ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000


  1. Αντίθετος Άνεμος
  2. Ένας Καινούριος Σπινθήρας στους
    Τόπους της Καινής Διαθήκης
  3. Χειροτονία Πρεσβυτέρων:
    Στοιχεία από την Εκκλησιαστική Ιστορία
  4. Όταν το Νερό της Ζωής Γίνεται
    Νερό Θανάτου, οι Ηνωμένες
    Βιβλικές Εταιρίες είναι εκεί
  5. Η Χριστιανική Ζωή στον
    Σύγχρονο Κόσμο: μια Πρόκληση
  6. Η Ορθόδοξη Εκκλησία και η
    Σύχρονη Βιβλική Έρευνα

 

 

ΑΝΤΙΘΕΤΟΣ ΑΝΕΜΟΣ
του Μ. Β. Κυριακάκη

"Ήτο ενάντιος ο άνεμος."

(Ματθ. 14:24)

Θέλω να προσέξουμε τον αντίθετο άνεμο που βρήκε τους μαθητές του Χριστού καθώς προσπαθούσαν να διασχίσουν τη θάλασσα της Γαλιλαίας. Για να σχηματίσουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα αυτού του επεισοδίου θα πρέπει να θυμηθούμε τις περιστάσεις που προηγήθηκαν.

Μόλις είχαν έλθει οι μαθητές του Ιωάννου και ανήγγειλαν στον Ιησού ότι ο Ηρώδης ικανοποιώντας την Ηρωδιάδα αποκεφάλισε τον Πρόδρομο. Ήταν λοιπόν φανερό πως επλησίαζε η μεγάλη και τελική σύγκρουση με τις σκοτεινές δυνάμεις. Ο ίδιος ο Κύριος θα είχε σε λίγο να δώσει την αποφασιστική μάχη. Για να προετοιμαστεί λοιπόν και για να προετοιμάσει τους αποστόλους Του, ο Χριστός, απομακρύνθηκε στην ερημιά. "Ακούσας ο Ιησούς, ανεχώρησεν... εις έρημον τόπον κατ' ιδίαν." (Ματθ. 14:13).

Τα πλήθη όμως δεν Τον αφήκαν. Τον ακολούθησαν και στην ερημιά. Εκείνος καθώς είδε τα πλήθη, ευσπλαχνίστηκε, συμπόνεσε τους πονεμένους και ταλαιπωρημένους αυτούς ανθρώπους που έτρεχαν από πίσω Του. Πρώτα θεράπευσε τους αρρώστους. Έπειτα εχόρτασε τα πλήθη με τα πέντε ψωμιά και τα δυο ψάρια που ευλόγησε.

Φαίνεται πως αυτή ήταν μια από τις περιπτώσεις που τα πλήθη ενθουσιασμένα ξεσηκώθηκαν να τον κάμουν βασιλέα. Τι άλλο ήθελαν; Κάποιον να τους χορταίνει, να τους ξεκουράζει και να τους θεραπεύει! Ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής μας διηγείται το θαύμα στο 6ο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του και προσθέτει: "Οι άνθρωποι ιδόντες το θαύμα, το οποίον έκαμεν ο Ιησούς, έλεγον, ότι ούτος είναι αληθώς ο προφήτης ο μέλλων να έλθη εις τον κόσμον. Ο Ιησούς λοιπόν γνωρίσας ότι μέλλουσι να έλθωσι και να αρπάσωσιν αυτόν δια να κάμωσιν αυτόν βασιλέα, ανεχώρησε πάλιν εις το όρος αυτός μόνος." (Ιωάν. 6:14-15). Φαίνεται πως τον ενθουσιασμό του πλήθους συμμερίστηκαν και οι ίδιοι οι απόστολοι του Χριστού. Γι' αυτό ο Κύριος τους ανάγκασε να μπουν στο πλοίο και να περάσουν στην αντίπερα όχθη. Στην προσπάθειά τους να διασχίσουν τη λίμνη αντιμετώπισαν τον αντίθετο άνεμο. Αυτό είναι το ιστορικό πλαίσιο. Τώρα ας προσέξουμε τα πολύτιμα διδάγματα που περιέχει.

1. Πολλές φορές οι δοκιμασίες έρχονται ευθύς μετά από εξαιρετικές ευλογίες. Ήταν μια εξαιρετική ευλογία για τους μαθητές να ιδούν το θαύμα να χορταίνουν τόσα πλήθη με πέντε ψωμιά και δυο ψάρια! Και ήταν ακόμα μεγαλύτερη ευλογία να ιδούν όλο εκείνο το πλήθος να αναγνωρίζει τον Διδάσκαλό τους και να θέλει να Τον ανακηρύξει βασιλέα. Δεν είναι αυτό που ζητούσαν; Γι' αυτό δεν Τον ακολούθησαν και αυτοί; Να τον δουν να στήσει τον θρόνο της εξουσίας Του και να συμμερισθούν και αυτοί την εξουσία και τη δόξα Του. Δεν είχαν ακόμα αντιληφθεί ότι η βασιλεία του Χριστού δεν ήταν απ' αυτόν τον κόσμο. Δεν είχαν χωνέψει ότι θα εμεσολαβούσε ο Σταυρός πριν έλθει η δόξα. Και με τον ενθουσιασμό να δουν στο θρόνο τον Κύριό τους, παρασύρθηκαν από τα πλήθη.

Και τώρα, μετά από αυτή την τόσο απολαυστική πείρα, παλεύουν με τον αντίθετο άνεμο. Ας μην παραξενευόμαστε αν στη δική μας πείρα ύστερα από κάποιον ενθουσιασμό, ύστερα από μια λάμψη που ακτινοβολεί μπροστά μας, έρχεται η δοκιμασία, ο αντίθετος άνεμος. Δεν είναι οι στιγμιαίοι ενθουσιασμοί που θα μας οδηγήσουν στη Βασιλεία του Θεού. Χρειάζεται πιο βαθειά επίγνωση. Πρέπει δια πολλών θλίψεων να εισέλθουμε...

2. Το δεύτερο μάθημα είναι πως ο δρόμος του καθήκοντος, ο δρόμος που ο Χριστός μας οδηγεί δεν είναι εύκολος. Δεν έδειξαν πρόθυμη διάθεση οι μαθητές να μπουν στο πλοίο. "Ηνάγκασεν ο Ιησούς τους μαθητάς αυτού να εμβώσιν εις το πλοίον..." (εδάφ. 22). Προτιμούσαν να μείνουν με τα πλήθη και να εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό τους. Αυτό είναι πάρα πολύ εύκολο. Αλλά ο δρόμος του Θεού δεν είναι ο εύκολος δρόμος. Στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός που φέρνει στη ζωή. Και πολλές φορές ο Κύριός μας, για να βρούμε το δρόμο το σωστό, μας αναγκάζει. Μας φέρνει σε περιστάσεις που μας υποχρεώνουν να πέσουμε στα πόδια του Χριστού. Οι δυσκολίες μας, οι αρρώστειες μας, ο αντίθετος άνεμος στην πορεία μας, είναι απαραίτητος για να απαλλαγούμε από ψεύτικες ονειροπολήσεις, από πρόχειρους ενθουσιασμούς, από ρηχή πνευματική πείρα, από τον πειρασμό να νομίσουμε πως εύκολα θα κατακτήσουμε τη βασιλεία του Θεού, χωρίς θυσίες, χωρίς Γολγοθά, χωρίς Σταυρό.

Τότε μας αναγκάζει ο Κύριος. Τότε σαν ευεργεσία έρχονται και οι αρρώστειες και οι διωγμοί και οι άνεμοι των σκανδάλων. Στο Άσμα των Ασμάτων έχουμε μια όμορφη εικόνα της ευεργετικής επιδράσεως που έχουν οι σφοδροί άνεμοι στη ζωή της Εκκλησίας. Ακούομε την εκλεκτή νύμφη να τους επικαλείται με αυτά τα λόγια: "Εγέρθητι βορρά^ και έρχου, νότε^ πνεύσον εις τον κήπον μου δια να εκχυθώσιν τα αρώματα αυτού". Σήκω βοριά! Έλα, νοτιά -φύσηξε στον κήπο μου για να ξεχθυθούν τα αρώματά του... (Άσμα Ασμάτων, 4:16).

Η ταπείνωση, η πίστις, η ηρεμία και αποφασιστικότητα του ανθρώπου του Θεού, αυτό που είναι το άρωμα της πνευματικής ζωής, θα εκδηλωθεί όταν ο άνεμος είναι σφοδρός και αντίθετος.

Ας μην το ξεχνάμε αυτό όταν νοιώθουμε να μας προσβάλλει ο αντίθετος άνεμος.

Και αυτό που βρίσκουμε να συμβαίνει στην ιδιαίτερη ζωή μας, δεν είναι παρά μια μικρογραφία αυτού που συνέβη και συμβαίνει στην ιστορία της Εκκλησίας. Ο Spurgeon λέει γι' αυτή την περικοπή πως είναι μια "επίτομος ιστορία της Εκκλησίας". Γιατί πραγματικά σαν ένα μικρό σκάφος η Εκκλησία ξεκίνησε μέσα στο πέλαγος του κόσμου και πριν καλά-καλά ανοιχτεί σ' αυτό το πέλαγος, αντιμετώπισε τον αντίθετο άνεμο. Από την πρώτη ώρα οι δυνάμεις του σκότους εξαπέλυσαν όλη τη μανία τους για να εξαφανίσουν αυτό το μικρό σκάφος με τους λίγους και αδύνατους μαθητές. Και τους ακούομε καθώς επικαλούνται τον αόρατο Κύριό τους: "Διατί εφρύαξαν τα έθνη και οι λαοί εμελέτησαν μάταια; παρεστάθησαν οι βασιλείς και οι άρχοντες συνήχθησαν ομού, κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού αυτού" (Πράξ. 4:25-26). Όλες οι εξουσίες ξεσηκώθηκαν να πνίξουν στο αίμα το Ευαγγέλιο. Η παντοδύναμη Ρωμαϊκή εξουσία^ η θρησκευτική εξουσία με τον Ιουδαϊκό φανατισμό^ τα συμφέροντα^ οι γνωστικοί ύστερα...

Και η ιστορία αυτή εξακολούθησε σε όλους τους αιώνες. Πόσοι μάρτυρες. Πόσοι απολογητές. Πόσοι αναμορφωτές επάλεψαν με τον αντίθετο άνεμο. Και πριν κοπάσει η θύελλα των εξωτερικών διωγμών ξέσπασε η πιο επικίνδυνη τρικυμία από μέσα. Η θύελλα των αιρέσεων. Πόσοι αγώνες έγιναν στον 4ο αιώνα και ύστερα για να περιφρουρηθεί η σωστή απλή Ευαγγελική διδασκαλία γύρω από το πρόσωπο του Χριστού, που είναι ο αληθινός Θεός και η ζωή η αιώνιος.

Τότε ακριβώς έλαμψε η πίστις, στους διωγμούς και τους αγώνες. Τότε εφάνησαν οι δόκιμοι. Τότε το άρωμα της χριστιανικής ζωής εξεδηλώθη. Είναι παρατηρημένο ότι όταν οι χριστιανοί δεν αντιμετωπίζουν δυσκολίες, όταν τα έχουν όλα ελεύθερα και πλούσια, τότε έχουν την τάση να περιπέσουν σε χλιαρότητα και μαρασμό πνευματικό. Και θυμάμαι τους παληούς ναυτικούς που έλεγαν: "Προτιμώ τη φουρτούνα από τη μπουνάτσα. Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται..."

Και ο πιστός δεν θα φανεί παρά όταν αντιμετωπίσει, με τη σειρά του, τους πειρασμούς, τις παγίδες, τα σκάνδαλα, το διωγμό, τις πλάνες που σαν κύματα τον χτυπούν από όλες τις κατευθύνσεις. Μας έχει προειδοποιήσει ο Χριστός. Και ακόμα Εκείνος μας κατευθύνει εκεί όπως κατηύθυνε εκείνη τη βραδιά τους μαθητές Του. Εάν εμέ εδίωξαν και εσάς θέλουσι διώξει! Οι θέλοντες να ζώσιν ευσεβώς θα διωχθούν!

3. Το τρίτο μάθημα από αυτό το επεισόδιο είναι ότι ο Χριστός ο ίδιος αν και αόρατος είναι μαζί μας όταν παλεύουμε με τον αντίθετο άνεμο.

Οι μαθητές δεν το εφαντάζοντο. Ήξεραν ότι είχε αποσυρθεί στο βουνό μόνος Του. Να όμως που βρίσκεται πολύ κοντά τους και παρακολουθεί την αγωνία τους και την πάλη με τα κύματα. Και όχι μόνο αυτό. Είναι έτοιμος να επέμβει στην κρίσιμη στιγμή. Φοβισμένοι οι μαθητές τρόμαξαν καθώς είδαν τη μορφή Του να κινείται επάνω από τα αφρισμένα κύματα. Νόμισαν ότι έβλεπαν φάντασμα. Εκείνος όμως με ηρεμία τους λέει: Θάρρος! Εγώ είμαι^ μη φοβείσθε!

Γνωρίζει την πάλη σου ο Κύριος. Είναι πολύ κοντά σου. Στον πόνο και την αγωνία και τον πειρασμό. Καθώς παλεύεις με τον αντίθετο άνεμο και φοβάσαι πως θα καταποντισθείς Εκείνος έρχεται και σου ψιθυρίζει με την ήρεμη και γλυκειά φωνή Του: Θάρρος! Είμαι μαζί σου. Μη φοβάσαι...

"Εγώ είμαι μέσα στον άνεμο και μέσα στο άγριο κύμα. Εγώ επέτρεψα να έλθεις σ' αυτή τη δύσκολη καμπή. Αλλά δεν θα σε αφήσω να βουλιάξεις. Θέλω να δοκιμάσω την πίστη σου και να σε προετοιμάσω για ευρύτερη υπηρεσία^ για να μπορέσεις να στηρίξεις άλλους. Έτσι αγαπητοί μου έχουμε την βαβαιότητα ότι θα είναι μαζί μας.

