιστής αναγνώστης πρέπει να συναντήσει μόνος Κάποιον Άλλον .

Αυτή λοιπόν η συγκεκριμένη κατεύθυνση που έχει το κείμενο του δίνει αυτόματα έναν τελείως διαφορετικό χαρακτήρα απ’ αυτόν που έχει συνηθίσει ο Έλληνας αναγνώστης του ευαγγελικού χώρου. Εννοείται ότι αυτό δεν το λέω με απαξιωτική διάθεση για τα άλλα, οικεία σε μας κείμενα. Μή γένοιτο! Πρόκειται απλώς για τελείως διαφορετικό είδος γραφής, όχι καλύτερο ή χειρότερο, απλώς διαφορετικό, μη συγκρίσιμο.

Δύο δρόμοι για τον αναγνώστη

 Έτσι, είναι πιθανόν, ο λόγος του Lewis να φανεί καταρχήν ψυχρός σε κάποιους. Είναι επίσης πιθανόν αυτοί οι αναγνώστες να μην αλλάξουν ποτέ γνώμη και αφού σοβαρά μελετήσουν το έργο και αποκομίσουν τα πνευματικά τους οφέλη (αυτά αποκλείεται να μην τα ανακαλύψει ο σοβαρός μελετητής), να μην ξαναγυρίσουν ποτέ στις σελίδες του, θεωρώντας ότι αυτό το είδος της γραφής στον πνευματικό χώρο δεν τους εκφράζει. Είναι μια αντίδραση φυσικά απόλυτα θεμιτή και σεβαστή. Όλοι δεν συγκινούμαστε από τα ίδια πράγματα

Αναμφίβολα όμως θα υπάρξουν κι εκείνοι που θα νιώσουν ότι ο συγκεκριμένος τρόπος του συγγραφέα να προσεγγίζει τα μεγάλα πνευματικά θέματα τους αγγίζει βαθιά, ανταποκρίνεται στην ψυχοσύνθεσή τους. Γι αυτούς η φαινομενικά ψυχρή έκθεση των συλλογισμών και των δεδομένων λειτουργεί σαν το απαραίτητο, στέρεο περίγραμμα μέσα στο οποίο ο Lewis υφαίνει τα αγαπημένα του θέματα: την Αιώνια πρόθεση του Θεού να υψώσει το ανθρώπινο πλάσμα στην Δόξα της Εικόνας Του, την Αιώνια, προ καταβολής κόσμου, προσφορά και Θυσία του Υιού, τον Πόθο της ανθρώπινης ύπαρξης για την αληθινή της κατοικία, την Δόξα τ’ Ουρανού.

Ποιους αφορά

«Είναι δυνατόν να πιστέψεις στην ύπαρξη και αγαθότητα του Θεού μετά το Άουσβιτς;», σημειώνει ένας σύγχρονος διανοητής. «Για ποιόν Θεό μου μιλάς; Ξέρεις τί συνέβη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της πατρίδας μου; Τί έκαναν σε μικρά παιδιά;», με ρώτησε κάποτε μια ξένη συνάδελφος. Όσοι τελικά βρέθηκαν αντιμέτωποι με τέτοια ερωτήματα (ή παρόμοια, πιο επίκαιρα και ίσως πιο οδυνηρά), είτε γιατί τους τα έθεσε κάποιος, είτε γιατί τα άκουσαν μέσα στη σιωπή να τα ψιθυρίζει η δική τους καρδιά, αυτούς τους αναγνώστες, είτε τους αγγίξει τελικά ο τρόπος γραφής του C.S.Lewis είτε όχι, το «Πρόβλημα του Πόνου» τους αφορά.

Το γενικό διάγραμμα που ακολουθεί αρθρώνεται βάσει των κεφαλαίων της μελέτης. Πιστεύω ότι αυτό θα φανεί χρήσιμο στον αναγνώστη.

Εισαγωγικές σκέψεις

Στην πολύ σημαντική εισαγωγική ενότητα (και με την έννοια της μουσικής Εισαγωγής σε σχέση με το συνολικό έργο του C.S.Lewis, καθώς «ακούγονται» τα θέματα και τα μοτίβα που θα αναπτυχθούν στις μετέπειτα μελέτες του) ο συγγραφέας επισημαίνοντας το παράδοξο, να αποδίδεται δηλαδή το Σύμπαν και ο Κόσμος με τη σκληρή μοίρα που επιφυλάσσει στο ανθρώπινο ον, στις ενέργειες ενός Αγαθού και Πάνσοφου Δημιουργού, υποστηρίζει ότι η προέλευση των θρησκευτικών αντιλήψεων των ανθρώπων δεν ήταν ποτέ η παρατήρηση του Σύμπαντος. Αντίθετα, «σε όλες τις θρησκείες που έχουν εξελιχθεί βρίσκουμε τρία νήματα ή στοιχεία και στον Χριστιανισμό ακόμη ένα» (σελ.14). Αυτά είναι: α) το δέος μπροστά στη Θεία Παρουσία, β) η ύπαρξη «φυσικού Δικαίου» (Ηθικού Νόμου) στην ανθρώπινη συνείδηση και η συναίσθηση της συνεχούς παράβασής του, γ) η Θεία Παρουσία ταυτίζεται στον λαό Ισραήλ με τον «δότη του ηθικού νόμου» (σελ.19), δ) ένα ιστορικό γεγονός: η εμφάνιση του Ιησού Χριστού και των διακηρύξεών Του, ότι είναι Υιός Θεού.

Έτσι καταλήγει: «ο Χριστιανισμός δεν είναι το αποτέλεσμα μιας φιλοσοφικής συζήτησης για την προέλευση του σύμπαντος: είναι ένα καταλυτικό ιστορικό γεγονός που ακολούθησε τη μεγάλη πνευματική προετοιμασία της ανθρωπότητας» (σελ. 20).

Θεία Παντοδυναμία

Ξεκινώντας με την επιγραμματική διατύπωση του Προβλήματος του Πόνου: πώς ένας Αγαθός και Παντοδύναμος Θεός φαίνεται να μην θέλει ή να μην μπορεί να κάνει τα πλάσματά Του ευτυχισμένα, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η Θεία Παντοδυναμία πρέπει να εννοηθεί σε συνάρτηση με την πρόθεσή του Θεού να δημιουργήσει πλάσματα με ελεύθερη βούληση. Η δημιουργία εκ μέρους του Θεού κοινωνίας ελεύθερων ψυχών μέσα σ’ ένα υλικό περιβάλλον α) επιβάλλει τη σταθερότητα των νόμων που διέπουν αυτό το περιβάλλον, οπότε «η σταθερή φύση της ύλης» την εμποδίζει να είναι πάντοτε εξίσου ευχάριστη σε ένα ανθρώπινο ον (σελ.27), β) ανοίγει τον δρόμο στην εκλογήη ελευθερία ενός πλάσματος θα πρέπει να σημαίνει ελευθερία εκλογής», σελ.24) και στην κατάχρηση της ελεύθερης βούλησης.

