ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2002

  1. Τι βραδύνεις;
  2. Η Λατρεία στη Διαμόρφωση του Χριστιανικού Χαρακτήρα
  3. Έργα και Ημέρες του Theodore Beza
  4. Η Προσευχή της Λατρείας
  5.  

Τι βραδύνεις;

του Μ. Β. Κυριακάκη

 

"Επειδή εβράδυνεν..." Γένεσ. 19:16

"Ω ανόητοι και βραδείς..." Λουκ. 24:25

 

Η βία στην πρακτική ζωή δεν είναι πάντοτε ωφέλιμη. Ο βιαστικός άνθρωπος μπορεί να κάμη πολλά λάθη που ένας πιο συστηματικός και σταθερός τα αποφεύγει. Είναι πράγματα που μόνο με ηρεμία και υπομονή μπορούμε να επιτύχουμε.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η αργοπορία μπορεί να σημάνη όλεθρο. Μέσα σε ορισμένα χρονικά όρια είμαστε αναγκασμένοι να ενεργήσουμε, αλλοιώς χάνουμε ευκαιρίες πολύτιμες. Ή χάνουμε τον ίδιο τον εαυτό μας. Μπροστά σ' έναν κίνδυνο έξαφνα οφείλουμε να ενεργήσουμε αστραπιαία. Ξεσπάει μια φωτιά. Αν εγκαίρως δεν την σβύσουμε μπορεί να φέρη καταστροφή. Πέρα από μια ορισμένη στιγμή είναι αδύνατο πια να την αναχαιτίσουμε. Δίνεται το σήμα κινδύνου σ' ένα καράβι που βρίσκεται στο πέλαγος. Αν οι επιβάτες δεν τρέξουν αμέσως να πάρουν τα σωσσίβιά τους και να βρεθούν στις βάρκες είναι βέβαιο πως θα χαθούν για πάντα...

Οι αρχαίοι είχαν μια επιγραμματική οδηγία που ισορροπούσε αυτά τα δυο: τη βραδύτητα και τη βία: Έλεγαν: "Σπεύδε βραδέως"! Δηλαδή σκέψου με ψυχραιμία και έπειτα σπεύσε! Μην παίρνεις βιαστικές αποφάσεις. Μα όταν πάρεις μια απόφαση σπεύσε να την εκτελέσης. Ο λόγος του Θεού έχει μια ακόμα πιο σημαντική εξισορρόπηση: Μας λέει να τρέχουμε με υπομονή τον αγώνα που έχουμε μπροστά μας (Εβρ. 12:1). "Ας τρέχωμεν μεθ' υπομονής τον προκείμενον εις ημάς αγώνα". Καλούμεθα να τρέξουμε... Να εισέλθουμε με σπουδή στη Βασιλεία του Θεού. Όπως είπε ο Κύριός μας: "η Βασιλεία του Θεού βιάζεται και οι βιασταί αρπάζουσιν αυτήν...". Η αργοπορία, η βραδύτητα στην πνευματική ζωή μπορεί να αποβή μοιραία.

Κλασσικό παράδειγμα αυτό της επικίνδυνης βραδύτητας είναι ο Λωτ. Το διαβάζουμε στο βιβλίο της Γενέσεως (19:16). Οι απεσταλμένοι του Θεού είπαν στο Λωτ: Φεύγα! Φεύγα γρήγορα από τα Σόδομα... Σπεύσε! Μη χάνεις ούτε λεπτό. Αντί όμως να ξεκινήση αμέσως, εβράδυνε. Καθυστερούσε αδικαιολόγητα και επικίνδυνα.

Δεν είχε καμμιά αμφιβολία ότι έπρεπε να φύγη. Έκανε ό,τι μπορούσε για να πείση τους γαμπρούς του να φύγουν κι αυτοί για να ξεφύγουν τον όλεθρο. Όμως εβράδυνε τόσο ώστε αναγκάστηκαν οι απεσταλμένοι του Θεού να τον πάρουν από το χέρι και να τον βγάλουν μαζί με τη γυναίκα του και τις κόρες του δια της βίας... (Γένεσ. 19:15-16)

Ήταν η ευσπλαχνία του Θεού που εχρησιμοποίησε αυτό το έσχατο μέσο.

Γι' αυτό όμως ο Λωτ έδειξε αυτό το πνεύμα της βραδύτητας; Σε όλα τα κοσμικά και επίγεια ο Λωτ ήταν γρήγορος, σβέλτος, έξυπνος. Είχε ικανότητες, διορατικότητα, τάλαντα εξαιρετικά. Με μια ματιά που έριξε όταν ο Αβραάμ του είπε να διαλέξη κατά πού να πορευθή, χωρίς δισταγμό έκαμε την επιλογή του. Διέκρινε αμέσως το συμφέρον του! Και γι' αυτό απέκτησε τόση περιουσία... Ήταν ακόμα άνθρωπος ηθικός, τίμιος, ενάρετος. Η Γραφή τον ονομάζει "δίκαιον". Ο δίκαιος Λωτ που στενοχωριόταν να βλέπη την διαφθορά στην κοινωνία των Σοδόμων. Δεν του έλειπε ούτε το θάρρος...

Στα πνευματικά όμως είχε μια βραδύτητα να αντιληφθή. Έξυπνος στα κοσμικά. Βραδύς και κοντόφθαλμος στα πνευματικά. Αφού όταν είδε την περίχωρο των Σοδόμων του φάνηκε σαν να ήταν ο παράδεισος του Θεού.

Είναι ακριβώς αυτό το λάθος που κάμνουν τόσοι έξυπνοι, καλοί, τίμιοι άνθρωποι. Τετραπέρατοι στις επιχειρήσεις. Δεν χάνουν ευκαιρία. Όμως έχουν μια τρομερή μυωπία και βραδύτητα να αντιληφθούν τα αιώνια πράγματα. Τους ειδοποιεί ο Θεός. Τους επισκέπτεται. Οι απεσταλμένοι του Θεού τους προσκαλούν. Τους παροτρύνουν. "Εξέλθετε!" Κίνδυνος...

Τα σημερινά Σόδομα είναι ακόμα πιο επικίνδυνα από ό,τι ήταν τα Σόδομα και Γόμορρα των ημερών του Λωτ. Κινδυνεύουμε κάθε μέρα. Κάθε ώρα. Κάθε στιγμή. Τα παιδιά σου κινδυνεύουν. Εξασφάλισες περιουσία υλική γι' αυτά, αλλά κινδυνεύεις να χάσεις όχι μόνον την περιουσία που οπωσδήποτε μια μέρα θα τη χάσεις, γιατί θα την αφήσεις πίσω σου. Αλλά κινδυνεύεις να χάσης και τα παιδιά σου...

Το Ευαγγέλιο σε προσκαλεί: πάρε την γυναίκα σου· πάρε τα παιδιά σου· μη μένεις μέσα σ' αυτό το ηθικό και πνευματικό περιβάλλον. Θα συναπολεσθής και συ μέσα στην ανομία των Σοδόμων... Έλα στον Χριστό.

Έρχεται η οργή του Θεού. Σπεύσε εκεί που υπάρχει σωτηρία. Σπεύσε στο καταφύγιο. Τι βραδύνεις;

Αλλά πώς μας ειδοποιεί ο Θεός σήμερα; Τότε έστειλε τους αγγέλους Του. Πού είναι οι άγγελοι σήμερα που μας προτρέπουν;

Το πρώτο και κύριο μέσο που ο Θεός χρησιμοποιεί είναι ο Λόγος Του. Ο Πέτρος την ημέρα της Πεντηκοστής αυτό έκαμε: εσήμανε τον κώδωνα του κινδύνου. Σώθητε εκ της διεστραμμένης αυτής γενεάς...