Στον 12ο Ψαλμό υπάρχει μια υπόσχεση του Θεού προς τα τέκνα Του: "Θέλω θέσει εν ασφαλεία εκείνον, κατά του οποίου φυσά ο ασεβής" (εδ. 5). Δεν μας υπόσχεται να εμποδίσει τον άνεμο της ασεβείας να φυσήξει εναντίνον μας. Υπόσχεται όμως να μας προστατέψει. Να είναι μαζί μας μέσα στην τρικυμία και να μας οδηγήσει ασφαλείς στην αντίπερα όχθη -στο γαλήνιο λιμάνι της παρουσίας Του. I

 

Ένας Καινούριος Σπινθήρας
στους τόπους της Καινής Διαθήκης

του αιδ. Θ. Κοσμάδη

Ας σκεφτούμε τον κλαυθμό, την απελπισία, τους θρήνους όταν ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας ξερριζωνόταν από τη στέγη και φωλιά του, όπου έζησε και δημιούργησε τον ιδικό του πολιτισμό για ολόκληρους αιώνες. Οφείλουμε να εκφράσουμε την μεγάλη ευγνωμοσύνη στην μνήμη του Ελευθέριου Βενιζέλου, που προνόησε τα επακόλουθα της μεγάλης καταστροφής, και αναγνώρισε ότι δεν υπήρχε πλέον ελπίδα για το Ελληνικό στοιχείο στη Μικρά Ασία, με τον αυξανόμενο σοβινισμό των Τούρκων. Έτσι έσωσε ένα μεγάλο όγκο του ιστορικού Ελληνισμού.

Δεν είναι εύκολο για την καινούρια γενεά να σκεφτεί τις θλιβερές μέρες του 1922-1924, οπότε οι ακτίνες μιας μακρόχρονης διαβίωσης έπαυσαν πια να θερμαίνουν τη γη της Ανατολής. Οι Ελληνικοί συνοικισμοί, όπου πολλές γενεές διαδέχθηκαν η μία την άλλη, έσβηναν ολοταχώς. Άφησαν στην ιστορική χώρα τους καταστήματα, σπίτια, επιχειρήσεις, εκκλησίες, σχολεία και πολλά άλλα ιδρύματα.

Ένας προσεκτικός επισκέπτης σ' αυτά τα πολύ ενδιαφέροντα μέρη, μπορεί να διδαχθεί πολλά και ποικίλα απ' εκείνα που εξελίχθηκαν μέσα στα τρία τέταρτα του τελευταίου αιώνα: απομονωμένοι οικισμοί, άφθονα ερείπια, που ορισμένα διατηρούν μια ανεκτίμητη ομορφιά^ σύγχρονοι κάτοικοι που ούτε καν ενδιαφέρονται για αντικειμενική προσέγγιση ή μελέτη των πρόσφατων συμβάντων και γεγονότων του τόπου. Με τη δημογραφική αλλαγή ενός γεωγραφικού χώρου, την εξάσκηση στη μετατροπή νοοτροπίας, η προγενέστερη ιστορία σπρώχνεται σε λησμονιά με θρασύτητα. Όχι μόνο ο κατακτητής, αλλά πλέον στην τρίτη γενεά, ακόμα και ο διωγμένος λαός απομακρύνεται από τις ζωηρές αναμνήσεις, προσαρμοζόμενος τελείως στις νέες συνθήκες της ιστορικής εξέλιξης.

Με τέτοια συναισθήματα ξεκίνησα τη διακονία με την σύζυγό μου, στην Τουρκική Προτεσταντική -αυτή είναι η επίσημη ονομασία που δίδεται στους Τούρκους ασπαζόμενους τη Χριστιανική πίστη- συνάθροιση τον Μάρτη, που διάρκεσε για πέντε μήνες. Η πόλη Αντάλια -Αττάλεια, (Πράξεις 13:13, 14:24-26) έχει τα πρωτεία του τουρισμού σ' όλη τη χώρα: ένα πολύ σύγχρονο αεροδρόμιο, όπου μεγάλες ομάδες τουριστών καταφθάνουν συνεχώς μέρα και νύχτα, ελκυστικά ξενοδοχεία, καλά οργανωμένες συγκοινωνίες, ένα από τα σπουδαιότερα μουσεία με καταπληκτικά μνημεία τέχνης, κυρίως σαρκοφάγους κ.ά. Η Παμφυλία είναι προικισμένη με τις σπουδαιότερες αρχαιότητες του Ελληνικού Μεσογειακού Πολιτισμού. Ο καλούμενος τελευταία "Ελληνικός συνοικισμός", ήταν χτισμένος μέσα στα τείχη της ιστορικής Αττάλειας.

Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι το 2000, η Τουρκία προσελκύει μεγάλο ενδιαφέρον για διαφημιστικούς, τουριστικούς και μάλιστα οικουμενικούς σκοπούς. Π.χ. επετράπη στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο να επισκεφθεί την Καππαδοκία και να τελέσει λειτουργία σε μια από τις πολλές μονές που στόλιζαν αυτό τον ιστορικό τόπο. Επίσης επισκέφτηκε μια εκκλησία στη λίμνη της Σπάρτης της Πισιδίας. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ανήγγειλαν ευρέως τις Πατριαρχικές επισκέψεις και τις τελετές. Η επιδίωξη της χώρας να εισαχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση βοηθάει πρωτοβουλίες τέτοιου είδους.

Πολιτιστικό Κέντρο Αποστόλου Παύλου

Κάποιος ιεραπόστολος με οραματισμό, που είναι ποιμένας της διεθνούς συνάθροισης στην Αττάλεια, ανέλαβε την πρωτοβουλία να αγοράσει ένα οικόπεδο ακριβώς απέναντι από μία ερειπωμένη Ορθόδοξη εκκλησία. Επίσης πήρε την άδεια των αρχών για οικοδόμηση κέντρου που το ονόμασε "Πολιτιστικό Κέντρο Αποστόλου Παύλου".

Το Πολιτιστικό Κέντρο Αποστόλου Παύλου το οποίο στεγάζει και μια αίθουσα βιβλιοθήκης με υπολογιστές για το κοινό, έχει και αίθουσα συναθροίσεων, όπου τις πρωινές ώρες το μήνυμα δίδεται στην Αγγλική. Στις 13.00 αρχίζει η Τουρκική συνάθροιση. Το Κέντρο χτίστηκε πριν 11/2 χρόνο. Μέχρι τότε οι Τούρκοι μαζεύονταν σε σπίτια. Πάλι διακονήσαμε εδώ το 1998. Τούτη τη φορά ανέλαβα την ευθύνη του άμβωνα σ' αυτή την αίθουσα. Επίσης είχαμε μεσεβδομαδιαίες συμμελέτες ενώ παράλληλα κάναμε επισκέψεις σε σπίτια.

Τις Κυριακές, πάνω από πενήντα άτομα παρακολουθούν τη λατρεία και το κήρυγμα.

Περίπου δέκα είναι επισκέπτες για πρώτη φορά. Το Πανεπιστήμιο της Μεσογείου εδράζεται στην Αττάλεια. Ως επί το πλείστον οι επισκέπτες είναι νέοι και νέες φοιτητές. Μερικοί ξαναέρχονται. Σ' όλους προσφέρεται η Καινή Διαθήκη στη νέα Τουρκική μετάφραση, καθώς και διάφορα άλλα έντυπα. Την ημέρα του Πάσχα έγιναν δύο συναθροίσεις. Η συνάθροιση κρατάει περίπου 11/2 ώρα. Μετά προσφέρονται κεράσματα, τσάι, καφές, στον ευρύχωρο κήπο του Κέντρου, όπου συνεχίζουν θερμές συζητήσεις με πολλές ερωτήσεις. Περίπου δύο ώρες διαρκεί αυτό. Έρχονται άντρες και γυναίκες με ποικιλία προβλημάτων. Αρκετοί σεισμόπληκτοι που ήρθαν να κατοικήσουν στα θερμά κλίματα στο νότο. Μια σεισμοπαθής μας διηγήθηκε τη θλιβερή περιπέτειά της: Πενήντα άτομα από την ευρεία συγγένειά της έχασαν τη ζωή τους τον Αύγουστο του 1999. Μια άλλη νέα γυναίκα ήταν έξι ώρες κάτω από τα συντρίμμια.

Κάποιος δάσκαλος της θρησκείας, ο οποίος έχασε τη γυναίκα και το παιδί του στο σεισμό, ήταν τελείως απογοητευμένος με τη θρησκεία. Ασπάστηκε τον Σωτήρα. Όταν όμως ο πατέρας του στα σεισμόπληκτα μέρη πληροφορήθηκε για την απόφαση του γιου, ταξίδεψε στην Αττάλεια, εκβιάζοντας αυτόν και τη μοναδική του κόρη να γυρίσουν πίσω στο χωριό τους. Άλλη φορά δεν ακούσαμε απ' αυτόν.

Σαφής είναι η ανάγκη προσευχών για τέτοιους, όπως ο πληγωμένος Ραμαζάν.

Είναι αδύνατο να αναφερθούμε σε όλα τα περιστατικά. Ορισμένοι γνώρισαν τον Σωτήρα, μεταξύ αυτών μια γιατρίνα που είχε καταλήξει στην αθεϊα. Άλλοι κατάλαβαν την έννοια της αφιερωμένης πορείας, απαίτηση του Κυρίου για τον πιστό άνθρωπο. Πολλούς διδάξαμε την προσφορά της θαυμαστής σωτηρίας που δίδει ο Χριστός.

Νέοι και νεανίδες κάτω από τα 18, οφείλουν να έχουν την έγκριση των γονέων.

Δυο κοπέλες, 16 ετών, που έρχονταν τακτικά με μεγάλο ενθουσιασμό, -η μία έκαμε και ομολογία για τον Σωτήρα-, στο τέλος εμποδίστηκαν από τους πατέρες, που αν και δεν είναι μουσουλμάνοι θρήσκοι, εντούτοις όμως, είναι επιφυλακτικοί λόγω της εργασίας τους.

Κάθε Πέμπτη είχαμε συμμελέτη με περίπου 25 άτομα. Πάλι αρκετοί χωρίς τη γνώση του Σωτήρα συμμετείχαν στις μεσεβδομαδιαίες συναθροίσεις, γι' αυτό αναγκαζόμουν να ευρύνω το θέμα ώστε να απευθυνθώ σ' εκείνους που ήταν χωρίς σωτηρία.

Η σκέψη μου μεταφερόταν πολλές φορές στην έρημη ορθόδοξη εκκλησία ακριβώς απέναντι από το Κέντρο. Σκέφτηκα την τελευταία λειτουργία που τελέστηκε.

Τι σκέπτονταν άραγε οι κατατεθλιμμένοι ομογενείς εκείνη τη μέρα! Οπωσδήποτε θα καταλάβαιναν ότι τους περιμένει μια άγνωστη προσφυγιά.

Δεν επέτυχα να αποκτήσω καμία πληροφορία, για το αν υπήρχε εδώ κάποια Ευαγγελική συνάθροιση πριν από την καταστροφή. Όπως το παρατηρήσαμε, πολλά γεγονότα από το πρώτο ήμισυ του εικοστού αιώνα, έχουν αφαιρεθεί τελείως από την ιστορία. Όμως σήμερα η Τουρκική Προτεσταντική συνάθροιση λειτουργεί τακτικότατα. Μάλιστα αρκετοί απ' αυτούς έχουν αλλάξει τη θρησκεία στις ταυτότητές τους από Μουσουλμάνος σε Χριστιανός, πράγμα που η Κυβέρνηση ενέκρινε πριν αρκετά χρόνια.

Μια Συναρπαστική Διακονία

Η διακονία περιέλαβε και τους κατοίκους της πόλεως, πέρα από την τακτική διακονία του άμβωνα. Συνέθεσα ένα επίκαιρο φυλλάδιο με τίτλο "Τα Λαμπρά Αύριο", όπου αναπτύσσω κάποιο τρέχον θέμα όπως οι Ολυμπιάδες, ποδόσφαιρο, AIDS, σεισμοί, πληθωρισμός, τσιγάρο, οινόπνευμα, ναρκωτικά, τυχερά παιχνίδια, μάγια, νεολαία, γυναίκα και διάφορα παρόμοια θέματα που καταλήγουν στο μήνυμα του Σωτήρα Ιησού Χριστού.

Θυμάμαι πάντα το παράδειγμα του αείμνηστου ανθρώπου, του Ανδρέα Τρομπέτα, που συνεχώς διένεμε έντυπα στους δρόμους των Αθηνών και του Πειραιώς, που η μνήμη τους γίνεται ενισχυτική ενθάρρυνση στην ευαγγελιστική προσπάθειά μου.

Στους δρόμους συναντούσαμε ανθρώπους κάθε είδους. Βλέποντας κάποιον να ανάβει το τσιγάρο, αμέσως του παρουσίαζα ένα φυλλάδιο περί καπνίσματος. Επίσης στις γυναίκες δινόταν το φυλλάδιο "Η χαρά της γυναίκας", όπου παρουσιάζονται τρεις γυναίκες που αντάμωσαν τον Σωτήρα. Περίπου όλοι έπαιρναν για πρώτη φορά κάποιο γραπτό για κάποια κατάσταση που τους αφορά. Η ανταπόκρισή τους ήταν θερμή με λόγια όπως: "Ευχαριστώ εγκάρδια"! "Να ζήσεις"! κ.λπ. Κάποιος στον οποίο προμήθευα συνεχώς νέα θέματα μου είπε: "Μπράβο σας! Αυτή η υπηρεσία θα σας κοστίζει πολλά για εκτύπωση. Ο Αλλάχ να σας ευλογήσει"! Άλλος μου είπε: "Θα γράψω και θα γίνω μέλος στην εταιρία σας"! Ένας συνταξιούχος αξιωματικός: "Άφησα το τσιγάρο όταν διάβασα το φυλλάδιο": Μακάρι να προχωρήσει παρακάτω και να αξιοποιήσει την προσφορά του Σωτήρα! Ο φαρμακοποιός μου Omer κάπνιζε. Του πρόσφερα το ίδιο φυλλάδιο. Την επόμενη φορά μου λέγει, "Το διάβασα. Με κύριο θέμα το τσιγάρο και το οινόπνευμα, προβάλλετε τον Isa (Ιησούς). Θα ήταν πιο αντιπροσωπευτικό αν βάζατε επίσης εδάφια από το Κοράνι"! Του απάντησα ότι πιστεύουμε στην σωτηριακή - θεραπευτική επέμβαση του Ιησού Χριστού, και συνέχισα, "Γιατί τόσοι Μουσουλμάνοι δεν τυπώνουν ένα δικό τους φυλλάδιο, με εδάφια από το Κοράνι, προσφέροντας σε τόσο κόσμο -σκλάβους του τσιγάρου- τον τρόπο απαλλαγής απ' αυτή τη δουλεία;" Η πρότασή μου του προκάλεσε έκπληξη. Δεν είχε σκεφτεί μια παράλληλη προσπάθεια εκ μέρους της θρησκείας του. Μια γυναίκα μου λέγει, "Μπράβο σας, αμύνεστε τα γυναικεία δικαιώματα"! Και πολλές παρόμοιες παρατηρήσεις. Βέβαια, αυτός που διανέμει έντυπα οφείλει να είναι προσεκτικός να μη μπλέξει με τους αστυνόμους. Τυπώνονται δεκάδες χιλιάδες απ' αυτά τα φυλλάδια που διανέμονται σ' όλη τη χώρα.

