ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2001


  1. Κάτι σου λείπει
  2. Οι Ρόλοι του Άντρα και της Γυναίκας στο Γάμο / 2
  3. Πίστευε, κι όταν  οι πύργοι σου πέσουν
  4. Διερευνώντας την Ιστορική Αλήθεια: Μια αέναη περιπέτεια
  5. Βίβλος και Αρχαιολογία
  6. 2001: Έτος Γρηγορίου Ξενόπουλου
  7. Ιεραποστολικοί Παλμοί
  8. Η δραστηριότης μας
  9. Χανόμεθα, ου μέλει σε;

 

ΚΑΤΙ ΣΟΥ ΛΕΙΠΕΙ...

του Μ. Β. Κυριακάκη

 

"Τι μοι λείπει έτι;"

Ματθ. 19:20

 

Ο νεαρός που επλησίασε τον Κύριό μας ήξερε πολύ καλά τι είχε. Δεν ήξερε όμως τι του έλειπε. Και απορούσε. Είχε κτήματα πολλά. Και ασφαλώς θα εγνώριζε πολύ καλά τα κτήματά του. Είχε πάρα πολλά ως φαίνεται και ήταν μάλλον προσκολλημένος σ' αυτά που είχε. Ήξερε επίσης τον ηθικό νόμο του Θεού. Πολύ σωστά απήντησε στο ερώτημα του Ιησού σχετικά με τις εντολές. Και όχι μονάχα τις ήξερε, αλλά και με πάσα ειλικρίνεια προσπάθησε να τις τηρήσει. Είχε πλήρη συνείδησι πως είχε αρετή. Σίγουρα ένας τέτοιος νέος θα είχε και ένα καλό όνομα. Και αυτό το ήξερε.

Όμως με όλα όσα είχε ένοιωθε ότι κάτι του έλειπε. Και δεν ήξερε τι ήταν αυτό που του έλειπε. Ένα ακόμη κτήμα; Μα είχε τόσα πολλά! Διασκεδάσεις; Ήταν όλες στη διάθεσή του αφού μπορούσε να ξοδέψη ό,τι ήθελε. Τι ήταν λοιπόν αυτό που του έλειπε;

Τι μου λείπει ακόμα; Γιατί δεν είμαι χορτασμένος; Γιατί το πνεύμα μου είναι ανήσυχο; Γιατί δεν έχω σιγουριά; Γιατί νοιώθω μέσα μου ένα κενό και είμαι μάλλον δυστυχισμένος μέσα στην υλική ευτυχία μου;

Αυτό είναι στην ουσία το ερώτημα που θέτει ο νεαρός αυτός στον Κύριό μας. Και είναι ένα ερώτημα που βγαίνει από όλους τους ανθρώπους. Ο νεαρός αυτός αντιπροσωπεύει κατά ένα ζωντανό τρόπο τον σύγχρονο άνθρωπο. Γιατί πράγματι ο σύγχρονος άνθρωπος, αδιάφορο πόσα πολλά έχει, νοιώθει ότι κάτι του λείπει. Έχει πολλά και το ξέρει. Ποτέ δεν είχε τόσα όσα έχει σήμερα. Αλλά και ποτέ δεν είχε τόσο έντονο το συναίσθημα ότι κάτι του λείπει χωρίς να ξέρει και τι είναι αυτό που του λείπει!

Υλικά, γνώσεις θεωρητικές, γνώσεις τεχνικές!

Μια μέρα ένας νεαρός παρουσιάστηκε στο γιατρό του. Ήταν ένας νέος με εξαιρετικά προσόντα. Τον ρωτά ο γιατρός:

- Τι έχεις παιδί μου;

- Δεν έχω τίποτε! Αλλά κάτι μου λείπει... Μπορείτε να το βρήτε; Θέλω να με θεραπεύσετε. Δεν πάσχω από τίποτε το οργανικό· δεν έχω τίποτε το συγκεκριμένο -ούτε ενοχλήσεις, ούτε πόνους, ούτε πυρετό. Δεν έχω ζαλάδες, αλλά κάτι μέσα μου αδειανό αισθάνομαι. Κάτι που δεν μπορώ να το καθορίσω. Μπορείτε σεις να το βρήτε;

Αληθινή εικόνα σε σύγχρονη έκδοσι του νεαρού ανθρώπου που επλησίασε τον Χριστό. Αληθινή εικόνα του σημερινού ανθρώπου.

Αν τον εβλέπαμε αυτό τον άνθρωπο στη συντροφιά του δεν θα υποπτευόμασταν πως έχει προβλήματα. Τους βλέπουμε τους ανθρώπους και ίσως καμμιά φορά τους ζηλεύουμε. Τα έχουν όλα. Χρήματα, κτήματα, υγεία. Τους βλέπουμε να τρέχουν για τις κούρσες των, με γελαστά πρόσωπα, να κινούνται στις δουλειές τους με διάθεσι και σχηματίζουμε την εντύπωσι ότι δεν τους λείπει τίποτε...

Και όμως αν μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε, να έλθουμε σ' επαφή με τον εσωτερικό τους κόσμου, θα τους ακούγαμε να μας λένε το ίδιο πράγμα. Κάτι μου λείπει. Μπορείς να μου πεις τι είναι αυτό που μου λείπει;

Το συναίσθημα αυτό το νοιώθει ο άνθρωπος πιο έντονα σε ωρισμένες περιστάσεις της ζωής του. Όταν έξαφνα ικανοποιηθή ένα του όνειρο. Το έτρεφε χρόναι αυτό το όνειρο. Κάπου να φτάση. Κάτι να αποκτήση. Κάτι να απολαύση. Και είχε την ιδέα πως όταν πραγματοποιηθεί το όνειρό του δεν θα του λείπει πια τίποτε. Να αποκτήση ένα σπιτάκι. Και το απέκτησε. Αλλά αντί να εξαφανισθή το συναίσθημα γίνεται πιο έντονο. Να έχη ένα αυτοκίνητο. Και το έχει. Αλλά τώρα βλέπει πως κάτι περισσότερο από ένα αυτοκίνητο του λείπει.

Ή όταν αντικρύση έναν κίνδυνο, μια αρρώστεια. Όταν αντιμετωπίση το θάνατο. Καταλαβαίνει πως κάτι του λείπει για να αντεπεξέλθη. Νοιώθει την αδυναμία του. Σώσε με γιατρέ μου! φωνάζει. Ό,τι έχω, χρήματα ή κτήματα τα δίνω για να αποκτήσω την υγεία μου και την ασφάλειά μου. Αλλά ποιος μπορεί να τη δώσει; Και ποιος μπορεί να του προσφέρει αυτό που αισθάνεται ότι του λείπει όταν αντικρύζη το θάνατο και την αιωνιότητα; Κανείς! Τι μου λείπει για να προχωρήσω αλύγιστος, γελαστός μέσα στην κοιλάδα της σκιάς του θανάτου; Κάτι σου λείπει!...

Ο νεαρός του Ευαγγελίου θα είχε πάντοτε ασφαλώς το συναίσθημα ότι κάτι του έλειπε, αλλά τώρα που βλέπει τον Χριστό και Τον ακούει, νοιώθει ακόμη περισσότερο την ανάγκη του. Η παρουσία του Χριστού, τον φέρνει αντιμέτωπο με την πραγματικότητα της ζωής και της αιωνιότητος. Αντελήφθη ότι εδώ υπήρχε κάτι το ολοκληρωμένο. Κάποιος από τον οποίον δεν έλειπε τίποτε. Και θέλει να μάθει το μυστικό.

Είναι φυσικό αυτό. Όταν έλθουμε εις επαφήν με τον Θεόν, τον άγιο και δίκαιο Θεό, τότε αντιλαμβανόμεθα ότι υστερούμεθα της δόξης του Θεού. Ότι μας λείπει το πιο ουσιαστικό χαρακτηριστικό της ανθρωπίνης προσωπικότητος. Η σπίθα, το φως, η ζωή που Εκείνος μας έδωσε και την εχάσαμε με την παράβασι και την παρακοή. Τι μας λείπει; Τι είναι αυτό το κάτι; Ο Παράδεισος! Ο απολεσθείς παράδεισος. Δηλ. η επικοινωνία με τον Θεό. Η παρουσία του Θεού στη ζωή μας. Οι ιδιότητες που ολοκληρώνουν και γεμίζουν τον εσωτερικό άνθρωπο. Αυτό είναι το κάτι που σου λείπει. Και αυτή ήταν η απάντησις του Ιησού.

- Αυτά που έχεις και νομίζεις ότι αποτελούν την επάρκειά σου αυτά σε εμποδίζουν. Νομίζεις ότι αν προσθέσεις σ' αυτά και κάτι ακόμα θα ολοκληρώσεις την προσωπικότητά σου και την ευτυχία σου. Είσαι γελασμένος! Αυτό που σου λείπει είναι τελείως διαφορετικό από αυτά που έχεις. Και επειδή αυτά που έχεις κατέχουν στην καρδιά σου, τη θέσι που πρέπει να πάρει αυτό που σου λείπει, πέταξέ τα! Παράτησέ τα! Πάψε να στηρίζεσαι σ' αυτά... Άφησέ τα και ακολούθησέ με... Έχεις πολλούς θησαυρούς, αλλά σου λείπει ο ουράνιος θησαυρός. Και αυτός ο θησαυρός είναι εγώ για σένα. Λοιπόν, αν πράγματι θέλεις, αυτό σου λείπει, ο Χριστός σου λείπει... Γι' αυτό είσαι άδειος. Γι' αυτό είσαι ανικανοποίητος. Γι' αυτό δοκιμάζεις το ένα μετά το άλλο και πάλι βρίσκεσαι στον ίδιο παρανομαστή. Παράτησέ τα όλα και ακολούθησέ Τον!

Κοντά Του, μαζί Του, θα δεις τι σου λείπει:

1) Σου λείπει πίστις! Ζωντανή πίστις. Πίστις στην αγαθή Πρόνοια του Θεού. Εμπιστοσύνη στα χέρια του Πατέρα. Εάν είχατε πίστιν ως κόκκον σινάπεως...

Τι είχαν οι πρώτοι χριστιανοί που δεν το έχουμε; Άφοβοι και ατρόμητοι μπροστά στο μαρτύριο, στους φανατισμούς, στους εμπαιγμούς... Με αγαλλίασι έσπευδαν να συναντήσουν τον Κύριό τους. είχαν πίστιν! Φλόγα. Δύναμι. Καρπό Αγίου Πνεύματος. Να τι σου λείπει!

2) Σου λείπει αγάπη!

Τι λείπει από τη ζωή μας; Η αληθινή αγάπη. Όχι η αγάπη των άλλων προς εμάς. Όσο η ιδική μας αγάπη. Αν λείπη από τους άλλους, είναι υπόθεσις δική τους. Όταν όμως λείπει από την καρδιά μας η αγάπη, τότε δημιουργείται ένα κενό που τίποτε δεν μπορεί να το αναπληρώσει. Η έλλειψις αγάπης είναι έλλειψις ζωής.

Και αυτή την αγάπη μονάχα ο Χριστός την δίνει. Εκείνος μας κάμνει να αγαπούμε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. Εκείνος μας δίνει τη δύναμι να αγαπούμε και τους εχθρούς μας.

Σβύνει και αδειάζει ο άνθρωπος που δεν έμαθε να αγαπά.

Γιατί ξεπέφτει ο Χριστιανός από το επίπεδο εις το οποίον ο Χριστός τον ανέβασε; Το λέει ο ίδιος ο Κύριος στο μηνυμά Του προς την εκκλησία της Εφέσου: Ενθυμού πόθεν εξέπεσας! Γιατί εξέπεσε;

Διότι την αγάπην σου την πρώτην αφήκας!

Όταν νοιώθεις ότι κάτι σου λείπει και δεν μπορείς να το εντοπίσεις -πρόσεξε γιατί σου λείπει η αγάπη. Η αγάπη προς τον Χριστόν. Η αγάπη προς τον πλησίον σου...

3) Τι μου λείπει ακόμα;

Σου λείπει η σοφία. Όχι η εξυπνάδα, η κοσμική σοφία που ο Ιάκωβος την ονομάζει "ζωώδη και δαιμονιώδη". Αλλά η σοφία του Θεού που κάμνει τον άνθρωπο να φρονή έτσι ώστε να μη υψηλοφρονή...

Ποιος είναι μεταξύ σας σοφός; Ας δείξη εκ της καλής διαγωγής τα έργα αυτού εν πραότητι σοφίας.

Η άνωθεν σοφία πρώτον είναι καθαρά, έπειτα ειρηνική, επιεικής, ευπειθής, πλήρης ελέους και καλών καρπών, αμερόληπτος και ανυπόκριτος" I

 

ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΓΑΜΟ/2

του αιδ. Γ. Αδάμ

Τι είναι η υποταγή;

Τι είναι όμως η υποταγή; Θα το καταλάβουμε αν διαπιστώσουμε πως όλοι μας κάπου υποτασσόμαστε. Όλοι μας υποτασσόμαστε στην κυβέρνηση, τους νόμους, στην αστυνομία. Διαβάζουμε Α΄ Πέτρου 2:13 "Υποτάχθητε λοιπόν, εις πάσαν ανθρώπινην διάταξιν δια τον Κύριον."

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως υπακούμε τυφλά. Δεν κάνουμε ό,τι κι αν μας πουν χωρίς να βάλουμε το μυαλό μας να δουλέψει. Ο ίδιος άνθρωπος που έγραψε το εδάφιο στην Α΄ Πέτρου είπε στις Πράξεις των Αποστόλων (5:29): "Πρέπει να πειθαρχώμεν εις τον Θεόν μάλλον, παρά εις τους ανθρώπους."

Αυτό σημαίνει πως θα ελέγξεις την διαταγή, θα δεις αν συμφωνεί με τον Λόγο του Θεού και μετά θα την υπακούσεις. Αν δεν συμφωνεί με το θέλημα του Θεού, έχεις δικαίωμα να μην την υπακούς. Στην Εκκλησία μέσα γράφει ο απόστολος Πέτρος, πάλι στην Α΄ Πέτρου 5:5 "Ομοίως οι νεότεροι υποτάχθητε εις τους πρεσβυτέρους, πάντες δε υποτασσόμενοι εις αλλήλους, ενδύθητε την ταπεινοφροσύνην διότι ο Θεός αντιτάσσεται εις τους υπερηφάνους, εις δε τους ταπεινούς δίδει χάριν."