Και από τότε, παντού όπου κηρύσσεται το Ευαγγέλιο αυτή η επείγουσα πρόσκληση απευθύνεται προς τον άνθρωπο: Τι βραδύνεις; Η θύρα είναι ανοικτή. Σήμερον εάν της φωνής αυτού ακούσητε... Σήμερον είναι καιρός ευπρόσδεκτος, σήμερον είναι ημέρα σωτηρίας... Όλη η Γραφή είναι γεμάτη από την προτροπή να σπεύσουμε όσο η αγκάλη του Χριστού είναι ανοικτή μπροστά μας και μας περιμένει...

Το Άγιον Πνεύμα ψιθυρίζει μέσα στην καρδιά μας. Μη αναβάλης. Του Φαραώ το σύνθημα είναι αύριο. Αλλά αυτό το αύριο δεν έρχεται ποτέ... Το Πνεύμα λέει σήμερα! Τώρα! Πριν έλθουν οι κακές μέρες και φτάσουν τα χρόνια που θα λες: Δεν έχω ευχαρίστηση γι' αυτά. Πριν σκοτισθή ο ήλιος και το φως και το φεγγάρι και τα αστέρια· πριν γυρίσουν τα σύννεφα μετά τη βροχή· όταν θα τρέμουν τα πόδια σου· και κλονίζεσαι ολόκληρος· όταν τα δόντια θα πάψουν να αλέθουν γιατί λιγόστεψαν· και τα μάτια που είναι ανοιχτά σαν παράθυρα, κλείσουν και μαυρίσουν...

Ναι! Το πνεύμα ψιθυρίζει, εμπρός! Τι βραδύνεις;

Και οι περιστάσεις... Η νύχτα στον κόσμο προχώρησε. Κυνισμός παντού. Ξεχείλισμα της ανομίας. Βούρκος η ζωή. Πουθενά δικαιοσύνη. Πουθενά ειρήνη. Ειρήνη, ειρήνη και δεν υπάρχει ειρήνη! Τι βραδύνεις; Ο ερχόμενος έρχεται...

Η συνείδηση: Τι βραδύνεις; Ξεκαθάρισε τη θέση σου. Μην ξεγελιέσαι. Όλα είναι μάταια γύρω σου. Δεν θα βρεις χαρά στον κόσμο. Ούτε ασφάλεια. Ουτοπίες πολλές υπάρχουν. Πολιτικές και κοινωνικές. Αλλά το βλέπεις η ιστορία διαγράφει κύκλους και πάλι ο άνθρωπος μένει μπλεγμένος και χαμένος. Μη βραδύνεις να ασφαλισθής μέσα στην κιβωτό.

Υπάρχει μια αρχαία ιστορία πολύ διδακτική. Ήταν ο Αρχίας, άρχοντας ή τύραννος των Θηβών, ικανότατος πολεμάρχης. Στο 372 π.Χ. έγινε κύριος του κράτους των Θηβών. Πανίσχυρος. Ένα βράδυ, τον ίδιο χρόνο που είχε καταλάβει την εξουσία, διοργάνωσε συμπόσιο για τους φίλους του. Οι αντίπαλοί του είχαν οργανώσει επίθεση εναντίον του. Κατέβαιναν από την Αθήνα. Κάποιος φίλος του έσπευσε να τον προειδοποιήσει. Έστειλε επιστολή. Η επιστολή έφτασε στην ώρα που γλεντούσε... Διάβασέ την αμέσως. Είναι σπουδαία. Ες αύριον τα σπουδαία!... Και την έβαλε κάτω από το μαξιλάρι του... Την ίδια νύχτα έπεσε η πόλη...

Αύριο!

"Ω ανόητοι και βραδείς την καρδίαν..." (Λουκ. 24:25).

"Και τώρα τι βραδύνεις;" I

Ο Μ. Β. Κυριακάκης (1905-1989) υπήρξε τρίτος εκδότης του περιοδικού.

 

 

 

Η Λατρεία στη Διαμόρφωση του Χριστιανικού Χαρακτήρα /2

 

του αιδ. Στ. Δεληγιάννη

Η Λατρεία & η Κινητοποίησή της: Μαρτυρία στον Κόσμο

Μέχρι τώρα έχουμε δει τι είναι λατρεία, ποιος ο χαρακτήρας της και ποια η επίδρασή της στη διαμόρφωση του χριστιανικού χαρακτήρα. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να δούμε την επίδραση της λατρείας στην κινητοποίηση της κοινότητας της πίστης, για μαρτυρία στον κόσμο.

Κάποιοι άνθρωποι των εκκλησιών μας θεωρούν ότι ο πρωταρχικός σκοπός της Εκκλησίας είναι η εκπλήρωση της Μεγάλης Αποστολής. Ωστόσο, της αντίληψης αυτής διαφεύγει το γεγονός ότι για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού αναγκαία είναι η παρουσία του πνευματικού εκείνου 'καυσίμου,' που δεν είναι άλλο από τη ζωή και το ξεχείλισμα της λατρείας. Ο γνωστός θεολόγος και ποιμένας John Piper, μας θυμίζει σχετικά, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για κάθε τοπική εκκλησία και για την Εκκλησία εν γένει:

"Οι ιεραποστολές δεν είναι ο τελικός σκοπός της Εκκλησίας. Η λατρεία είναι. Οι ιεραποστολές υπάρχουν επειδή η λατρεία υπάρχει. Η λατρεία είναι ο τελικός σκοπός κι όχι οι ιεραποστολές, διότι τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το Θεό κι όχι γύρω από τον άνθρωπο...Συνεπώς, η λατρεία είναι η κινητήρια δύναμη (το 'καύσιμο') κι ο σκοπός των ιεραποστολών. Είναι ο σκοπός των ιεραποστολών, διότι απλούστατα, μέσω αυτών στοχεύουμε να φέρουμε τα έθνη εμπρός στην ευφρόσυνη παρουσία της δόξας του Θεού. Ο σκοπός των ιεραποστολών είναι η χαρά των εθνών εμπρός στη μεγαλοσύνη του Θεού (Ψαλμ. 67:3-4, 97:1)...Παράλληλα όμως, η λατρεία είναι η κινητήρια δύναμη (το 'καύσιμο') των ιεραποστολών. Η αγάπη κι ο πόθος για το πρόσωπο του Θεού προηγείται της ευλογίας του Θεού μέσω του κηρύγματος...Όπου η φλόγα της αγάπης αυτής είναι εξασθενημένη, τότε ο ζήλος για μαρτυρία στον κόσμο θα είναι εξασθενημένος. Εκκλησίες οι οποίες δεν έχουν ως επίκεντρο της πνευματικής τους ζωής την εξύψωση του μεγαλείου και της ομορφιάς του Θεού, σπανίως έχουν τη δυνατότητα να μεταλαμπαδεύσουν με θέρμη την επιθυμία της "διακήρυξης της δόξας του Θεού στα έθνη" (Ψαλμ.96:3)1

Όσο περισσότερο κάποιος μπορεί να διακρίνει μέσα σε μια εκκλησία ένα αληθινό πνεύμα και ζωή λατρείας, ευαγγελισμού και ιεραποστολών, τόσο βέβαιος μπορεί να είναι για την πνευματική υγεία αυτής της συγκεκριμένης τοπικής εκκλησίας.

Η Ευαγγελική θεολόγος Marva Dawn, θεωρεί την πιστότητα στη λατρεία ως το ύψιστο δώρο που μπορεί κάποιος (είτε άτομο είτε τοπική εκκλησία) να έχει, ώστε να ανταποκριθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις όποιες ανάγκες των ανθρώπων και του κόσμου.2 Η αληθινή λατρεία κινητοποιεί και προσκαλεί την κοινότητα της πίστης να πλησιάσει και ν' αγγίξει με την αγάπη του Θεού τον κόσμο.