Η Σημερινή Κατάσταση

Στην Τουρκία λειτουργούν διάφορες συναθροίσεις που αποτελούνται από Τούρκους πιστούς ή περίεργους από την Κωνσταντινούπολη μέχρι το Ντιγιάρμπακιρ στα νοτιοανατολικά της χώρας. Ο Καμίλ Μούσα, με Κυπριακή καταγωγή, ίδρυσε μια μικρή Βιβλική Σχολή "του Τυράννου", στην Έφεσο (σύγχρονη πόλη Σελτσούκ) όπου περίπου δέκα άτομα συνεχίζουν τα μαθήματα διδασκόμενοι από διάφορους ιεραποστόλους. Κάθε μήνα εκίδεται ένα περιοδικό "Νκερτσεγέ Ντογρού" (Κατευθυνόμενοι στην Αλήθεια), και μια εφημερίδα "Καπσάμ" (Περιεχόμενα).

Διάφορες εκδοτικές εταιρίες τυπώνουν ποίκιλα βιβλία -ως επί το πλείστον μεταφράσεις- τα οποία κυκλοφορούν ελεύθερα, επίσης σε περίπτερα εκθέσεων βιβλίων στις μεγάλες πόλεις.

Ο Φικρέτ Μποτζέκ είναι ο πρώτος Τούρκος (28 ετών) που ολοκλήρωσε θεολογικές σπουδές στο Σεμινάριο Westminster της Καλιφόρνια. Με οργανωμένο μυαλό και εμπνευσμένο ζήλο, επιδιώκει να εγκατασταθεί στη χώρα του για ευρεία διακονία.

Παρακαλούμε να προσεύχεστε για το έργο της Τουρκίας και για τους νέους πιστούς. 

 

Χειροτονία Πρεσβυτέρων:
Στοιχεία από την Εκκλησιαστική Ιστορία

 

του αιδ. Γ. Αδάμ

Συνέχεια από το προηγούμενο

Μέρος Δεύτερο:

ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ1

2.1 Η ιεροσύνη όλων των πιστών και η χειροτονία

Οι Αναμορφωτές ομόφωνα καταδίκασαν την θεολογία και πρακτική της χειροτονίας όπως διαμορφώθηκε στο Μεσαίωνα. O λόγος ήταν η απόρριψη την ιεραρχικής δομής της Εκκλησίας και η ιδέα της ιεροσύνης όπως είχε διαμορφωθεί. Τις θεωρούσαν αντίθετες με την Καινή Διαθήκη. Παρόλο όμως που συμφωνούσαν αναφορικά με την ιεραρχία, στο θέμα της χειροτονίας, κατέληξαν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Οι διαφορές που αναπτύχθηκαν οφείλονται στο γεγονός πως και άλλοι παράγοντες πέραν της ερμηνείας των Γραφών έπαιξαν ρόλο, όπως οι ιστορικές συνθήκες και συνήθειες της εποχής στις οποίες δεν είναι δυνατό έστω να αναφερθούμε στην εργασία αυτή.

Το τεχνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε δυστυχώς και εδώ είναι πως δεν υπάρχουν μελέτες που να αναλύουν και να παρουσιάζουν το θέμα της εξέλιξης της χειροτονίας. Υπάρχουν λίγες μελέτες στην Αναμορφωμένη παράδοση και ελάχιστες στη Λουθηρανική ή στις άλλες.2

Ο λόγος που προκάλεσε την αλλαγή στο θέμα της χειροτονίας ήταν, όπως είπαμε, η διδασκαλία της ιεροσύνης όλων των πιστών.3 Όμως, παρόλο που η ιεροσύνη όλων των πιστών ήταν σημαντικό στοιχείο στην θεολογία των Αναμορφωτών, αυτό δεν σήμαινε πως αρνούνταν την ανάγκη για ανθρώπους ξεχωρισμένους για την διακονία. Είχαν όμως διαφορετική κατανόηση για τη "θέση" μέσα στο σώμα της Εκκλησίας αυτών των ανθρώπων που είχαν ξεχωριστεί για τη διακονία του Ευαγγελίου.

Έτσι, οι Αναβαπτιστές απέρριψαν κάθε μορφής χειροτονία ή εξωτερική εξουσιοδότηση. Πίστευαν πως κάθε άνθρωπος που είχε εσωτερική κλήση από τον Θεό και που είχε το "χάρισμα" [με αυτό εννοούταν κάποιου βαθμού ευγλωττία και άνεση στο κήρυγμα] μπορούσε να διακονήσει στη συνάθροιση.4

Η Καινή Διαθήκη όμως παρέχει στοιχεία για την εξωτερική επιβεβαίωση (π.χ. χειροτονία), αλλά και για την εσωτερική-ατομική κλήση του ανθρώπου στη διακονία. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως αυτή η αποκλειστική έμφαση στην εσωτερική διάσταση μόνο της κλήσης ήταν πιθανόν αντίδραση στην μέχρι τότε πρακτική, που έδινε έμφαση αποκλειστικά στην εξωτερική χειροτονία που γινόταν από την Καθολική Εκκλησία με βάση το δόγμα της διαδοχής των Αποστόλων.5

2.2 Ο Λούθηρος και ο Καλβίνος

Ο Λούθηρος και ο Καλβίνος δεν συμφωνούσαν με αυτή τη θέση των Αναβαπτιστών. Ο Μαρτίνος Λούθηρος, στα πρώτα γραπτά του υποστήριζε παρόλο που όλοι οι πιστοί είναι ιερείς και παρόλο που όλοι οι πιστοί έχουν την εξουσία να "διακονήσουν," εντούτοις η εξουσία αυτή της διακονίας δεν μπορεί να εξασκείται δίχως τον κατάλληλο ορισμό στο λειτούργημα ακριβώς επειδή όλοι ανεξαιρέτως μπορούν να διακονήσουν! 6 Η χειροτονία στη διακονία λοιπόν ήταν το φυσικό επακόλουθο αυτής της τοποθέτησης, αν και η διακονία δεν περιοριζόταν μόνο στους συγκεκριμένους που ξεχώρισε ο Θεός. Γράφει συγκεκριμένα, "Αφού λοιπόν είμαστε όλοι ιερείς, κανείς δεν μπορεί να βγει 'μπροστά' μόνος του, ή να αναλάβει μόνος του χωρίς την συγκατάθεσή μας και την εκλογή μας να κάνει αυτό που όλοι μας μπορούμε. Επειδή αν κάτι είναι κοινό σε όλους κανείς δεν μπορεί να το αναλάβει μόνος του χωρίς την ευχή και την προσταγή της κοινότητας."7

Οι υπόλοιποι Αναμορφωτές συμφωνούσαν με τον κανόνα της Συνόδου του Τριδέντου που έλεγε: "Όποιος λέει πως όλοι οι χριστιανοί έχουν την εξουσία να διακονούν τον Λόγο και τις τελετές (Sacraments) αυτός να είναι ανάθεμα."8 Αργότερα οι Λουθηρανικές Ομολογίες υιοθέτησαν μια ακόμη πιο κοντινή θέση με αυτούς.

Ο Καλβίνος σχολιάζοντας αυτόν τον κανόνα είπε τα εξής: "Κανένας λογικός χριστιανός δεν εξισώνει όλους στη διακονία του Λόγου και των Τελετών, όχι μόνο επειδή αυτά τα πράγματα πρέπει να γίνονται με σύνεση και τάξη, αλλά και επειδή οι "Εργάτες" (ministers) χειροτονούνται για αυτόν τον σκοπό."9 Για τον Λούθηρο και τον Καλβίνο, λοιπόν, η ύπαρξη μιας κατηγορίας ανθρώπων ξεχωρισμένων για τη διακονία ήταν θεϊκός θεσμός εντελώς ανεξάρτητος από το θεσμό της ιεροσύνης όλων των πιστών.10

Υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον εγχειρίδιο που χρησιμοποιούσαν οι Αναμορφωτές με τίτλο, Unio Dissidentium (1527). Είχε ευρεία κυκλοφορία στην περιοχή του Ρήνου, στη Γαλλία και Αγγλία. Το εγχειρίδιο αυτό είχε ένα κεφάλαιο με τίτλο, "That all Christians are priests, kings and prophets - but not all ministers of the Church." Στη βιβλιογραφία του υπάρχει υποστήριξη κυρίως από τους Έλληνες Πατέρες, τον Ωριγένη, τον Κύριλλο, τον Χρυσόστομο, τον Ευσέβιο.

2.3 Πρώτα συμπεράσματα και πρακτικές συνέπειες

Τι σημαίνουν όμως αυτά για το θέμα μας; Πρώτον βλέπουμε πόσο ψηλά στις συνειδήσεις τους είχαν την διακονία.11 Την έχουν τόσο ψηλά στις συνειδήσεις τους, που παρόλο που όλοι είναι διάκονοι και ιερείς εν Χριστώ, δεν μπορούν όλοι να διακονήσουν δημόσια. Δεύτερον, τουλάχιστον οι Εκκλησίες που έχουν ακολουθήσει τη διδασκαλία του Καλβίνου και έχουν επηρεαστεί από αυτόν, βρίσκουν ερείσματα μέσα στην Καινή Διαθήκη για τέσσερα εκκλησιαστικά αξιώματα, -ποιμένες, δασκάλους, πρεσβύτερους και διακόνους- αλλά χειροτονούν μόνο τους ποιμένες. Στα άλλα τρία γίνεται κάποιου είδους τοποθέτηση.12 Οι πιστοί που βρίσκονται σε οποιοδήποτε από τα τέσσερα αξιώματα διακονούν, αλλά μόνο οι ποιμένες χειροτονούνται.

Αυτή η θέση είχε βέβαια και πρακτικές συνέπειες. Οι εκκλησίες που ακολουθούσαν την παράδοση του Καλβίνου εξέφρασαν αμφιβολίες για το αν άλλοι -εκτός των χειροτονημένων εργατών - μπορούσαν να οδηγήσουν το Δείπνο του Κυρίου.13

2.4 Η "φύση" της διακονίας είναι ο λόγος που χειροτονούνται μόνο οι ποιμένες

Η άποψη αυτή του Λούθηρου, του Καλβίνου, αλλά και άλλων Αναμορφωτών βασίζεται στην διδασκαλία που είχαν πάνω στο τι ακριβώς "είναι" διακονία. Ο Λούθηρος για παράδειγμα δίνοντας μεγάλη έμφαση στο κήρυγμα του Λόγου ξεχωρίζει τη διακονία ως το δημόσιο αξίωμα που εξασκείται μέσα στο πλαίσιο μιας συνάθροισης.14 Γράφει για παράδειγμα πως "Παρόλο που όλοι είμαστε εξίσου ιερείς, δεν είμαστε όλοι ικανοί να υπηρετήσουμε και να διδάξουμε δημόσια, ούτε θα έπρεπε ακόμη και αν μπορούσαμε."15 Σε άλλο σημείο θα πει, "είναι αλήθεια πως όλοι οι χριστιανοί είναι ιερείς, αλλά δεν είναι όλοι ποιμένες. Γιατί εκτός του να είναι κάποιος χριστιανός και ιερέας χρειάζεται και μια ενορία που να του είναι αφιερωμένη."16

Για αυτό το λόγο η "χειροτονία" κατά τη γνώμη του Λούθηρου ισοδυναμεί με την "κλήση" και "εγκατάσταση" σε δημόσιο εκκλησιαστικό αξίωμα. Ο Λούθηρος δεν έδινε μεγάλη σημασία όταν κάποιος αξίωνε για τον εαυτό του πως ο Θεός τον "κάλεσε." Στην πραγματικότητα είχε την τάση να βλέπει τέτοιες αξιώσεις ως έργο του Σατανά.17 Εμπιστευόταν μάλλον την "εξωτερική" κλήση της εκκλησίας. Η χειροτονία λοιπόν ήταν εγκατάσταση και κλήση για δημόσια διακονία στην τοπική εκκλησία, και δεν μετέδιδε κάποιου είδους ιδιαίτερη θεία χάρη στον χειροτονούμενο. 18

Στη διδασκαλία των Αναμορφωμένων Εκκλησιών, και έχοντας υπόψη μας τα προηγούμενα περί δημόσιας διακονίας, τα τρία χαρακτηριστικά καθήκοντα της διακονίας ήταν (1) το καθαρό κήρυγμα του Λόγου, (2) η σωστή τέλεση των Τελετών και (3) η Εκκλησιαστική πειθαρχία.19 Χρειάζονται, λοιπόν, άνθρωποι που θα τους έχει δοθεί η δικαιοδοσία και η ευθύνη να υπηρετήσουν την Εκκλησία μέσα από αυτά. Ο Καλβίνος ξεχωρίζει τους "δασκάλους" και τους "ποιμένες" σαν τα πρόσωπα της Εκκλησίας που θα υπηρετήσουν τις ανάγκες αυτές. 20 Επίσης στα Σχόλια του πάνω σε βιβλία της Καινής Διαθήκης μιλάει για τον διάκριση ανάμεσα σε πρεσβύτερους που (1) διδάσκουν και πρεσβύτερους που (2) διοικούν.21

Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στους ποιμένες και τους πρεσβύτερους. Ο Samuel Maresius (1673) της Εκκλησίας της Σκωτίας, ήταν ένας από αυτούς που έθεσαν την διαφορά ανάμεσα στους στα δύο αξιώματα ως εξής: "οι πρεσβύτεροι έχουν αναλάβει την υποχρέωση για ένα περιορισμένο χρόνο, ενώ οι ποιμένες είναι αφιερωμένοι στο Θεό για όλη τη ζωή τους. Στους ποιμένες και όχι στους πρεσβύτερους ανήκει το δικαίωμα να κηρύξουν και να οδηγήσουν τις τελετές. Έτσι λοιπόν, οι πρεσβύτεροι μόνοι τους, χωρίς τον ποιμένα δεν μπορούν να παύσουν, διακόψουν, αποκόψουν [κανένα] ή να κάνουν οτιδήποτε εξασκώντας εξουσία."22 Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Heinrich Heppe, λέγοντας πως οι πρεσβύτεροι είναι βοηθοί των ποιμένων.