Το ίδιο γράφει και στην Εβραίους 13:17 "Πείθεσθε εις τους προεστώτας σας, και υπακούετε, διότι αυτοί αγρυπνούσιν υπέρ των ψυχών σας, ως μέλλοντες να αποδώσωσι λόγον, δια να κάμνωσι τούτο μετά χαράς, και μη στενάζοντας διότι τούτο δεν σας ωφελεί." Τι λέτε, μπορούμε να κάνουμε τους πρεσβύτερους μίζερους; Μπορούμε λέει; Το πιο εύκολο πράγμα! Γκρίνιαζε για καθετί που κάνουν. Βρες όλα τους τα λάθη και έκθεσέ τα. Όταν λένε μαύρο, εσύ να πεις άσπρο, και όταν λένε κόκκινο εσύ πες πράσινο. Το πιο εύκολο πράγμα σε εμάς τους ανθρώπους, είναι να πηγαίνουμε κόντρα σε κάθε μορφής εξουσία. Μπορούμε όμως να πειθόμαστε στους πρεσβύτερους. Μπορούμε να ακούμε τι έχουν να πουν και έτσι η διακονία τους να γίνει χαρά, όχι πονοκέφαλος. Δεν σημαίνει πως συμφωνούμε σε όλα. Αλλά ακούμε με σεβασμό και παίρνουμε στα σοβαρά αυτά που λένε. Ο σεβασμός είναι η επιτομή, η περίληψη, η κορύφωση της υποταγής.

Πως υποτάσσεσαι, λοιπόν, σε ένα πρεσβύτερο; Πως υπακούς σε κάποιον που είναι μεγαλύτερος από εσένα; Πως τον διορθώνεις αν έχει κάπου λάθος; Πως διορθώνεις τον πατέρα σου; Η απάντηση είναι "πολύ προσεκτικά."

Τα αναφέρω αυτά τα εδάφια για να δείξω πως όλοι ξέρουμε τι είναι υποταγή. Να υποτάσσεσαι δεν σημαίνει πως θα είσαι το χαλάκι που σε πατάνε και δεν σε υπολογίζουν. Δεν σημαίνει πως αφήνεις να σε κάνει ο άλλος σκουπίδι και εσύ να το ανέχεσαι. Δεν σημαίνει πως είσαι κατώτερος. Δεν σημαίνει πως δεν έχεις γνώμη. Υποταγή σημαίνει το ίδιο πράγμα παντού. Να σέβομαι, να ακούω, και με καθαρή συνείδηση να πειθαρχώ, εφόσον αυτό που μου ζητούν δεν με οδηγεί να αμαρτήσω.

Επειδή και εγώ, ως χριστιανός, ξέρω τι σημαίνει να υποτάσσομαι στους πρεσβύτερους, ως νεότερος, ξέρω τι σημαίνει να υποτάσσομαι στο νόμο, ξέρω τι σημαίνει να υποτάσσεται ο ένας στον άλλον μέσα στην Εκκλησία, για αυτό και δεν θα κακομεταχειριστώ τη γυναίκα μου χρησιμοποιώντας και το εδάφιο: Να, εδώ λέει πως πρέπει να υποτάσσεσαι. Θα κάνουμε, λοιπόν, αυτό που θέλω εγώ!

Αν οι άντρες θέλουμε να πετύχουμε να γίνεται το δικό μας και να μας φοβούνται οι γυναίκες μας, γιατί έτσι λέει η Γραφή, είμαστε λάθος.

Και εσύ γυναίκα, αν φοβάσαι να υποταχθείς στον άντρα σου, επειδή νομίζεις πως η υποταγή όπως η Γραφή την εννοεί, σημαίνει να μην έχεις γνώμη, να μην σε ακούει ο άντρας σου, να κάνει ό,τι θέλει, να έχεις μόνο υποχρεώσεις και όχι δικαιώματα, μην φοβάσαι. Δεν εννοεί αυτό η Γραφή.

Αυτός που υποτάσσεται δεν είναι κατώτερος. Όπως ο Χριστός δεν ήταν κατώτερος από τον Πατέρα. Και όμως διαβάζουμε στην Εβραίους επιστολή πως υποτάχθηκε στον Πατέρα "καίτι ων υιός, έμαθε την υπακοή αφ' όσων έπαθε" (Εβρ. 5:8). Ο Χριστός υπάκουσε, αλλά η υπακοή Του δε τον έκανε αυτό κατώτερο. Δεν ήταν οντολογική διαφορά. Ήταν πάντα Θεός. Ήταν, ας πούμε "υπηρεσιακή" κατωτερότητα, δηλαδή ο ρόλος του στη σωτηρία ήταν τέτοιος που χρειαζόταν η υπακοή του.

Η γυναίκα και ο άντρας είναι ίσοι, πλασμένοι το ίδιο, κατ΄ εικόνα και ομοίωση του Θεού. Μέσα στην οικογένειά όμως, ο ρόλος της περικλείει την υποταγή λόγω θέσης, όχι επειδή ο Θεός την δημιούργησε κατώτερη. Και ας μην ξεχνάμε πως στον ουρανό δεν θα συνεχιστούν αυτές οι εντολές.

Και κάτι ακόμη. Καμιά φορά κάνουμε το λάθος και καθώς διαβάζουμε τη Γραφή γιατί δίνουμε σημασία στις λέξεις όπως σήμερα τις χρησιμοποιούμε. Αυτό όμως μας οδηγεί να την καταλαβαίνουμε λάθος. Θα εξηγήσω τι εννοώ. Λέμε καμιά φορά πως ο άντρας είναι το κεφάλι γιατί ο Θεός ήξερε τι έκανε επειδή στο κεφάλι είναι το μυαλό. Και επειδή οι άντρες έχουν μυαλό, για αυτό και πρέπει αυτοί να αποφασίζουν. Και μετά βγήκε η επόμενη "εξυπνάδα," πως οι γυναίκες είναι ο λαιμός που κουνάει το κεφάλι.

Αυτά αγγίζουν, επιτρέψτε μου να πω, τα όρια της αφέλειας. Στην Αγία Γραφή τα πράγματα δεν περιγράφονται με τον ίδιο τρόπο. Το κέντρο της ζωής και της προσωπικότητας μας, δεν είναι το μυαλό όπως διδάσκει η ιατρική σήμερα. Στην Αγία Γραφή, το κέντρο του "είναι" μας είναι η καρδιά. Το κεφάλι δεν παίζει ρόλο στις αποφάσεις, στις προτεραιότητες. Η καρδιά τα κάνει όλα (Παροιμίες 4:23).

Το γεγονός λοιπόν πως ο άντρας είναι το κεφάλι, δείχνει πως είναι ηγέτης λόγω θέσης, όχι εξαιτίας φυσικής ανωτερότητας. Μέσα στο γάμο, μέσα στην οικογένεια, ο άντρας καλείται να παίξει το ρόλο του Χριστού και η γυναίκα το ρόλο της εκκλησίας.

Η έμφαση του Λόγου του Θεού είναι πως και οι δύο είναι ένα σώμα. Όπως ένα σώμα είναι ο Χριστός και η Εκκλησία. Και η γυναίκα χρειάζεται τον άντρα και ο άντρας τη γυναίκα. Έχετε δει κανένα κεφάλι χωρίς το σώμα; Όχι βέβαια γιατί δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, δεν υπάρχει σώμα χωρίς κεφάλι. Με τον ίδιο τρόπο δεν υπάρχει άντρας χωρίς τη γυναίκα, και υπάρχει γυναίκα χωρίς τον άντρα. Ανήκουν ο ένας στον άλλο.

Τι είναι, λοιπόν, υποταγή; Υποταγή είναι η ενεργητική, ηθελημένη παράδοσή σου στον άλλο άνθρωπο. Σημαίνει να του δίνεις την προσοχή σου, το σεβασμό σου, όπως ένας νεότερος, στους πρεσβύτερους, στους πιο ηλικιωμένους. Υποτάσσομαι σημαίνει δίνω την προσοχή μου με σεβασμό, ακούω, συνεργάζομαι. Ό,τι σημαίνει στην Εβραίους 13:17, στην Α΄ Πέτρου 5:5, το ίδιο σημαίνει και στην Εφεσίους 5:22-24.

Το αξίζει ο άντρας; Όχι. Κανένας μας δεν αξίζει κάτι τέτοιο. Γιατί κανένας άντρας ποτέ δεν αγάπησε τη γυναίκα του όπως ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία. (Αυτό που ζητάει ο Θεός από τους άντρες είναι τόσο δύσκολο, που δεν τρέμω στην ιδέα πως τώρα θα περάσουμε σε αυτό.)

Ζητάει όμως ο Θεός την υποταγή και το σεβασμό από τη γυναίκα. Η γυναίκα πρέπει να υποτάσσεται για τον Χριστό. Το ίδιο που ζήτησε και για τους δούλους, "Οι δούλοι υπακούετε...ως εις τον Κύριον."

Οι άντρες τώρα, πρέπει να αγαπούν τις γυναίκες τους. Και τα παραδείγματα για το πως γίνεται αυτό είναι δύο. Πρώτον όπως ο Χριστός (εδ.25-27), και δεύτερον σαν το σώμα τους, σαν τον εαυτό τους (εδ. 28-31).

Αναφορικά με το πρώτο, πως είναι η αγάπη του Χριστού; Πρακτικά τι πως ο Χριστός έδειξε πως αγάπησε την εκκλησία; Στο εδάφιο 25 διαβάζουμε, πως ο Χριστός, "παρέδωκεν εαυτόν υπέρ αυτής." Ο Χριστός παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της Εκκλησίας. Θυσιάστηκε για να την αγιάσει, να την καθαρίσει, να την παρουσιάσει χωρίς να έχει τίποτα βρώμικο, αλλά να είναι άγια και άμωμη (εδ.26-27).

Δηλαδή, πρακτικά μιλώντας, η αγάπη του Χριστού σήμαινε θυσία. Και προσέξτε, ήταν μια θυσία που έλαβε χώρα όταν η Εκκλησία τον είχε ακόμη απορρίψει. Οι άντρες, όμως, ό,τι και να κάνουν θυσιάζουν σε ένα για κάποιαν που ήδη τους αγαπάει και ζει μαζί τους. Και ποτέ κανένας άνδρας δεν θα θυσιάσει τόσα πολλά, όσα θυσίασε ο Χριστός για την Εκκλησία γιατί κανένας δεν άφησε την δόξα και το μεγαλείο του ουρανού. Κανένας θνητός ποτέ δεν γνώρισε το ύψος της δόξας και το βάθος της ταπείνωσης του Χριστού. Ο Χριστός, όμως θυσίασε τα πιο πολλά, για κάποιαν που δεν του έδινε σημασία. Ποιος άντρας μπορεί να το κάνει αυτό;

Ο Χριστός δεν εξέθεσε δημόσια την αμαρτία της εκκλησίας. Δεν την πρόσβαλε μπροστά σε όλους, δεν την μείωσε. Ο Χριστός στην αδυναμία της Εκκλησίας, θυσίασε τον εαυτό Του. Είσαι έτοιμος να θυσιαστείς για τις αδυναμίες της γυναίκας σου και να καλύψεις τα λάθη της; Ή την μειώνεις και την προσβάλλεις μπροστά σε όλους; Είσαι έτοιμος να την υπερασπιστείς από τα πικρόχολα σχόλια κάποιων τρίτων; Προσέξτε αγαπητοί μου, δεν είναι εύκολο! Χρειάζεται να μάθουμε εμείς οι άντρες να ζούμε όπως ο Χριστός για να μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Να μη ζούμε για τον εαυτό μας.

Ας έχουμε επίσης υπόψη μας, αδελφοί, πως και στο ρόλο των ανδρών υπάρχει το στοιχείο της υποταγής. Αν σύμφωνα με τη Γραφή πρέπει να θυσιάζομαι για τη γυναίκα μου, πρέπει να είμαι διατεθειμένος να πεθάνω και να με ενδιαφέρουν οι δικές της ανάγκες όχι οι δικές μου. Αν καταλάβουμε καλά την ιδέα της υπηρεσίας και της θυσίας, γιατί αυτό σημαίνει αγάπη, ένα μεγάλο μέρος του εγωισμού μας, που θέλει "να γίνεται το δικό μας" θα φύγει.

Αναφορικά με το δεύτερο, στα εδάφια 28 και 29 διαβάζουμε πως ο άντρας αγαπάει την γυναίκα του όπως το δικό του σώμα. Πως εφαρμόζεται αυτό; Πιστεύω πως εφαρμόζεται αν σκεφτούμε τα εξής: Θα έκανα ποτέ κάτι που δεν μου αρέσει; Μίσησα ποτέ το σώμα μου; Όχι βέβαια. Ε, λοιπόν έτσι πρέπει να αγαπώ την γυναίκα μου. Πρέπει να μπει βαθιά μέσα στο μυαλό μου πως η γυναίκα μου είναι σαν το δικό μου σώμα. Είναι σάρκα από τη σάρκα μου και κόκαλο από τα κόκαλά μου. Αν φροντίζω, αν περιθάλπω, όπως λέει, και εκτρέφω την σάρκα μου το ίδιο θα κάνω και για τη γυναίκα μου. Στο κάτω-κάτω, "Όστις αγαπά την εαυτού γυναίκα, εαυτόν αγαπά." Με άλλα λόγια, σε μένα κάνω καλό.

Ο Κύριος εκτρέφει την Εκκλησία, και την περιθάλπει, είμαστε το σώμα Του (εδ.30). Τον υπακούμε πάντα; Δυστυχώς όχι. Ίσως θα έπρεπε ως εκκλησία να αναρωτηθούμε κάθε πότε τον υπακούμε. Παρόλη την ανυπακοή μας, όμως, ο Χριστός συνεχίζει και μας εκτρέφει, μας περιθάλπει μας συγχωρεί και αγαπάει και μεσιτεύει και μας παιδεύει και μας πειθαρχεί. Μέχρι να φτάσουμε εκεί που πρέπει.

Ο Χριστός είναι ο αρχηγός μας. Αλλά είναι αρχηγός που υπηρετεί και θυσιάστηκε και συνεχίζει να μας υπηρετεί και να μας δίνει το καλύτερο, ανεξάρτητα από την δική μας πιστότητα σε αυτόν.

Η ευθύνη μας λοιπόν ως σύζυγοι είναι η εξής. Ο γάμος μας πρέπει να κάνει ευαγγελισμό. Η γυναίκα πρέπει να υποτάσσεται όπως η εκκλησία, πρέπει να πειθαρχεί, να πείθεται, να δέχεται, να ακούει με σεβασμό. Ο άντρας πρέπει να είναι σε θέση να αγαπάει θυσιάζοντας και υπηρετώντας όχι τα δικά του ενδιαφέροντα, αλλά της γυναίκας του πρώτα, όχι οι δικές του ανάγκες, της γυναίκας του πρώτα. Γιατί έτσι φροντίζει το δικό του σώμα.