Η Λατρεία και το Πολιτισμικό της Πλαίσιο

Ο λόγος που αναφέρομαι στο θέμα αυτό, είναι επειδή το θεωρώ πολύ σημαντικό για την λατρεύουσα εκκλησιαστική κοινότητα σήμερα, οποιασδήποτε χριστιανικής ομολογίας, ώστε αυτή να αποτελεί διαρκώς και διαχρονικά μία γνήσια έκφραση αυτού που ο Κύριος Ιησούς ζήτησε απ' τον Πατέρα Του για τους δικούς Του στην αρχιερατική Του προσευχή (Ιωάν.17:18, 9-17), δηλαδή, μία γνήσια έκφραση της ζωής του Ουρανού μέσα στην - εκάστοτε - κοινωνία που βρίσκεται (άλλωστε και ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός έζησε ως ένας σύγχρονος - για την εποχή Του - Ιουδαίος, μέσα στο συγκεκριμένο περιβάλλον/ κοινωνία της εποχής Του).

Καθώς ζούμε μέσα σ' ένα πλαίσιο όπου η Ελληνική πολιτισμική παράδοση, με ιδιαίτερο ύφος και αξίες, επικρατεί (ιδιαίτερο είδος μουσικής, έναν πιο ανατολικού τύπου τρόπο ζωής), καθώς και η Ορθόδοξη χριστιανική εκκλησιαστική παράδοση, με πολλά στοιχεία που αποδίδουν ένα ιδιαίτερα λειτουργικό και πιο συντηρητικό - εν σχέσει με το δυτικό κόσμο - ύφος εκκλησιαστικής ζωής και λατρείας (λ.χ. χρήση εποπτικών μέσων: ζωγραφική τέχνη, παραστάσεις κ.ά., συγκεκριμένο είδος μουσικής: βυζαντινό, η χρήση των - ιδιαίτερα ανατολικών - πατέρων της Εκκλησίας: ανατολική θεολογία, κ.ά.), θεωρώ ότι είναι αφελές εάν όχι αλαζονικό ως Ευαγγελική κοινότητα εν γένει, να αγνοούμε εκούσια και διαρκώς αυτό το συγκεκριμένο πολιτισμικό και θρησκευτικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο, είτε το θέλουμε είτε όχι, ζούμε.

Θαρρεί κανείς, εάν κάποιος βρεθεί σε κάποια Εκκλησία της εν γένει Ευαγγελικής κοινότητας στην Ελλάδα, ότι βρίσκεται σε μια εκκλησία...του εξωτερικού, με πολλά δυτικά στοιχεία (το ύφος των ευκτήριων οίκων, το είδος της μουσικής, κ.ά.), ή ως να βρίσκεται η συγκεκριμένη Εκκλησία μέσα σε ένα αποστειρωμένο από το άμεσο περιβάλλον κόσμο. Θεωρώ ότι αποτελεί ασοφία εάν όχι υπεροψία για την εν γένει Ευαγγελική κοινότητα να εξαιρεί σχεδόν συλλήβδην - ακόμη και τα καλά στοιχεία - που βρίσκονται μέσα στην Ορθόδοξη λειτουργική λατρεία και παράδοση και στην Ελληνική πολιτισμική παράδοση, ως να μην έχουν τίποτε το καλό να προσφέρουν,3 και θα πρέπει να φωνάξουμε κάποια στιγμή, "Έως εδώ!!!". Δεν μπορούμε ως Ευαγγελικές Εκκλησίες να ζούμε σαν να είμαστε...στην Αμερική ή οπουδήποτε αλλού εκτός Ελλάδος, εάν επιθυμούμε πραγματικά να μας βλέπουν οι ομοεθνείς μας ως μέρος αυτής της χώρας και να μας πλησιάζουν δίχως ιδιαίτερες προκαταλήψεις που αφορούν τον ευαίσθητο αυτό τομέα.4

Ο γνωστός Ευαγγελικός ιστορικός και μουσουργός Donald Hustad το ονομάζει αυτό ως "καταστροφική εικονομαχία", την οποία και ορίζει ως "δραστικό ξεκαθάρισμα από διάφορα στοιχεία λατρείας, μέχρι, μερικές φορές, του σημείου της αποβολής ουσιωδών στοιχείων της λατρείας μαζί με τα όχι ουσιώδη".5 Σε άρθρο του στο Αμερικανικό περιοδικό Atlantic Monthly (τεύχος Αυγούστου 1996) αναφέρει σχετικά με αυτή τη νοοτροπία της "καταστροφικής εικονομαχίας":

"Όχι σύμβολα. Όχι σταυροί. Όχι τήβεννοι. Όχι ιερατικά κολάρα. Όχι στασίδια, Όχι ακαταλαβίστικη γλώσσα. Όχι ικεσίες. Όχι φωτιά, όχι κεριά. Όχι όργανο. Όχι μονότονους ύμνους του 18ου αιώνα. Όχι μυσταγωγική ιεροτελεστία. Όχι Κυριακάτικες επίσημες φορεσιές. Όχι δίσκοι λογίας".6

Η Marva Dawn χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο φαινόμενο ως "φθηνό ξεκαθάρισμα/ ξεσκαρτάρισμα" εκ μέρους της Εκκλησίας και "πέταμα του μωρού μαζί με το νερό του μπάνιου του".7 Η χρήση στοιχείων από το άμεσο πολιτισμικό πλαίσιο δεν είναι μόνο κάτι το χρήσιμο και βοηθητικό, αλλά και αναγκαίο, καθώς μπορούν να μας συνδέσουν ως Εκκλησία του σήμερα με όλους εκείνους τους ανθρώπους που προηγήθηκαν ημών και υπηρέτησαν τη βουλή του Θεού με κάποιο χρήσιμο κι ευλογημένο τρόπο (Πράξεις 13:36). Επίσης όμως, μπορούν να μας συνδέσουν και με κάποια καλά στοιχεία της ίδιας μας της πολιτισμικής κληρονομιάς και παράδοσης.

Ως επίλογο θα ήθελα να χρησιμοποιήσω τα πολύ πετυχημένα λόγια της Marva Dawn σχετικά με το πάντα επίκαιρο ερώτημα που ταλανίζει ενίοτε τις εκάστοτε τοπικές Εκκλησίες, "Ποιο άραγε, αποτελεί το καταλληλότερο - εάν όχι καλύτερο - είδος λατρείας; Το παλαιό ή το νέο;", τα οποία είθε να μας προβληματίσουν θετικά και να μας καταστήσουν λίγο ακόμη πιο σοφούς όταν ξεκινούμε να συζητάμε το ζήτημα της λατρείας ή ζητήματα σαν κι αυτό.

"Τόσο οι καινούργιοι όσο και οι παλαιοί τρόποι λατρείας μπορούν να είναι εξίσου ευπρόσδεκτοι σε κάποιον που είναι νέος σε μια εκκλησία. Το καλωσόρισμα ωστόσο κάθε είδους λατρείας, εξαρτάται από τη ζωτικότητα που αυτό φέρει και έχει. Αυτή η ζωτικότητα μπορεί να χαρακτηρίζει είτε το παλαιό είτε το καινούργιο είδος λατρείας, που όμως φέρει και έχει ως κύρια χαρακτηριστικά του τη ζωντανή παρουσία του Θεού και τη δημόσια ανάμειξη της εκκλησιαστικής κοινότητας. Οι επισκέπτες θα ελκυστούν από εκείνο το είδος της λατρείας, όπου οι συμμετέχοντες αγαπούν αυτό που κάνουν, κι αυτό επειδή ο ζωντανός Θεός είναι μεταξύ τους.