Από την άλλη μεριά, σ’ έναν κόσμο, στον οποίο ο Θεός θα παρενέβαινε συνεχώς για να ακυρώνει τ’ αποτελέσματα αυτής της κατάχρησης (κάποιες φορές βεβαίως το κάνει), στον οποίον άρα οι κακές πράξεις θα ήταν αδύνατες , θα ήταν ανύπαρκτη και η ελευθερία της βούλησης (σελ. 28). Συνεπώς, η ύπαρξη του πόνου και του Κακού δεν ακυρώνει την Θεία Παντοδυναμία. Αντίθετα, ακριβώς η δημιουργία όντων με ελεύθερη βούληση, «το να πλάσει  <η Θεότητα> πράγματα που δεν είναι ο Εαυτός της, και με τον τρόπο αυτό να γίνει, με κάποια έννοια, ικανή να δεχθεί αντίσταση από τα ίδια τα έργα των χειρών Της», σημειώνει ο Lewis και παρακάτω, (στην ενότητα που πραγματεύεται το θέμα της Κόλασης), όχι μόνον δεν συνιστά αδυναμία, αλλά είναι ένα αληθινό θαύμα, ότι πιο θαυμαστό και ασύλληπτο αποδίδουμε στην Θεότητα. (σελ. 102 ).

Θεία Αγαθότητα

Ο συγγραφέας διευκρινίζει ότι  βεβαίως η Θεία αγαθότητα διαφέρει από τη δική μας ατελή αντίληψη γι αυτήν, αυτό όμως δεν συνεπάγεται ολοκληρωτική αναστροφή των δικών μας ηθικών μέτρων, του φυσικού Δικαίου που ο Θεός εμφύτευσε στην καρδιά μας. Διαφέρει «όπως ένας τέλειος κύκλος διαφέρει από την πρώτη προσπάθεια ενός παιδιού να ζωγραφίσει έναν τροχό» (σελ.33). Από την άλλη μεριά, η επικρατούσα άποψη για το τι σημαίνει Θεία Αγαθότητα είναι σαφώς παραπλανητική και εξαντλείται στην εικόνα ενός «καλοκάγαθου, ανεκτικού παππούλη» που μας κοιτάζει από ψηλά και χαίρεται, όταν περνάμε καλά, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.

Η Θεία Αγάπη, τονίζει ο Lewis, είναι κάτι ασύγκριτα μεγαλύτερο, «φοβερό», με την αρχέγονη παράσταση της λέξης: «η εκλογή του ανθρώπου από την ανυπαρξία, για να γίνει ο αγαπητός του Θεού» (σελ. 42), το χαρακτηριστικό της Χριστιανικής αποκάλυψης: «όχι ότι εμείς Τον αγαπήσαμε, αλλά ότι Αυτός μας αγάπησε». Πρόκειται για μια Αγάπη που στοχεύει να μας δώσει αποκλειστικά και μόνον αυτό που θα μας κάνει ευτυχισμένους, όχι αυτό που εμείς νομίζουμε ότι χρειαζόμαστε. Και καθώς το μοναδικό Αγαθό μας είναι ο Ίδιος, τον Εαυτό Του θέλει να μας δώσει, «την μοναδική τροφή του Σύμπαντος. Χωρίς αυτήν θα λιμοκτονήσουμε αιώνια», (σελ. 45). Όμως είναι αδύνατον στην κατάσταση που βρισκόμαστε να δεχθούμε αυτή την τροφή. Έτσι η Θεία Αγαθότητα παρεμβαίνει. Ακόμα και επώδυνα.

Ανθρώπινη Κακία

Στην ενότητα αυτή ο συγγραφέας επιχειρεί να καταδείξει την αλήθεια της θέσης, η οποία την εποχή της Κ. Διαθήκης ήταν γενικά αποδεκτή (τόσο στο Ιουδαϊκό περιβάλλον, όπου κήρυξαν ο Ιησούς κι οι Απόστολοι, όσο και μεταξύ των Εθνικών), ενώ τώρα αμφισβητείται και βάλλεται από παντού: η ανθρώπινη προσωπικότητα είναι βαθιά διαβρωμένη ηθικά και επομένως χρειάζεται αλλαγή. Ο Lewis επισημαίνει δύο βασικές αιτίες γι’ αυτή την αλλαγή νοοτροπίας: α) έκπτωση των ηθικών μας απαιτήσεων, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η οποία οδηγεί στο να ικανοποιούμαστε με μια ψευδαίσθηση επιφανειακής καλωσύνης, β) η απόρριψη και απαξίωση, ως ιδεολογικό στοιχείο της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, των αισθημάτων ενοχής και ντροπής, ενώ «ακόμη και η Παγανιστική κοινωνία συνήθως αναγνώρισε την «ξεδιαντροπιά» <την έλλειψη Αιδούς> σαν το ναδίρ της ψυχής» ( σελ.47 ).

Έτσι η αλλοιωμένη ηθική αξιολόγηση του εαυτού μας επηρεάζεται αρνητικά, μεταξύ άλλων από τα εξής: εθισμός στην επιπόλαιη κι επιφανειακή κρίση του εαυτού μας, συνήθως σε σύγκριση με τους άλλους, εφησυχασμός στη σκέψη ότι «στο κάτω-κάτω έτσι κάνουν όλοι», τονισμός μεμονωμένων αρετών και εθελούσια άγνοια ότι το σύνολο της ανθρώπινης ηθικής προσωπικότητας πάσχει, εσκεμμένη παρεξήγηση και εκμετάλλευση της καθ’ όλα ορθής άποψης ότι «η Αγιότητα του Θεού είναι κάτι περισσότερο και διάφορο από την ηθική τελειότητα» -η αλήθεια είναι ότι «ο Θεός μπορεί να είναι περισσότερο από ηθική αγαθότητα, δεν είναι όμως λιγότερο. Ο δρόμος προς τη γη της επαγγελίας διέρχεται μέσω του Σινά» (σελ.54). Τελικός στόχος της ενότητας, όπως δηλώνει ο συγγραφέας: «να κάνω τον αναγνώστη να πιστέψει αυτό που πράγματι είμαστε, …, πλάσματα των οποίων ο χαρακτήρας θα πρέπει να είναι…, μια φρίκη στον Θεό, όπως είναι, όταν πράγματι τον δούμε, μια φρίκη για μα.» ( σελ.56 ).

Τη Χριστιανική απάντηση στο ερώτημα  «πώς συνέβη να φτάσουμε σ’ αυτή την κατάσταση;» ο συγγραφέας την εκθέτει στην επόμενη ενότητα.

Η Πτώση του ανθρώπου

Το κλειδί για την κατανόηση της Παρουσίας του Πόνου, όπως και για την κατανόηση της ανθρώπινης ιστορίας, ο συγγραφέας το τοποθετεί στη μοιραία ρήξη ανάμεσα στον Δημιουργό και το δημιούργημά Του. Αυτή επήλθε, όταν το δημιούργημα, υποκινημένο από μια Ολέθρια Παρουσία υπέπεσε στο Μεγάλο Αμάρτημα, την Υπερηφάνεια, επιδίωξε να αυτονομηθεί, να ζήσει και να ευτυχήσει ανεξάρτητα απ’ Αυτόν που είναι η Μοναδική Πηγή της Ζωής, το Μοναδικό Αγαθό. Το αποτέλεσμα: από τη μια μεριά, η αποκοπή του ζωϊκού οργανισμού από τον Δότη της Ζωής και η υπαγωγή της στην φθορά, από την άλλη, η εσωτερική, ηθική διάβρωση της πνευματικής ανθρώπινης προσωπικότητας –η συγκλονιστική κατάληξη: «η ανάδυση ενός νέου είδους ανθρώπου – ένα νέο είδος, που ποτέ δεν είχε πλασθεί από τον Θεό, έφερνε τον εαυτό του στην ύπαρξη μέσω της αμαρτίας» (σελ. 69).