Και οι δύο σύζυγοι πρέπει να αντισταθούν από τη μία στην κουλτούρα και την κοινωνική πίεση, και από την άλλη στη σάρκα και τον εγωισμό. Και οι δύο πρέπει να είναι υπεύθυνοι για τον εαυτό τους. Δουλειά του άντρα δεν είναι θα θυμίζει στη γυναίκα του πως πρέπει να υποτάσσεται κάθε φορά που θέλει να γίνει το δικό του. Αυτό είναι δική της ευθύνη. Ο Χριστός δεν μας εξαναγκάζει σε υπακοή. Ζητάει την θέλησή μας. Πουθενά ο Λόγος του Θεού δεν προστάζει τους άντρες να σιγουρευτούν πως οι γυναίκες τους υποτάσσονται σε αυτούς. Είναι ευθύνη της γυναίκας και πρέπει μόνη της να το καταλάβει.

Ευθύνη του άντρα είναι να θυσιάζει τον εαυτό του και να υπηρετεί όπως ο Χριστός. Από την άλλη μεριά δεν μπορεί η γυναίκα να πάρει τη Γραφή στο χέρι και να του πει, 'κοίτα, εδώ λέει πως πρέπει να θυσιάζεσαι για μένα, άρα λοιπόν, θα κάνουμε αυτό που θέλω εγώ.' Είναι του άντρα ευθύνη να θυσιαστεί και να υπηρετήσει, να το καταλάβει μόνος του.

Ο καθένας έχει το ρόλο του. Και ο άντρας και η γυναίκα με προσευχή και εξάρτηση από τον Θεό θα πρέπει να κάνουν το δικό τους μέρος εμπιστευόμενοι στο Θεό για το μέρος του άλλου.

Πιστεύω, τέλος πως η γλώσσα της Γραφής, αγγίζει και για τα δύο φύλα, τα σημεία που είναι αδύναμοι. Οι άντρες ξέρουν να σέβονται. Πρέπει όμως να μάθουν να εκδηλώνουν την αγάπη τους όπως ο Χριστός. Οι γυναίκες, ξέρουν να αγαπάνε, αλλά χρειάζονται βοήθεια στο σεβασμό και την αποδοχή της εξουσίας.

Θέλω να κλείσουμε όμως με την εξής σκέψη. Ο Λόγος του Θεού ζητάει δύσκολα πράγματα και για τους δύο συζύγους. Και όπως είπαμε, είναι δύσκολα αυτά που ζητάει ο Θεός γιατί είμαστε βασικά άνθρωποι αμαρτωλοί. Ας θυμόμαστε όμως, πως η σοφία του Θεού, είναι μεγαλύτερη των ανθρώπων. Και η αλήθεια του Λόγου του Θεού ελευθερώνει. Η αλήθεια για την συζυγική ευτυχία δεν βρίσκεται στον φεμινισμό, ούτε στην παραδοσιακή άποψη. Βρίσκεται στο παράδειγμα του Χριστού και για τους άνδρες και για τις γυναίκες. Για τις γυναίκες ο Χριστός είναι παράδειγμα γιατί ήξερε να υποτάσσεται, ενώ για τους άνδρες, γιατί ήξερε να θυσιάζεται. Η ευτυχία στο σπίτι θα επιτευχθεί στο βαθμό που ο κάθε σύζυγος μιμείται τον Κύριο μας Ιησού Χριστό.

Και θα τελειώσουμε με την εξής πρόκληση. Ο Λόγος του Θεού μας προσκαλεί και μας προκαλεί να τον δοκιμάσουμε. Πάρε την Αγία Γραφή στα χέρια σου, άρχιζε να την διαβάζεις με πίστη και δοκίμασε να την υπακούσεις. Δοκίμασε στον γάμο σου. Τόλμησε να εμπιστευθείς την σοφία του Θεού και όχι των ανθρώπων. Δεν θα βγεις χαμένος. Υπάρχει ένα εδάφιο στον Ψαλμό 119:96: "Κάθε έργο που το λένε τέλειο, έχει όρια. Αλλά η εντολή σου είναι στ' αλήθεια τέλεια, όρια δεν έχει."

Η σοφία του Θεού αγαπητοί μου, είναι δοκιμασμένη. Με ό,τι και να την συγκρίνεις είναι πάντα ανώτερη. Διάλεξε του Θεού τον Λόγο και βάλε τον να είναι φως στη ζωή σου, στη δουλειά σου, στις αποφάσεις σου, και στο γάμο σου. I

gadam@gec.gr

 

 

 

Πίστευε, κι όταν οι πύργοι σου πέσουν

του κ. Ιω. Έρτσου

 

Πολλοί άνθρωποι, από κείνους που γνωρίζουν την ιστορία του Ιώβ -μια ιστορία που γνήσια εξιστορείται μέσα στην Αγ. Γραφή-, δε θα μπορούσαν ούτε να το φανταστούν πως άνθρωπος, τον οποίο τόσα δεινά βρήκαν, θα τα κατάφερνε να τα υπομείνει χωρίς ν' απιστήσει στον Θεό. Ούτε και πως θα υπήρχε περίπτωση ν' απολάμβαναν όσα ο Ιώβ πριν απ' τα δεινά του, ούτε και ν' απολαύσουν όσα απήλαυσε ο Ιώβ μετά απ' αυτά.

Ο Λόγος του Θεού, στο βιβλίο του Ιώβ, 1:1, μας λέει γι' αυτόν: "ο άνθρωπος ούτος ήτο άμεμπτος και ευθύς και φοβούμενος τον Θεόν και απεχόμενος από κακού". Στη συνέχεια μάλιστα μας λέει πως είχε μια μεγάλη οικογένεια, -εφτά γιους και τρεις θυγατέρες-, και πως ήταν υγιής και πλούσιος. Ποιος δεν θα επιθυμούσε να τα 'χει όλα αυτά; Αν και λίγοι θα μπορούσαν να τα 'χουν...

Αλλά ξαφνικά, μια μέρα όλοι οι πύργοι του έπεσαν και βρέθηκε χωρίς οικογένεια, πάμφτωχος και άρρωστος. Μόνος, αλλ' όχι τελείως μόνος. Αυτός και ο Θεός. Οι εχθροί του του άρπαξαν τα βόδια και τις καμήλες και σκότωσαν τους υπηρέτες του. Τα ποίμνιά του κι οι βοσκοί του χτυπήθηκαν από αστροπελέκια. Οι γιοι του κι οι θυγατέρες του σκοτώθηκαν σε ανεμοθύελλα. Ο Ιώβ τα 'χασε όλα, εκτός απ' την πίστη του. Παράδοξα και θαυμαστά, η πίστη του δεν κλονίστηκε. "Τότε σηκωθείς ο Ιώβ διέσχισε το επένδυμα αυτού και εξύρισεν την κεφαλήν αυτού και έπεσεν επί την γην και προσεκύνησεν..." (1:20). Αν και καθετί αγαπητό σ' αυτόν, καθετί που απελάμβανε το 'χασε, εν τούτοις, η πίστη του εξακολουθούσε να 'ναι γαντζωμένη στον Θεό, τον Θεό του... "Ο Κύριος έδωκε και ο Κύριος αφήρεσεν, είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον" (1:21).

Και τώρα το ερώτημα: Πώς μπόρεσε ο Ιώβ να παραμείνει ο ίδιος, μετά απ' όσα του συνέβησαν; Αυτό δεν είναι ούτε φυσικό, ούτε λογικό. Αλλά ας δούμε πώς το μπόρεσε.

Αναγνώριζε ότι ο Θεός είναι η Πηγή της ζωής.

"Ο Κύριος έδωκεν..." Πολλές φορές εμείς οι γονείς δεν το σκεφτόμαστε πως είμαστε συνεργάτες με τον Θεό στο να δίνουμε ζωή, να φέρνουμε δηλαδή παιδιά στην ύπαρξη. Ο Θεός είναι η πηγή της ζωής, αλλά κι εμείς είμαστε τα κανάλια μέσω των οποίων έρχεται η ζωή. Ο Ιώβ αναγνώρισε κι εκτίμησε πως ο χρόνος τον οποίο είχε δαπανήσει σαν πατέρας για να μεγαλώσει τα παιδιά του ήταν χάρη την οποία του χορήγησε ο Θεός. Η χάρη αυτή ήταν δώρο του Θεού σ' αυτόν και στα παιδιά του. Στον Ιάκωβο 1:17 διαβάζουμε: "Πάσα δόσις αγαθή και παν δώρημα τέλειον είναι άνωθεν καταβαίνον από το Πατρός των φώτων..." Ο Θεός είναι ο μεγαλύτερος δωρητής για τον άνθρωπο, και το μεγαλύτερο δώρο Του σε μας είναι ο Υιός Του (Ιωάν. 3:16).

Αναγνώριζε τον Θεό Κυρίαρχο στη διάρκεια όλης της ζωής.

"Ο Κύριος αφήρεσεν...". Στο βιβλίο του Δανιήλ, στο κεφ. 5, διαβάζουμε την αλήθεια της κυριαρχικότητας του Θεού στην ιστορία ατόμων, εθνών, κι όλου του κόσμου, στην περίπτωση του Βαλτάσαρ, του βασιλιά των Χαλδαίων. Όταν ο ασεβής βασιλιάς σ' ένα συμπόσιό του έφερε τα άγια σκεύη του ναού του Θεού και βάζοντας σ' αυτά κρασί έπινε μαζί με τους μεγιστάνες του, ένα χέρι μυστηριώδες φάνηκε απέναντί του στον τοίχο κι έγραφε: "Μενέ, Μενέ, Θεκέλ, Ουφαρσίν".

Κατατρομαγμένος κάλεσε μάγους και επαοιδούς να του ερμηνεύσουν τη γραφή αυτή αλλά δεν μπόρεσαν, και τελευταία κάλεσε και τον Δανιήλ τον προφήτη του Κυρίου, ο οποίος έδωσε την εξής ερμηνεία: "Μενέ, εμέτρησεν ο Θεός την βασιλείαν σου και ετελείωσεν αυτήν. Θεκέλ, εζυγίσθης εν τη πλάστιγγι και ευρέθης ελλιπής. Φερές, διηρέθη η βασιλεία σου και εδόθη εις τους Μήδους και Πέρσας... και την αυτην νύκτα εφονεύθη ο Βαλτάσαρ, ο βασιλεύς των Χαλδαίων" (εδ. 25-30). Ενώ ήδη ο Δανιήλ του 'χε πει: "τον Θεόν εις την χείρα του οποίου είναι η πνοή σου και εις την εξουσίαν αυτού πάσαι αι οδοί σου, δεν εδόξασας" (εδ. 23). Έτσι, ο ασεβής βασιλιάς κατανόησε πως της ζωής τη διάρκεια την ορίζει ο Θεός και πως αυτή είναι βραχεία ακόμα και στην καλύτερη περίπτωση.

Αλλά το ίδιο κατανόησε κι ο ευσεβής Ιώβ, με τα όσα του συνέβησαν, όπως φαίνεται απ' τη φράση του: "Ο Κύριος αφήρεσεν".

Είναι πολύ σημαντικό να 'σαι συμφιλιωμένος με τον Θεό κάθε στιγμή της ζωής σου και κάτω από οιεσδήποτε περιστάσεις. Ο Ιώβ, αν και δεν καταλάβαινε γιατί όλ' αυτά συνέβαιναν στη ζωή του, η πίστη του στον Θεό τον ικάνωνε να τα αντιμετωπίζει νικηφόρα.

Αναγνώριζε πως ο Θεός είναι πάντα ο Ίδιος, ανεξάρτητα απ' τις συνθήκες..

"Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον". Είναι πολύ φυσικό και εύκολο να ευλογείς το όνομα του Κυρίου, όταν όλα στη ζωή σου πάνε καλά. Αλλ' ο Ιώβ ήταν ικανός να ευλογεί τον Θεό, κι όταν τα κάστρα του είχαν πέσει, κι όταν η υγεία του ακόμα είχε χαθεί. Απ' όσα του συνέβησαν δεν μπορούσε να καταλάβει το γιατί, όμως τα αντιμετώπιζε με ΠΙΣΤΗ. Ο Θεός είχε φανεί πιστός σ' όλο το παρελθόν του, δεν θα μπορούσε παρά να 'ναι και τώρα. Γιατί ν' αμφισβητούσε την αγαθότητά Του τώρα; Οι πύργοι του μπορεί να 'χαν πέσει, αλλ' ο Θεός ακόμα στεκόταν υψωμένος, χωρίς καμιά πιθανότητα να πέσει. Η αγάπη Του είναι αναλλοίωτη, όπως κι Εκείνος είναι!

Μήπως, αδελφέ μου, σ' έχουν βρει περιστάσεις ανάποδες κι αντίξοες; Μήπως κάποιος, ίσως και όλοι, οι πύργοι σου έχουν κατεδαφιστεί; Ο Θεός σ' αγαπάει στο πείσμα των αντιξοοτήτων που επέτρεψε, ο δε θάνατος του Ιησού Χριστού στο σταυρό, που είναι η μέγιστη απόδειξη της αγάπης Του για σένα, εθριάμβευσε για λογαριασμό σου. Λοιπόν, "μη φοβού, μόνο πίστευε".

"Ιδού, μακαρίζομεν τους υπομένοντας· ηκούσατε την υπομονήν του Ιώβ και είδετε το τέλος του Κυρίου, ότι είναι πολυεύσπλαχνος ο Κύριος και οικτίρμων", γράφει ο Ιάκωβος προς τους αδελφούς του, στο κεφ. 5, εδ. 11. Ο Κύριος να σε ευλογήσει, αδελφέ μου.

 

 

 

 

Βίβλος και Αρχαιολογία

του κ. Π. Παπαγεωργίου

Το να μιλούμε για τη σχέση ενός θρησκευτικού βιβλίου, της Βίβλου, με μια επιστήμη, την Αρχαιολογία, δεν είναι αυτονόητο. Κατά την κοινή αντίληψη μια θρησκεία ασχολείται με δόγματα καθολικής ισχύος, ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου, που αποτελούν αντικείμενο πίστεως και δεν υπόκεινται σε διαδικασίες επαλήθευσης ή διάψευσης. Η επιστήμη αντίθετα είναι ο χώρος των αισθήσεων και του ορθού λόγου. Ωστόσο η Βίβλος χωρίς να είναι ένα επιστημονικό βιβλίο, "μπαίνει στα χωράφια" αρκετών επιστημών, στη συγκεκριμένη περίπτωση ιστορικών, και προβαίνει σε αναφορές δεδομένων, που ορίζονται σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο.