Καθώς η λατρεία είναι μία ώρα κατά την οποία λαμβάνουμε μία πρόγευση του ουρανού, ίσως θα μπορούσαμε να μάθουμε πώς να λατρεύουμε καλύτερα από αυτούς που ποθούν και λαχταρούν τον ουρανό πιο πολύ".8 I

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Brueggemann, Walter. Israel's Praise. Philadelphia: Fortress Press, 1988.,

Dawn, J. Marva. Reaching Out Without Dumping Down: A Theology of Worship for the Turn-of-the-Century Culture. G. Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1995.,

Dawn, J. Marva. A Royal "Waste" of Time: The Splendor of Worshiping God and Being Church For The World. G. Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1999.,

Hustad, P. Donald. True Worship: Reclaiming the Wonder & Majesty. Wheaton Ill.: Shaw Publishers, Hope Publishing Company, 1998.,

Merrill, H. Eugene. "Remembering: A Central Theme in Biblical Worship," Journal of the Evangelical Theological Society 43 (March, 2000).,

Parrett, Gary. Unpublished Lecture Notes on Worship and Christian Formation. S. Hamilton, MA.: G. C. T. S., 2000.,

Piper, John. The Supremacy of God In Preaching. G. Rapids, MI.: Baker Books, 1990.,

Piper, John. Let The Nations Be Glad!: The Supremacy of God in Missions. G. Rapids, MI.: Baker Books, 1993.,

Torrance, B. James. Worship, Community & The Triune God of Grace. Downers Grove, Ill.: InterVarsity Press, 1997.,

Webber, Robert. Planning Blended Worship. Nashville: Abingdon Press, 1998.

 

 

Έργα και ημέρες του Theodore Beza (1519-1605)


του δρος Θ. Γ. Γραμμένου

 

Εισαγωγή

Aν ο Ιωάννης Καλβίνος θεωρείται ο πατέρας της Αναμορφωμένης Θεολογίας, ο Theodore de Beze ή Beza, ή επί το ελληνικότερον Θεόδωρος Βέζας, είναι ο συνεχιστής του έργου του. Ωστόσο, ελάχιστοι από τους μεγάλους Αναμορφωτές είναι εκείνοι των οποίων οι ιδέες διασύρθηκαν και διαστρεβλώθηκαν περισσότερο απ' ότι του Beza, τόσο κατά τη διάρκεια της ζωής του, από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, όσο και μετά θάνατον, από μερίδα Καλβινιστών, οι οποίοι ακόμη και σήμερα θεωρούν ότι διαστρέβλωσε και παραμόρφωσε τη διδασκαλία του Καλβίνου, ιδιαίτερα αναφορικά με τα ζητήματα του προορισμού και της (συμ)μετουσίωσης. Ωστόσο, ο Beza συνεργάστηκε με απόλυτη αρμονία με τον Καλβίνο. Όπως έλεγαν, "ο Beza διάβαζε όσα έγραφε ο Καλβίνος και ο Καλβίνος διάβαζε όσα έγραφε ο Beza". Στα ιστορικά αρχεία δεν έχει βρεθεί το παραμικρό στοιχείο που να παραπέμπει σε κάποια διαφωνία μεταξύ των δύο Αναμορφωτών.

Τα πρώτα χρόνια

Ο κυριότερος φίλος, συνεργάτης και βιογράφος του Καλβίνου, γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου 1519 στο Vezelay της Βουργουνδίας ως το έβδομο παιδί του Pierre de Beze και της Marie Burderot, η οποία πέθανε όταν ο Theodore ήταν μόλις τριών ετών. Ο Βeza ουσιαστικά δεν πρόλαβε να γνωρίσει και να βιώσει τις χαρές της παιδικής ηλικίας. Ο θείος του Nicolas, ο οποίος ασχολούνταν με την πολιτική και ήταν εντυπωσιασμένος από τη φυσική ευφυία που εκδήλωνε ο Theodore ήδη από μικρός, τον πήρε κοντά του στο Παρίσι με σκοπό να ασχοληθεί προσωπικά με την εκπαίδευσή του, ενώ φαίνεται πως ο πατέρας του μικρού Theodore, συγκατένευσε στο ταξίδι αυτό, εν μέρει λόγω και του θανάτου της συζύγου του. Στο μεταξύ, ο προτεσταντισμός είχε αρχίσει να διαδίδεται στη Γαλλία με τα γραπτά του Λουθήρου. Ήδη στα 1520 υπήρχε σημαντικός αριθμός προτεσταντών διάσπαρτων στη χώρα, αν και η επαφή μεταξύ τους ήταν ελάχιστη.

Οι εγκύκλιες σπουδές του Theodore Beza ξεκινούν το 1528 όταν, σε ηλικία εννέα (!) ετών, στέλνεται από τον θείο του στην Ορλεάνη, κοντά στο Γερμανό ουμανιστή και προτεστάντη Melchior Wolmar, ο οποίος υπήρξε διδάσκαλος τόσο του Beza όσο και του Καλβίνου. Μάλιστα, ενδέχεται οι δύο να γνωρίστηκαν εκείνη την εποχή, καθώς μαθήτευσαν στον Wolmar την ίδια χρονική περίοδο. Ο Beza κατοικεί στο σπίτι του Wolmar επί επτά χρόνια. Ωστόσο, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του τελευταίου, αντιστέκεται με πείσμα σε κάθε προσπάθεια μεταστροφής του στον προτεσταντισμό. Παρ' όλα αυτά, η συμπάθεια μεταξύ μαθητή και δασκάλου δεν έσβυσε ποτέ και ο Beza ακολουθεί τον Wolmar στην Μπουρζ, ένα από τα προπύργια των Γάλλων προτεσταντών.

Το 1534, ο Wolmar, μόλις που προλαβαίνει να διαφύγει στην πατρίδα του, τη Γερμανία, κατά τη διάρκεια των επεισοδίων με τις τοιχοκολλήσεις. Συγκεκριμένα, κάποιοι εξτρεμιστές Ουγενότοι τοιχοκολλούν σχεδόν σε όλους τους δρόμους του Παρισιού, αλλά και άλλων πόλεων, μια διακήρυξη με την οποία καταδικάζουν με εριστικό τρόπο το τελετουργικό της ρωμαιοκαθολικής λειτουργίας, τον Πάπα και τον κλήρο, με αποτέλεσμα να εξαπολυθούν απηνείς διωγμοί σε βάρος όλων των οπαδών της Μεταρρύθμισης, ενώ ο βασιλιάς της Γαλλίας, Φραγκίσκος Α΄, διατάσσει την εκτέλεση στην πυρά 24 προτεσταντών και επιβάλλει αυστηρή λογοκρισία σε κάθε έντυπο. Με τα γεγονότα αυτά συνδέεται και η διαφυγή, του τότε εικοσιπεντάχρονου Καλβίνου στη Γενεύη.