Ο Ανθρώπινος Πόνος

 Μετά από αυτή την καίρια διαπίστωση, ότι ο Πόνος και το Κακό δεν προήλθαν από τη βούληση του Δημιουργού, αλλά είναι συνέπειες της Πτώσης, ο συγγραφέας εξετάζει το πώς ο Θεός χρησιμοποιεί την παρουσία και τα πλήγματα του Πόνου προκειμένου, έστω και μ’ αυτόν τον τρόπο, να φέρει τον άνθρωπο στη συναίσθηση του εαυτού του και του προορισμού του στη ζωή. Είναι το «μεγάφωνο του Θεού» για να ξυπνήσει ένας κόσμος που κωφεύει, για να ξυπνήσει ο άνθρωπος που, βέβαιος για την «καλωσύνη» του, κοιμάται αμέριμνος στην κουπαστή, ενώ το πλοίο  βυθίζεται. «Τόσο η πλάνη όσο και η αμαρτία», σημειώνει ο Lewis, «έχουν αυτή την ιδιότητα: όσο πιο βαθιά είναι τόσο λιγότερο το θύμα τους υποψιάζεται την ύπαρξή τους»(σελ.76). Και ο Πόνος, ένα «τρομερό εργαλείο, που μπορεί να οδηγήσει και σε μια τελική και αμετανόητη ανταρσία», κρίνεται κάποιες φορές από τον Θεό ως το μοναδικό μέσο για να «αφαιρεθεί το πέπλο» της αυταπάτης, «στήνει τη σημαία της αλήθειας μέσα στο φρούριο μιας επαναστατημένης ψυχής» (σελ.78).

Κι άλλες φορές πάλι ο Θεός θρυμματίζει την απατηλή σταθερότητα της ζωής μας, αφαιρεί κάποια γήινα στηρίγματα, όταν βλέπει ότι μας εμποδίζουν να δούμε τη μοναδική Αλήθεια:  «ότι η ευτυχία μας βρίσκεται εν Αυτώ».

Όσες φορές έχω γράψει για τον C.S.Lewis, ιδιαίτερα δε για το συγκεκριμένο έργο του, θέλω πάντα να τονίζω με πόση λεπτότητα, απουσία δασκαλίστικης διάθεσης θίγει και σχολιάζει αυτά τα δύσκολα θέματα.

Αξίζει επίσης ν’ αναφερθούν επιγραμματικά κάποιες συμπληρωματικές, διευκρινιστικές επισημάνσεις του συγγραφέα:

·      Η δεδομένη ύπαρξη του Πόνου και του Κακού δεν δικαιολογεί μοιρολατρεία και απραξία εκ μέρους μας, εφόσον μπορούμε να παρέμβουμε θετικά και να αμβλύνουμε κάποιες συνέπειές τους.

·      Το γεγονός ότι ο Θεός χρησιμοποιεί το κακό και τον πόνο δεν δικαιολογεί αυτούς που πράττουν το κακό και βεβαίως δεν δίνει σε κανέναν το δικαίωμα να βασανίζει και να καταπιέζει άλλους «για το καλό τους».

·      Ο Χριστιανός δεν δικαιούται να επιδιώκει (επιδεικτικά ίσως) το να πάσχει.

·      Παρά την ύπαρξη του Πόνου και την παιδευτική του χρήση εκ μέρους του Θεού, ο Πατέρας μας δεν μας προορίζει για μια μουντή, ζοφερή επίγεια ζωή: «μας αναζωογονεί στο ταξίδι μας με ορισμένα ευχάριστα πανδοχεία», αν και βέβαια «δεν μας ενθαρρύνει να τα εκλάβουμε λανθασμένα για το πραγματικό μας σπίτι» (93).

Κόλαση

Παρά την ειρωνική έως και εχθρική αντίδραση που δημιουργεί το άκουσμα αυτής της λέξης  στον σύγχρονο άνθρωπο ο συγγραφέας δεν διστάζει να δηλώσει ότι το δόγμα της αιώνιας απώλειας έχει την πλήρη υποστήριξη των Γραφών, ειδικά των Λόγων του Κυρίου, ήταν πάντα αποδεκτό από την Χριστιανική Διδασκαλία αλλά και από την Λογική («Αν κάποιος δεν θέλει να σωθεί;»). Και μολονότι σημειώνει παρορμητικά: «θα πλήρωνα οποιοδήποτε τίμημα για να αφαιρέσω αυτό το δόγμα», αναγνωρίζει αμέσως: «δε θα μπορούσα να πληρώσω ούτε το ένα χιλιοστό απ’ το τίμημα που ο Θεός έχει ήδη πληρώσει για ν’ αφαιρέσει το γεγονός». Τόσο έλεος στον Γολγοθά και παρ’ όλ’ αυτά: η Κόλαση! (σελ. 96).

Ο Lewis αντιμετωπίζει τις βασικές αντιρρήσεις των αρνητών στηριζόμενος κυρίως στη διαπίστωση που ήδη ο Κύριος είχε κάνει: «κάποιοι προτιμούν το σκοτάδι». Η απώλεια του αμαρτωλού δεν είναι τόσο μια ποινή που του επιβάλλεται, όσο το απλό γεγονός πως «είναι αυτός που είναι». Έζησε προσκολλημένος αποκλειστικά στον εαυτό του και τέλος «έχει πια την επιθυμία του –να ζει ολοκληρωτικά παγιδευμένος στον εαυτό του και ν’ αποκομίσει το καλλίτερο που μπορεί να βρεί εκεί. Κι αυτό που βρίσκει εκεί είναι η Κόλαση» (σελ.99). Κι αν η Γραφή μας δίνει τόσο λίγες πληροφορίες για την Κόλαση, είναι απλούστατα γιατί «η Κόλαση δεν έγινε για τους ανθρώπους» (σελ.102). Η τελική απάντηση του συγγραφέα στους αρνητές είναι μια ερώτηση: Τι ζητούν από τον Θεό να κάνει; Να σβήσει τις αμαρτίες του παρελθόντος…να τους δώσει μια καινούρια αρχή…; Όμως το έχει ήδη κάνει, στο Γολγοθά… Να τους συγχωρήσει; Δεν θέλουν να συγχωρηθούν. Να τους αφήσει μόνους; Αλίμονο, φοβάμαι πως ακριβώς αυτό κάνει» (σελ. 103).

Ζωικός Πόνος

Η παρεμβολή, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης μελέτης, μιας ενότητας που πραγματεύεται τον πόνο, όπως τον «βιώνουν» τα ζώα στην παρούσα οικονομία, είμαι σχεδόν βέβαιη ότι θα προκαλέσει σχόλια, κυρίως αρνητικά και ειρωνικά. Άλλωστε, όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω, το κεφάλαιο αυτό ήταν η αιτία της αμηχανίας και του δισταγμού ευαγγελικών κύκλων να προχωρήσουν νωρίτερα στη μετάφραση του έργου. Δεν υποστηρίζω ότι είμαι πεπεισμένη για τη σκοπιμότητα αυτής της ενότητας, ούτε επίσης κρύβω ότι συνήθως την παραλείπω. Όμως μπορώ ως ένα βαθμό να καταλάβω, γιατί ο συγγραφέας, αναθρεμμένος και ποτισμένος με την αγγλική κουλτούρα, στην οποία η ευαισθησία απέναντι στα ζώα παίζει σημαντικό ρόλο, θέλησε να βάλει στο χαρτί κάποιες σκέψεις και υποθέσεις γύρω απ’ αυτό το θέμα.