Ενώ η διδασκαλία του Βουδισμού δεν θα έχανε τίποτε από το κύρος της, ακόμη και αν ο ίδιος ο Βούδας δεν είχε υπάρξει ποτέ, το μήνυμα της Γραφής αντίθετα στηρίζεται επάνω σε ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα. Πριν η Γραφή δώσει μια ηθική διδασκαλία, μιλά για τόπους, έθνη, πολιτισμούς, εξέχουσες προσωπικότητες, μιλά για την επέμβαση του θεού στην ανθρώπινη ιστορία, σε τόπο και χρόνο. Δεν μπορούμε να έχουμε ένα αξιόπιστο μήνυμα της Αγίας Γραφής χωρίς τα ιστορικά πρόσωπα του Αβραάμ ή του Μωυσή και την ιστορική πορεία του λαού Ισραήλ, για να μην αναφερθούμε στην ιστορικότητα του προσώπου του Ιησού Χριστού, της σταύρωσης και της ανάστασής Του. Για να το εκφράσουμε καλύτερα: η ιστορική πορεία του λαού του Θεού είναι αυτό το ίδιο το μήνυμα.

Πριν αναπτυχθεί η σύγχρονη Αρχαιολογία, δεν είχαμε ουσιαστικά καμμία μαρτυρία από εξωβιβλικές πηγές ως προς το κατά πόσο αληθεύει ή όχι το σύνολο της ιστορίας που αναφέρεται στην Αγία Γραφή. Σήμερα η κατάσταση αυτή έχει αλλάξει.

Τί μπορεί να μας προσφέρει η αρχαιολογική έρευνα αναφορικά με τη Βίβλο; Η Αρχαιολογία είναι η επιστήμη, που μελετά τα υλικά κατάλοιπα ανθρώπινων πολιτισμών του παρελθόντος. Μέσα από ανεύρεση κτιρίων, δημόσιων και ιδιωτικών, π.χ. ναών, ανακτόρων, οικιών, ή αντικειμένων υψηλής τέχνης και καθημερινής χρήσης, π.χ. αγάλματα θεών και εξεχόντων θνητών, θραύσματα αγγείων και υπολείμματα τροφής, ή μέσα από κάποιες επιγραφές γραμμένες επάνω σε διάφορου φορείς ο αρχαιολόγος προσπαθεί να ανασυνθέσει τον συγκεκριμένο ανθρώπινο βίο όσο το δυνατό πληρέστερα. Ποιοί ήταν αυτοί οι άνθρωποι, πού και πώς ζούσαν, πώς ντύνονταν, τί έτρωγαν, πώς σχετίζονταν μεταξύ τους και πώς οργάνωναν την κοινωνία τους, τί πίστευαν, πως έβλεπαν τον κόσμο και τους ανθρώπους, τί ήθη και έθιμα είχαν;

Η Αρχαιολογία, και πιο συγκεκριμένα ο κλάδος της, που ασχολείται με τη μελέτη των βιβλικών πολιτισμών, μπορεί να μας δώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο από συμφραζόμενα μέσα από τα οποία μπορούμε καλύτερα να κατανοήσουμε κάποια γεγονότα, έθιμα αλλά και το γενικότερο τρόπο ζωής των ανθρώπων, που αναφέρονται στην Αγία Γραφή.

Από την εποχή του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και εξής, αφού ο άνθρωπος και η λογική του τοποθετήθηκαν στο κέντρο του σύμπαντος υπήρξε ένα γενικό ρεύμα αμφισβήτησης, όσον αφορά την πίστη στο Θεό και την ορθότητα των δηλώσεων της Αγίας Γραφής. Καθώς η ερασιτεχνική ενασχόληση με τα αρχαία, η αρχαιοφιλία και η αρχαιοσυλλογή, έπαιρναν σταδιακά το συστηματικότερο χαρακτήρα μιας επιστήμης, ιδιαίτερα από τον περασμένο αιώνα και εξής δίνονταν πλέον η ευκαιρία να χρησιμοποιηθεί η νέα επιστήμη της Αρχαιολογίας στην υπηρεσία της αμφισβήτησης. Τα ιερά κείμενα έπρεπε να περάσουν κάτω από την "Υψηλή Κριτική" του κοσμικού ορθολογισμού και του θεολογικού φιλελευθερισμού. Εδώ οι πιστοί ερευνητές έπρεπε να δώσουν μια μάχη, που συνεχίζεται ακόμη, και να χρησιμοποιήσουν την Αρχαιολογία με σκοπό απολογητικό, έτσι ώστε να διαπιστωθεί η ορθότητα των ιστορικών διακηρύξεων της Βίβλου.

Οπωσδήποτε δεν είναι θεμιτό να χρησιμοποιεί κανείς την Αρχαιολογία για να αποδώσει κύρος στο λόγο του Θεού. Η θεοπνευστία της Αγίας Γραφής δεν μπορεί να αποδειχθεί, όπως άλλωστε και η ίδια η ύπαρξη του Θεού. Η σωστή απολογητική δεν έχει σαν στόχο να οδηγήσει στο Θεό μέσω της λογικής, αλλά να δώσει την άδεια στην πίστη να προχωρήσει εκεί που η ίδια αδυνατεί.

Ενα παράδειγμα επιστημονικής αντιπαράθεσης αποτελεί η περίπτωση των πατριαρχών της Παλαιάς Διαθήκης (εννοούνται οι γενάρχες του λαού Ισραήλ, ο Αβραάμ και οι απόγονοί του). Η ορθολογιστική έρευνα της Παλαιάς Διαθήκης του 19ου αι. στη Γερμανία είχε θεωρήσει ότι το βιβλίο της Γένεσης δεν περιείχε καμιά ιστορική πληροφορία αλλά επρόκειτο για μια σειρά ηρωικών μυθιστορημάτων ή παραδόσεων.

Από τους σπουδαιότερους εκπρόσωπους της άποψης αυτής ήταν οι J. Wellhausen και H.Gunkel, οι οποίοι βρήκαν θιασώτες των απόψεών τους έως και σήμερα. Μια νέα αντιμετώπιση είδε το φως όμως στην Αμερική από το 1930 κ.ε. με τον καθηγητή W.F. Albright, ο οποίος προσπάθησε να συσχετίσει τις διηγήσεις της Γένεσης με μια αυξημένη μάζα αρχαιολογικών ντοκουμέντων του αρχαίου Βιβλικού κόσμου, κι ιδιαίτερα, να τοποθετήσει τους πατριάρχες στο πρώτο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. Η άποψη του Albright επικράτησε σε γενικές γραμμές ως τη δεκαετία του 1970, οπότε παρουσιάστηκε ένα αντίθετο ρεύμα, πιστό στις θεωρίες του 19ου αι. για να επιβεβαιώσει, ότι το θέμα δεν είχε βρει την οριστική του λύση. Ερευνητές όπως ο διάσημος K.A.Kitchen βασιζόμενος στις σημερινές γνώσεις μας για τον αρχαίο κόσμο, εκτιμά ότι οι διηγήσεις της Γένεσης μπορούν θαυμάσια να ενταχθούν στον κόσμο της Μέσης Ανατολής της 2ης χιλιετίας.

Οι πατριάρχες ήταν άνθρωποι της εποχής τους, με παρόμοια ονόματα, με παρόμοια κοινωνικά έθιμα και νόμους, με παρόμοιο τρόπο ζωής, και οι διηγήσεις για τη ζωή τους αποτελούν ένα λογοτεχνικό είδος, που βρίσκει και άλλα παράλληλα στην εποχή τους.1

Η ιστορικότητά των πατριαρχών δεν αποδεικνύεται κατ'αυτόν τον τρόπο, αλλά με αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί κατ'ουδένα τρόπο να αποκλειστεί, αντίθετα μάλιστα μπορεί να θεωρηθεί από επιστημονικής απόψεως πολύ πιθανή. Μια αντίρρηση ότι η Βίβλος περιγράφει καταστάσεις, οι οποίες ποτέ δεν υπήρξαν ή δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν δεν μπορεί να σταθεί με βάση τα ιστορικά δεδομένα. I

 

1 Βλ. K.A.Kitchen, Η Βίβλος κι ο αρχαίος κόσμος, ελλην.μετάφραση 1986 (εκδ.Πέργαμος) 84 κ.ε.

 

 

 

 

Βιβλιοκρισία
ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ:
ΜΙΑ ΑΕΝΑΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

του δρος Θεοφάνη Γραμμένου

 

Το χειμώνα του 2000 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Δίαυλος το νέο (και ογκώδες, έκτασης 740 σελίδων) βιβλίο των Σ. Θεοδοσίου και Μ. Δανέζη, καθηγητών αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τίτλο "Στα ίχνη του Ι.Χ.Θ.Υ.Σ. - Αστρονομία-Ιστορία-Φιλοσοφία". Όπως είναι φανερό ήδη από το αρκτικόλεξο στον τίτλο, οι δύο επιστήμονες καταπιάνονται για πρώτη φορά κυρίως με το ζήτημα της ιστορικότητας του Ιησού.

Η σχετική, ελληνική και διεθνής, βιβλιογραφία κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι (έχουν γραφτεί πολλές εκατοντάδες βιβλίων σε πολλές γλώσσες), ενώ οι εκάστοτε προσεγγίσεις σε αυτό το, για πολλούς ακανθώδες, θέμα ποικίλουν από εντελώς αντιρρητικές έως την απόλυτη συμφωνία. Ωστόσο, αυτή τη φορά έχουμε στα χέρια μας ένα ιδιαίτερο πόνημα. Κατ'αρχάς, οι συγγραφείς δεν προέρχονται από το χώρο της θεολογίας. Αρχική τους πρόθεση υπήρξε η εξέταση του άστρου της Βηθλεέμ από αστρονομική άποψη. Μάλιστα, όπως αναφέρουν στον πρόλογο του βιβλίου, είχαν ήδη έτοιμο έναν πιθανό τίτλο: "Αναζητώντας το άστρο της Βηθλεέμ". Όμως, στην πορεία της συγκέντρωσης και μελέτης του απαραίτητου υλικού (η οποία διήρκεσε συνολικά έξι (!) χρόνια), στους δύο αστροφυσικούς, γνωστούς στην ελληνική επιστημονική κοινότητα για τον πάντοτε ενδελεχή και αυστηρό τρόπο έρευνάς τους, γεννήθηκε μια πληθώρα ερωτημάτων που τους οδήγησαν, μεταξύ άλλων, στη διερεύνηση του κοινωνικού και πολιτικού υποβάθρου της προ- και μεταχριστιανικής εποχής, του πολιτικού και ιστορικού παρασκηνίου της εκκλησιαστικής ιστορίας των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων, και των φιλοσοφικών ρευμάτων που επηρέασαν, θετικά ή αρνητικά, τη συγκρότηση και διαμόρφωση της Χριστιανικής θρησκείας. Τα ερωτήματα αυτά ενσωματώνουν, για παράδειγμα, απορίες σχετικά με τη γνησιότητα των ευαγγελικών κειμένων, την εγκυρότητα της άποψης των εκκλησιαστικών συγγραφέων, και την πιθανή κοινωνική ή πολιτική σκοπιμότητα παραποίησης της αλήθειας. Προκειμένου να απαντήσουν σε τέτοιου είδους ερωτήματα, οι συγγραφείς διερεύνησαν την κοινωνική και πολιτική κατάσταση εκείνης της εποχής, τη συγκρότηση της προ- και μεταχριστιανικής κοινωνίας, πολλά ιστορικά πρόσωπα που σχετίζονται με τον Ιησού, τις έκδηλες αλλά και αθέατες πτυχές της εκκλησιαστικής αλλά και γενικότερης ιστορίας, καθώς και τα φιλοσοφικά ρεύματα και τις αλληλοσυγκρουόμενες τάσεις στο εσωτερικό των πρωτοχριστιανικών κοινοτήτων.

Τελικά, με την ολοκλήρωση αυτού του οδοιπορικού έρευνας, οι δύο συγγραφείς κατόρθωσαν να δώσουν όχι μόνο μια ολοκληρωμένη (την πιο πλήρη σε σύγκριση με όσες έχουν παρουσιαστεί ως σήμερα) άποψη σχετικά με το άστρο της Βηθλεέμ, αλλά και να μελετήσουν με την προσήκουσα νηφαλιότητα το ζήτημα της ιστορικότητας του Ιησού και τις απόψεις γύρω από τη θεϊκή φύση Του. Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτη η δήλωση των συγγραφέων ήδη στον πρόλογο (ο οποίος φέρει τον τίτλο "εκ βαθέων") ότι αυτό που ευθύς εξ αρχής τους ενδιέφερε δεν ήταν η συγγραφή ενός βιβλίου "προπαγάνδας" αλλά μια αντικειμενική και καλόπιστη επιστημονική προσπάθεια συγγραφής μιας τεκμηριωμένης έκθεσης χωρίς δογματικές εμμονές, κι ακόμη ότι τελικά "αυτό που τιμά και καταξιώνει έναν χριστιανό δεν είναι η άγνοια των αντιθέτων απόψεων, αλλά η βαθιά πίστη του στον Ιησού, εν γνώσει των αντιθέτων προς την πίστη του απόψεων", ενώ λίγο παρακάτω στην ίδια σελίδα γράφουν ότι "ο Χριστιανισμός δεν έχει ανάγκη από πιστούς που στηρίζουν την πίστη τους στην άγνοια της αλήθειας".