Ακολουθώντας την επιθυμία του πατέρα του, ο Beza επιστρέφει στις νομικές σπουδές του στην Ορλεάνη. Όμως ο νους και η καρδιά του λαχταρούν τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας, ιδιαίτερα της λατινικής ποίησης. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του τον Αύγουστο του 1539, ιδρύει μαζί με τον θείο του δικηγορικό γραφείο στο Παρίσι, αν και περισσότερο χρόνο αφιερώνει στη μελέτη της λατινικής ποίησης, τρέφοντας ιδιαίτερη αγάπη για τον Οβίδιο και τον Κάτουλλο, παρά στην άσκηση της δικηγορίας. Μάλιστα, την περίοδο αυτή (1548) ο Beza συγγράφει και ένα βιβλίο με ποιήματα που φέρει τον τίτλο Poemata Juvenalia, το οποίο προκαλεί μεγάλη αίσθηση στους παρισινούς κύκλους των γραμμάτων. Η βαθιά γνώση της λατινικής και το κομψό ύφος γραφής του Beza ήταν τόσο εντυπωσιακά, ώστε σχεδόν το σύνολο των συγχρόνων του, συμφωνούν ότι τα έργα που έγραψε στα λατινικά ήταν υφολογικά αρτιότερα από τα ύστερα γραπτά του στη γαλλική γλώσσα. Ωστόσο, το περιεχόμενο των ποιημάτων ήταν άσεμνο, γεγονός για το οποίο ο Beza επρόκειτο να μετανιώσει κατ' επανάληψη στο μέλλον. Έχοντας εξασφαλίσει ένα σταθερό ετήσιο εισόδημα από 700 χρυσές κορώνες, ο Beza ζει τα επόμενα χρόνια μια μάλλον πολυτελή ζωή, συναναστρεφόμενος την υψηλή παρισινή κοινωνία. Στα 1544 αρραβωνιάζεται κρυφά την Claudine Denosse, μια άσημη κοπέλλα ταπεινής καταγωγής, την οποία κρύβει επιμελώς από τους κύκλους της υψηλής κοινωνίας, φοβούμενος το χλευασμό και τα κακεντρεχή σχόλια.

Η μεταστροφή

Το 1548 ο Beza ασθενεί βαριά πιθανότατα από βουβωνική πανώλη και, όπως συνέβη στην περίπτωση του Ζβίγγλιου 29 χρόνια νωρίτερα, η ασθένεια αυτή αποτελεί ορόσημο στη ζωή του. Γνωρίζει τον Χριστό ως προσωπικό του σωτήρα, εγκαταλείπει τον Ρωμαιοκαθολικισμό και ασπάζεται τον Αναμορφωμένο Προτεσταντισμό αφιερώνοντας τη ζωή του στη διάδοση του Ευαγγελίου. Λόγω των συνεχιζόμενων διωγμών στη Γαλλία διαφεύγει με τη μνηστή του στη Γενεύη τον Οκτώβριο του 1548. Εκεί παντρεύεται την Denosse και, με τη μεσολάβηση του Pierre Viret, ενός από τους ηγέτες της Μεταρρύθμισης στη Γενεύη, διορίζεται το 1549 καθηγητής Αρχαίων Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης. Όντας λάτρης της Αναγέννησης, ο Beza υποστηρίζει την ανάγκη μελέτης των αρχαίων Ελλήνων, όμως χωρίς το παραμικρό στοιχείο δουλικότητας απέναντι στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Στην κριτική των Ιησουιτών για την προσχώρησή του στη Μεταρρύθμιση ο Beza απαντά με το σατιρικό έργο Beza Redivivus.

Ο Καλβίνος τρέφει ήδη βαθιά εκτίμηση για τον Beza όπως φαίνεται από μια επιστολή του προς τον Γκιγιώμ Φαρέλ (1489-1565), τον άλλο μεγάλο Αναμορφωτή της γαλλόφωνης Ελβετίας και ουσιαστικό πνευματικό πατέρα του Καλβίνου:

"Δεν θα ήμουν άνδρας αν δεν ανταποκρινόμουν στην αγάπη του. Με αγαπά περισσότερο και από αδελφό και με σέβεται σαν πατέρα. Όμως περισσότερο ανησυχώ για την απώλεια που θα γνώριζε η Εκκλησία αν στο μέσον της σταδιοδρομίας του ξαφνικά πέθαινε, καθώς σε αυτόν διακρίνω έναν άνδρα του οποίου το αγαθό πνεύμα, οι ευγενικοί και καλοί τρόποι, και το ανοικτό μυαλό τον καθιστούν προσφιλή σε κάθε δίκαιο άνθρωπο. Ωστόσο, ελπίζω ότι σε απάντηση των προσευχών μας θα επιστρέψει υγιής κοντά μας".

Η περίοδος της δράσης

Πράγματι, η Γενεύη χρειαζόταν τον Beza και στα 1559 τον καλεί να αναλάβει την έδρα της Θεολογίας στην Ακαδημία που μόλις έχει ιδρύσει ο Καλβίνος. Ο Beza αποδέχεται την πρόσκληση παρά τις αντιδράσεις της Λωζάνης και εργάζεται ως καθηγητής στη Γενεύη έως το 1597, ενώ έως το 1563 διατελεί και πρύτανις της Ακαδημίας, αντικαθιστώντας τον Καλβίνο όταν ο τελευταίος αρνείται για λόγους υγείας την αποδοχή της θέσης αυτής. Επιπλέον, στα 1558 χειροτονείται ποιμένας και διακονεί παράλληλα την εκκλησία της Γενεύης από το 1559 έως το 1605, δηλαδή μέχρι το τέλος της ζωής του.

Στην Ακαδημία της Γενεύης, που εκείνη την εποχή θεωρείται το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της καλβινιστικής Ευρώπης, έχει ως μαθητές πολλούς από τους μετέπειτα ηγέτες της Μεταρρύθμισης σε άλλες χώρες όπως, για παράδειγμα, τους μετέπειτα Πουριτανούς Thomas Cartwright, Walter Travers, και Andrew Melville, τον John Knox και τον Jacobus Arminius. Ο τελευταίος θα αναδειχθεί σε έναν από τους σοβαρότερους αναθεωρητές της Αναμορφωμένης Θεολογίας και των θέσεων του Καλβίνου.

Ο Beza θεωρείται δικαίως από τις ηγετικές μορφές των Γάλλων Καλβινιστών (Ουγενότων). Τους υποστηρίζει με κάθε τρόπο στον αγώνα τους, είτε ταξιδεύοντας κρυφά στη Γαλλία με κίνδυνο της ζωής του προκειμένου να αναπτερώσει το ηθικό τους, είτε αγκαλιάζοντάς τους με αδελφική αγάπη στη Γενεύη. Εκτελεί χρέη προέδρου στην τελευταία εθνική σύνοδό τους στη La Rochelle το 1571, ένα από τα σημαντικότερα οχυρά των Ουγενότων. Η άγρια σφαγή των Ουγενότων σε ολόκληρη τη Γαλλία την παραμονή της γιορτής του Αγ. Βαρθολομαίου (24 Αυγούστου 1572) από τους Ρωμαιοκαθολικούς υπό τις διαταγές της Αικατερίνης των Μεδίκων θα καταστήσει αδύνατη για πολλά χρόνια κάθε μελλοντική σύνοδο.

Επίσης, συμπαραστέκεται με κάθε δυνατό τρόπο στους Βαλδένσιους τους οποίους επισκέπτεται συχνά στο Πεδεμόντιο, ενώ παράλληλα συμβάλλει σημαντικά στη διαμόρφωση των θέσεων της Αναμορφωμένης Εκκλησίας για το διάλογο και τις διαφωνίες με τους Λουθηρανούς. Καταβάλλει προσπάθειες από κοινού με τον Φίλιππο Μελάγχθωνα για μια ενοποίηση όλων των προτεσταντικών εκκλησιών. Η συμφωνία του με τον Heinrich Bullinger παρά τις αρχικές διαφωνίες τους, διάδοχο του Ζβίγγλιου, σχετικά με τη "Δεύτερη Ελβετική Ομολογία" (Confessio Helvetica posterior) υπήρξε ύψιστης σημασίας για την ομολογιακή ενότητα της Αναμορφωμένης Εκκλησίας και την ενιαία στάση της έναντι στη Λουθηρανική Εκκλησία.