Το γεγονός δε ότι ως αφετηρία των δεινών στις κατώτερες από τον άνθρωπο μορφές ζωής (άλλωστε και κατά τον Παύλο «πάσα η κτίσις συστενάζει και συναγωνιά» προσμένοντας την «φανέρωσιν των υιών του Θεού») προβάλλεται και πάλι η επικράτηση και κυριαρχία του Σκοτεινού «Άρχοντος του κόσμου τούτου» συνδέεται με την όλη εικόνα της Πτώσης και των συνεπειών της.

Οπωσδήποτε, όποιος αντιμετωπίζει αμήχανα και δύσπιστα το συγκεκριμένο κεφάλαιο, μπορεί θαυμάσια να το αγνοήσει (ο ειρμός της μελέτης δεν διαταράσσεται στο παραμικρό) και να προχωρήσει κατευθείαν στο επόμενο, ένα αληθινό διαμάντι της Χριστιανικής φιλολογίας.

Ουρανός

Η ενότητα αυτή αποτελεί την πρώτη, χρονολογικά, συστηματική ενασχόληση του συγγραφέα με το θέμα που έμελλε να επεξεργαστεί επανειλημμένα σε επόμενες μελέτες, άρθρα και ομιλίες και το οποίο νομίζω ότι δικαιούμαστε να  χαρακτηρίσουμε ως το αγαπημένο του: ο Μυστικός Πόθος που φωλιάζει σε κάθε ανθρώπινη καρδιά, καθορίζει την ιδιαιτερότητά της και δεν αντιστοιχεί σε καμμιά επίγεια εμπειρία, ο Ουρανός, ο Χώρος όπου αυτός ο Πόθος θα πληρωθεί, το «κλειδί» θα μπει στη σωστή κλειδαριά, το χέρι στο ταιριαστό γάντι, η κάθε λυτρωμένη ψυχή θα θεωρήσει Εκείνον, την αληθινή της Αγάπη, ενωμένη αιώνια μαζί Του με μια μοναδική σχέση. Κι αυτή η Δόξα, η μέλλουσα να αποκαλυφθεί, κάνει (θυμάται ο συγγραφέας στην αρχή του κεφαλαίου τα λόγια του Παύλου) τα παρόντα παθήματα να χάνουν τη σημασία τους.

Δεν θάθελα να προσθέσω τίποτα άλλο, γιατί θα αδικήσω το κείμενο. Ο αναγνώστης που θα το γνωρίσει και θα το αγαπήσει δεν θα κουράζεται ποτέ να ξαναγυρίζει σ’ αυτό. Ώσπου η «τέλεια γνώση» καταργήσει το «κατά μέρος».

Με τη μετάφρασή του ο Γιώργος Τασίογλου έβγαλε από τη σιωπή τον λόγο ενός σημαντικού πνευματικού έργου. Όπως κάθε μετάφραση, έτσι και αυτή δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει το πρωτότυπο (μάλιστα πολύ καλό θα ήταν να λειτουργήσει σε όσους μπορούν σαν ερέθισμα να γνωρίσουν το ίδιο το πρωτότυπο), όπως κάθε μετάφραση έχει τις αδυναμίες της. Υπάρχουν σημεία που ο λόγος δεν ρέει αβίαστα, το κείμενο γίνεται δύσκαμπτο και η σαφήνεια προδίδεται. Από κάποιες επιμέρους αστοχίες ( π.χ. στη σελ. 15 πρόκειται για το άλσος όχι στην Αβεντίνη αλλά στον Αβεντίνο Λόφο, τόπο συνδεδεμένο με σημαντικά γεγονότα της Ρωμαϊκής ιστορίας ) επισημαίνω κυρίως την προβληματική απόδοση της έννοιας του Numinous ως Θείας Δύναμης (σελ.14 κ.εξ.). Η λέξη προέρχεται βέβαια  από το λατινικό numen, λέξη που δηλώνει την ιδιαίτερη δύναμη, βούληση μιας θεότητας, άλλες φορές την ίδια τη θεότητα. Αποδίδει όμως το δέος αλλά και την ευφρόσυνη έκσταση του ανθρώπου μπροστά στο Θείο.

  Από την άλλη μεριά, ξέρω πολύ καλά πόσος μόχθος κρύβεται πίσω από ένα τέτοιο πόνημα, ιδιαίτερα σ’ ένα κείμενο σαν του C.S.Lewis με την απλότητα της μορφής (με την πρώτη ματιά νομίζει κανείς πως η μετάφραση θα είναι παιχνίδι) και την εξαιρετική πυκνότητα των νοημάτων. Μάλιστα αυτή η πυκνότητα χαρακτηρίζει κατεξοχήν το «Πρόβλημα του Πόνου». Ένα θερμό «ευχαριστώ» αξίζει στον μεταφραστή για την πρωτοβουλία, τον κόπο του και το καθ’ όλα ευπρεπές αποτέλεσμα. Μένει να ευχηθούμε αυτό το μικρό, κι όμως τόσο σημαντικό βιβλίο, και στην ελληνική του εκδοχή, να βοηθήσει κάποιους στην αναζήτηση της Αλήθειας, στα ερωτήματά τους γύρω απ’ το Πρόβλημα του Πόνου.

                                                                               

Η κα Β. Κάλφογλου-Καλοτεράκη  είναι Λέκτωρ
 του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας
του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 

Η Πίστη


του Παναγιώτη Κανελλόπουλου

 

 

Η πίστη χτυπάει την πόρτα της ψυχής μας. Κουφαθήκαμε από τον πολύ θόρυβο της σύγχρονης ζωής και γι’ αυτό δεν ακούμε το χτύπο. Είναι εύκολο, πολύ εύκολο, ν’ ακούσουμε το χτύπο, αν θελήσουμε να τον ακούσουμε. Δεν φταίει η γνώση, αν έφυγε από την ψυχή μας η πίστη. Φταίει μονάχα η αδύνατη θέλησή μας.

Μέσα στο φοβερότερο βιβλίο των αιώνων υπάρχουν μερικές λέξεις που είναι από τις πιο απαλές και πιο τρυφερές. Η Αποκάλυψις είναι το βιβλίο αυτό, και ο Ιωάννης μεταφέρει στους ανθρώπους τους ακόλουθους τρυφερούς λόγους του υιού του Θεού:

«Ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω· εάν τις ακούση της φωνής μου και ανοίξη την θύραν, εισελεύσομαι προς αυτόν και δειπνήσω μετ’ αυτού και αυτός μετ’ εμού».

Γιατί δεν ανοίγουμε τη θύρα; Την κρούει ο Ιησούς. Αν την ανοίξουμε θα μπει ο Ιησούς και θα δειπνήσει μαζί μας.

 

2. Το ότι δεν φταίει η γνώση, αν δεν ακούμε το χτύπο στην πόρτα της ψυχής μας, αυτό προσπάθησα ήδη να το δείξω. Με τα μεγάλα, μάλιστα, βήματα που έκαμε στις μέρες μας η γνώση, επισημαίνει ακόμα περισσότερο το μεγάλο και απόλυτο άγνωστο. Αν υπάρχουν ακραία προβλήματα για τη γνώση –προβλήματα ακραία που δεν μπορεί ποτέ να λυθούν- δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να παραδεχθούμε ότι τα ακραία και άλυτα αυτά προβλήματα είναι ακραία και άλυτα μέσα στο ίδιο το σύμπαν ή μέσα στο πνεύμα του σύμπαντος. Και αφού δεν έχουμε το δικαίωμα αυτό, έχουμε την υποχρέωση να προχωρήσουμε στη σφαίρα των ακραίων προβλημάτων με την πίστη, με τη μεταφυσική δύναμη που υπάρχει μέσα μας. Αδυναμία δεν είναι η πίστη· αδυναμία είναι η απουσία της.