Αρκετοί ίσως αναρωτηθούν τι λόγο μπορεί να έχει ένας αστρονόμος σε μια έρευνα σχετικά με την ιστορικότητα του Ιησού, πολλώ δε μάλλον όταν υπάρχει μια πληθώρα σχετικών βιβλίων γραμμένων από ειδικούς μελετητές, δηλαδή θεολόγους και ιστορικούς. Η απάντηση σε αυτή την ένσταση είναι απλή. Κατ'αρχάς, όπως αναφέρουν οι Θεοδοσίου και Δανέζης, η αλήθεια της γνώσης του Θεού, εφόσον από θεολογική άποψη είναι ζήτημα πνευματικής και ψυχικής ανάτασης, δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο μόνο της θεολογικής έρευνας. Εξίσου σημαντικό λόγο έχει ο επιστήμονας και ιδιαίτερα ο αστρονόμος, ο οποίος από τη φύση του γνωστικού του αντικειμένου αποσκοπεί στην εξερεύνηση του πρωταρχικού έργου του Θεού, της δημιουργίας και εξέλιξης του σύμπαντος και της απεραντοσύνης του. Δεύτερον, έχει σημασία ο κόσμος να αντιληφθεί τον τρόπο με τον οποίο ένας θετικός επιστήμονας προσεγγίζει και αναλύει φλέγοντα θέματα θεολογικής και ιστορικής σημασίας. Η πρακτική των δύο συγγραφέων δεν ήταν να διαμορφώσουν στο νού τους δογματικά μια διαισθητική αλήθεια η οποία να τους καλύπτει ψυχικά, κοινωνικά, και πολιτικά και κατόπιν να αναζητήσουν στοιχεία και τρόπους προκειμένου να την αποδείξουν. Αμφότεροι είναι καταξιωμένοι ερευνητές σε έναν από τα επιστημονικώς αυστηρότερα πεδία των θετικών επιστημών και η αυστηρότητα αυτή είναι ευθέως ανάλογη προς την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων κατά την αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας. Η τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας στην παράθεση γεγονότων αλλά και απόψεων είναι όρος εξ ων ουκ άνευ στις θετικές επιστήμες και σε αυτό το πλαίσιο λειτούργησαν οι Θεοδοσίου και Δανέζης προσπαθώντας να τεκμηριώσουν το όλο θέμα αστρονομικά, ιστορικά, και φιλοσοφικά, παραθέτοντας όλα εκείνα τα αναγκαία στοιχεία, τα οποία θα βοηθήσουν τον καλοπροαίρετο αναγνώστη να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Έτσι έλεγξαν και διασταύρωσαν πολλαπλώς και διεξοδικά κάθε βιβλιογραφική αναφορά, ελληνική και διεθνή, που χρησιμοποίησαν. Εδώ επισημαίνουμε το γεγονός ότι ανέτρεξαν οι ίδιοι στις πρωτογενείς πηγές και δεν παρέθεσαν βιβλιογραφικές παραπομπές άλλων συγγραφέων, όπως δυστυχώς συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις.

Το βιβλίο περιλαμβάνει συνολικά δώδεκα κεφάλαια. Στο 1ο κεφάλαιο αποσαφηνίζονται οι έννοιες του επιστημονικού φαινομένου και της επιστημονικής πρόβλεψης και οριοθετούνται από την προφητεία και τη δοξασία. Επίσης αναλύονται με απλό τρόπο βασικές έννοιες της σύγχρονης φυσικής και η σχέση τους με τη θεολογία. Το 2ο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στις πηγές που έχουν χρησιμοποιήσει οι σημαντικότεροι ιστορικοί συγγραφείς. Στο 3ο κεφάλαιο έχουμε μια περιγραφή των κοινωνικών συνθηκών που επικρατούσαν στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία έως και την καθιέρωση του Χριστιανισμού. Τα κεφάλαια 4 και 5 αναφέρονται στην ιστορία του Ισραήλ και στο κοινωνικό και θρησκευτικό οικοδόμημα στην ευρύτερη περιοχή της Παλαιστίνης, ενώ στο κεφάλαιο 6 περιγράφεται γενικώς το φαινόμενο του μεσσιανισμού στις διάφορες προφητείες όχι μόνο των Εβραίων αλλά και διαφόρων άλλων λαών. Στο κεφάλαιο 7 ξεκινά η έρευνα σχετικά με την ιστορικότητα του Ιησού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ η παράθεση των ορθολογικών απόψεων που έχουν εκφραστεί από διάφορους θεολόγους, ιστορικούς, και φιλοσόφους κατά τον 20ό αιώνα. Ολόκληρο το 8ο κεφάλαιο πραγματεύεται το άστρο της Βηθλεέμ. Από μόνο του θα μπορούσε να αποτελέσει μια μονογραφία για το θέμα αυτό, ενώ το ίδιο μπορούμε να πούμε ανεπιφύλακτα και για το κεφάλαιο 7. Τα κεφάλαια 9, 10, 11 και 12 έχουν ως θέμα τη γέννηση, τη σταύρωση, και την ανάσταση του Ιησού, καθώς και την ακριβή χρονολόγηση των γεγονότων αυτών με βάση επιστημονικά και ιστορικά δεδομένα. Τέλος, η εκτενέστατη βιβλιογραφία καλύπτει 35 (!) σελίδες και αποτελεί από μόνη της βιβλιογραφικό θησαυρό για κάθε σοβαρό μελετητή των θεμάτων αυτών.

Δεν είναι απαραίτητο ο αναγνώστης να συμφωνήσει με τα συμπεράσματα και τις διαπιστώσεις των συγγραφέων, ούτε βεβαίως αυτό ανήκει στις προθέσεις τους. Δεν μπορεί όμως παρά να συγκατανεύσει ότι πρόκειται για ένα εμπεριστατωμένο και παράλληλα καλογραμμένο και κατανοητό βιβλίο αναφοράς με παράθεση πληροφοριών χωρίς προκαταλήψεις, ενδελεχή μελέτη των σχετικών πηγών, και μη τετριμμένη ανάλυση των συμβάντων. Άλλωστε αυτό ακριβώς, έστω και αν δεν συμβαίνει πάντοτε στην πράξη, περιμένει κάποιος από την αμερόληπτη εφαρμογή της ερευνητικής μεθοδολογίας των θετικών επιστημών στο πεδίο της ιστορίας. Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο. I

tgrammenos@gec.gr

 

2001:ΕΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΥ

Φέτος εορτάζονται τα 50 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Έλληνα πεζογράφου Γρηγορίου Ξενόπουλου. Ο Ξενόπουλος υπήρξε χαλκέντερος συγγραφέας όλων των λογοτεχνικών ειδών πλην της ποιήσεως. Έμεινε διάσημος από τις συνεργασίες του στην "Διάπλαση των Παίδων" το περίφημο παιδικό περιοδικό. Όπως όμως θα διαβάσουμε στο κείμενό του, ο χαρακτήρας του σε πολλά διαμορφώθηκε από το παιδικό περιοδικό που εξέδιδε πριν από τη "Διάπλαση", ο Μιχαήλ Καλοποθάκης, πρωτοποριακό στο είδος του, την "Εφημερίδα των Παίδων". Μεταξύ των αναγνωστών της "Εφημερίδος" συγκαταλέγονταν πολλές μετέπειτα γνωστές προσωπικότητες, με διασημότερη τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ας δούμε όμως τι αναφέρει ο Ξενόπουλος, για το περιοδικό που διάβαζε στην παιδική του ηλικία.

Το απόσπασμα είναι από το αυτοβιογραφικό του βιβλίο "Η Ζωή μου σαν Μυθιστόρημα" Εκδόσεις Βλάσση.

 

"Ελάβαινα τότε την "Εφημερίδα των Παίδων". Αν και μόλις ήξερα να συλλαβίζω, μου την έπαιρνε ο θείος μου από ένα δυο χρόνια πρωτύτερα, για να βλέπω τις εικόνες και να μπαίνω στο γούστο. Και πραγματικώς, με την "Εφημερίδα των Παίδων", που δημοσίευε τόσο ωραίες εικονογραφημένες ιστορίες "ξαπολύθηκα" και στο διάβασμα. Σε κάθε σχεδόν φυλλάδιο, το περιοδικό δημοσίευε κι από ένα ποίημα, θρησκευτικό συνήθως, με τη μουσική του. Τα λόγια τα διάβαζα. Τις νότες όμως; Ούτε η μητέρα μου ήξερε μουσική να μου τραγουδήσει τον ύμνο να τον μάθω, ούτε κανένας άλλος στο σπίτι. Αλλ' άμα γνώρισα την Αδριανή Επισκοποπούλου με το πιάνο της, το ζήτημα λύθηκε: Μόλις λάβαινα φυλλάδιο με ύμνο, της τον πήγαινα να μου τον παίξει. Κι η καλή κοπέλα το έκανε με τη μεγαλύτερη προθυμία. Άπλωνε το φυλλάδιο στο αναλόγιο του πιάνου, έριχνε μια ματιά στις νότες, μου έπαιζε το σκοπό και συγχρόνως μου τραγουδούσε σιγά σιγά τα λόγια. Μια, δυο, τρεις φορές, ώσπου μάθαινα τον ύμνο κι εγώ -είχα καλό αυτί- και τον τραγουδούσα μαζί της με την ψιλή σαν γυναικεία φωνίτσα μου. Θυμούμαι ακόμα τον πρώτο ύμνο που έμαθα με την Αδριανή. Ήταν ένας ύμνος "ιεραποστολικός" κι άρχιζε έτσι:

Νήσος αρωματώδης

Είναι η Κεϋλάν,

Πνέει αήρ ευώδης,

Τερπνόν εκεί το παν.

Το παν εκεί μας τέρπει

Αλλά τι ωφελεί;

Η ανθρωπότης έρπει

Χαμένη και τυφλή.

Ω, σεις οι φωτισμένοι -Τρέξατε κτλ. κτλ.

Ύστερ' από δέκα χρόνια, φοιτητής στην Αθήνα, πήγα μια μέρα από περιέργεια στην Ευαγγελική εκκλησία του Καλαποθάκη, εκεί κοντά στην Πύλη του Αδριανού. Και με πόση συγκίνηση, Θε μου, άκουσα αυτόν τον ίδιο "ιεραποστολικό" ύμνο να τον ψέλνουν δροσερές κοριτσίστικες φωνές με αρμόνιο! Πώς θυμήθηκα τα παιδικά μου χρόνια, τη μεγάλη μου φίλη, το πιάνο της και την πρώτη μου εφημερίδα -πράγματα που, στην αχάριστη ηλικία των δεκαεφτά χρονών, μου ήταν πολύ περισσότερο μακρινά και ξεχασμένα, από όσο μου είναι σήμερα στα εβδομήντα μου!... Αλλά πώς αυτή η σύμπτωση, ν' ακούσω τον ύμνο εκείνο στην Ευαγγελική εκκλησία; Απλούστατα, ο ίδιος ο Καλαποθάκης, ο ευαγγελικός, έβγαζε και την "Εφημερίδα των Παίδων". Κι ένας από τους σκοπούς του, φαίνεται, ήταν να κάμει τους μικρούς αναγνώστες του περιοδικού -του μόνου που είχαν τα Ελληνόπουλα, πριν βγει ακόμα η "Διάπλασις"- ιεραποστόλους. Δε μ' έκανε βέβαια, ούτε πιστεύω να έκαμε ποτέ κανέν' άλλο Ελληνόπουλο, είτε ιεραπόστολο, είτε απλώς ευαγγελικό, κι άδικα ανησύχησε τότε η Ιερά Σύνοδος κι απαγόρευσε όλα τα δημοσιεύματα του Καλαποθάκη. Χρωστώ όμως να ομολογήσω, πως κι η "Εφημερίς των Παίδων" με ωφέλησε πολύ και μου τόνωσε το θρησκευτικό αίσθημα, που είναι υπεράνω από κάθε δόγμα και κάθε αίρεση..." I

Επιμέλεια: Ι.Τ.

 

 

Η δραστηριότης μας

του Paul Tournier

 

Είναι χρήσιμο να μελετήσωμε τα πιο συνηθισμένα αισθήματα ενοχής στην καθημερινή ζωή, προς τα οποία ο πολύς κόσμος κλίνει.

Την σκληρότητα και βιαιότητα, το μίσος και την προδοσία, την απάτη, αδικία και μοιχεία και τόσες άλλες.

Αυτό που ιδιαίτερα θα προσέξωμε εδώ ως ιατροί και ψυχολόγοι, είναι το αίσθημα ενοχής που δοκιμάζει κάθε άνθρωπος, όχι για το κακό που έκαμε, αλλά για το καλό που δεν έκαμε. Είναι το θέμα της τελευταίας κρίσεως, όπως ο Χριστός την περιέγραψε, θέμα ποιητικό που ομοιάζει με παραβολή (Ματθ. 25:31-46).

Εν αντιθέσει με τον ηθικολόγο, ο οποίος φαντάζεται πάντοτε ότι θα κριθούμε για τα λάθη που κάναμε, ο Χριστός ομιλεί για τις καλές πράξεις που παραλείψαμε, ενοχή περίεργη, πιο πλατειά, ατελείωτη.

Αυτό το κείμενο ενδιαφέρει πολύ εμάς τους ιατρούς, γιατί δείχνει ότι ο Χριστός γνώριζε το ασυνείδητο πολύ πριν η ψυχολογία το ανακαλύψει.

Αυτοί, που τοποθετεί ο Χριστός, κατά την τελική κρίση, δεξιά Του και αριστερά Του, εκδηλώνουν την πιο ζωηρή έκπληξη· οι μεν έκαμαν το καλό χωρίς να το ξέρουν, οι άλλοι απέφυγαν τις ευκαιρίες που τους έδωσε η ζωή επίσης χωρίς να το ξέρουν.

Υπάρχει εδώ μια αντίθεση μεταξύ του καθήκοντος και της ζωής. Πολλοί άνθρωποι έχουν αναγάγει το καθήκον σε θρησκεία, δηλαδή μια διαγωγή συμβατική, ούτε ζωντανή ούτε αυθόρμητη.

Όταν το σκεφθούμε καλά, αυτή η ηθική του καθήκοντος, φαίνεται ως μία προστασία κατά της ενοχής, συνίσταται στη σχολαστική εκτέλεση ορισμένου αριθμού καθηκόντων, για να έχωμε ήσυχη την συνείδηση ότι τα εξετελέσαμε.

Αυτοί οι άνθρωποι λέγουν με μια ωραία και απλοϊκή βεβαιότητα: δεν έχω τίποτα για το οποίο να ψέξω τον εαυτό μου, έκαμα το καθήκον μου.

Αλλά αυτή η απώθηση της ενοχής συνεπάγεται μια σκλήρυνση της καρδιάς, δεν βλέπομε πια τίποτε από ό,τι ο Θεός μας ζητεί έξω από το πρέπον, το συμβατικό καθήκον. Είναι ακριβώς αυτό που τονίζει ο Ιησούς στην παραβολή της τελευταίας κρίσεως για να ζωντανέψει στους νομιμόφρονες ακροατές του, το αίσθημα της ενοχής με όλη την ανησυχαστική ευρύτητά του.

Παραθέτουμε ένα άλλο κείμενο του Ιησού: "... Όταν ποιήσητε πάντα τα διαταχθέντα υμίν, λέγετε ότι δούλοι αχρείοι εσμέν, ότι ό ωφείλομεν ποιήσαι πεποιήκαμεν" (Λουκ. 17:10).

Ό,τι αληθινά συγκινεί τους αρρώστους μας είναι ό,τι έκτακτο κάνουμε γι' αυτούς, ό,τι ξεπερνάει το καθήκον, μέσα σε μία αυθόρμητη έξαρση της καρδιάς, ακόμα κι αν αυτό είναι μία λέξη προσωπική, στενά προσωπική.