Ο Διάλογος του Πουασύ

Ίσως η μεγαλύτερη υπηρεσία που πρόσφερε ο Beza στους Ουγενότους να υπήρξε η εκπροσώπησή τους στο Διάλογο του Πουασύ (Poissy) με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, που ξεκίνησε στις 31 Ιουλίου 1561 και κατά τη διάρκεια του οποίου συγκρούστηκε με τον καρδινάλιο της Λωρραίνης και τον Ισπανό Ιησουίτη Ντιέγκο Λαινέζ (Lainez) για το ζήτημα της μετουσίωσης του Χριστού στο Κυριακό Δείπνο. Στη δημόσια αυτή συνάντηση, την οποία διοργάνωσε η βασιλομήτωρ της Γαλλίας Αικατερίνη των Μεδίκων, σε μια προσπάθεια βελτίωσης των εξαιρετικά τεταμένων σχέσεων μεταξύ Ρωμαιοκαθολικών και Ουγενότων, παρευρέθησαν 11 ποιμένες και 20 λαϊκοί εκ μέρους της Αναμορφωμένης Εκκλησίας, περίπου 50 Ρωμαιοκαθολικοί επίσκοποι, οι οποίοι ήταν εξ αρχής αντίθετοι με την εκδήλωση καθώς πίστευαν πως έπρεπε να δικάζουν τους αιρετικούς και όχι να συνδιαλέγονται μαζί τους, ο δεκαετής (!) βασιλιάς της Γαλλίας Κάρολος Θ΄ και βεβαίως η μητέρα του, Αικατερίνη των Μεδίκων. Ο διάλογος σκοπό είχε την άμβλυνση των θεολογικών διαφορών μεταξύ της Ρωμαιοκαθολικής και της Αναμορφωμένης Εκκλησίας αλλά έληξε τον Οκτώβριο του 1561 χωρίς να οδηγήσει πουθενά. Οι Ουγενότοι αντιμετωπίστηκαν πράγματι μάλλον ως κατηγορούμενοι σε δικαστήριο παρά ως ισότιμοι συνομιλητές. Είναι χαρακτηριστικό το ακόλουθο γεγονός που αναφέρεται στη βιβλιογραφία: κατά την είσοδο του Beza και της συνοδείας του στην αίθουσα ο καρδινάλιος Tournon, αρχιεπίσκοπος της Lyon, είπε: "Ιδού τα σκυλιά της Γενεύης!" ("Voici ces chiens genevois"). Ο Beza άκουσε το σχόλιο και απάντησε αμέσως: "Το ποίμνιο του Κυρίου χρειάζεται πιστά σκυλιά για να διώχνουν τους λύκους". Στη συνέχεια, ξεκίνησε την ομιλία του με μια σύντομη προσευχή: "Κύριε ο Θεός, αιώνιε και παντοδύναμε Πατέρα, ενώπιον του μεγαλείου σου ομολογούμε ότι είμαστε άθλιοι αμαρτωλοί". Οι επίσκοποι διέκοπταν συνεχώς τον Beza, ο οποίος με σαφήνεια και θάρρος ανέπτυσσε τις θέσεις της Μεταρρύθμισης "εις ώτα μη ακουόντων". Όταν αναφέρθηκε στο Κυριακό Δείπνο και το ζήτημα της μετουσίωσης λέγοντας ότι "το σώμα του Χριστού απέχει από τον άρτο και τον οίνο όσο ο ουρανός από τη Γη", οι καρδινάλιοι άρχισαν να φωνάζουν "βλασφημία!" ενώ η βασιλομήτωρ χαρακτήρισε αργότερα την παρομοίωση του Beza ως "γελοία και εριστική". Ο διάλογος συνεχίστηκε επί ένα μήνα. Όπως είπε, αναφερόμενος στον Beza, ένας από τους βασικούς αντιπάλους της Μεταρρύθμισης, ο καρδινάλιος της Λωρραίνης: "Θα ευχόμουν είτε αυτός ο άνδρας να ήταν μουγγός είτε εμείς κουφοί".

Οι τελευταίες ημέρες

Η σύζυγος του Beza πεθαίνει στα 1588 χωρίς να αφήσει απογόνους κι εκείνος ξαναπαντρεύεται μια χήρα από τη Γένοβα, την Genevieve del Piano. Στην κηδεία του Καλβίνου το 1564 ο Beza εκφωνεί τον επικήδειο, όπου μεταξύ άλλων και αναφερόμενος στην ώρα θανάτου του Καλβίνου, λέει: "Έτσι, την ίδια στιγμή εκείνη την ημέρα, ο ήλιος έδυσε και το λαμπρότερο φως αυτού του κόσμου, που έδειχνε το δρόμο για την Εκκλησία του Θεού, αποσύρθηκε στον Παράδεισο. Μπορούμε να πούμε ότι στις μέρες μας ο Θεός ικανοποιήθηκε επειδή μέσω αυτού του μοναδικού ανθρώπου μας δίδαξε πώς να ζούμε καλά και να πεθαίνουμε καλά". Αργότερα ο Beza θα γράψει την πρώτη βιογραφία του μέντορα και αγαπημένου φίλου του.

Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κατέβαλε μέχρι τέλους κάθε δυνατή προσπάθεια για να επαναφέρει τον Beza στους κόλπους της. Μάλιστα το 1597, όταν ο Beza ήταν ήδη ηλικίας 78 ετών και δίδασκε ακόμη στην Ακαδημία, η Ρώμη κατέφυγε στη δωροδοκία. Ένας απεσταλμένος τον επισκέφτηκε στη Γενεύη και του πρόσφερε εν ονόματι του Πάπα Κλήμη Η΄ μια ετήσια σύνταξη από 4000 χρυσές κορώνες και ένα χρηματικό ποσόν ίσο με το διπλάσιο της συνολικής αξίας των υπαρχόντων του. Ο Beza τον απέπεμψε λέγοντας: "Πηγαίνετε, κύριε. Είμαι πολύ γέρος και πολύ κουφός για να μπορώ να ακούσω τέτοια λόγια!"

Έχοντας αγωνιστεί τον καλό αγώνα και τηρήσει την πίστη, ο Theodore Beza πεθαίνει ειρηνικά την Κυριακή της 23ης Οκτωβρίου 1605 σε ηλικία 86 ετών. Παρά τη ρητά εκπεφρασμένη επιθυμία του και επειδή υπήρχαν φόβοι για κλοπή της σορού και μεταφορά της στη Ρώμη, δεν ετάφη στο κοιμητήριο όπου είχε ταφεί ο Καλβίνος, αλλά στην εκκλησία του Αγ. Πέτρου (St. Pierre).