Και στα κεφάλαια για το θάνατο και για τον πόνο προσπάθησα να καθορίσω κάπως πιο πολύ το χώρο και τα μέσα που μπορεί να χρησιμοποιήσει η πίστη στη συνείδηση, κι εκείνου ακόμα που θεωρεί τον εαυτό του «μορφωμένο» και «φωτισμένο». Ο μεγάλος χώρος είναι ο θάνατος και το μεγάλο μέσο είναι ο πόνος. Συνάρτηση του θανάτου και του πόνου είναι η αγάπη. Όποιος πονάει ή πεθαίνει, θέλει ν’ αγαπάει ή θέλει, τουλάχιστον, ν’ αγαπιέται. Όποιος ζει πάντοτε –κι όταν ακόμα δεν πονάει ή δεν είν’ ετοιμοθάνατος- σαν να ’ταν ετοιμοθάνατος ή σαν να πονούσε, έχει μεγάλες πιθανότητες να είν’ ενάρετος. Έτσι, στο βάθος, μόνον η πίστη μπορεί να γίνει η πηγή της αρετής. Το ότι στην ιστορία προβάλλουν και ενάρετοι που είναι άπιστοι και άθρησκοι, αυτό δεν κλονίζει την αλήθεια που είπα. Οι άνθρωποι αυτοί, χωρίς να το ξέρουν, αντλούν την αρετή τους από κάποια πίστη στα βάθη των αιώνων που προηγήθηκαν. Η γενεαλογοία της αρετής μας υποχρεώνει ν’ ανακαλύπτουμε παντού την πίστη.

Ο Χριστιανισμός είναι ο μεγαλύτερος οδηγός του ανθρώπου προς τον πόνο, προς την αγάπη, προς το θάνατο, προς τη ζωή. Η Αποκάλυψις έχει δυο στροφές λόγου που είναι σημαντικές και συγκλονιστικές: ο Ιησούς είν’ εκείνος «ός εγένετο νεκρός και έζησεν»· κι εσύ που τα έργα σου είναι κακά «όνομα έχει ότι ζης, και νεκρός ει». Στην αληθινή ζωή –είτε πριν είτε ύστερ’ από το θάνατο- δεν οδηγούν παρά μόνον ο πόνος και η αγάπη. Επάνω σ’ αυτά τα δυο ατράνταχτα θεμέλια –ατράνταχτος είναι κι ο πόνος στον κόσμο, ατράνταχτη είναι κι η αγάπη- στηρίζεται, ως τώρα, η ζωή των ανθρώπων, στηρίζεται η ιστορία του κόσμου. Τους χίλιους κακούς και αναίσθητους τους έσωσε ως τώρα πάντοτε, σώζοντας έτσι τη ζωή και την ιστορία,ο ένας (ονομαστός ή ανώνυμος) που πονούσε και αγαπούσε. Ο ένας που πίστευε. Γιατί όποιος πονάει και αγαπάει, πιστεύει. Και στο μέλλον –οποιαδήποτε κι αν είναι τα φοβερά γεγονότα που έρχονται- τη ζωή και την ιστορία θα τη σώσει ο ένας μες στους χίλιους που θα πονάει και θ’ αγαπάει. Υπάρχουν όμως, τάχα, εκείνοι που ο καθένας τους –ως ένας μες στους χίλιους- θα έχει τη δύναμη να ’ναι αληθινός Χριστιανός, να κάνει τον πόνο του αγάπη, να ζει τον πόνο του και την αγάπη του ως πίστη, να επηρεάζει το περιβάλλον του όχι μόνο με τα λόγια αλλά και με το παράδειγμά του, να ’χει μπροστά στα μάτια του αδιάκοπα όχι μόνο τον Ιησού ως σύμβολο, αλλά τον κάθε άνθρωπο ως πραγματικότητα; Υπάρχουν, τάχα, εκείνοι που ο καθένας τους –ως ένας μες στους χίλιους ή μες στους δέκα χιλιάδες ή, έστω, μες στους εκατό χιλιάδες- θ’ αποφασίσει και θα μπορέσει να γίνει αληθινός οδηγός συνειδήσεων, ν’ απαλλαγεί από κάθε προσωπικό συμφέρον (ή, έστω, από τα συμφέροντα εκείνα που τυφλώνουν) και ν’ ατενίσει τον κόσμο από τη σκοπιά εκείνη που, όπως ο λέει ο Εδουάρδος Λώρενς στο έργο του Οι εφτά στύλοι της σοφίας, είναι η υψηλότερη στον κόσμο, δηλαδή από το Σταυρό;

 

3. Τους οδηγούς αυτών των συνειδήσεων που θα ’ταν οι ίδιοι παραδείγματα, θα έπρεπε να τους δώσει προπάντων η εκκλησία, να τους δώσουν οι χριστιανικές γενικά εκκλησίες. Δυστυχώς, οι περισσότεροι από τους λειτουργούς των εκκλησιών έχουν κάνει το Χριστιανισμό επάγγελμα και δεν τον ασκούν ως έργο. Το πράγμα είναι σχεδόν φυσικό, γιατί κι αυτοί ζουν όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι, πιέζονται από ανάγκες και συμφέροντα, συμμερίζονται και γενικότερα τις μορφές ζωής ή τα κενά της ζωής της κάθε εποχής. Δεν μπορώ να γίνω αυστηρός όπως ο Κίρκεγκωρ, που όπου δεν έβλεπε μάρτυρες δεν έβλεπε αληθινούς Χριστιανούς και κατηγόρησε όλες τις εκκλησίες ότι έγιναν πολύ εγκόσμιες και ότι τους έλειψε ο ηρωισμός. Ο επίσκοπος Μποσσυέ, γράφοντας τον πανηγυρικό του λόγο για τον απόστολο Παύλο, εξαίρει ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο μεγάλος νομοθέτης και πολιτικός του Χριστιανισμού, ενώ θα μπορούσε να συντηρείται με τη βοήθεια των πιστών, ασκούσε το ηρωικό του έργο δουλεύοντας ταυτόχρονα με τα ίδια του τα χέρια, για να βγάζει το ψωμί του. Έχω, τάχα, το δικαίωμα να πω ότι ο Γάλλος επίσκοπος, ο έντιμος άλλωστε και σοβαρός στο ήθος του, έπρεπε να κάνει το ίδιο και να μη δέχεται να αντλεί οικονομικά ωφελήματα από την εκκλησία ή από το βασιλέα της Γαλλίας; Θα ’ταν πολύ ωραίο, βέβαια, αν έκανε κι ο Μποσσυέ ό,τι είχε κάμει ο απόστολος Παύλος. Ωστόσο, δεν έχω το δικαίωμα να τον κατηγορήσω που δεν το έκανε και να ισχυρισθώ ότι δεν έπρεπε να υμνήσει μιαν αρετή του Παύλου που ο ίδιος δεν μπορούσε να συμμερισθεί. Θα υμνούμε και τις αρετές που δεν μπορούμε να τις ασκήσουμε οι ίδιοι· κι έχουμε το δικαίωμα να τις υμνούμε, αρκεί να προσπαθούμε αληθινά, σε χαμηλότερα έστω επίπεδα, να εμπνευσθούμε από τους ήρωες και τους μάρτυρες που κατάφεραν να τις ασκήσουν.