Αισθανόμαστε συνεχώς τον κίνδυνο της ρουτίνας κατά την εξάσκηση της αγάπης, η οποία χάνει την ουσία της και γίνεται ένα επάγγελμα.

Ποιος από μας δεν αισθάνεται ανησυχία μπροστά σ' αυτή την επαγγελματικοποίηση της αυτοθυσίας!

Η ενοχή της παραλείψεως έχει μια έκταση γενικότερη, περιλαμβάνει ό,τι ονειρευτήκαμε και δεν πραγματοποιήθηκε, ποιήματα θαμμένα στο βάθος ενός μυστικού συρταριού, από τα οποία λείπει κάποιος στίχος, μία διόρθωση. Περιλαμβάνει υποσχέσεις που προφέραμε μέσα στην μυστική έξαρση μιας ανεπανάληπτης στιγμής, ό,τι ατελώς πραγματοποιήσαμε κι εγκαταλείψαμε, ό,τι είναι ημιτελές, ενδόμυχο, ανέκφραστο, ασχημάτιστο μέσα μας.

Όσο είμαστε νέοι μπορεί να έχουμε αυταπάτες· ό,τι κάνουμε μας παρηγορεί για ό,τι δεν κάνουμε, ό,τι ονειρευόμαστε κι ό,τι ελπίζουμε γι' αυτό που λείπει από την πραγματικότητα. Οι νέοι υπολογίζουν στο μέλλον για να ισοφαρίσουν το παρόν και το παρελθόν.

Όσο προχωρεί ο άνθρωπος σε ηλικία, αυτά τα σκότη διαλύονται, βεβαιωνόμαστε ότι ξεγελούσαμε τον εαυτό μας προσποιούμενοι ότι πιστεύουμε σε πραγματοποιήσεις που δεν θα γίνουν ποτέ· στο κατώφλι της ωριμότητας και του γήρατος, φοβερές κρίσεις έρχονται, πηγές ασθενειών ψυχής και σώματος. Και είναι ακριβώς η ώρα που οι δυνάμεις λιγοστεύουν, που η ικανότης για εργασία μικραίνει, που οι κοινωνικές υποχρεώσεις πολλαπλασιάζονται και αφήνουν λίγη θέση στον αυθορμητισμό. Αυτός ο άνθρωπος αισθάνεται τότε ότι άφησε τον εαυτό του να εκμηδενισθεί από την ζωή, ότι χιλιάδες δευτερεύουσες εργασίες τον γέμισαν, κι ότι ημέρα με ημέρα εκείνο που περισσότερο από κάθε τι σκέφτηκε να πραγματοποιήσει, χάθηκε για πάντα.

Τι μένει από εκείνο που τον απορρόφησε τόσο; Πόσες ώρες αξίζουν πραγματικά μέσα σε μια ζωή, που αφήνουν μια γεύση πληρότητας κι ανθοφορίας;

Δέχθηκα κάποτε την επίσκεψη ενός φίλου· ήταν ένας από αυτούς που αποκαλούν ανθρώπους υποθέσεων, ήταν της ίδιας ηλικίας με μένα, είχε πάντοτε ζωηρές θρησκευτικές απασχολήσεις. Ενώ άλλοι άνθρωποι όμοιοί του και Χριστιανοί, παραδέχονταν, περίεργα, ένα οικονομικό και κοινωνικό σύστημα βαθειά αντίθετο με την πίστη τους, εκείνος δεν έπαψε να βασανίζεται βλέποντας την ανοχή των Εκκλησιών, την επιφυλακτικότητά τους, την δειλία των πιστών. Είναι σαφές ότι οι άνθρωποι μέσα στην καθημερινή εργασία τους έπρεπε να συνεργάζονται στενότερα και πιο ενεργητικά με τους θεολόγους για να δώσουν γόνιμες ιδέες μέσα στον σημερινό κόσμο. Το μεγαλύτερο βάσανό του ήταν η δική του ανοχή, ήταν γιατί τόσο συχνά έθιξε αυτά τα προβλήματα μυστικά μέσα στα βάθη του εαυτού του, ή με την ευκαιρία μιας βραδιάς συζητήσεων αγόνων και ακαδημαϊκών, που δεν έφτασαν σ' ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα. Απορροφημένος από μια βαρειά επαγγελματική προσπάθεια, από οικογενειακές φροντίδες, εγκατέλειψε τις σκέψεις που κρατούσαν την μεγαλύτερη θέση μέσα του. Ένας εξαίρετος γιατρός τον περιποιήθηκε, αλλά χωρίς αποτέλεσμα, και διερωτάται μήπως αυτό οφείλεται στην συγκεχυμένη ενοχή που δοκιμάζει κάνοντας τον απολογισμό της ζωής του;

*****

Ο Jean Paul Sartre βεβαιώνει με δύναμη ότι η ζωή μας δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που επιτελέσαμε. Από μέρος μου πιστεύω αντιθέτως ότι λογαριάζεται ό,τι θελήσαμε να κάνουμε, όλες οι ομιχλώδεις δυνατότητες που φέρουμε μέσα μας. Και τότε η σκληρή αντίθεση μεταξύ του ονείρου κι αυτού που βγήκε από αυτό, βαραίνει πάνω μας σαν μια απέραντη ενοχή.

Ποιος δεν απογοητεύθηκε από τον εαυτό του; Ποιος δεν πάσχισε να παρηγορηθεί μ' έναν πικρό αφορισμό πάνω στη ζωή; Διάβασα στις εφημερίδες την απάντηση του Simenon προς ένα συγγραφέα, ο οποίος ισχυριζόταν ότι "με το να μην ελπίζουμε τίποτα από την ζωή, δεν απογοητευόμαστε ποτέ". Πόσο είναι αλήθεια, απάντησε γελώντας ο Simenon, "κι όταν δεν αναπνέουμε, δεν υπάρχει φόβος να καταπιούμε μικρόβια!"

Άλλοι προσπαθούν να ηρεμήσουν ενθυμούμενοι, ό,τι άξιο, θαρραλέο ή πρωτότυπο μπόρεσαν να κάμουν, άλλοι παραπονούνται για τους γονείς τους, την γυναίκα τους, τον προϊστάμενο ή τους φίλους τους και ρίχνουν σ' αυτούς όλη την ενοχή για τις αποτυχίες τους, προσποιούνται ότι πιστεύουν, ότι μόνο εξωτερικές περιστάσεις τους εμπόδισαν να πραγματοποιήσουν αυτό που ήθελαν στη ζωή τους.

Αλλά στο βάθος όλη αυτή η πικρία εκφράζει μια δυσαρέσκεια προς τον εαυτό τους.

Πήρα ένα γράμμα από ένα φοιτητή, ο οποίος μου έγραφε: "Σε τίποτε δεν είμαστε ικανοί, η ταπεινοφροσύνη μας οδηγεί να γνωρίσουμε την αλαζονεία μας, η ειλικρίνεια να διαπιστώσουμε την ψευτιά, μόνο ο θάνατος θα μας γλυτώσει από τους φόβους που μας σχίζουν, η αναμονή της χάριτος του Θεού γίνεται υποφερτή μόνο με την βοήθεια του Θεού". Ποιος δεν συλλαμβάνει την σοβαρότητα αυτού του ανθρώπινου δράματος!

Ματαιότης ματαιοτήτων, έλεγε ο Εκκλησιαστής. Ποιος δεν απογοητεύτηκε από τον εαυτό του;

Ποιος δεν αισθάνθηκε οδυνηρά την ματαιότητα των προσπαθειών του; Ακόμα και στην αναζήτηση του ιδανικού που κρατούσε την μεγαλύτερη θέση στην καρδιά του. Ακόμα κι όταν επιτύχουμε σ' ένα σημείο, καταλαβαίνουμε μία ημέρα ότι όλη αυτή η λυσσώδης προσπάθεια που καταβάλαμε δεν ήταν τίποτε άλλο από ένας τρόπος ν' αναπληρώσουμε τόσες άλλες αποτυχίες. Η επιτυχία μας σε μια περιοχή δεν μας παρηγορεί για την αποτυχία μας σε μια άλλη· γίνεται ζωηρότερη τουναντίον, από την αντίθεση. Θυμούμαι κάποιον άνδρα που έφθασε στην μεγαλύτερη κοσμική διασημότητα, κι όμως επαναλάμβανε θλιβερά μέσα στο γραφείο μου: "κατέστρεψα την ζωή μου".

Ο M. Jean Cuitton, γράφει ο αββάς Thellier de Poncherille, ο οποίος ήταν η προσωποποίηση της αθωότητας, κι όμως στο πνευματικό του ημερολόγιο αποκαλύπτεται συντετριμμένος από την ιδέα της μετριότητάς του. Ενοχή του ημιτελούς του σχετικού, ενοχή κάποιας προδοσίας του εαυτού μας, των εμπνεύσεών μας, των πεποιθήσεων, της ανθρώπινης κλίσεώς μας.

Δεν ήμουνα για σένα, λέγει ένας άνδρας στην γυναίκα του, ή μια γυναίκα στον άνδρα της, αυτός που όφειλα και ήθελα να είμαι, δεν σε έκαμα αληθινά ευτυχισμένο, ήμουνα ένα πρόσκομμα στη ζωή σου, αντί να σε βοηθήσω να φθάσεις εκεί που μπορούσες.

Ανοίξετε την Αγία Γραφή: Θα δείτε από την μία άκρη ως την άλλη αυτούς τους ανθρώπους που η κλήση του Θεού απέσπασε από την ασημότητα της ζωής τους, του έριξε μέσα σε μια μεγάλη περιπέτεια, τους έντυσε με μια δημιουργική δύναμη, που δεν προερχόταν από τους εαυτούς τους. Αισθανόμαστε, λοιπόν, καλά ότι αυτή η ενοχή του ημιτελούς, είναι μια ενοχή από έλλειψη εμπνεύσεων, από έλλειψη επαφής με τον Θεό και σιωπής εκ μέρους μας στην κλήση Του.

*****

Θίγουμε εδώ ένα θέμα εξαιρετικό της μοντέρνας ψυχολογίας. Αυτή θέλησε να δει τον άνθρωπο μέσα στην εξέλιξή του, μέσα στο δυναμισμό του. Ο Freud μας αποκαλύπτει ό,τι μένει μικρό και οπισθοδρομικό σε μας, τον φόβο της ζωής, των ευθυνών, την νοσταλγία ενός καταφυγίου στην μητρική παρηγοριά. Είμαστε όλοι παιδιά κι αισθανόμαστε ένοχοι που είμαστε τόσο λίγο θαρραλέοι, τόσο λίγο δυνατοί, κι ελάχιστα ενήλικες.

Ο C. Jung πλαταίνει τις έννοιές του, ομιλώντας για ολοκλήρωση, επικαλούμενος το ανθρώπινο πεπρωμένο, που πρέπει να φθάσει στην πληρότητά του.

Αλλά η νέα γέννηση, για την οποία ομιλεί ο Χριστός, η μεταμόρφωση του ανθρώπου από το Άγιο Πνεύμα που βλέπουμε μέσα στην πρώτη Εκκλησία ξεπερνά τις βέβηλες έννοιες της "ενηλικιώσεως" του Freud και της ολοκληρώσεως του Jung.

Κι όμως μεταξύ των πιστών όλων των Χριστιανικών Εκκλησιών υπάρχουν ψυχές μικρές, δειλές, τόσο λίγο ακτινοβόλες. Από ποια παραμόρφωση ο Χριστιανισμός τόσο συχνά συντρίβει τους ανθρώπους αντί να τους ελευθερώσει; Αισθανόμαστε υπεύθυνοι αυτού του Χριστιανισμού, ένοχοι γι' αυτή την παραμόρφωση, στην οποία παίρνουμε μέρος, ένοχοι που αφήνουμε αχρησιμοποίητη τη δύναμη του Χριστού. Είμαστε βέβαια αδύνατοι κι όχι ένοχοι γι' αυτό, αλλά ο απόστολος Παύλος διακηρύττει ότι μέσα σ' αυτή την αδυναμία μας, πρέπει να λάμψει η δύναμη του Θεού (Β΄ Κορινθ. 12:10)

Απέναντι του Θεού αισθανόμαστε ένοχοι, που δεν γίναμε αυτό που περίμενε από μας, που αφεθήκαμε να παραλύσουμε από φόβο, να πλασθούμε από το περιβάλλον μας, να πετρώσουμε από την ρουτίνα, να γίνουμε στείροι από τον κονφορμισμό, να μην είμαστε ο εαυτός μας, ν' αντιγράφουμε τους άλλους, αντί να επωφελούμαστε από τα ιδιαίτερα χαρίσματα που ο Θεός μας ενεπιστεύθηκε. Εδώ φαίνεται η αντίθεση μεταξύ της ψευδούς ενοχής που μας επέβαλε η κοινωνία, και της δικής μας ευθύνης μπροστά στον Θεό. Ένας ποιητής μου είπε ότι αρχίζει να γράφει τα ποιήματά του μ' ένα αίσθημα ενοχής, γιατί αισθάνεται ένοχος να μουτζουρώνει χαρτιά αντί να κερδίζει τη ζωή του με άλλο τρόπο, μα ακόμα πιο έντονη ενοχή αισθάνεται να πνίξει μυστικά το ταλέντο που πήρε από τον Θεό (Ματθ. 25:18). Το δράμα κάποτε γίνεται πιο συνταρακτικό.

Δεν είναι πάντοτε η κοινωνία και οι προλήψεις της που μας εμποδίζουν να είμαστε ο εαυτός μας, κάποτε μπορεί να είναι κι ένας αδελφός μέσα στην ίδια με μας πίστη. Θα ήταν βεβαίως λάθος να ενεργούμε του κεφαλιού μας για να μην προδώσουμε τον εαυτό μας, αλλά συχνά συμβαίνει να νοιώθει ένας άνθρωπος ένοχος, γιατί αφέθηκε να σταματήσει στο δρόμο του από την συμβουλή φίλου, ή συγγενούς πολύ αυταρχικού. Από ένα σύμπλεγμα κατωτερότητας έδωσε στην γνώμη του άλλου περισσότερη αυθεντικότητα από τις δικές του πεποιθήσεις, από τις οποίες απομακρύνθηκε, και αιφνιδίως βλέπει ότι η ζωή του όχι μόνο δεν έγινε πιο γόνιμη, αλλά έμεινε στείρα, γιατί αφέθηκε να επηρεασθεί και υπάκουσε στους ανθρώπους παρά στον Θεό (Πράξ. 5:29), ότι δεν κράτησε θερμά τις ιδέες του, και πρόδωσε τον εαυτό του.