Ως τώρα, λοιπόν, είδαμε πως η διακονία ορίζεται ως το δημόσιο αξίωμα που εκτελείται στο πλαίσιο της τοπικής συνάθροισης, και εφόσον η χειροτονία είναι ουσιαστικά η κλήση σε αυτή τη δημόσια διακονία, δεν υπάρχει καν θέμα χειροτονίας πρεσβυτέρων διότι οι ανάγκες (του κηρύγματος, των Τελετών και της Εκκλησιαστικής Πειθαρχίας) καλύπτονται από τους χειροτονημένους εργάτες.

2.5 Η αναβάθμιση του ρόλου του Πρεσβύτερου

Η έμφαση προς την αναβάθμιση του ρόλου των πρεσβυτέρων και την χειροτονία τους ουσιαστικά ήρθε μέσω της Σκωτικής Εκκλησίας.23 Τις βάσεις έβαλε ο John Knox.24

Μέσω όμως ενός άλλου θεολόγου του George Gillespie (1648) μπορούμε να μάθουμε περισσότερα για την Σκωτική Εκκλησία. Ο Gillespie, προσπαθούσε να αμυνθεί του αξιώματος του "διοικητικού πρεσβύτερου" (ruling elder). Aπέρριπτε ως "παπική" τη διάκριση ανάμεσα στον κλήρο και τον λαό, μια διάκριση που διαιωνίζονταν με τον όρο "λαϊκός πρεσβύτερος" (lay elder), όπως είχε επικρατήσει να ονομάζονται οι πρεσβύτεροι. Αντίθετα πρότεινε τον όρο "διοικητικός πρεσβύτερος," (ruling elder). Οι πρεσβύτεροι είναι τριών ειδών, σύμφωνα με αυτή την άποψη: (1) αυτοί που διδάσκουν, (2) αυτοί που κηρύττουν και (3) αυτοί που διοικούν. Ο ποιμένας ανήκει στους δύο πρώτους. Οι τελευταίοι δεν κοπιάζουν στη διδασκαλία ή στα δόγματα, αλλά στην ηγεσία.

Στην Σκωτική Εκκλησία, μαθαίνουμε από τον Gillespie, η χειροτονία των πρεσβυτέρων που διοικούν γίνεται χωρίς την επίθεση των χεριών. Θεωρείται περισσότερο από λαϊκός αν και το αξίωμα του είναι προσωρινό. Oι απόψεις του Gillespie δεν έγιναν δεκτές από τη Σύνοδο του Westminster. Επικράτησαν αυτές του Maresius και του Heppe.25

Συμπεράσματα, σκέψεις και ερωτήματα από την περίοδο που εξετάσαμε

Λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική περίοδο που γίνονται αυτές οι θεολογικές διεργασίες μπορεί κάποιος να υποστηρίξει πως, σύμφωνα με αυτά που διαβάσαμε, εφόσον και το αξίωμα του Πρεσβύτερου (όπως του ποιμένα) είναι ένα δημόσιο αξίωμα που ενεργείται στο πλαίσιο της τοπικής εκκλησίας και εφόσον ο Πρεσβύτερος από τον Λόγο του Θεού έχει ποιμαντικές ευθύνες, θα πρέπει δημόσια να ξεχωρίζεται για την διακονία αυτή.

Νομίζω πως οι ίδιες ερωτήσεις πρέπει να μας απασχολήσoυν και εμάς. Έχουν πράγματι οι Πρεσβύτεροι αναλάβει πνευματική ευθύνη μόνο για το χρόνο της επίσημης διακονίας τους; Είναι απλά οι άνθρωποι που βοηθούν τους ποιμένες "να κάνουν το έργο τους;" Αν πράγματι, η χρονική διάρκεια της δημόσιας διακονίας στην τοπική εκκλησία είναι ουσιαστικός λόγος χειροτονίας, δεν θα έπρεπε ούτε οι ποιμένες να χειροτονούνται. Ή θα έπρεπε να χειροτονούνται σε κάθε εκκλησία που πηγαίνουν. Πράγματι, αν καταλαβαίνουμε το θεσμό του Πρεσβυτέρου ως απλού βοηθού, πάλι δεν χρειάζεται να συζητάμε περί χειροτονίας.

Αν όμως δούμε τους πρεσβύτερους σαν την ομάδα πιστών που, μαζί με τον ποιμένα ως ένα των Πρεσβυτέρων, ηγείται πνευματικά και διοικητικά της τοπικής εκκλησίας, η χρονική διάρκεια της διακονίας αυτής δεν παίζει κανένα ρόλο. Αν υποβαθμίσουμε τον ρόλο του Πρεσβύτερου σε ένα απλό βοηθό που το μόνο που κάνει είναι να συμμετέχει σε μια οργανωτική επιτροπή για τα πρακτικά θέματα της εκκλησίας (ενώ για τα πνευματικά φροντίζει ο ποιμένας, ή οι ποιμένες), τότε πράγματι, δεν τίθεται λόγος χειροτονίας. Σε αυτή την περίπτωση ο Heinrich Heppe και ο Marselius είχαν δίκιο. Οι πρεσβύτεροι είναι απλά βοηθοί, δεν είναι "συμποιμένες."

Ποιος είναι ο ρόλος του Πρεσβύτερου; Ποια είναι η φύση και η ουσία της διακονίας; Θα πρέπει και εμείς να σταθούμε με σοβαρότητα μπροστά στα ερωτήματα αυτά και ως Σώμα Χριστού να φτάσουμε σε συμπεράσματα ώριμα και σοφά, που δεν στηρίζονται στο τι θα ήταν πιο εύκολο ή εφικτό, λαμβάνοντας υπόψη την μέχρι τώρα πρακτική και νοοτροπία, αλλά στο τι τιμά και δοξάζει τον Κύριό μας, στο τι εξυψώνει την ιερή κλήση σε διακονία, στο τι είναι διακονία, και στο τι καθρεφτίζει τη διδασκαλία της Αγίας Γραφής.

Όταν το σώμα της τοπικής εκκλησίας, καλεί κάποιον μετά από προσευχή να υπηρετήσει ως Πρεσβύτερος, τον καλεί δημόσια να είναι υπηρέτης, να είναι παράδειγμα, να ποιμάνει, να διδάξει, να παρηγορήσει, είτε σε ατομικό επίπεδο, είτε σε ομαδικό. Πιστεύω πως από τα λίγα που είδαμε ως τώρα, πως η μαρτυρία της Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο θέμα αυτό και στην μεταποστολική περίοδο και στα χρόνια της Μεταρρυθμίσεως είναι πως κάθε τέτοια υψηλή κλήση επιβεβαιώνεται, συνοδεύεται, επισφραγίζεται με την δημόσια χειροτονία του χριστιανού που είναι πιστός στη διακονία αυτή.

Σίγουρα ο Λούθηρος και ο Καλβίνος θεώρησαν πως μόνο οι ποιμένες πρέπει να χειροτονούνται. Όμως οι ευθύνες που καλούνται να αναλάβουν οι πρεσβύτεροι από τον Λόγο του Θεού είναι ποιμαντικές. Και όταν το διαπιστώσει κάποιος αυτό, το λογικό είναι να αρχίσει να αναθεωρεί ιστορικά προηγούμενες απόψεις και πρακτικές. I

Σημειώσεις

1 Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κεφαλαίου βασίζεται στο άρθρο του Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites," Studia Liturgica, τόμος 13, 1979, nos. 2-4, σελ. 97-104.

2 Ibid., σελ. 94.

3 Ο Λούθηρος βάσισε το δόγμα αυτό σε εδάφια όπως το Α΄ Πέτρου 2:5, 9, Αποκάλυψη 1:6, 5:10, 20:6, Γαλάτες 3:28, Ιωάννης 6:45. Η διδασκαλία του είχε 4 σημεία: (1) Μπροστά στον Θεό, όλοι οι χριστιανοί έχουν την ίδια θέση, τη θέση της ιεροσύνης στην οποία μπαίνουμε με το βάπτισμα και δια πίστεως. (2) Ως σύντροφος και αδελφός του Χριστού κάθε χριστιανός είναι ιερέας και δεν χρειάζεται μεσίτη εκτός του Χριστού. Έχει πρόσβαση στο Λόγο. (3) Κάθε χριστιανός είναι ιερέας και έχει να προσφέρει θυσίες, όχι όμως την Λειτουργία, αλλά την αφιέρωση του εαυτού του στη δόξα και υπακοή του Θεού και στο να φέρει τον σταυρό του. (4) Κάθε χριστιανός έχει το καθήκον να μεταδίδει το ευαγγέλιο που ο ίδιος παρέλαβε. E. Gordon Rupp, "The Age of Reformation," Stephen C. Neill, και Hans-Ruedi Weber, eds., The Layman in Christian History, (Philadelphia: The Westminster Press, 1963), σελ. 139. Για όσους ενδιαφέρονται για το πως ο Καλβίνος εξέφρασε το δόγμα αυτό: Ιωάννη Καλβίνου, Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας, μετ. Αντ. Κουλούρη (Έκδοση Γενικής Συνόδου της Ε.Ε.Ε. Αθήνα, 1995): Βιβλίο 2ο, κεφ. 15:6 (σελ. 360-2) Βιβλίο 4ο, κεφ. 18:17 (σελ. 615-6).

4 Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites," σελ. 95.

5 Αυτό είναι ένα παράδειγμα των ιστορικών συνθηκών όπως αναφερθήκαμε που συνέδραμαν πέραν της Αγίας Γραφής στην αποκρυστάλλωση διαφορετικών θέσεων στο θέμα της χειροτονίας.

6 Brian A. Gerrish, "Priesthood and Ministry in the Theology of Luther," Church History vol. 34, n. 4 (1965): 414. Επίσης δες, Philip Schaff, History of the Christian Church, vol. VII, σελ., 536-8.

7 Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites." Αυτό το απόσπασμα βρίσκεται, Martin Luther, Address to the German Nobility, H. Wace & C.A. Buchheim (εκδότες), Luther's Primary Works (Λονδίνο, 1876), σελ. 165.

8 Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites," σελ. 96.

9 John Calvin, Tracts, (Calvin Translation Society, Edinburgh), τόμος 3ος, σελ. 177.

10 Φαίνεται αυτός ο διαχωρισμός και από την Δεύτερη Ελβετική Ομολογία (1566): "Οι Απόστολοι του Χριστού πράγματι αποκαλούν όλους τους πιστούς εν Χριστώ ιερείς, όχι επειδή κατέχουν ιερατικό αξίωμα αλλά επειδή μέσω του Χριστού όλοι οι πιστοί έχουν γίνει βασιλιάδες και ιερείς και μπορούν να προσφέρουν πνευματικές θυσίες στον Θεό. Επομένως υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάμεσα στην ιεροσύνη (σημ. μεταφραστή: ιεροσύνη των πιστών) και στην (ιερατική) διακονία. Η πρώτη είναι κοινή για όλους τους πιστούς, όπως ήδη είπαμε, αλλά αυτό δεν ισχύει για τη δεύτερη. Επιπλέον δεν μετακινήσαμε την διακονία μέσα από την Εκκλησία, όταν πετάξαμε έξω από την Εκκλησία του Χριστού την παπική ιεροσύνη." (Έμφαση δική μου).

11 Γράφει ο Καλβίνος, "...Η Εκκλησία δεν ημπορεί να διατηρηθεί σε απόλυτη ασφάλεια, εκτός εάν υποστηριχθεί από εκείνα τα μέσα που ο Θεός ευαρεστήθηκε να ορίση για την ασφάλειά της. Ο Χριστός, λέγει, ανέβη "υπέράνω πάντων των ουρανών, ίνα πληρώση πάντα" (Εφ. δ΄ 10). Και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο το πραγματοποιεί. Δια μέσου των λειτουργών, στους οποίους έχει εμπιστευθεί αυτή τη υπηρεσία..." Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας, Βιβλίο Τέταρτο, μετ. Αντ. Κουλούρη (Έκδοση Γενικής Συνόδου της Ε.Ε.Ε. Αθήνα, 1995), σελ. 76. Στο κεφάλαιο που κυρίως αναλύει τις απόψεις του ο Καλβίνος για τους ποιμένες και τους λειτουργούς των εκκλησιών (Βιβλίο Τέταρτο, κεφ. ΙΙΙ, "Οι Διδάσκαλοι και οι Λειτουργοί της Εκκλησίας. Η εκλογή τους και το λειτούργημά τους.") ξεχωρίζει τους ποιμένες και διδασκάλους ως απαραίτητους για την εκκλησία. Ταυτίζει επίσης τους δασκάλους με τους προφήτες, όπως και τους ποιμένες με τους αποστόλους. Επιβεβαιώνει ακόμη πως ο "επίσκοπος" και ο "πρεσβύτερος" είναι ονόματα του ίδιου λειτουργήματος. Αναλύει πως πρέπει να εκλέγονται από τον λαό, τι σημαίνει να υπάρχει 'εσωτερική' και 'εξωτερική' κλήση. Δεν αναφέρεται καθόλου όμως στη χειροτονία των πρεσβυτέρων.

12 Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites," σελ. 99.

13 Η Γαλλική Εκκλησία διαφωνούσε με αυτή την πρακτική. Πίστευαν πως μόνο οι χειροτονημένοι ποιμένες μπορούν να προϊστανται στο Δείπνο, αλλά η Εκκλησία στη Γενεύη το επέτρεπε. Μάλιστα σε επικοινωνία που είχαν οι δύο εκκλησίες στο θέμα αυτό, η Εκκλησία της Γενεύης απάντησε πως η πρακτική της Γαλλικής Εκκλησίας ήταν σαφώς καλύτερη, αλλά δεν ήταν δυνατό να ακολουθηθεί πάντα για πρακτικούς λόγους. Ο λόγος ήταν πως αν στο μέλλον αυξηθεί η εκκλησία αριθμητικά και δεν υπάρχουν αρκετοί ποιμένες, οι διάκονοι και οι πρεσβύτεροι που ήταν "τα χέρια του ποιμένα" -αφού αυτός είχε προσευχηθεί για τα στοιχεία του Δείπνου- μπορούσαν αυτοί να τα διανείμουν στους υπόλοιπους. (J. L. Ainslie, The Doctrines of Ministerial Order in the Reformed Churches of the Sixteenth and Seventeeth Centuries, (London, 1940), σελ. 64. ) Αργότερα η εκκλησία στη Γενεύη αποφάσισε πως μόνο οι χειροτονημένοι ποιμένες θα οδηγούσαν το Δείπνο και αυτό γιατί το έβλεπαν ως συνέχεια της διακονίας του Λόγου. Εφ' όσον δεν εννοούταν Δείπνο χωρίς κήρυγμα, και εφ' όσον ο ποιμένας ήταν ξεχωρισμένος για το κήρυγμα, κατά συνέπεια αυτός θα εκτελούσε το Δείπνο. ( Paul F. Bradshaw, "The Reformers and the Ordination Rites," σελ. 98.)