Ενώ, όμως, η πρόθεσή μου δεν είναι τόσο αυστηρή όσο ήταν η πρόθεση του Κίρκεγκωρ, έχω υποχρέωση να σταθώ στο πρόβλημα που εμφανίζει ο υπερβολικά εγκόσμιος χαρακτήρας των εκκλησιών και των πιο πολλών εκκλησιαστικών λειτουργών στην εποχή μας. Σε μιαν εποχή όπως η σημερινή, που στους κόλπους της είναι όλα κρίσιμα και απειλητικά –κρισιμότερα και απειλητικότερα από κάθε κρίση και απειλή που γνώρισε η ιστορία ως τα τώρα-, οι εκκλησίες και οι ηγετικοί λειτουργοί τους πρέπει ν’ αντιληφθούν ότι το βάρος της ευθύνης τους είναι τουλάχιστον ανάλογο μ’ εκείνο που σήκωσαν επάνω τους άλλοτε οι ήρωες, οι μάρτυρες του Χριστιανισμού. Αφού συλλάβουν το μεγάλο και φοβερό κενό μες στη συνείδηση των ανθρώπων της εποχής μας, πρέπει να επιχειρήσουν να το εξουδετερώσουν, όχι μόνο με τη διδασκαλία τους αλλά και με το παράδειγμά τους. Και η διδασκαλία πρέπει ν’ ανταποκριθεί στο πραγματικό νόημα του φοβερού κενού, προχωρώντας από τα σύμβολα και τα δόγματα στην ουσιαστική ενατένιση των προβλημάτων του πόνου και το βάθος του θανάτου. Αν δεν επιχειρήσουν μια τέτοια ηρωική εξόρμηση οι ηγέτες των εκκλησιών –και δεν έλειψαν, βέβαια, οι λίγοι εκείνοι που στα τελευταία χρόνια έκαμαν τα πρώτα βήματα-, τότε η αποστολή τους στην εποχή μας θα έχει αποτύχει και η εκκλησία του Χριστού θα κινδυνεύσει να χαθεί. Οι χριστιανικές εκκλησίες, αφότου εδραιώθηκαν ως θεσμοί εγκόσμιοι, δεν ήταν ποτέ σε μεγάλο βαθμό χριστιανικές. Την ώρα τούτη, όμως, πρέπει να γίνουν, αν θέλουν πραγματικά να διασωθούν. Θα διασωθούν, άλλωστε, σώζοντας τους ανθρώπους που κινδυνεύουν. Αν χαθούν οι άνθρωποι ως συνειδήσεις, θα χαθούν κι αυτές. Τι νόημα θα είχε η εκκλησία χωρίς αληθινούς ανθρώπους;

 

4. Το χρέος, όμως, να ξεπεράσουν κάπως ως άνθρωποι τον εαυτό τους, δεν είναι μόνο χρέος των εκκλησιαστικών λειτουργών· είναι, στην εποχή μας, χρέος και όλων εκείνων που έχουν κάποιαν ευθύνη ηγεσίας σε οποιονδήποτε τομέα της ζωής. Αν γκρεμιστεί ο άνθρωπος μες στο κενό της ψυχής του, δεν θα μπορούν να ισχυρισθούν ότι περίμεναν να τον συγκρατήσει από την πτώση του η εκκλησία. Γιατί θα’ναι, τάχα, υπεύθυνη μονάχα η εκκλησία που τόσο πολύ την παραμέλησαν ή και την αγνόησαν τα κράτη, τα πολιτικά κόμματα, οι ακαδημίες και όλοι οι οργανισμοί της σύγχρονης κοινωνίας;

Η τύχη του ανθρώπου στον κόσμο συνδέεται με την ευθύνη του κάθε ανθρώπου και ειδικότερα με την ευθύνη εκείνων που τολμούν να λένε ότι «ηγούνται». Ο Ιησούς δεν είχε τολμήσει να πει ότι είναι ηγέτης. «Η βασιλεία η εμή ουκ έστιν εκ του κόσμου τούτου· ει εκ του κόσμου τούτου ήν η βασιλεία η εμή, οι υπηρέται αν οι εμοί ηγωνίζοντο, ίνα μη παραδοθώ τοις Ιουδαίοις». Χωρίς να τολμήσει ο Ιησούς να πει ότι είναι εγκόσμιος ηγέτης, έγινε εγκόσμιος μάρτυς της αλήθειας με τους λόγους του και με τις πράξεις του. Όσοι τολμούν να λένε ότι «ηγούνται», όσοι έχουν «υπηρέτες» που είναι ταγμένοι να τους προστατεύσουν από τους «Ιουδαίους», δεν έχουν, τάχα, την υποχρέωση να γίνουν κι αυτοί, ως ένα σημείο, υπεύθυνοι για την αλήθεια, να καταθέσουν έμπρακτα τη μαρτυρία τους για την αλήθεια; Καμιά προηγούμενη εποχή δεν είχε παρουσιάσει τον πληθωρισμό των «ηγετών» που χαρακτηρίζει την εποχή μας. Αμέτρητοι άνθρωποι «ηγούνται», ασκούν σε κάποιον από τους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής ηγετικά καθήκοντα ή μάλλον δικαιώματα. Σαν όχλος προβάλλουν στις μέρες μας οι ηγέτες. Κάθε δεύτερος άνθρωπος έχει την αξίωση να είναι ηγέτης ή και επιβάλλεται συμβατικά ως ηγέτης. Είναι ασύλληπτος ο καταμερισμός των ευθυνών, ο κατακερματισμός της ηγεσίας στην εποχή μας. Και το αποτέλεσμα είναι ότι μειώθηκε –σε κάμποσες μάλιστα περιπτώσεις μηδενίστηκε- το αίσθημα της ευθύνης. Κι ενώ μειώθηκε το αίσθημα της ευθύνης, αυξήθηκε καταπληκτικά το βάρος της, το χρέος. Η εποχή μας ζητάει ό,τι καμιά προηγούμενη εποχή δεν ζήτησε από τους «άρχοντες». Και «άρχοντες», ουσιαστικά, δεν υπάρχουν ή είναι ελάχιστοι. Ίσως, οι καλύτεροι βρίσκονται ανάμεσα στους «αρχομένους», σ’ εκείνους που δεν ηγούνται και που έχουν παραγκωνισθεί.

 

5. Η εποχή μας ζητάει πίστη. Τη ζητάει πραγματικά ή μήπως μονάχα νομίζω ότι τη ζητάει;

Η εποχή δεν ζητάει, βέβαια, τίποτα. Αλλά επειδή της λείπει η πίστη, γι’ αυτό κάνω την υπόθεση ότι ζητάει ό,τι της λείπει. Όταν μας λείπει ο ύπνος, ζητάμε να κοιμηθούμε. Η πίστη, όμως, είναι εγρήγορση· είναι η πιο έντονη και πιο μεγάλη εγρήγορση της ψυχής. Μας λείπει, τάχα, η κατάσταση που λέγεται εγρήγορση, μ’ ένα αίσθημα εξίσου κυριαρχικό όπως είναι η νύστα που αισθανόμαστε όταν μας λείπει ο ύπνος; Δυστυχώς, όχι. Κι όμως κάνω την υπόθεση –αισθάνομαι την ανάγκη να την κάνω- ότι η εποχή μας ζητάει εκείνο που της λείπει. Χωρίς να αισθάνεται η ίδια η εποχή μας τι της λείπει, το αισθάνομαι εγώ για λογαριασμό της. Έτσι δικαιολογώ κάπως και την παρουσία μου μέσα της. Τη δικαιολογώ, βέβαια, πολύ λιγότερο απ’ ό,τι δικαιολογούν τη δική τους παρουσία οι περισσότεροι άνθρωποι. Ίσως έχουν δίκιο οι περισσότεροι, για τον εαυτό τους· ωστόσο, έχω κι εγώ κάποιο δίκιο για τον εαυτό μου.