Έργα

Μολονότι ο Beza δεν διαθέτει το βάθος και την πρωτοτυπία του στοχασμού του Καλβίνου, το συγγραφικό του έργο είναι εκτενές. Εκτός από τα έργα που προαναφέρθηκαν, περιλαμβάνει δράματα, σάτιρες, λίβελλους, αρχαία ελληνική και λατινική γραμματική, βιογραφίες, πολιτικές πραγματείες, και θεολογικές αναλύσεις. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται μέχρι σήμερα η έκδοση στα 1580 του ιστορικού έργου Εκκλησιαστική ιστορία των αναμορφωμένων εκκλησιών στο βασίλειο της Γαλλίας. Επίσης επιμελήθηκε την έκδοση της αλληλογραφίας του Καλβίνου και έγραψε μια πραγματεία με την οποία δικαιολογεί την εκτέλεση του Σερβέτου. Υπερασπίστηκε με πληθώρα επιστολών και άρθρων το πρεσβυτερικό σύστημα έναντι του αγγλικανικού συστήματος διοίκησης της εκκλησίας, κατήγγειλε το λουθηρανικό δόγμα της συμμετουσίωσης και υπερασπίστηκε το δόγμα του προορισμού. Μετέφρασε τους Ψαλμούς της Παλαιάς Διαθήκης (αν και η μετάφραση παρουσιάζει ατέλειες), και συνέγραψε το βιβλικό δράμα Η θυσία του Αβραάμ (Abraham Sacrifiant, 1550). Από τα σατιρικά και συνάμα πολεμικά έργα ξεχωρίζουν Ο κύκλωπας και ο λογικός όνος, Η κωμωδία του ασθενούς Πάπα, Ο παπικός γεωγραφικός χάρτης, και Η επιστολή του Βενεδίκτου Πασσαβάν (Passavantius, 1551). Ιδιαίτερα οξύς κατά της αρχής της ανεξιθρησκείας αποδεικνύεται στο έργο του Περί των τιμωρουμένων από την πολιτική αρχή αιρετικών (De haereticis a civili magistratu puniendis), που εκδόθηκε το 1554, ένα χρόνο μετά την εκτέλεση του Σερβέτου, και αποτελεί ένα μάλλον ατυχές έργο που μέχρι σήμερα δίνει αφορμή για πολλά αρνητικά σχόλια σε βάρος του Καλβινισμού με την κατηγορία του άκαμπτου θεολογικού συστήματος.

Τα θεολογικά κείμενά του είναι συγκεντρωμένα στο Tractationes Theologicae. Η μελέτη τους δείχνει ότι ο Beza ήταν πράγματι το alter ego του Καλβίνου. Ωστόσο, εκτός των άλλων ο Beza υπήρξε ο σπουδαιότερος μελετητής της Καινής Διαθήκης στην εποχή του και έγινε ιδιαίτερα γνωστός για τον ομώνυμο κώδικα που ανακάλυψε το 1562 και δώρησε στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ το 1581. Ο Κώδικας του Βέζα (Codex Bezae), με πιθανό τόπο καταγωγής τη νότια Γαλλία, είναι ένα χειρόγραφο της Καινής Διαθήκης από τον 5ο αιώνα, το οποίο φυλάσσεται μέχρι σήμερα στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ (Codex Cantabrigiensis) και σημειώνεται στην κριτική του κειμένου με τα σύμβολα D ή ο5 ή δ5. Περιέχει τα τέσσερα Ευαγγέλια και τις Πράξεις των Αποστόλων με ορισμένα χάσματα, ενώ είναι ο αρχαιότερος δίγλωσσος κώδικας με το ελληνικό πρωτότυπο και τη λατινική μετάφραση.

O Beza υπήρξε υπεύθυνος μαζί με τον Καλβίνο για την έκδοση της διάσημης "Βίβλου της Γενεύης" στα 1560, η οποία περιείχε χάρτες και πίνακες με ιστορικά στοιχεία και ήταν η πρώτη που διέθετε αρίθμηση εδαφίων. Tο 1565 εκδίδει την Καινή Διαθήκη σε τρίγλωσση μορφή, με το αρχαίο ελληνικό κείμενο δίπλα από το λατινικό της Vulgata και μια δική του μετάφραση στα γαλλικά, ενώ η έκδοση είναι υπομνηματισμένη. Όμως ιδιαίτερα σημαντική είναι η δεύτερη έκδοση του έργου αυτού στα 1582, για την οποία χρησιμοποιεί τόσο τον Codex Bezae όσο και τον Codex Claromontanus, που είχε ανακαλύψει στο Claremont και ο οποίος σήμερα φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη στο Παρίσι. I

                    Ο κος Θ. Γ. Γραμμένος είναι λέκτωρ στο Πολυτεχνείο Θεσσαλίας.

 

Βιβλιογραφία

1. J. S. Bray, "Theodore Beza's Doctrine of Predestination", 1975, Coronet Books

2. C. Lindberg, "The European Reformations", 1996, Blackwell

3. H.M. Baird, "Theodore Beza, Counselor of French Reformation, 1519-1605", 1970, Lenox Hill

4. S.M. Manetsch, "Theodore Beza and the Quest for Peace in France, 1572-1598", 2000, Brill Academic Publ.

5. D.C. Steinmetz, "Reformers in the Wings: from Geiler von Kaysersberg to Theodore Beza", 2001, 2nd ed., Oxford University Press

 

Η Προσευχή της Λατρείας

του κ. Ιω. Έρτσου

Από χίλιες πλευρές θα μπορούσε να ερευνηθεί το θεμελιώδες για την πνευματική ζωή του Χριστιανού θέμα της προσευχής. Αλλά τρεις απ' αυτές, οι και βασικότερες, είναι η προσευχή της λατρείας, η προσευχή της ευχαριστίας και η προσευχή της δέησης. Στο λίγο πάντα χώρο μας θ' ασχοληθούμε σήμερα με την προσευχή της λατρείας.

Η λυτρωμένη με το αίμα του Αρνίου ψυχή, ενώ λατρεύει τον Θεό κατέχεται πρώτα-πρώτα από θαυμασμό γι' Αυτόν. Πλησιάζει έναν Θεό που τη λύτρωσε από την ενοχή και τη δύναμη της αμαρτίας, και την έφερε απ' το σκοτάδι στο φως κι από το θάνατο στη ζωή, χωρίς να το άξιζε. Κάτι τούτο ανεξήγητο και θαυμαστό. "Ενώ ήμεθα νεκροί δια τα αμαρτήματα εζωοποίησεν μετά του Χριστού· κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι... δια να δείξη εις τους επερχομένους αιώνας τον υπερβάλλοντα πλούτον της χάριτος αυτού..." (Εφ. β΄ 5-7).

Αλλά ο θαυμασμός του πιστού για τον Θεό επεκτείνεται και στη δημιουργία Του. Όποιο κι αν κυττάξεις απ' τα έργα Του εν γένει, ό,τι κι αν σκεφτείς γι' αυτό μένεις εκστατικός. "Πόσον μεγάλα είναι τα έργα σου, Κύριε, τα πάντα εν σοφία εποίησας", λέει ο Ψαλμωδός (Ψαλμ. ρδ΄ 24).

Ο σπόρος του χόρτου λ.χ. που για ν' αναπτυχθεί σε χόρτο δουλεύουν πάνσοφες, μυστηριώδεις ενέργειες, που δίνουν το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα, το σκοπό της ύπαρξής του και τα τόσα άλλα, σ' αφήνουν άναυδο, γεμάτο θαυμαστμό για Κείνον που τα 'φτιαξε. Επίσης, ένα γονιμοποιημένο ωάριο που σε λίγες ώρες, ή μέρες ή μήνες σου δίνουν ένα τέλειο σώμα, πλήρες από συστήματα αύξησης και διατήρησής τους σε αφοπλίζουν από κάθε σκέψη ή τάση έρευνας, και σε μετατρέπουν από παρατηρητή και ερευνητή σε θαυμαστή του Δημιουργού τους. "... φοβερώς και θαυμασίως επλάσθην..." διαβάζουμε στον Ψαλμό ρλθ΄ 14, και στη Ρωμ. ια΄ 33: "Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού. Πόσον ανεξερεύνητοι είναι αι κρίσεις αυτού και ανεξιχνίαστοι αι οδοί αυτού".

Όμως, η λυτρωμένη ψυχή που τόσο θαυμαστά σώθηκε με τη θυσία του Χριστού στο σταυρό -μια ιστορία τούτη που μόνη σώζει τον αμαρτωλό αν τη δεχτεί, λατρεύει τον Θεόν από θαυμασμό γι' Αυτόν, αλλά σε συνέχεια κι από αγάπη προς Αυτόν.