14 Brian A. Gerrish, "Priesthood and Ministry in the Theology of Luther," σελ. 413. Επίσης, Philip Schaff, History of the Christian Church, vol. VII, σελ., 537.

15 Ibid., (δική μου μετάφραση).

16 Ibid., (δική μου μετάφραση).

17 Ο Λούθηρος δεχόταν την προσωπική / εσωτερική κλήση κάποιου στη δημόσια διακονία, αν αυτό θα μπορούσε να το αποδείξει κάνοντας θαύματα. Δες Philip Schaff, History of the Christian Church, vol. VII, σελ., 537.

18 Brian A. Gerrish, "Priesthood and Ministry in the Theology of Luther," σελ. 418.

19 John McNeill, "The Doctrine of the Ministry in Reformed Theology," Church History, vol. 12, n.2, (Ioύνιος 1943): 78.

20 Μάλιστα ο Καλβίνος συμφωνεί με τον Ιερώνυμο πως ο πρεσβύτερος και ο επίσκοπος είναι το ίδιο, αλλά επίσης ο Καλβίνος επικροτεί την επισκοπική εξέλιξη σαν μια σοφή, αν και ανθρώπινη, προσαρμογή. Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας, Βιβλίο Τέταρτο, κεφάλαιο ΙV.

21 Philip Schaff, History of the Christian Church, vol. VIIΙ, σελ. 479. Πάνω σε αυτή τη βάση αργότερα η Πρεσβυτερική Εκκλησία (Σκωτία) θα χτίσει την πρακτική της να χειροτονεί πρεσβύτερους και να ξεχωρίζει τα δύο είδη πρεσβυτέρων.

22 Ιbid., σελ. 95-96, (δική μου μετάφραση).

23 John McNeill, "The Doctrine of the Ministry in Reformed Theology," σελ. 92-97.

24 Ibid., σελ. 93-94. Αν και ο Knox και δεν ζήτησε να εξαλειφθεί ο θεσμός της επισκοπής (Brief Exhortation to England, Γενεύη 1559). Aντίθετα ρότεινε να διασπαστούν οι επισκοπές και να πολλαπλασιαστούν με αυτό τον τρόπο οι πνευματικοί επίσκοποι που θα διδάσκουν και θα οδηγούν το ποίμνιο. Δεν απέρριπτε όλως διόλου την ιδέα της επισκοπής αν και ο ίδιος δεν δέχτηκε δύο φορές όταν του προσφέρθηκαν τέτοιες ευκαιρίες.

25 Στη Σκωτία, ο πρεσβύτερος από κάποιο σημείο και μετά χειροτονούταν εφ' όρου ζωής, χωρίς "επίθεση" χεριών και του δινόταν η ευθύνη της εξέτασης των συμμετεχόντων στο δείπνο καθώς και οι επισκέψεις σε αρρώστους. Σήμερα γενικά η Πρεσβυτερική Εκκλησία (Presbyterian Church) πιστεύει πως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη χειροτονία για το έργο της ποίμανσης και χειροτονία για το πρεσβυτέριο. Η χειροτονία καθορίζεται ανάλογα με το στόχο της διακονίας. R. S. Wallace, "Elder," Evangelical Dictionary of Theology, Walter Elwell ed., σελ. 347.

 

Όταν το νερό της ζωής γίνεται νερό θανάτου,
οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες είναι εκεί

του κ. Χ. Νταγκουνάκη

ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΩΔΕΙΣ βροχές και δυνατοί κυκλώνες χτύπησαν τη Μοζαμβίκη με διαδοχικά ακραία φαινόμενα την περίοδο Φεβρουαρίου - Μαρτίου φέτος.

Οι καταστροφές αυτές έφεραν τη δυστυχία σε πάνω από ένα εκατομμύριο κατοίκους. Το νότιο τμήμα της χώρας ήταν που χτυπήθηκε πιο άσκημα από τις καταστροφές. Μεγάλες εκτάσεις καλύφθηκαν για ολόκληρες εβδομάδες από τα νερά των πλημμυρών. Πολλοί παγιδεύτηκαν από την άνοδο της στάθμης του νερού που ερχόταν εντελώς ξαφνικά κατά διαστήματα και κουκούλωνε τις εγκαταστάσεις των σπιτιών τους ακόμα και τη νύχτα πολλές φορές.

Οι καταρρακτώδεις βροχές κατέστρεψαν δρόμους και γέφυρες, επέφεραν βλάβες στην ηλεκτροδότηση και στην υδροδότηση, έπνιξαν κοπάδια, κάλυψαν καλλιεργημένες εκτάσεις, σκόρπισαν τον θάνατο σε εκατοντάδες ανθρώπους, άντρες γυναίκες και παιδιά. Δεκάδες χωριά και πόλεις έμειναν χωρίς βοήθεια, εκτός από μερικές ρίψεις τροφίμων από ελικόπτερα.

Το νερό της βροχής, που είναι τόσο ευεργετικό στην περίοδο της ξηρασίας, έγινε τώρα νερό θανάτου.

Και μέσα σ' όλη αυτή την καταστροφή, ανταποκρίθηκε η Βιβλική Εταιρία, μολονότι οι αποθήκες της έπαθαν ζημιές και πάνω από 6-7 χιλιάδες βιβλία καταστράφηκαν, και μοίρασε στα θύματα των καταστροφών τμήματα του λόγου του Θεού μαζί με ψωμί και άλλα είδη πρώτης ανάγκης. Τα λόγια του Θεού, όμως, θα τους βοηθήσουν ψυχολογικά να αρχίσουν και πάλι να ελπίζουν και να κάνουν τα πρώτα βήματα ανόρθωσης της ζωής τους.

Η Μοζαμβίκη είναι μια πολύ φτωχή χώρα της ΝΑ Αφρικής, απέναντι από τη νήσο Μαδαγασκάρη, και βρέχεται από τον Ινδικό ωκεανό. Η έκτασή της είναι 6 φορές μεγαλύτερη από της χώρας μας κι ο πληθυσμός της 18 εκατομμύρια κάτοικοι, από τους οποίους κατ' εκτίμηση ο ένας στους τρεις ξέρει γράμματα και καθένας τους είναι 67 φορές φτωχότερος από τον μέσο Έλληνα! Ένα ποσοστό 40% είναι χριστιανοί διαφόρων δογμάτων και αποχρώσεων, ενώ άλλο ένα 40% ανήκουν στις αφρικανικές παραδοσιακές θρησκείες. Ένα 13% είναι Μουσουλμάνοι και ένα 5% άθεοι κλπ. Η γλώσσα που μιλιέται στη Μοζαμβίκη είναι βασικά η πορτογαλική (την καταλαβαίνουν το 60% του πληθυσμού), ενώ το σύνολο των γλωσσών που μιλιούνται από τον πληθυσμό είναι 244! Απ' όλες αυτές τις γλώσσες, η Βιβλική Εταιρία έχει μεταφράσει ολόκληρη την Αγία Γραφή μόνο σε 9, την Καινή Διαθήκη σε 2 και διάφορα αποσπάσματα από τη Γραφή σε 7 γλώσσες. Όπως καταλαβαίνει κανείς οι προοπτικές του έργου μόνο για τη χώρα αυτή είναι τεράστιες.

Η Μοζαμβίκη είναι μόνο ένα παράδειγμα. Τον συντονισμό του έργου ιδιαίτερα σε τόσο μεγάλες και έκτακτες περιστάσεις, όπου όπως είναι φυσικό μια φτωχή τοπική Βιβλική Εταιρία δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνη της, τον αναλαμβάνουν οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες. Όλες οι Εταιρίες του κόσμου συμβάλλουν και συνεισφέρουν, όπως άλλωστε συνέβη και με τους περσινούς σεισμούς εδώ στη χώρα μας αλλά και στη γειτονική Τουρκία: οι τοπικές Εταιρίες ενισχύθηκαν σ' ένα μεγάλο μέρος για τις ζημιές που έπαθαν.

***

Η ένωση αυτή των 140 περίπου Βιβλικών Εταιριών ανά τον κόσμο αυξάνει προοδευτικά τις δραστηριότητές της με τη βοήθεια του Θεού. Αξίζει να αναφέρουμε ότι τον περασμένο χρόνο (στοιχεία του 2000 δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί) παρατηρήθηκε μια εντυπωσιακή αύξηση στην κυκλοφορία των Γραφών ποσοστού 7,40%, σε σύγκριση με τους δείκτες του 1998. Μ' άλλα λόγια όλες αυτές οι Βιβλικές Εταιρίες κυκλοφόρησαν σε όλο τον κόσμο πάνω 627 εκατομμύρια αντιτύπων του γραπτού Λόγου του Θεού, δηλ. έδωσαν περί τα 43 εκατομμύρια περισσότερα βιβλία απ' ό,τι το 1998.

Όμως, δεν είναι μόνον τα νούμερα και τα ποσοστά αύξησης της διάδοσης της Γραφής. Πρέπει κιόλας αυτά τα αντίτυπα του γραπτού λόγου του Θεού υπό οποιαδήποτε μορφή και αν εκδίδονται, να διαβαστούν κιόλας από ανθρώπους που αναζητούν λίγη παρηγοριά και ελπίδα, ιδιαίτερα σε περιοχές που πλήττονται κάθε λίγο από φυσικές καταστροφές.

 

Για ακόμη μια φορά η κυκλοφορία των Γραφών στη Βόρεια και Νότια Αμερική είναι που παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση. Μιλάμε για 450 εκατομμύρια αντίτυπα του γραπτού λόγου του Θεού, από τα οποία 12.106.580 ήταν Γραφές, δηλ. μια αύξηση 22,7% απ' ό,τι το 1998. Στην ίδια περιοχή του κόσμου η κυκλοφορία των Καινών Διαθηκών σημείωσε αύξηση κατά 50% και διάφορα άλλα τεύχη και αποσπάσματα της Βίβλου αύξηση κατά 17 εκατομμύρια αντίτυπα απ' ό,τι το 1998.

Στη δεκαετία που πέρασε, οι χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού αύξησαν θεαματικά την κυκλοφορία τους. Η αύξηση αυτή ανακόπηκε από την οικονομική κρίση που επηρέασε όλη την περιοχή ήδη από 1997, και το 1999 οι επιδόσεις δείχνουν μια μείωση κατά 18,1%. Όμως, στην Αφρική παρουσιάστηκε αύξηση 12%, στη Β. &. Ν. Αμερική συνολική αύξηση 19,6 % και στην Ευρώπη και Μ. Ανατολή 22,8% σε σχέση με το 1998.

Οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες υποδιαιρούν τις τέσσερις κύριες περιοχές του κόσμου (Β. & Ν. Αμερική - Αφρική - Ασία - Ευρώπη) σε εννέα μικρότερες. Η αγγλόφωνη Αφρική, η Νιγηρία και η Γκάνα είναι περιοχές που "κρατούν τα σκήπτρα" της κυκλοφορίας της Γραφής, και μαζί με την Αιθιοπία και την Τανζανία κυκλοφόρησαν πάνω από 100.000 αντίτυπα. Η Γκάνα σχεδόν διπλασίασε την κυκλοφορία της ενώ στη Γκάμπια κυκλοφόρησαν πάνω από τις διπλές ποσότητες βιβλίων απ' ό,τι το 1998, και η Κένυα κυκλοφόρησε τουλάχιστον 20.000 περισσότερες Γραφές.

Στο Σουδάν κυκλοφόρησαν σχεδόν 136.000 Καινές Διαθήκες και πάνω από 500.000 διάφορες περικοπές από τη Γραφή. Η Ουγκάντα επίσης τριπλασίασε την κυκλοφορία της σε μικρά τεύχη του Λόγου του Θεού. Οι υπεύθυνοι της κυκλοφορίας εκεί έχουν να το λένε: "Όταν τα παιδιά βλέπουν το ειδικό φορτηγό της Βιβλικής Εταιρίας να πλησιάζει τα χωριά τους, ξέρουν ότι κάποιος ενδιαφέρεται γι' αυτούς. Και η ανάγνωση αυτών των μικρών τευχιδίων με λίγα λόγια από τη Βίβλο έχει θετική επίδραση στη ζωή τους".

Στη γαλλόφωνη Αφρική, το Κονγκό κυκλοφορεί όλο και περισσότερα αντίτυπα του Θείου Λόγου. Επειδή μάλιστα το οδικό δίκτυο είναι σε κακή κατάσταση, η τοπική Βιβλική Εταιρία χρησιμοποιεί ένα καραβάκι για το έργο της.

Στην περιοχή της Νότιας Αφρικής, η εκεί Βιβλική Εταιρία συνεχίζει να ηγείται στην κυκλοφορία με 606.421 ολόκληρες Γραφές σε σύνολο 1,72 εκατομμυρίων αντιτύπων διαφόρων εκδόσεων.

Κατά μία τραγική ειρωνεία η Βιβλική Εταιρία της Μοζαμβίκης, την οποία προαναφέραμε, είχε το 1999 μια πολύ καλή κυκλοφορία των Γραφών, σε πολλά της είδη μάλιστα σε ποσοστό σχεδόν 65%. Ιδιαίτερη αύξηση παρουσίασαν οι Άγιες Γραφές, που ενώ το 1998 ήταν 17.500, το 1999 ανέβηκαν στις 43.000 αντίτυπα! Πόσες άραγε απ' αυτές τις Γραφές χάθηκαν στις φετινές πλημμύρες; Κανένας δεν ξέρει...

Η Μαδαγασκάρη, ο Μαυρίκιος, η Ζιμπάμπουε και το Μαλάουι είδαν τη συνολική τους κυκλοφορία να ανεβαίνει αισθητά.