Αυτή την έννοια της πιστότητας στον εαυτό μας την αισθάνεται βαθειά κάθε άνθρωπος, όποιες κι αν είναι οι πεποιθήσεις του. Είναι μια παγκόσμια πηγή ενοχής, γιατί κανείς δεν αισθάνεται πάντοτε πιστός προς τον εαυτό του. Μια ενοχή παγκόσμια, μα λίγο ενσυνείδητη, γιατί μας είναι πολύ δύσκολο να το ομολογήσουμε στον εαυτό μας. Μιλούσα τελευταίως με ένα Γάλλο φιλόσοφο, του έλεγα ότι η δειλία μου φαίνεται πολύ διαδεδομένη, μα λίγο ενσυνείδητη. Είναι, μου είπε, γιατί οι αρχαίοι είχαν τοποθετήσει το θάρρος πολύ υψηλά μέσα στην ιεραρχία των αρετών.

Στην οικογένεια συμβαίνει συχνά να μην αντιμετωπίζονται με θάρρος οι δυσκολίες, αλλά να παραμερίζονται. Ο σύζυγος ή η σύζυγος από φόβο ότι δεν θα τον καταλάβουν ή ότι θα χαθεί η γαλήνη του σπιτιού, κλείνεται στον εαυτό του, διακόπτει τον διάλογο, και απομακρύνεται ψυχικά. Πολύ πριν γίνει άπιστος με την κοινή έννοια της λέξεως, έγινε άπιστος κατά την βιβλική τάξη, πάνω στην οποία θέλησε να κτίσει το σπιτικό του. Ένας άνθρωπος που μπορεί να στάθηκε με θάρρος μπροστά σε δυσκολίες της κοινωνικής κι επαγγελματικής του ζωής, αντιλαμβάνεται ότι του έλειψε το θάρρος για να δημιουργήσει μια τέλεια συζυγική ένωση, στάθηκε δειλός.

Το ίδιο συμβαίνει με την ενοχή που αφήνει πάντοτε μια έκτρωση σε έγγαμες ή άγαμες γυναίκες, σε συζύγους, εραστές, ή γονείς που προέτρεψαν σ' αυτό. Ο άνθρωπος αισθάνεται ένοχος σ' αυτή την απόπειρα εναντίον της ζωής, και δοκιμάζει έντονα το αίσθημα της ντροπής, γιατί φάνηκε δειλός.

Ενοχή συχνή στους άνδρες είναι επίσης μια ορισμένη στάση έναντι της γυναίκας, που την παρασύρουν σ' ένα δεσμό χωρίς να έχουν το θάρρος, ούτε να διακόψουν, ούτε να προχωρήσουν στο γάμο, την ίδια ενοχή αισθάνεται τότε και η γυναίκα, που είναι καταδικασμένη σε μια λαθραία ζωή.

Από την στιγμή που ο άνθρωπος γνωρίζει τις αξίες, βρίσκεται κατ' αναγκαιότητα ένοχος, όταν τις προδίδει σε κάθε ευκαιρία.

Χρειάζεται επίσης πολύ θάρρος για να κρατηθεί ως το τέλος ένας διάλογος με την σύζυγο, ή τον καλύτερό μας φίλο, για να είναι κανείς αληθινός, ν' αναγνωρίζει, όταν έχει άδικο, να επωμισθεί όλες τις ευθύνες του, να συγχωρήσει, να κρατήσει πιστά την αλληλεγγύη με τους φίλους, ακόμα κι όταν αυτοί μας απογοητεύουν.

*****

Μου έκαμε πάντοτε εντύπωση η αδιάβλητη πιστότητα που ο Χριστός κράτησε με τους μαθητές Του. Τους εξέλεξε και παρ' όλο που συχνά δεν τον καταλάβαιναν, Του έκαναν άστοχες ερωτήσεις και φαίνονταν φιλόδοξοι και δειλοί, εξακολουθούσε να έχει εμπιστοσύνη σ' αυτούς και να τους αναθέτει την τελείωση του γήινου έργου Του.

Οι άνθρωποι τείνουν στην φυγή κατά διαφόρους τρόπους: με την σιωπή, την φλυαρία, την απραξία, την πλήξη, με την τέρψη του φαγητού ή της βιβλιοθήκης, με την ανάγνωση της εφημερίδας, μ' ένα πλεκτό, με τα σπορ, ή καθισμένοι στην φωτιά, με πνευματώδεις συζητήσεις ή ελαφρές κουβέντες. Κρυβόμαστε πίσω από έναν επίσημο κανονισμό για να σκεπάσουμε την ευθύνη μας, να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από την ενοχή, κι αυτή η φυγή είναι ακόμα πιο ένοχη. Κρυβόμαστε πότε στο θυμό, και πότε στην γλυκύτητα, στην αισθηματικότητα, ή επιθετικότητα, στον κονφορμισμό ή μποεμισμό, στην κρίση των νεύρων ή την αυτοκυριαρχία, στην αρρώστια ή την στωικότητα.

Πιστοί προς τον εαυτό μας, θα πει να είμαστε όμοιοι με τον εαυτό μας σε κάθε περίπτωση, κι αντιμέτωποι μ' οποιονδήποτε συζητητή. Αποσιωπούμε συχνά τις πεποιθήσεις μας ή τις αμφιβολίες που παρεμβάλλονται αναπόφευκτα. Σκεπάζουμε τα αισθήματά μας, ή τα εκδηλώνουμε πιο θερμά από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Ο πιστός προς τον εαυτό του είναι φυσικός, αυθόρμητος, χωρίς φόβο για την κριτική των άλλων. Η εξωτερίκευση των αισθημάτων είναι αιτία σε αντιφατικές ενοχές. Πολλά πρόσωπα ντρέπονται να κλάψουν, υπάρχουν οικογένειες που θεωρούν ένοχα τα δάκρυα, όπως και κάθε ξέσπασμα χαράς. Άρρωστοι με διαβεβαίωσαν ότι δεν ήθελαν να έλθουν στο ιατρείο μου από φόβο να μην κλάψουν. Ο Χριστός έκλαψε με απλότητα όταν πλησίασε τον τάφο του φίλου Του Λαζάρου. Πολλοί σύζυγοι όταν περάσει ο μήνας του μέλιτος, αποφεύγουν να εξωτερικεύσουν την αγάπη τους προς την σύζυγο, σαν να ήταν μια ένοχη αδυναμία, ανάξια ενός άνδρα, συγχρόνως αισθάνεται συγκεχυμένα ένοχος για την νευρικότητα της συζύγου, η οποία προέρχεται από δίψα για λίγη αγάπη. Αποφεύγουμε επίσης τον Θεό, συχνά κάνουμε τεχνάσματα, ή ένα είδος εμπορικής συναλλαγής μαζί Του. Είναι στιγμές που η ετικέττα της ευλάβειας που κολλάμε στον εαυτό μας, δεν είναι παρά μια ψευτιά. Αποφεύγουμε την αυτοσυγκέντρωση για να μην ακούσουμε τι έχει να μας πει. Ισχυριζόμαστε ότι ο Θεός σιωπά όταν δεν μας αρέσει αυτό που μας λέγει. Γι' αυτό ο βασιλιάς Αχαάβ φυλάκισε τον προφήτη Μιχαία, γιατί του προείπε τον θάνατό του στον πόλεμο που θα έκανε.

Δεν είναι αρκετό ν' ακούει κανείς τον Θεό· πρέπει και να υπακούει.

Η ενοχή των παραλείψεων μας ακολουθεί συνεχώς στην εξάσκηση του επαγγέλματός μας. Δίνουμε στους αρρώστους μας ό,τι ο Θεός επιθυμεί να δώσουμε; Τις περισσότερες φορές αρκούμαστε σε μια επιφανειακή ιατρική. Αυτό δεν φθάνει. Θα έπρεπε να προχωρούσαμε βαθύτερα, να πλησιάσουμε τα προβλήματα μιας ζωής που μαντεύουμε πίσω από την αγωνία ενός αρρώστου. Αλλά αυτό θα ήταν δύσκολο και θα απαιτούσε χρόνο. Ίσως δεν ξέρουμε τι να πούμε μπροστά σε λεπτά προβλήματα, φοβούμαστε μήπως παρασυρθούμε σ' ένα χώρο που δεν μας είναι οικείος, σε ζητήματα ηθικά ή θρησκευτικά, τα οποία και μεις οι ίδιοι δεν αισθανόμαστε σαφώς. Τότε δίνουμε μια συνταγή για το φαρμακείο, μια συμβουλή υγιεινής, μια ενθαρρυντική λέξη, μια εκδήλωση συμπάθειας, κι αυτό είναι αρκετό. Δοκιμάζουμε να βεβαιώσουμε τον εαυτό μας ότι κάναμε το καθήκον μας ως γιατροί· τα λοιπά ένας φίλος, ένας ιερέας ή εξομολόγος μπορεί να τα κάμει καλύτερα από μας. Ο άρρωστός μας όμως περίμενε από μας τους ίδιους την δική μας ουσιαστική συμβολή της αγάπης. Ένας Ολλανδός ψυχίατρος μιλούσε τελευταία για την ιατρική της προσωπικότητας μ' ένα γυναικολόγο, ο οποίος είχε αντιρρήσεις. Αισθάνομαι ότι είμαι μόνο ένας τεχνικός και για να κάμω καλά τη δουλειά μου πρέπει ν' απασχοληθώ αποκλειστικά με ό,τι αφορά την ειδικότητά μου· ό,τι ανήκει στο πρόσωπο, σ' ολόκληρο τον οργανισμό, στην ψυχολογία και πνευματική ζωή, τ' αφήνω στους ψυχιάτρους και την Εκκλησία. Εκείνη την στιγμή ο γυναικολόγος είχε μια τηλεφωνική κλήση· όταν κατέβασε το ακουστικό ήταν αναστατωμένος. Πριν μερικές ημέρες, είπε, εξέτασα μια γυναίκα, την οποία ο γιατρός της την έστειλε για να μάθει αν ήταν έγκυος. Δεν ήταν, της το είπα και έφυγε. Αυτή την στιγμή ο γιατρός της μου τηλεφωνεί. Ότι αυτοκτόνησε μόλις γύρισε στο σπίτι της.

Έγκυος ή όχι, το ζήτημα φαίνεται καθαρώς τεχνικό, αλλά ένα ανθρώπινο ζήτημα δεν είναι ποτέ καθαρώς τεχνικό. Γι' αυτή την γυναίκα είχε απέραντο αντίκτυπο, διακινδύνευε κάθε ιδέα της για την ζωή, την ευτυχία, τις αξίες.

Όλους τους συναδέλφους και θεολόγους που με κατηγορούν ότι παρασύρω τους ιατρούς να βγουν από τα όρια του επαγγέλματός τους, ρωτώ πού χαράσσουν αυτά τα όρια και στο όνομα ποίων κριτηρίων;

Εγώ που προσπαθώ να γίνω ένας πρωταθλητής της ιατρικής της προσωπικότητας, συλλαμβάνω τον εαυτό μου σε ένοχες δειλίες. Ο πόνος δεν γνωρίζει σύνορα, ο ζωντανός πόνος, ο πόνος του ανθρώπου, του προσώπου. Η κλήση μας ως ιατρών είναι να βοηθήσουμε την ανθρώπινη δυστυχία. Έχουμε ένα τεχνικό καθήκον και δεν μπορούμε να το αμελήσουμε χωρίς ένα ζωηρό αίσθημα ενοχής, αλλά αισθανόμαστε ότι αυτό το καθήκον είναι ευρύτερο, δεν προσδιορίζεται στενόκαρδα. Το φάρμακα που δίνουμε, όσο κι αν είναι αυτό που χρειάζεται στην περίπτωση, δεν λύνει το πρόβλημα. Βλέπουμε πόσο αυτή η καθαρώς τεχνική ιατρική είναι ανεπαρκής.

Η επιθεώρηση "Παρουσία", κάνει λόγο για μια πλατειά έρευνα που έκανε πάνω στην προσωπική επαφή αρρώστου και ιατρού. Πρόκειται να διΐδουμε όλο τον πόνο των αρρώστων μας και να τον αντιμετωπίσουμε χωρίς δειλία και υπεκφυγές. Κι αν ο πόνος αυτός προέρχεται από αίσθημα ενοχής, δεν πρέπει ποτέ να πούμε ότι δεν είναι της δικαιοδοσίας μας.

*****

Οι κλινικές εργασίες που έγιναν ως τώρα δείχνουν πόσο απέραντο ρόλο παίζουν τα αισθήματα ενοχής πάνω στην μοίρα ενός αρρώστου, στην εκκόλαψη πολλών ασθενειών, και την αποτυχία θεραπευτικών μεθόδων.

Ας ανοίξουμε τα μάτια, ας δούμε μέσα στην πελατεία μας τα πλήθη αυτά των πληγωμένων ανθρώπων, συντετριμμένων, φορτωμένων από μυστική ενοχή αληθινή ή όχι, ή και διάχυτη, μέχρι του βαθμού να αισθάνονται ενοχή ακόμα και γιατί ζουν. Αυτό το είδος της ενοχής είναι πιο συχνό από ό,τι θα μπορούσε κανείς να φαντασθεί.

 

Χανόμεθα, ου μέλει σε;

του κ. Π. Χατζή

 

...γίνεται ένας μεγάλος ανεμοστρόβιλος και τα κύματα μπήκαν μέσα στο πλοίο, ώστε αυτό ήδη γέμιζε. Κι αυτός... κοιμόταν επάνω στο προσκεφάλι. Τον ξυπνούν και του λένε Δάσκαλε, δεν σε νοιάζει ότι χανόμαστε ; .....

Μαρκ δ: 36-41

Και... ξαφνικά

Δεν είναι λίγες φορές που ακούγεται, ακούσαμε ή και εμείς είπαμε με θαυμασμό, τη φράση, 'κανείς δεν το περίμενε αυτό'. Ένα γεγονός 'Έξω' από τους δικούς μας σχεδιασμούς, απρόβλεπτο από της δικές μας προθέσεις, ξένο από τις προσωπικές μας επιθυμίες, έρχεται να ανατρέψει και ανατρέπει τα σχέδια μας, το πρόγραμμα που με πολύ προσπάθεια και λαχτάρα είχαμε σχεδιάσει και προγραμματίσει για τον εαυτό μας η την ήρεμη πορεία μας. Όσους υπολογισμούς είχαμε κάνει τους βάζει στα αζήτητα, στο περιθώριο, αλλάζοντας το σκηνικό της ζωής μας, αναγκάζοντας μας να ζήσουμε κάτι που δεν θα θέλαμε. Μια νέα πραγματικότητα, κάτω από νέες συνθήκες. Βάζοντας σε νέα δοκιμασία την πίστη μας, τις πνευματικές μας αντοχές... πράγμα που τις περισσότερες φορές φανερώνει πόσο 'χωμάτινοι' εξακολουθούμε να είμαστε και πόσο λίγα βήματα πίστης έχουμε κάνει. Καλώντας μας δια του Πνεύματος του Θεού να 'αποδείξουμε' πρακτικά αυτό που, ομολογούμε, ψάλλουμε, και πιστεύουμε για τον εαυτό μας.