Η πίστη που η εποχή μας ζητάει (ή που νομίζω ότι τη χρειάζεται) είναι μπροστά μας. Μήπως κατάφερε η γνώση να καταργήσει το θάνατο –ή, έστω, να εξερευνήσει το χώρο του- για να μπορώ να πω ότι δεν χρειαζόμαστε την πίστη; «Θάνατός εστιν οκόσα εγερθέντες ορέομεν», πρέπει να εξακολουθούμε να λέμε και σήμερα, όπως έλεγε ο Ηράκλειτος στη στροφή του 6ου προς τον 5ο αιώνα π.Χ.. Μήπως κατάφερε η επιστήμη να καταργήσει τον πόνο –ή, έστω, να συλλάβει το νόημά του- για να μπορώ να πω ότι δεν χρειαζόμαστε την πίστη; Μ’ όλα τ’ αναισθητικά που έχει εφεύρει η εποχή μας, ο πόνος υπάρχει και μένει κυρίαρχος. Είναι αδύνατο ν’ αφομοιώσουμε τον πόνο ή το θάνατο χωρίς την πίστη. Σε τι, όμως, πρέπει να πιστεύουμε; Ποια είναι, τάχα, η πίστη η αληθινή; Είναι, τάχα, «πίστη» η κάθε μεταφυσική τάση της ψυχής; Δεν υπάρχει πίστη αληθινή και πίστη ψεύτικη; Ποιο είναι, τάχα, το κριτήριο που μας κάνει να διακρίνουμε την αληθινή από την ψεύτικη πίστη;

Ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ, στο διήγημά του «Ο Ιησούς Χριστός στη Φλάντρα», μας περιγράφει, βασισμένος σε μια παλιά φλαμανδική παράδοση, ένα θαύμα. Μια βάρκα που έκανε τη συγκοινωνία μεταξύ Μίντελμπουργκ και Οστάνδης, ανατράπηκε από τα κύματα και οι φτωχοί επιβάτες σώθηκαν - ακολούθησαν, βαδίζοντας επάνω στη θάλασσα, έναν άγνωστο ταξιδιώτη που είχε μπει την τελευταία στιγμή στη βάρκα-, ενώ οι αριστοκράτες και οι πλούσιοι, κι ανάμεσά τους μάλιστα κι ένας επίσκοπος, πνίγηκαν. Οι φτωχοί είχαν την πίστη μέσα τους και τόλμησαν ν’ ακολουθήσουν τον άγνωστο με το φωτεινό πρόσωπο. Ο άγνωστος τους είπε: «Όσοι έχουν πίστη, θα σωθούν· ας με ακολουθήσουν». Τον ακολούθησαν και σώθηκαν. Πού, τάχα, πήγαν ακολουθώντας τον άγνωστο (τον Ιησού); Η παράδοση λέει ότι έφθασαν στην ακτή της Οστάνδης. Και σώθηκαν. Και έζησαν. Η παράδοση μας λέει μονάχα αυτό. Δεν μπορεί να σώθηκαν μόνο και μόνο από τη θύελλα και το ναυάγιο και να εξασφάλισαν μονάχα την παράταση της επίγειας ζωής τους. Ο Μπαλζάκ δεν θέλησε να προχωρήσει πέρ’ από την παράδοση. Όσοι ακολούθησαν τον ξένο ταξιδιώτη επάνω στα ύδατα, δεν εξασφάλισαν μονάχα την παράταση της επίγειας ζωής τους και δεν έφθασαν μόνο στην ακτή την Οστάνδης. Το θαύμα που προκαλεί η πίστη δεν έγκειται στην επίγεια πραγματοποίηση του αδύνατου. Έγκειται σε κάτι πολύ περισσότερο, πολύ μεγαλύτερο. Όσοι ακολούθησαν τον ξένο ταξιδιώτη μπήκαν, ζώντας, στην αιωνιότητα και άραξαν, χωρίς καν βάρκα (γιατί η βάρκα τους είχε ανατραπεί), στην ακτή του Αγνώστου, στην ακτή του Απειρου. «Ιδού γαρ η βασιλεία του Θεού εντός υμών εστιν». Τι σημαίνουν οι λόγοι αυτοί του Ιησού; Σημαίνουν κάτι πολύ απλό και μεγάλο. Σημαίνουν και ακριβώς αυτό είναι το θαύμα- ότι όποιος πιστεύει, έχει από σήμερα την αιωνιότητα μέσα του. Κι αυτός ο Αντρέ Ζιντ, παρ’ όλη τη δυστροπία του πνεύματός του, ερμηνεύει με τον ίδιο τρόπο τους διάφορους υπαινιγμούς του Ιησού που συγχωνεύουν το επίγειο παρόν με την αιωνιότητα. Παλεύοντας με τον αμαρτωλό και ολιγόπιστο εαυτό του- κι η πάλη του ήταν τίμια και ηρωική- διατυπώνει ο Αντρέ Ζιντ την ερμηνεία αυτή στα σημειώματά του εκείνα, που με τον τίτλο «Numquid et tu…?» έχουν ενσωματωθεί στο Ημερολόγιό του. Κι ένα πνεύμα που πλησίασε ακόμα περισσότερο την αλήθεια, ο Αλφόνσος ντε Σατωμπριάν, διατυπώνει την ίδια ερμηνεία με τ’ ακόλουθα σημαντικά λόγια που βρίσκονται στο βιβλίο του Συγγράμματα της άλλης όχθης: «Ο Ιησούς είπε: η βασιλεία η εμή ουκ έστιν εκ του κόσμου τούτου και: η βασιλεία του Θεού εντός υμών εστιν. Λοιπόν, αν η βασιλεία του Θεού, που είναι εντός υμών, δεν είναι εκ του κόσμου τούτου, αυτό θα πει ότι πραγματικά υπάρχει εντός υμών, από σήμερα, κάποιος που δεν είναι εκ του κόσμου τούτου». Ποιος είναι, τάχα, αυτός ο κάποιος; Εσύ  ο ίδιος.

Ναι, εσύ ο ίδιος. Ποιος είσαι εσύ; Εσύ είσαι και τούτος εδώ, ο στιγμιαίος και ανύπαρκτος, αλλά και εκείνος, ο αιώνιος και υπαρκτός. Ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε λέει στο Ωρολόγιο (στο πρώτο βιβλίο, «Το βιβλίο του μοναχικού βίου») μιλώντας στον Θεό; «Το ξέρεις, τάχα, ότι εδώ και μια στιγμούλα ήμουν ανύπαρκτος; Μου λες όχι. Κι αισθάνομαι, φτάνει να μη βιαστώ, πως δεν μπορώ ποτέ να ’χω παρέλθει». Ο Ρίλκε το ξέρει καλά, καλύτερα από κάθε άλλον: μέσα στον άνθρωπο υπάρχει κάποιος που δεν είναι εκ του κόσμου τούτου και δεν παρέρχεται ποτέ. Δεν παρέρχεται, αρκεί να μη βιαστεί. Αν βιαστείς, παρέρχεσαι. Είναι, λοιπόν, στο χέρι σου να είσαι αιώνιος; Στο χέρι σου είναι, ναι. Η σύλληψη αυτή του Ρίλκε είναι από τις πιο θαυμαστές. Στην επιστολή «προς Ρωμαίους» λέει ο Παύλος «Τη γαρ ελπίδι εσώθημεν·ελπίς δε βλεπομένη ουκ έστιν ελπίς· ό γαρ βλέπει τις, τι και ελπίζει; Ει δε ό ου βλέπομεν ελπίζομεν, δι’ υπομονής απεκδεχόμεθα». Η υπομονή είναι ο όρος της αιωνιότητας· η βιασύνη σε κάνει να ’σαι παρελθόν και όταν ακόμα νομίζεις ότι ανήκεις στο παρόν. Η σύλληψη του Ρίλκε είναι ανάλογη με τη σύλληψη του Παύλου. Ανάλογη, κι όμως απόλυτα πρωτότυπη. Οι συλλήψεις αυτές, παράλληλες και απόλυτα πρωτότυπες, ξεπερνούν τα όρια του νου. Δυο τρεις άνθρωποι σε κάθε αιώνα ξεπερνούν τόσο αποφασιστικά τα όρια του νου. Και λένε όσα ξέρει, χωρίς να μπορεί και να τα πει, ο «κάποιος» που υπάρχει μέσα μας και που δεν είναι εκ του κόσμου τούτου. Οι άνθρωποι αυτοί, οι δυο τρεις σε κάθε αιώνα, κάνουν την πίστη, που μπορεί να υπάρχει μες στον καθένα μας, λόγο. Λόγο ανθρώπινο και ωστόσο αιώνιο.