Στην περιοχή που καλύπτεται από τις Βιβλικές Εταιρίες της Κεντρικής Αμερικής, του Μεξικού και της ισπανόφωνης Καραϊβικής, ξεχωρίζει η κυκλοφορία της Κούβας. Δύο γεγονότα συνετέλεσαν σ' αυτή την αύξηση στο μεγάλο αυτό νησί: Με την ευκαιρία της επίσκεψης του Πάπα εκεί το 1998, οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες έστειλαν στην Κούβα 100.000 μεγάλες Άγιες Γραφές με ειδικές σελίδες για μελέτη της Βίβλου, που περιείχαν ειδικές ιστορικές πληροφορίες, εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, λεξικό, ταμείο κλπ. (Study Bible). Τον περασμένο Ιούνιο, εξάλλου, επιτράπηκε σε χιλιάδες μέλη Ευαγγελικών Εκκλησιών να διοργανώσουν μια δημόσια εκδήλωση της πίστεώς τους. Αποτέλεσμα ήταν να κυκλοφορήσουν χιλιάδες αντίτυπα της Γραφής (κάθε είδους) σε ανθρώπους που πραγματικά "πεινούσαν" για μια Γραφή ή μια Καινή Διαθήκη κλπ. Έτσι, το 1999 κυκλοφόρησαν στην Κούβα 8,17 εκατομμύρια αντίτυπα του λόγου του Θεού, ενώ τον περασμένο χρόνο είχαν κυκλοφορήσει μόνο 500.000 βιβλία!

Το Μεξικό αύξησε την κυκλοφορία του κατά 18 εκατομμύρια κυρίως σε μικροτεύχη και βιβλικά φυλλάδια. Στην υπόλοιπη Καραϊβική και στη Βόρειο Αμερική, οι Δυτικές Ινδίες είδαν αύξηση στην κυκλοφορία Γραφών και Καινών Διαθηκών και πάνω από 4 εκατομμύρια μικρά τεύχη. Στην Αϊτή, μια από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, η κυκλοφορία της Βίβλου σχεδόν διπλασιάστηκε. Συνολικά, η εκεί Εταιρία αύξησε την κυκλοφορία των βιβλίων της κατά 117,8%!

Η Βιβλική Εταιρία της ανατολικής Καραϊβικής είχε σημαντική αύξηση κι αυτή, όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όπου η κυκλοφορία ανέβηκε σχεδόν κατά 50%. Δόθηκαν ένα εκατομμύριο περισσότερες Άγιες Γραφές από το 1998, 5 εκ. περισσότερες Καινές Διαθήκες, και 25 εκ. περισσότερα διάφορα τευχίδια και αποσπάσματα από τον λόγο του Θεού.

Κι ενώ παρατηρήθηκε μια τόσο μεγάλη αύξηση στην κυκλοφορία των Γραφών, ο Καναδάς παρουσίασε κάμψη στην κυκλοφορία του το 1999. Βλέπετε, οι Βιβλικές Εταιρίες που εργάζονται σε ανεπτυγμένες χώρες, απευθύνονται σε μια αγορά με κόσμο ανώτερης μόρφωσης, γνώστες των κομπιούτερ, όπου οι άνθρωποι συνεχώς αναζητούν εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης. Έτσι, αρχίζει να έχει λιγότερη σημασία γι' αυτούς το έντυπο και στρέφονται στα ηλεκτρονικά μέσα.

Όσον αφορά τη Νότια Αμερική, η Βραζιλία εξακολουθεί να βλέπει την κυκλοφορία της των Γραφών και διαφόρων τευχιδίων να αυξάνει, ενώ η Αργεντινή και η Κολομβία σημείωσαν αύξηση πάνω από 300% στην κυκλοφορία Γραφών και Καινών Διαθηκών σε σχέση με το 1988.

Πάμε τώρα στην Ανατολική Ασία. Το Χριστιανικό Συμβούλιο της Κίνας (ΧΣΚ) κυκλοφόρησε σχεδόν 3 εκατομμύρια ολόκληρες Άγιες Γραφές στην Κίνα -αύξηση κατά 600.000 αντίτυπα σε σχέση με το 1998. Το 1949 στην Κίνα υπήρχαν λιγότεροι από ένα εκατομμύριο χριστιανοί. Σήμερα, επίσημες στατιστικές δίνουν 13 εκ. Διαμαρτυρόμενους και 5 εκ. Καθολικούς. Υπάρχουν, όμως, και εκατομμύρια πιστών που ανήκουν σε εκκλησίες που δεν είναι επίσημα καταχωρημένες.

Χριστιανοί παράγοντες στη χώρα υποστηρίζουν ότι η επιβίωση, η αναζωπύρωση και η αύξηση της κινεζικής εκκλησίας αποτελεί αναμφίβολα ένα μεγάλο θαύμα στην εκκλησιαστική ιστορία. Πέρα από τις τυπωμένες Βίβλους, το ΧΣΚ που υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες, επεκτείνεται τώρα και στην παραγωγή και διάδοση της Γραφής με ηλεκτρονικά μέσα (βίντεο, κασέτες κλπ.) για όσους δεν ξέρουν ή δεν μπορούν να διαβάζουν.

Η Ταϊβάν αύξησε κι αυτή την κυκλοφορία της σε Γραφές και Καινές Διαθήκες. Η Μαλαισία αύξησε την κυκλοφορία της των Γραφών κατά 15.000 και σχεδόν κατά 500.000 τα διάφορα τευχίδια -100% πάνω από το 1998.

Στη Νότια Κορέα, μολονότι τα γενικά σύνολα έχουν πτώση τα τελευταία δύο χρόνια, η χώρα αυτή εξακολουθεί να έχει μια από τις μεγαλύτερες κυκλοφορίες στην περιοχή της Ανατολικής Ασίας: 814.064 Βίβλους και πάνω από ένα εκατομμύριο Καινές Διαθήκες πουλήθηκαν μέσα στο 1999!

Στην περιοχή του Ινδικού και του Ειρηνικού ωκεανού, η Ινδία κυκλοφόρησε το 1999 συνολικά 56,5 εκ βιβλία, από τα οποία 1,5 εκ. είναι Βίβλοι και Καινές Διαθήκες και τα υπόλοιπα είναι διάφορα μικρά τεύχη και βιβλικά φυλλάδια.

Η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες κράτησαν και οι δύο τα επίπεδά τους σε ψηλό σημείο, με την Ινδονησία να "καταγράφει" 15 εκατομμύρια πωλήσεις Γραφών και Καινών Διαθηκών και πάνω από 1,3 εκ. διάφορα άλλα τευχίδια, πολλά από τα οποία μοιράζονται σε σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που "τα λειτουργούν" εκκλησίες σε όλη την επικράτεια του αρχιπελάγους.

Οι Φιλιππίνες μοίρασαν 651.517 τευχίδια με βιβλικά κόμικς κι επίσης πάνω από 1,2 εκ. Καινές Διαθήκες και 596.105 Καινές Διαθήκες στις έξι κύριες γλώσσες των νησιών. Σε μεγάλο βαθμό φέτος βοήθησε και ο εορτασμός των 100 χρόνων από την ίδρυση της Εταιρίας. Τα 14,5 εκ. βιβλικά φυλλάδια που μοιράστηκαν, θύμιζαν στον κόσμο ότι η Βίβλος δεν έπαψε να έχει αξία και δύναμη ακόμα και στη σημερινή τεχνοκρατούμενη εποχή.

Καθώς πηγαίνουμε ανατολικότερα, η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση σε συνολική κυκλοφορία σημειώθηκε από τη Βιβλική Εταιρία στον Νότιο Ειρηνικό. Σχεδόν 16.000 περισσότερες Βίβλοι, 24.000 περισσότερες Καινές Διαθήκες και πάνω από 6 εκατομμύρια διάφορα τευχίδια κυκλοφόρησαν το 1999 δημιουργώντας μια αύξηση της τάξεως σχεδόν του 6.000%!

Στην περιοχή της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής έχουμε μια αύξηση στη συνολική κυκλοφορία κατά 34%. Η Ιταλία εντυπωσίασε με σχεδόν 1,3 εκατομμύρια τευχίδια που έδωσε μέσα στον χρόνο, ενώ η Γερμανία διπλασίασε σχεδόν τον αριθμό των τευχιδίων της σε σχέση με το 1998. Η Γαλλία είχε τη χαρά να δει τις πωλήσεις της ν' ανεβαίνουν με 104.571 Καινές Διαθήκες και 72.700 Βίβλους που κυκλοφόρησε. Οι Βιβλικές Εταιρίες στην Ιρλανδία, στη Σκωτία και στην Αγγλία - Ουαλία είχαν όλες αύξηση στην κυκλοφορία τους ενώ η παγωμένη Ισλανδία είχε θεαματική αύξηση κατά 37% και η Μάλτα κατά 280%! Τέλος, η πατρίδα μας η Ελλάδα ευτύχησε να έχει ήδη από το 1997, για πρώτη φορά στην ιστορία της, ολόκληρη την Αγία Γραφή στη δημοτική μεταφρασμένη κατ' ευθείαν από τα πρωτότυπα κείμενα από ειδικούς Έλληνες θεολόγους καθηγητές του Πανεπιστημίου. Παρά τα πρώτα διστακτικά βήματα αποδοχής αυτής της μετάφρασης από ορισμένες Εκκλησίες, η συνολική (όλων των μεταφράσεων και γλωσσών) κυκλοφορία Γραφών και Καινών Διαθηκών παρουσίασε αύξηση πάνω από 13% σε σχέση με το 1998.

Στη δύσκολη περιοχή των βορειοαφρικανικών χωρών και της Μέσης Ανατολής, συχνά μας αφήνει κατάπληκτους ο μεγάλος αριθμός Γραφών που κυκλοφορούν παρ' όλες τις αντιξοότητες. Οι χριστιανικές κοινότητες εδώ και στις χώρες του Κόλπου είναι συχνά αποξεχασμένες. Η κυκλοφορία του γραπτού λόγου του Θεού αυξήθηκε στον Κόλπο κατά 40%, ενώ και η Συρία, ο Λίβανος και η γειτονική μας Τουρκία είδαν τις κυκλοφορίες τους να αυξάνουν.

Η Αίγυπτος παραμένει μια ξεχωριστή χώρα στη διάδοση του λόγου του Θεού με πάνω από 2 εκατομμύρια αντίτυπα μέσα στο 1999, από τα οποία 77.056 είναι ολόκληρες Γραφές και 264.308 Καινές Διαθήκες.

Η κρίση του Κοσσυφοπεδίου είχε καταστροφική επίδραση στην κυκλοφορία Γραφών στην Αλβανία, αλλά σχεδόν 8.000 τευχίδια, που τα περισσότερα μοιράστηκαν στους αλβανόφωνους πρόσφυγες του Κοσσυφοπεδίου, βελτίωσαν κάπως την κατάσταση. Η Εσθονία, εξάλλου, κυκλοφόρησε κυρίως σχεδόν 100.000 Καινές Διαθήκες, ενώ η Βουλγαρία και η Κροατία αύξησαν την κυκλοφορία τους το 1999 κατά 85 και 45 τοις εκατό αντίστοιχα, καθώς και η Ουγγαρία, όπου η εκεί Βιβλική Εταιρία κυκλοφόρησε πάνω από 63.000 Άγιες Γραφές.

Από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης εκείνες με τη μεγαλύτερη διάδοση είναι η Ουκρανία (217.664 αντίτυπα) και η Ρωσία (396.438). Εξάλλου, η κυκλοφορία στο Καζακστάν σημείωσε επίσης γενική αύξηση κατά 62%. Ένας κάτοικος του Καζακστάν βρήκε στη Βίβλο του απαντήσεις για τις πνευματικές του ανησυχίες:

"Όταν πρωτάρχισα να διαβάζω τη Γραφή", διηγείται ο ίδιος, "βρήκα πολλές απαντήσεις στα ερωτήματά μου. Άρχισα να καταλαβαίνω ότι δεν μπορούσε το μυαλό μου να πει στην καρδιά μου πώς να αισθάνεται, τι ήταν σωστό και τι λάθος. Επίσης κατάλαβα το πόσο σπουδαίο ήταν για μένα να έχω πίστη. Γρήγορα συνειδητοποίησα ότι ο Χριστός ήταν ο Υιός του Θεού. Όσο περισσότερο διάβαζα, τόσο περισσότερο βεβαιωνόμουνα ότι η Βίβλος είναι η αλήθεια. Βεβαιώθηκα και για τις αμαρτίες μου και μετανόησα γι' αυτές".

Ο σύγχρονος κόσμος προσφέρει στον άνθρωπο νερό που δίνει την εφήμερη ζωή, την κάνει καλύτερη, την κάνει πιο άνετη, πιο πολιτισμένη, είτε αυτό το νερό λέγεται μόρφωση, οικονομική ευμάρεια, τεχνολογική άνεση κλπ. Συχνά όμως αυτό το νερό γίνεται κατακλυσμός που πνίγει τον άνθρωπο. Η ανθρωπότητα σήμερα φυσιωμένη από τις επιτυχίες του πολιτισμού της ξέχασε τον Θεό και παρασύρθηκε στα φουσκωμένα κύματα της πλημμύρας του υλισμού, της αθεΐας, της αδιαφορίας, του μηδενισμού, της σαρκολατρίας ή της θρησκευτικής τυπολατρίας. Σε μια τέτοια συμφορά έρχεται αρωγός μόνον ο Θεός δια του λόγου του να δώσει ένα σωσίβιο σωτηρίας σε όποιον αναζητάει την αλήθεια και τη λύτρωση εν Χριστώ.

Οι Βιβλικές Εταιρίες ανά τον κόσμο δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά χωρίς κανένα εμπορικό κέρδος να μεταφράζουν, να τυπώνουν και να συσκευάζουν τον λόγο του Θεού σε πακέτα πνευματικής ανθρωπιστικής βοήθειας που στη συνέχεια, με τη βοήθεια όλων των Εκκλησιών, θα τα μεταφέρουν οπουδήποτε υπάρχει ανάγκη. Κάθε χρόνο ζητούν και δική σου οικονομική συμπαράσταση, την αγάπη σου και την προσευχή σου. Μπορείς κι εσύ να γίνεις ένας αφανής ήρωας, ένας πολύτιμος συνεργός στη μεγάλη αυτή επιχείρηση της διάδοσης του γραπτού λόγου του Θεού στην πατρίδα μας και σε όλο τον κόσμο. I

 

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΖΩΗ ΣΤΟΝ
ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ: ΜΙΑ ΠΡΟΚΛΗΣΗ


της κας Β. Κάλφογλου - Καλοτεράκη

Η πρόκληση προϋποθέτει αντιξοότητα, δυσκολία, πολλές φορές ανοιχτή εχθρότητα. Μπροστά σ' όλα αυτά, ή, καλύτερα, παρ' όλα αυτά, καλείσαι να δράσεις και να πετύχεις ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Μάλιστα η ίδια η ύπαρξη της δυσκολίας θεωρείται, και πολύ σωστά, βασικός λόγος για τον οποίο μια επίδοση μπορεί να χαρακτηρισθεί εξαιρετική.