Τι είναι αληθινό της καρδίας. Τι είναι δικό μας, προσωπικό, συνειδητό και όχι εξ αντανακλάσεως, εγ-κεφαλικό, των χειλιών μας και 'χωρίς όφελος' κατά τον λόγο του απ. Ιάκωβου, και... την φωνή του Κύριου να ψιθυρίζει στο δικό μας αυτί...θυμήσου 'ουχί ο λέγων εις εμε Κύριε, Κύριε, ...αλλά, ο πράττων το θέλημα μου', και ασφαλώς 'ο μένων στο θέλημα μου' αυτός είναι αληθινά μαθητής μου...

... μόνο για σένα

Πολλές φορές, άκουμε την απορία, το ερώτημα ή το παράπονο καλά πηγαίναμε αδελφέ, τα παιδια... η εργασία... η υγεία... στην εκκλησία... και ξαφνικά ή τρικυμία, την χαρά διαδέχεται με 'ηλεκτρονική' αλλαγή, η ταραχή, η αγωνία, ο φόβος, την γαλήνη ή τρικυμία...την σιγουριά.

Η αβεβαιότητα, που βυθίζεται στην ψυχή σου, είναι μόνο για σένα, για τα δικά σου μόνο πράγματα, η σύγχυση, η ταπείνωση, η αρρώστια, το αδιέξοδο, και σε κάποιες περιπτώσεις, ή θλίψη της σκιάς του θανάτου. Ενώ δίπλα σου, στην παράλληλη πορεία μαζί με σένα, οι άλλοι ίσως απολαμβάνουν την ηρεμία της γαλήνης Του, ή την αποχαύνωση της δικής τους σαρκικής αδιαφορίας και οι ευχές τους αντηχούν στα αυτιά σου "ως κύμβαλα αλαλάζοντα". Τα όσα συμβαίνουν είναι μόνο για σένα, αγγίζουν μόνο την δική σου καθημερινότητα, πατάνε πάνω στην δική σου ψυχή.

Μια εκστρατεία, ένας κουρνιαχτός που έχει δρομολογηθεί για να δοκιμάσει τις δικές σου αντοχές. Είναι κάτι, που το νιώθεις, το διαισθάνεσαι, αλλά και το ζεις μέσα από τα καθημερινά πράγματά. Με τον τρόπο που εξελίσσονται, νομίζεις, τι όλα σε κοντράρουν, σε απωθούν, σε αντιμάχονται. Παράλληλα νιώθεις, καυτή, την 'ανάσα' του πειρασμού και το θανατηφόρο ενδιαφέρον του, να προσπαθεί να κλείσει τον ορίζοντα της δικής σου ελπίδας.

... μόνος με την 'φωνή'

Στην 'σκληρή' αυτή περιπέτεια σου, μοιάζει, να είσαι μόνος ή μόνη, και η 'ψηλαφητή' ένδειξη της πα-ρουσίας του Ιησού, που με επιμονή ζητάς, μέσα από την προσευχή σου, για στήριγμα, για κουράγιο, απουσιάζει συνεχόμενα. Καμία εσωτερική πληροφορία, κανένα σημάδι, στην προσμονή σου, κανένα κράτημα. Φαίνεται να αιωρείσαι αφημένα μόνος, στο πρόβλημα, που τρίζει απειλητικά τα δόντια του.

Η σιωπή Του, βοηθούντος και του 'εχθρού' γίνεται μέσα στην καρδία σου, ένα πικρό όχι, και, το χειρότερο, τα μάτια της ψυχής σου βλέπουν μόνο τις δυνάμεις του εχθρού,- όπως ο δούλος του Ελισαιέ [Β΄ Βασ. ς: 15-17] - να αλωνίζουν ασταμάτητα μέσα στο πρόβλημα σου, το πρόβλημα που σε μάχεται. Νιώθεις και ζεις την πιο κρύα μοναξιά της ψυχής και την στέγνη και βρώμικη φωνή του πονηρού, σε κάθε σου βήμα, σε κάθε σου ολιγωρία, να σου ψιθυρίζει. Πού είναι...ο Θεός σου; Πού είναι η... αγάπη Του; Πού είναι οι... υποσχέσεις Tου, για σένα, ή δικαιοσύνη Του, στην αδικία που σου έγινε ή στην δοκιμασία της θλίψης και εξελίσσεται σε αδιέξοδο ψυχής, κλονίζοντας ό,τι μέχρι χθες, ήταν για σένα αδιαπραγμάτευτο;

Mέσα σε όλα αυτά και η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, το απατηλό ψιθύρισμα του ψιθυριστή, καθώς έντεχνα προσπαθεί να κερδίσει έδαφος με την αβεσσαλώμιο τακτική, του ψεύτικου και προσποιητού. Τι κακό έκανες εσύ; εσύ που έχεις κάνει τόσες θυσίες για το έργο Του, πια η ανταπόδοσης Του ή τι; οι άλλοι, είναι καλύτεροι από σένα; και καλά, τότε που ήσουν αιχμάλωτος και θύμα του κακού της αμαρτίας. Χωρίς τον Κύριο, πολλά μπορούσαν να σου συμβούν τότε και ασφαλώς είχαν συμβεί στην δική σου ζωή. Αλλά σήμερα; τώρα; με τον Κύριο στη ζωή σου, γιατί;...γιατί; σε άφησε μόνο; στην παράκλησή σου, στην προσευχή σου, στο δάκρυ σου, στην κραυγή σου, 'ου μέλει αυτόν' για σένα;

Η ίδια... φωνή

Η ίδια πάντα φωνή ψιθυριστά, πιεστικά και συνεχόμενα, από το ίδιο 'αρχαίο στόμα' 'ως άγγελος φωτός' και 'ως διάκονος δικαιοσύνης' σου επαναλαμβάνει κάθε στιγμή, το αδιέξοδο σου, τις συνέπειες, το κακό που σε βρήκε, το άδικο, και το γιατί. Καθώς συλλογίζεσαι τους ψιθυρισμούς του και με τα μάτια σου ψηλαφείς τα βλεπόμενα, την επιφάνειά τους, την κρούστα τους, την θλίψη που αντανακλούν στην καρδιά σου και στο περιβάλλον σου. Τα βλεπόμενα σου, μοιάζουν σαν 'αλήθειες' μάλιστα με το ίδιο νόημα που ή φωνή σου τις ψιθυρίζει, στις παραθέτει συνεχόμενα και χωρίς μέτρο ο ψιθυριστής και ο πειράζων σε. Η ίδια φωνή που 'έσπρωξε' τον δύστυχο μαθητή, Ιούδα τον Ισκαριώτη, στο να παραδώσει τον διδάσκαλό του για τα βλεπόμενα, για τριάντα αργύρια και τον ίδιο τον μαθητή κάτω από πιεστικό έλεγχο της υποκρισίας στο θάνατο.

Η ίδια νόθα φωνή που προσπαθεί με υπαινιγμούς, με αμφιβολίες, να σε παρασύρει, να αρνηθείς την οδό του Κυρίου, να αμφισβητήσεις το προσωπικό Του ενδιαφέρον, να ξεπουλήσεις το στήριγμα σου. Είναι η ίδια φωνή που όταν πετύχει ό,τι θέλει, ή περάσει την πικρία για το μη προσωπικό και συγκεκριμένο ενδιαφέρον του Θεού για σένα, για αυτή την δύσκολη περιπέτεια σου, η ίδια φωνή σε άλλο τόνο σε κατατρέχει και σε φορτώνει όχι με κατά Θεό λύπη προς σωτηρία αλλά με λύπη προς θάνατο για αυτό, που έκανες, που σκέφτηκες, που εσωτερικά ή εξωτερικά είπες.

Η 'παλιά εκείνη φωνή της χαμένης εδεμικής γης, στιγματίζει στην συγχυσμένη καρδία σου την απουσία του Θεού, με υποψίες αδιαφορίας Του, για σένα, για την ζωή σου, ιδιαίτερα αυτή την στιγμή που τον έχεις τόσο πολύ ανάγκη.

Η ίδια φωνή που ψιθύριζε αφοπλιστικά και πικρόχολα με το στόμα της γυναίκας (Ιώβ β:9) στον Ιώβ, 'βλαστήμησε και ας πεθάνεις'.

Η ίδια γνώριμη 'φωνή' ψιθύριζε στο αυτί του λαού, "... σας έφερε για να σας απολέσει στην έρημο", κάτι που κι' εκείνοι επαναλάμβαναν φωναχτά [Έξοδ. Ιδ:11], " . . . ενώ είχατε πολύ καλύτερες προοπτικές και πολύ περισσότερες επιλογές, σαν δούλοι, στην Αίγυπτο με τον Φαραώ". Ήταν το ψέμα που έσπερνε κάθε φορά μεταξύ του λαού του Θεού, όταν ο λαός συναντούσε κάποια δυσκολία ή κάποια στέρηση στην πορεία του.

Σε αυτή την φωνή, ανεξάρτητα τι ''όχημα'' χρησιμοποιεί για να έλθει προς σε σένα, πόσο αληθοφανής σου φαίνεται, πρέπει να φανείς απόλυτος, να κλείσεις κάθε διάδρομο, κάθε κερκόπορτα, κάθε εδεμικό διάλογο, για να βγεις νικητής από την περιπέτεια σου, μένοντας καθαρά και στερεά, στο ''αντέστητε το διαβόλο και θέλει φύγει'' [Α΄ Πέτρ.]

Δυστυχώς σε κάθε εποχή ο λαός του Θεού, δεχότανε και δέχεται αβασάνιστα τον ψιθυρίζοντα υποκρι-τικό λόγο, πέφτοντας θύμα της κακότητας του εχθρού και ασφαλώς το πλήρωνε πολύ ακριβά, με πρόσθετη θλίψη ή την θλίψη του και αρκετές φορές με θάνατο.

... η τακτική παλιά

Αυτή τη συγκεκριμένη, παλιά όμως τακτική, χρησιμοποιούσε ο πονηρός σε ολόκληρη την πορεία του λαού Ισραήλ, αλλά και σε κάθε δύσκολη στιγμή των ανθρώπων του Θεού. Βρισκόταν πίσω από κάθε γογγυσμό και αντίδραση.Tο ίδιο θα κάνει και στην δική σου περίπτωση, όταν του δώσεις δικαίωμα για διάλογο, όταν του δώσεις 'ακοή' που να προσέχει στο δικό του ψέμα. Πάντα μεταχειρίζεται το ερωτηματικό και την αμφιβολία, για το ενδιαφέρον του Θεού, την στιγμή του πειρασμού στους διαλογισμούς και στην καρδιά σου. Χρεώνοντας στον Θεό, το δικό τους λάθος, την δική τους ολιγοπιστία, την δική τους αμαρτία. Στις συνέπειες τις οποίες ήταν εγκλωβισμένοι και μάλιστα τις εξαργύρωναν με θλίψεις και στενοχώριες, γι' αυτούς και τα παιδιά τους.

Παράλληλα με μεθοδευμένο υλικό και χειρισμό, σε λόγια, σε πρόσωπα, σε ιδέες, σε συγκυρίες, την κατάλληλη χρονική στιγμή, εξαπατούσε συνεχόμενα τον λαό του Θεού. Κάτι που θα κάνει και στην δική σου περίπτωση, αν του το επιτρέψεις, αν του δώσεις τόπο [Εφ. δ:27], αν ο πλάνος λόγος του γίνει πιστευτός σύμβουλος της καρδία σου, στιγμιαία η συνεχόμενα.

Μια 'καρδία' που 'μαζί του' την είχαν καταρτίσει να χωλαίνει μεταξύ δύο φρονημάτων και να επιθυμεί κατά περίπτωση, την νοσταλγία και την αναγκαιότητα αυτού του φθοροποιού παρελθόντος, σαν λύση στο παρόν τους, σαν διέξοδο στην δοκιμασία του σήμερά τους.

Υπενθυμίζοντας και προτείνοντας τους εκείνο που τότε δούλοι όντας, είχε αηδιάσει ή ψυχή τους, ακόμη και τα σκόρδα και τα κρεμμύδια, έγιναν γι' αυτούς προτιμότερα 'σήμερα', από την δυσκολία που τους βρήκε με τον Θεό.

Ο Θεός των Πατέρων τους δεν ήταν τόσο αναγκαίος, γιατί αυτοί είχαν κρατήσει τις σχέσεις μαζί Του "χαλαρές". Τις υποσχέσεις Του, τις ένιωθαν ξεχασμένες και απονευρωμένες γι' αυτούς και μάλιστα στην ανάγκη τους. Ποτέ οι υποσχέσεις Του δεν λειτούργησαν άμεσα, από την καρδία τους, από προσωπική εμπιστοσύνη προς τον Θεό. Αλλά πάντα δια μέσου του ανθρώπου του Θεού, έπαιρναν ό,τι έπαιρναν από τις υποσχέσεις που είχε δώσει ο Θεός γι' αυτούς.

Είναι και αυτό μια απόδειξη, ότι ο Θεός ποτέ δεν έγινε ο Κύριος στην ζωή τους. .Σκοπός του Θεού για κείνους και για σένα ήταν και είναι, να τον γνωρίσουν καλύτερα, να φανερώσει το πρόσωπο Του και δεθούν ισχυρότερα, στην αγάπη του.

Οπωσδήποτε, αν η καρδιά σου είναι σε μια χαλαρή σχέση με τον Θεό, δίνεις το δικαίωμα στο διάβολο να συζητεί μαζί σου άλλες λύσεις, χωρίς την βοήθεια του Θεού.

Αυτές τις άλλες λύσεις πρότεινε, ο πονηρός ψιθυριστής, μπροστά στην αγωνιώδη πίεση του προβλήματος. Πρόβλημα που ίδιος ο πονηρός ύφαινε το αδιέξοδό του στο νου τους, σαν ορατή 'συμφορά' για τους ίδιους και τα παιδιά τους. Ένιωθαν τον εαυτό τους αιχμάλωτο της ερήμου, αδύναμο στο αδιέξοδο του προβλήματος, της θλίψης, της αρρώστιας, του θανάτου...

Συνεχίζεται

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006