Πριν βιώσουμε την αγάπη αυτή, ο Κύριος μας είπε, πως Αυτός μας αγάπησε πριν Τον αγαπήσουμε εμείς. Μας ονόμασε φίλους Του πριν μας πει: "μεγαλητέραν ταύτης αγάπην δεν έχει ουδείς του να βάλη τις την ψυχήν αυτού υπέρ των φίλων αυτού. Σεις είσθε φίλοι μου..." (Ιωάν. ιε΄ 13-14), εννοώντας τη θυσί αΤου στο σταυρό για μας. Αυτό λέει κι ο Ιωάννης στην Α΄ επιστ. του δ΄ 19. "Ημείς αγαπώμεν αυτόν, διότι αυτός πρώτος ηγάπησεν ημάς".

Το στοιχείο της αγάπης γι' Αυτόν, αναζητάει ο Κύριος πάντα να βρει στην ψυχή μας, διότι πρώτιστα αυτό λογαριάζει. "Εάν τις με αγαπά, τον λόγον μου θέλει φυλάξει" (Ιωάν. ιε΄ 23). "Σίμων Ιωνά, αγαπάς με;... αγαπάς με..., αγαπάς με...;", ρώτησε ο Κύριος τον Πέτρο στην αγκαλιά της θάλασσας της Τιβεριάδας, το βραδινό της ημέρας της Ανάστασής Του (Ιωάν. κα΄ 15-18). "Έχω τι κατά σου, ότι την αγάπην σου την πρώτην αφήκας... Ενθυμού... μετανόησον... και τα πρώτα έργα ποίησον", μήνυσε με τον Ιωάννη ο Δοξασμένος Κύριος στην Εκκλησία της Εφέσου (Απ. β΄ 1-7).

Πώς είναι δυνατόν να λατρεύεις κάποιον, χωρίς πρώτα να τον αγαπάς; Αυτά πάνε μαζί, ποτέ δεν χωρίζονται. Αν χωριστούν, τούτο δείχνει πως ούτε το ένα ούτε το άλλο ισχύουν, ή ότι είναι και τα δύο ψεύτικα. Να πού μπορεί να καταντήσει η Εκκλησία: Μια ομάδα ανθρώπων υποκριτών στον Θεό και στους ανθρώπους. Και το μεν δεύτερο δεν έχει και σοβαρές συνέπειες. Το να ξεπέσεις σαν υποκριτής στη συνείδηση των ανθρώπων δεν λογαριάζεται απ' τον Θεό σε σωτηρία ή σε απώλεια της ψυχής σου. Αλλά το να θεωρηθείς υποκριτής απ' τον Θεό στη λατρεία σου προς Αυτόν, τούτο συνυφαίνεται με την αιώνια τύχη σου.

Ένα τρίτο, απαραίτητο στοιχείο που περιέχεται στην προσευχή της λατρείας είναι η υπηρεσία του λάτρη στον Κύριό του. Κάποτε ο Κύριος ονόμασε τους μαθητές του "υπηρέτες" Του, κι έκτοτε ονομάζει έτσι όλους τους δικούς Του. Τους είπε: "Εάν τις εμέ υπηρετή εμέ ας ακολουθή, και όπου είμαι εγώ εκεί θέλει είσθαι και ο υπηρέτης ο εμός" (Ιωάν. ιβ΄ 26).

Ο Θεός ποτέ δε σκέφτηκε να κάμει τον άνθρωπο δούλο. Αν το έκανε αυτό, θα εξευτέλιζε ένα δημιούργημά Του το οποίο είναι το μόνο που έκαμε "κατά την εικόνα και την ομοίωσίν Του". Επιπλέον, θ' αποδείκνυε τον Εαυτό Το έναν σκληρό Δυνάστη, κι ό,τι αντίθετο στη φύση Του, που λέει πως είναι ΑΓΑΠΗ (Α΄ Ιωάν. δ΄ 8). Θα 'ταν δυνατό η άγια θυσία του Χριστού στο Γολγοθά ν' αποσκοπούσε να φτιάξει δούλους, χωρίς θέληση, ελευθερία εκλογής και κίνησης ή προσωπικότητα; Αυτή είναι η έννοια της λέξης "δούλος". Ποτέ. Όμως αποσκοπούσε σε κάτι άλλο. Χρησιμοποιώντας την ανεκδιήγητη, άπειρη προσφορά του Εαυτού Του σ' αυτούς για να τους κάνει υπηρέτες Του, θα τους έφερνε στο σημείο εθελούσια να προσφερθούν να γίνουν δούλοι Του, έτοιμοι να γίνουν, να υποστούν, να κάμουν ό,τι Εκείνος θα τους ζητούσε. Τούτο θα 'δινε σ' αυτούς τη μέγιστη αξία που θα μπορούσαν να 'χουν στην ύπαρξη, τούτο συγχρόνως θα δόξαζε στο ύψιστο σημείο τον Θεό στη συνείδησή τους. Ένας γνήσιος λάτρης, λοιπόν, είναι θαυμαστής, εραστής και υπηρέτης του Θεού. Απαραίτητα και τα τρία.

"Εάν τις εμέ υπηρετή, εμέ ας ακολουθή", είπε ο Κύριος στους μαθητές Του, όπως αναφέραμε και παραπάνω, θέλοντας έτσι να τους διδάξει πως το να υπηρετεί κάποιος τον Κύριο, αν προηγουμένως δεν έχει πάρει πλήρως και οριστικά την απόφαση να Τον ακολουθήσει με οποιοδήποτε κόστος, η υπηρεσία αυτή δεν έχει αξία για τον Κύριο. Αλλά και το αντίθετο δεν είναι δυνατό να συμβεί. Να ακολουθεί, δηλαδή, κάποιος πιστά τον Κύριο χωρίς να κατέχεται απ' τη σφοδρή επιθυμία να Τον υπηρετεί.

"Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγεν", λέει ο πιστός Ψαλμωδός.

Σε μιαν άλλη περίπτωση ο Κύριος για να τονίσει στους μαθητές Του πώς τους θεωρούσε και για πού τους προόριζε, τους είπε: "Όπου είμαι εγώ εκεί θέλει είσθαι και ο υπηρέτης ο εμός" (Ιωάν. ιβ΄ 26). Το δε Άγιο Πνεύμα με την πέννα του Παύλου γράφει στους Ρωμ. ιβ΄ 11: "κατά το πνεύμα ζέοντες, τον Κύριον δουλεύοντες..." Στους δε Κορινθίους (Α΄ κεφ. ιε΄ 58), γράφει κάτι περισσότερο. Όχι απλώς να υπηρετούν τον Κύριο, αλλά να "περισσεύουν εις το έργον του Κυρίου". Η δε προσευχή, όπως βγαίνει από το όλο πνεύμα της Γραφής, είναι μια ουσιώδης μορφή υπηρεσίας στον Θεό, ίσως η ουσιωδέστερη.

Η υπηρεσία στον Κύριο επίσης είναι ένα έργο αγάπης προς κάθε κατεύθυνση και σαν έργο αγάπης πηγάζει από το Άγιο Πνεύμα. Δεν πηγάζει απ' τον πιστό οπότε θα 'ταν έργο ανθρώπινο, ουμανιστικό, αλλά απ' τον Κύριο που κατοικεί στην καρδιά του πιστού δια του Αγίου Πνεύματος, ώστε όλα να είναι "εξ αυτού και δι' αυτού και εις αυτόν, εις τον οποίον η δόξα εις τους αιώνας". I

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006