Σχετικά τώρα με το θέμα μας : η σημερινή κοινωνία με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της συνιστά μια σοβαρή πρόκληση για το μήνυμα του Χριστού όπως και για την πρακτική Χριστιανική ζωή που καλούμαστε να ζήσουμε. Απ' την άλλη μεριά, ο ίδιος ο Χριστιανισμός, όχι ως ένα θρησκευτικό σύστημα, αλλά ως η μόνη αληθινή απάντηση στο μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης, μας προκαλεί να παρουσιάσουμε την Αλήθεια Του σ' έναν εχθρικό, συγχρόνως όμως δυστυχισμένο και βαθιά απογοητευμένο κόσμο.

Σκοπεύω λοιπόν να πλησιάσω το θέμα μας ακολουθώντας δύο δρόμους: πρώτα-πρώτα θα προσπαθήσω να επισημάνω μερικά από τα χαρακτηριστικά στοιχεία που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα, μέσα στο οποίο ζούμε, και επίσης επηρεάζουν τη σκέψη του σύγχρονου ανθρώπου. Όσο βαθύτερα συνειδητοποιούμε αυτό το ιδιαίτερο πνεύμα της εποχής μας, τόσο καλύτερη και αποτελεσματικότερη γίνεται η καθημερινή μας Χριστιανική μαρτυρία σε λόγο και πράξη. Κι αυτή η παρατήρηση μας οδηγεί στον δεύτερο δρόμο προσέγγισης του θέματός: θά 'ναι χρήσιμο για άλλη μια φορά να διατυπώσουμε δημόσια το αληθινό νόημα του Χριστιανισμού, τι είναι αυτό που βρίσκεται στην καρδιά του Χριστιανικού μηνύματος, αυτό που αποδέχονται και βιώνουν όλοι οι αληθινά πιστοί, ανεξαρτήτως δόγματος.

Πριν αρχίσουμε, θα 'θελα να κάνω κάποιες διευκρινιστικές παρατηρήσεις :

Όταν αναφέρομαι στο πνευματικό κλίμα του σύγχρονου κόσμου, εννοώ τις πνευματικές τάσεις που κυριαρχούν στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες και εκφράζονται από διανοουμένους, άτομα με πολιτική δύναμη, άτομα που καθοδηγούν τα ΜΜΕ, που διαμορφώνουν την εκπαιδευτική διαδικασία. Περισσότερο επιρρεπής στην υιοθέτηση αυτών των τάσεων είναι βεβαίως η μεγάλη μάζα των ημιμαθών, πνευματικά νωθρών ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν διάθεση να αναζητήσουν την Αλήθεια, αποδέχονται όμως μ' ενθουσιασμό κάθε άποψη που θεωρείται σύγχρονη και προωθείται από τα ισχυρά και "προοδευτικά" στοιχεία της κοινωνίας. Σκόπιμα δεν ανέφερα τους επιστήμονες, όχι γιατί πολλοί απ' αυτούς δεν συμμερίζονται τις απόψεις που θα μας απασχολήσουν, αλλά γιατί ο αληθινός επιστήμονας εξ ορισμού γνωρίζει τα όριά του και συνήθως θεωρεί πιθανό να υπάρχουν κόσμοι απρόσιτοι στις πέντε αισθήσεις μας.

Φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις - ομάδες οι οποίες αντιστέκονται και πολεμούν τις επικρατούσες αντιλήψεις για λόγους που έχουν σχέση με την κουλτούρα, τη θρησκεία, τις εθνικές παραδόσεις τους. Όμως η Χριστιανική θεώρηση του κόσμου είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από απλώς ένα ακόμα γραφικό θρησκευτικό κίνημα.

Επιστρέφουμε στο θέμα μας. Και πρώτα-πρώτα, να επισημάνουμε τρία αντιπροσωπευτικά στοιχεία που, κατά τη γνώμη μου, αποτελούν το κλειδί για την κατανόηση του πνευματικού προφίλ της κοινωνίας μας.

1) Η υλιστική θεώρηση - Η άρνηση του υπερφυσικού. Υπάρχει μόνον ό,τι μπορεί να ελεγχθεί από τις πέντε αισθήσεις. Η ζωή, τόσο στην απλούστερη όσο και στην συνθετότερη μορφή της, είναι αποτέλεσμα τύχης. Λογική, σκέψη, αισθήματα, ηθικές επιλογές θεωρούνται απλώς προϊόντα χημικών διεργασιών στο εσωτερικό του ανθρώπινου εγκεφάλου.

2) Η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος, ως αντικείμενο διαρκούς εξέλιξης είναι σε θέση μόνος του, χωρίς κάποια υπερφυσική παρέμβαση, να επιτύχει την εσωτερική του ολοκλήρωση και τελικά να ευτυχήσει - ότι επίσης είναι σε θέση να δημιουργήσει αρμονικές σχέσεις με τους συνανθρώπους του.

3) Άρνηση της ύπαρξης απόλυτων ηθικών αξιών. Δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια, απόλυτο ορθό ή λάθος, δεν υπάρχουν εξ ορισμού καλές ή κακές πράξεις. Αν θεωρώ πως κάτι υπηρετεί την προσωπική μου απόλαυση, μπορώ να το επιλέξω χωρίς ηθικές αναστολές.

Πριν προχωρήσουμε θα ήταν ενδιαφέρον να αναφέρουμε τρεις αντιρρήσεις που θα μπορούσε να προβάλει ένας απροκατάληπτος παρατηρητής, μη λαμβάνοντας μάλιστα υπ'όψιν του τη Χριστιανική άποψη.

1) Θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι ο υλιστής μοιάζει στην πραγματικότητα να πριονίζει το κλαδί πάνω στο οποίο κάθεται. Γιατί, όπως εύστοχα ειπώθηκε "Αν οι νοητικές μου λειτουργίες καθορίζονται αποκλειστικά από την κίνηση των ατόμων στο εσωτερικό του εγκεφάλου μου, δεν έχω κανέναν λόγο να πιστέψω ότι οι απόψεις μου είναι ορθές, άρα δεν έχω και λόγο να πιστέψω ότι ο εγκέφαλός μου αποτελείται από άτομα".

2) Η ουμανιστική πίστη στην εγγενή καλωσύνη του ανθρώπου και στην ικανότητά του να επιτύχει την προσωπική του ολοκλήρωση και ευτυχία, όπως και αρμονική λειτουργία της κοινωνίας γύρω του έρχεται σε απόλυτη αντίφαση με τη σκληρότητα, την αδικία, καταπίεση και αθλιότητα που σημαδεύουν την ανθρώπινη ιστορία, δεν μπορεί να συμβιβαστεί με τις κατεστραμμένες ανθρώπινες σχέσεις, τις διαλυμένες οικογένειες, τη μοναξιά και αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου. Δεν υπάρχει ουμανιστική θεωρία που να ερμηνεύει τις γενοκτονίες, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, την κακοποίηση των παιδιών.

3) Η άρνηση των απόλυτων ηθικών αξιών συνδέεται φυσικά στενά με την υλιστική αντίληψη του κόσμου. Και οι δύο εξέθρεψαν ιδεολογίες οι οποίες τον 20ο αιώνα οδήγησαν στην εγκαθίδρυση ολοκληρωτικών καθεστώτων. Τα καθεστώτα αυτά καταπίεσαν εκατομμύρια ανθρώπους, κυριολεκτικά εφεύραν την έννοια της γενοκτονίας. Και πάντα στη ρίζα αυτών των φαινομένων βρισκόταν η περιφρόνηση στην απόλυτη αξία του δικαιώματος που κάθε ανθρώπινο πλάσμα έχει για ελευθερία, αξιοπρέπεια, ζωή.

Και οι δύο αυτές ιδεολογικές αφετηρίες απετέλεσαν επίσης το έδαφος που εξέθρεψε τις πρακτικές και τα φαινόμενα που βλέπουμε γύρω μας και συνιστούν την ηθική ταυτότητα της εποχής μας. Πριν λίγους μήνες γίνονταν έντονες συζητήσεις σε Ελληνικά τηλεοπτικά προγράμματα πάνω σε ηθικά ερωτήματα. Γνωστές προσωπικότητες από τον λαμπερό κόσμο των επιτυχημένων τραγουδιστών και σχεδιαστών μόδας ενεπλάκησαν σε υποθέσεις παιδεραστίας. Υπόνοιες κυκλοφορούσαν πως και άλλα ονόματα που συνδέονταν με πολύ σοβαρότερους εργασιακούς χώρους θα μπορούσαν να προστεθούν στη μαύρη λίστα των ύποπτων για διαφθορά κλπ κλπ.

Πάντως, κατά τη γνώμη μου, το πιο ενδιαφέρον δεν ήταν αυτή καθ' εαυτή η αποκάλυψη. Γνωρίζουμε ότι τέτοια πράγματα, ή και χειρότερα, συμβαίνουν σ' όλο τον κόσμο. Όλοι, υποθέτω, έχουμε διαβάσει για το ιδιαίτερο είδος "τουρισμού" που ανθεί στις Φιλιππίνες, όπου Ευρωπαίοι επιχειρηματίες έρχονται τα Σαββατοκύριακα αναζητώντας νεαρά κορίτσια, ακόμα και μικρά παιδιά, για ερωτική τους συντροφιά. Το ενδιαφέρον, λοιπόν, ήταν η αμηχανία που διέκρινε κανείς σε όλους σχεδόν που συμμετείχαν στα τηλεοπτικά πάνελ, όταν έπρεπε οπωσδήποτε να εκφέρουν κάποια γνώμη πάνω στη σωστή ή λάθος ηθική συμπεριφορά. Όλοι ενστικτωδώς ένιωθαν ότι κάποιες πράξεις είναι τουλάχιστον απαράδεκτες, συγχρόνως όμως, για να μη βρεθούν σε δυσαρμονία με το σύγχρονο πνεύμα, ένιωθαν υποχρεωμένοι να επαναλαμβάνουν κάθε τόσο ότι "φυσικά, καθένας είναι ελεύθερος να επιλέξει τον τρόπο ζωής του - φυσικά πρόθεσή μας δεν είναι να ηθικολογήσουμε".

Aπέναντι σ' αυτή την τρομακτική πρόκληση μιας κατά βάση υλιστικής κοσμοθεωρίας ορθώνεται ο Χριστιανισμός. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ; τί έχει να πει στον σύγχρονο άνθρωπο του 2000. Κατά κάποιο εκπληκτικό τρόπο επέζησε από την καταπίεση αθεϊστικών καθεστώτων. Ακόμα πιο εκπληκτικό: επέζησε από τους ίδιους τους Χριστιανούς - εννοώ βέβαια τον αρνητικό, κάποιες φορές απωθητικό αντίκτυπο που είχε ως τώρα η ζωή πολλών ονομαζομένων Χριστιανών. Το Χριστιανικό μήνυμα συνεχίζει να διεκδικεί την προσοχή μας - απαιτεί να πάρουμε θέση.

Υπάρχουν φυσικά πολλοί άνθρωποι με υψηλή, μέση, ή και καθόλου μόρφωση, υπάρχουν φιλελεύθεροι θεολόγοι οι οποίοι βλέπουν τον Χριστιανισμό κυρίως ως ένα σύστημα ηθικής διδασκαλίας, απογυμνωμένο από κάθε υπερφυσικό στοιχείο. Σε ένα πρόσφατο άρθρο Κυριακάτικης εφημερίδας γινόταν εύστοχα λόγος για την "άθεη" θρησκεία που συχνά κηρύττεται. Δεν συμφωνώ μ' αυτή την άποψη. Δεν νομίζω ότι η Βίβλος συμφωνεί. Δεν νομίζω ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας θα συμφωνούσαν, ούτε και τα εκατομμύρια των αληθινά πιστών διά μέσου των αιώνων.

Αντίθετα - ο Χριστιανισμός διατείνεται ότι κατέχει το κλειδί για να αποκαλύψει το νόημα του Σύμπαντος, διατείνεται ότι μπορεί να δώσει την απόλυτη εξήγηση στο μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο Χριστιανισμός έχει σαν κέντρο του όχι ένα αυστηρά διαμορφωμένο σύστημα δογμάτων και κανόνων αλλά ένα Ζωντανό Πρόσωπο. Πέρα από την Ηθική Του Διδασκαλία ο Ιησούς Χριστός διακήρυξε πως είναι η Οδός, η Αλήθεια, η Ζωή, τίποτα λιγότερο. Διακήρυξε πως ήταν παρών πριν δημιουργηθούν οι κόσμοι. Διακήρυξε πως είχε το κύρος να συγχωρεί αμαρτίες. Δεν είναι δυνατόν να Τον αποδέχεσαι απλώς σαν Δάσκαλο Ηθικής και να απορρίπτεις όλες τις άλλες διακηρύξεις Του. Στην πραγματικότητα δύσκολα μπορεί κανείς να Τον αποδέχεται σαν μεγάλο Δάσκαλο και συγχρόνως να θεωρεί αναληθή ή παρανοϊκά όσα δήλωσε για τον Εαυτό Του.

Από την πρώτη στιγμή δύο ήταν οι επιλογές: ή Τον αποδέχεσαι ως Κύριο του Σύμπαντος, ως τον Υιόν και Χριστόν του Θεού, Αυτόν που εκπλήρωσε τις προσδοκίες Εβραίων και Εθνικών και μπορεί να ικανοποιήσει τους μύχιους πόθους της καρδιάς σου, ή...μαζί με τον όχλο της Ιερουσαλήμ κραυγάζεις κι εσύ: "Σταυρωθήτω". Το πρώτο κήρυγμα των Αποστόλων, το Ευαγγέλιο, δεν περιείχε ηθικολογίες, αφορούσε την Ανάσταση αυτού του Ανθρώπου - ο Χριστιανισμός στέκεται, κυριολεκτικά, πάνω στον Αδειο Τάφο Του.