 

6. Δεν υπάρχει λογικό κριτήριο που θα μου επέτρεπε να ορίσω τι είναι πίστη ή να ξεχωρίσω την πίστη την αληθινή από την «ψευδή». Το πιο εντυπωσιακό και πιο απροσδόκητο κριτήριο επινόησε και εχρησιμοποίησε η Σιμόν Βέιλ. Η σπουδαία αυτή γυναίκα είπε: «Η δημιουργία, από την πλευρά του Θεού, δεν είναι μια πράξη επεκτατική του εαυτού του, αλλά μια υποχωρητική, απαρνητική πράξη. Ο Θεός και όλα τα δημιουργήματά του είναι κάτι λιγότερο από τον Θεό μόνο του. Ο Θεός δέχθηκε αυτή τη μείωση… Οι θρησκείες που κατανόησαν την απάρνηση αυτή, την εθελούσια αυτή έκλειψη του Θεού, τη φανερή απουσία του και τη μυστική παρουσία του επί της γης, μόνον αυτές είναι οι αληθείς θρησκείες… Εκείνες που εμφανίζουν τη θεότητα να προστάζει παντού όπου έχει την εξουσία να προστάζει, είναι θρησκείες ψευδείς. Ακόμα και αν είναι μονοθεϊστικές, είναι ειδωλολατρικές».

Οι λόγοι αυτοί της Σιμόν Βέιλ συνιστούν μιαν από τις πιο βαθιές συλλήψεις που έχουν γίνει στους αιώνες. Η σύλληψη, όμως, αυτή βασίζεται στην πιο ποιητική λογική που έχει ποτέ υπάρξει, και που δεν παύει να είναι λογική. Και η λογική δεν μπορείνα μας δώσει το κριτήριο για να διακρίνουμε την αληθινή πίστη από την ψευδή. Αν μπορούσαμε να ορίσουμε την πίστη όπως ορίζουμε τη γνώση, τότε και η πίστη θα ήταν πεπερασμένη, όπως ακριβώς και η γνώση. Η πίστη είναι μια μεγάλη μεταφυσική εμπειρία. Είναι η μεταφυσική συμβίωση της ψυχής μας με όσα είναι πέρ’ από τη γνώση και τη ζωή μας. Οι περισσότεροι θεολόγοι, συγχέοντας την πίστη με τη γνώση, προσπαθούν να προσδιορίσουν και το περιεχόμενο που πρέπει να ’χει η πίστη. Το περιεχόμενο, όμως, είναι άπειρο και δεν προσδιορίζεται. Δεν μπορεί ν’ αρκέσθηκε ο Ιησούς να οδηγήσει τους πιστούς –τους ταγμένους να σωθούν- στην ακτή της Οστάνδης. Και το πιο μεγάλο θαύμα, ως επίγεια πραγματοποίηση του αδύνατου, είναι μικρό. «Μην κάνεις για χατίρι μου κανένα θαύμα», λέει σ’ ένα στίχο του, μιλώντας στον Θεό, ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε (Ωρολόγιο, βιβλίο δεύτερο, «Το βιβλίο της προσκυνητικής οδοιπορίας»). Και το λέει αυτό ο Ρίλκε, αφού, λίγο πριν, σε μερικούς άλλους στίχους του, μας βεβαιώνει ότι ξέρει πως ο Θεός θα μπορούσε «ν’ ανοίξει τις φλέβες των βουνών», ικανοποιώντας «τους νωθρούς και τους ονειροπόλους» που, για να πιστέψουν, θέλουν να ιδούν και τα «βουνά να αιμορραγούν». Και προσθέτει ο Ρίλκε μιλώντας στον Θεό: «Δεν θέλω από σένα καμιά ματαιότητα που θ’ αποδείξει την ύπαρξή σου». Αυτό είναι το αίτημα του αληθινού πιστού. Η πίστη πάει πολύ πιο μακριά από το θαύμα. Δεν χρειάζεται η πίστη το θαύμα. Ό,τι κι αν δούμε στον κόσμο –κι αν ακόμα δούμε να γίνει δυνατό το αδύνατο-, η φυσική αυτή εμπειρία μας δεν είναι πίστη. Ο Θωμάς έγινε ο πατέρας των θεολόγων. Πιστοί είναι ίσως και αυτοί, αλλά η πίστη τους είναι λίγη. Η μεγάλη πίστη βρίσκεται πέρ’ από τη θεολογία και τη θεογνωσία. Βρίσκεται μες στην ψυχή εκείνων που, όπως είπε ο Ιησούς, δεν είδαν τίποτα και ωστόσο πίστεψαν. Ο πόνος και ο θάνατος –και όχι το θαύμα, όχι ο «τύπος των ήλων»- είναι ο μεγάλος δρόμος προς την πίστη. Η πίστη είναι εμπειρία μεταφυσική και όχι φυσική.

Ο Ιησούς έκαμε θαύματα. Ο Μωυσής έκαμε, επίσης, θαύματα μεγάλα. Δεν είναι, λοιπόν, τα θαύματα που πείθουν ότι ο Ιησούς εθεράπευσε έναν άρρωστο για να πείσει τους υγιείς και δύσπιστους ότι είναι Θεός. Ο Ιησούς εθεράπευσε μόνο και μόνο για να θεραπεύσει. Μόνο και μόνο από αγάπη προς τον άρρωστο. Το θαύμα, ακριβώς, που δεν έκαμε, ήταν ένα γεγονός πολύ μεγαλύτερο από τα θαύματα που είχε κάμει. «Άλλους έσωσεν, εαυτόν ου δύναται σώσαι», έλεγαν οι αρχιερείς, οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι, εμπαίζοντας τον Εσταυρωμένο. Η παράλειψη του θαύματος, την ώρα που με το θαύμα θα έσωζε τον εαυτό του, ήταν μια απόδειξη για τη θεία του υπόσταση πολύ μεγαλύτερη απ’ όλα μαζί τα θαύματα που είχε κάμει, σώζοντας άλλους, ο Ιησούς.

 

Συνέχεια στο επόμενο

                                                                               

Από το βιβλίο του Π. Κανελλόπουλου  «Ο Χριστιανισμός και η εποχή μας», Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ, 2004

 

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006