Από αυτή τη θέση εξακολουθεί και σήμερα να προκαλεί τον σύγχρονο κόσμο και τις υλιστικές του θεωρίες παρουσιάζοντας αντίστοιχα συγκεκριμένες θέσεις:

1) Υπάρχει ένας Υπερβατικός Θεός πέρα από Χώρο και Χρόνο, Αρχική Αιτία και Δημιουργός του Κόσμου, Πηγή των Απόλυτων Ηθικών Αξιών. Οι Εβραϊστές μας πληροφορούν ότι η λέξη που μεταφράστηκε από τους Εβδομήκοντα (και πέρασε έτσι και σε όλες τις άλλες γλώσσες) ως αλήθεια και η οποία χρησιμοποιείται κυρίως για να περιγράψει τον Νόμο του Θεού αλλά και τον χαρακτήρα Του (π.χ. Ψαλμ.119.142) είναι η Εβραϊκή λέξη emeth : μεταδίδει την παράσταση της απόλυτης εγκυρότητας, την εικόνα του σταθερού εδάφους, πάνω στο οποίο άφοβα μπορεί κανείς να χτίσει την ζωή του.

2) Ο άνθρωπος (το πιο σύνθετο από τα όντα) δεν είναι προϊόν τύχης. Η λογική σκέψη, η ύπαρξη κάποιων βασικών, κοινών σε όλους, αντιλήψεων σχετικά με το Δίκαιο και το Άδικο (βαθιά ριζωμένες στην ανθρώπινη ψυχή οι αντιλήψεις αυτές διαπερνούν σαν κόκκινο νήμα την ανθρώπινη ιστορία, χαρακτηρίζουν όλους τους πολιτισμούς) - όλα αυτά συνιστούν αόρατους αλλά πολύ πραγματικούς δεσμούς που ενώνουν τον άνθρωπο με αυτό το Υπερφυσικό Όν προδίδοντας την καταγωγή του. Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού.

3) Συχνά ο Χριστιανισμός παρουσιάζεται, λανθασμένα, σαν μια απλοϊκή, αισιόδοξη θεωρία που μιλά μόνο για τη Θεία καταγωγή του ανθρώπου και για έναν αόριστα συγχωρητικό Θεό, ο Οποίος κατά κάποιον τρόπο θα οδηγήσει όλους και όλα σε ένα αίσιο τέλος. Αυτή η εκδοχή του Χριστιανικού μηνύματος αγνοεί ή αντιμετωπίζει πολύ επιφανειακά την παρουσία του Κακού στην ανθρώπινη καρδιά, αδυνατεί να δώσει μια λογική εξήγηση για το σκληρό, άδικο πρόσωπο της κοινωνίας μας, για το αίμα και τα δάκρυα, για τα εκατομμύρια ζωές που καταστρέφονται από εθνικιστικές, πολιτικές, ακόμη και θρησκευτικές διαμάχες.

Το αληθινό Χριστιανικό μήνυμα είναι αντίθετα ανησυχητικό, δεν αποπνέει μια απατηλή ασφάλεια: κάνοντας ελεύθερα την εκλογή του, θέλοντας να γίνει αυτόνομος, ο άνθρωπος διέρρηξε τους δεσμούς με τον Θεό, την μόνη Πηγή Ζωής, Αγαθότητας, Ευτυχίας. Η αμαρτία δεν είναι επινόηση των παπάδων για τον εκφοβισμό των απλοϊκών και αμαθών αλλά μια πολύ συγκεκριμένη αρρώστια που έχει φωλιάσει στην ανθρώπινη καρδιά δηλητηριάζοντας αισθήματα, επιλογές, πράξεις. Αυτή η ανίατη αρρώστια κατατρώγει την ίδια την ρίζα της ανθρώπινης ύπαρξης, προκαλεί σταδιακά την παραμόρφωση της ψυχής. Ο άνθρωπος, δημιουργημένος αρχικά κατ' εικόνα Θεού έχει ουσιαστικά χάσει την ανθρώπινη διάστασή του.

Κι όμως ....εξακολουθεί να είναι ένα θαυμάσιο ον, σχεδιασμένο να λειτουργεί και να βρίσκει την ευτυχία του αποκλειστικά στην ένωσή του με τον Θεό. "Μας δημιούργησες για τον Εαυτόν Σου και δεν είναι δυνατόν να βρούμε ευτυχία και ανάπαυση αλλού εκτός από την Παρουσία Σου", παρατηρεί ο Ιερός Αυγουστίνος. Και γνωστός Χριστιανός απολογητής του 20ου αιώνα σημειώνει: "...η ιδέα ότι μπορούσαν να γίνουν σαν θεοί ......να είναι κύριοι του εαυτού τους, να πετύχουν κάποιο είδος ευτυχίας μακριά από τον Θεό....μέσα απ` αυτή την απέλπιδα προσπάθεια βγήκε το σύνολο σχεδόν αυτού που ονομάζουμε ανθρώπινη ιστορία: χρήμα, φτώχεια, φιλοδοξία, πόλεμος, πορνεία, κοινωνικές τάξεις, αυτοκρατορίες, δουλεία - η μακρά και τρομερή ιστορία του ανθρώπου που προσπαθεί να βρεί κάτι διαφορετικό από τον Θεό που θα μπορέσει να τον κάνει ευτυχισμένο....Ο λόγος που κάτι τέτοιο δεν μπορεί ποτέ να επιτευχθεί είναι ο εξής:.....Ο Θεός...δημιούργησε την ανθρώπινη μηχανή έτσι ώστε να κινείται από τον ίδιο. Ο ίδιος ο Θεός είναι το καύσιμο που το πνεύμα μας χρειάζεται...η τροφή που σχεδιάστηκε να καταναλώνει το πνεύμα μας...Ο Θεός δεν μπορεί να μας προσφέρει την ευτυχία και την ειρήνη ξέχωρα από τον εαυτό Του, επειδή απλούστατα δεν υπάρχουν".

Κι έτσι ερχόμαστε στην καρδιά του Χριστιανικού μηνύματος: ο Θεός ενανθρώπησε για να λυτρώσει και να αποκαταστήσει την πεσμένη ανθρωπότητα. Ο Αθανάσιος, ένας από τους Πατέρες της Ελληνικής Εκκλησίας γράφει στη μελέτη του περί της ενανθρωπίσεως του Λόγου και της διά σώματος προς ημάς επιφανείας Αυτού : "Ως γαρ της γραφείσης εν ξύλω μορφής παραφανισθείσης εκ των έξωθεν ρύπων, πάλιν χρεία τούτον παραγενέσθαι, ου και έστιν η μορφή, ίνα ανακαισθήναι η εικών δυνηθή εν τη αυτή ύλη...κατά τούτο και ο πανάγιος του Πατρός Υιός, εικών ων του Πατρός, παρεγένετο επί τους ημετέρους τόπους, ίνα τον κατ` Αυτόν πεποιημένον άνθρωπον ανακαινίση, και ως απολόμενον εύρη διά της των αμαρτιών αφέσεως, η φησί και Αυτός εν τοις ευαγγελίοις Ήλθον το απολόμενον ευρείν και σώσαι (Λουκ. 19. 10) Όθεν και προς τους Ιουδαίους έλεγεν Εάν μη τις αναγεννηθή, ( Ιωάνν. 3. 3) ου την εκ γυναικών γέννησιν σημαίνων ώσπερ υπενόουν εκείνοι, αλλά την αναγεννωμένην και ανακτιζομένην ψυχήν εν τω κατ' εικόνα δηλών".

Και τώρα ένα τελευταίο σημείο: ο Χριστιανισμός δεν ευαγγελίζεται μόνο τη σωτηρία της ψυχής, ευαγγελίζεται την ανακαίνιση του πλανημένου ανθρώπου, μιλά για ένα νέο δημιούργημα. Ει τις εν Χριστώ, καινή κτίσις (Β' Κορινθ. 5.17). Ο άνθρωπος έχει ξανά την ευκαιρία να διαλέξει ελεύθερα: αποδεχόμενος το Λυτρωτικό Έργο του Χριστού γίνεται όχι καλύτερος, όχι φανατικός, ηθικολογών θρησκόληπτος, αλλά ένα απόλυτα νέο κτίσμα, κατάλληλο να ζει σε αρμονία με τον εαυτό του και τους συνανθρώπους του, κατάλληλο να επικοινωνεί με τον Θεό σαν αληθινός υιός, απολαμβάνοντας την Παρουσία Του τώρα και στην Αιωνιότητα. Η σωτηρία οδηγεί στην θέωση. "Αυτός γαρ ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν", λέει ο Αθανάσιος (Περί ενανθρωπ. 54).

Επομένως: απέναντί μας, αληθινή και απειλητική ορθώνεται η πρόκληση του σύγχρονου κόσμου - υλισμός, άρνηση του υπερφυσικού, άρνηση των απόλυτων ηθικών αξιών. Μέσα σ' αυτό το θεωρητικό πλαίσιο διαγράφεται το αινιγματικό παζλ της σύγχρονης ζωής: εντάσεις, διαμάχες, πυρηνική απειλή, απληστία που οδηγεί στην εκμετάλλευση του αδύνατου, απληστία που οδήγησε στην οικολογική καταστροφή, η αγωνία του κάθε ατόμου ξεχωριστά.

Απ' την άλλη μεριά, ο Χριστιανισμός δεν μας προσφέρει έναν εύκολο δρόμο φυγής, δεν μας καθησυχάζει με παρηγορητικές κοινοτυπίες. Αντίθετα, το Ευαγγέλιο γυρεύει να "ταρακουνήσει" τον άνθρωπο από τον απατηλό του εφησυχασμό, προσφέροντάς του αυτό που θεωρεί ως την αληθινή ερμηνεία του Σύμπαντος. Ας συνοψίσουμε τα βασικά στοιχεία.

Ο άνθρωπος, λογικό ον, έχει δημιουργηθεί κατ' εικόνα του Θεού και είναι σχεδιασμένος να βρει ολοκλήρωση και ευτυχία μόνον κοντά Του.

Η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό και η προσπάθειά του να υπάρξει αυτόνομα μακριά Του είναι η αιτία για την αποτυχία του να επιτύχει εσωτερική αρμονία και να δημιουργήσει έναν δίκαιο κόσμο.

Ο Θεός προσφέρει έναν Σωτήρα. Ο Ιησούς Χριστός ήρθε στη γη όχι για να ιδρύσει ένα θρησκευτικό κίνημα, αλλά για να δώσει ζωήν εν αφθονία.

Η σταυρική Του θυσία φέρνει την εξιλέωση σ' αυτούς που Τον δέχονται με πίστη.

Ο Αναστημένος και Ζωντανός Κύριος είναι ικανός να φέρει τέλεια εσωτερική αλλαγή σ' αυτούς που Τον εμπιστεύονται.

Τελικά όλα οδηγούν εκεί. Αυτό είναι το νόημα του Χριστιανισμού. Ο νέος εν Χριστώ άνθρωπος απελευθερωμένος από τον εγωισμό, την αλαζονεία, την απληστία, προορισμένος τελικά να γίνει "κοινωνός θείας φύσεως" αποτελεί την ουσία της Χριστιανικής απάντησης στην πρόκληση του σύγχρονου κόσμου. Συνιστά επίσης μια πολύ σοβαρή πρόκληση σε μας ως Χριστιανούς: αυτή η νέα, απόλυτα διαφορετική δημιουργία είναι ανάγκη να φανερώνεται στη ζωή μας. "Δεν μπορούμε ν' αλλάξουμε τον κόσμο, αν πρώτα δεν αλλάξουμε τον εαυτό μας", αυτό ήταν το σύνθημα μιας φοιτητικής, μη χριστιανικής παράταξης πριν λίγα χρόνια. Η καθημερινή ζωή του Χριστιανού θα πρέπει να φανερώνει πως μια τέτοια αλλαγή είναι δυνατή.

Εδώ θα σταματήσω. Και θά' θελα κλείνοντας να θυμηθούμε λίγα λόγια του κορυφαίου Χριστιανού απολογητή του 20ου αιώνα, στον οποίο ήδη έχω αναφερθεί. Ο C.S.Lewis (1898 - 1963) είναι ευρύτατα γνωστός και αποδεκτός όχι μόνον για την μοναδική ικανότητά του να συνδυάζει οξύτατη κρίση με βαθιά πνευματική ευαισθησία, αλλά και για την επιμονή του να επικεντρώνει την προσοχή του και να εκθέτει αυτό που ο ίδιος ονόμασε mere Christianity, απλό, καθαρό Χριστιανισμό: τις βασικές δηλ. Αλήθειες της Πίστης, σεβαστές και αποδεκτές απ' όλους τους Χριστιανούς. Αυτό το μικρό χωρίο, ένα από τα αγαπημένα μου, μεταδίδει τη βαθιά πεποίθηση του συγγραφέα ότι ο Χριστιανισμός υπερβαίνοντας τον τύπο των ηθικών κανόνων μας οδηγεί στην αληθινή μας πατρίδα, πέρα απ' τα σύνορα αυτού του κόσμου.

"Πιστεύω πως όλοι οι Χριστιανοί θα συμφωνούσαν μαζί μου εάν έλεγα ότι, παρόλο που ο Χριστιανισμός φαίνεται καταρχάς να ενδιαφέρεται αποκλειστικά και μόνο για την ηθική, για καθήκοντα, κανόνες, ενοχή, αρετή κ.ο.κ., εντούτοις στη συνέχεια οδηγεί σε κάτι πέρα από όλα αυτά. Παίρνει μια γεύση κανείς μιας χώρας όπου οι άνθρωποι δεν μιλούν γι αυτά....Εκεί ο καθένας είναι πλημμυρισμένος με ό,τι θα ονομάζαμε καλοσύνη, όπως ακριβώς ένας καθρέφτης είναι γεμάτος από φως. Δεν το ονομάζουν όμως καλοσύνη. Δεν χρησιμοποιούν γι' αυτό κανένα όνομα...Είναι εντελώς απορροφημένοι στο να κοιτάζουν την πηγή από την οποία προέρχεται. Αυτό το σημείο όμως βρίσκεται κοντά στο στάδιο όπου ο δρόμος περνά το κατώφλι του δικού μας κόσμου..." I

 

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
ΚΑI Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΒIΒΛIΚΗ ΕΡΕΥΝΑ


του κ. Σ. Αγουρίδη

Έχοντας να επιλέξω το θέμα της παρούσας διάλεξης για την πανεπιστημιακή αυτή κοινότητά του Instituto Biblico της Ρώμης, αντιμετώπισα το εξής δίλημμα: να παρουσιάσω απλώς ένα ακαδημαϊκό θέμα από το επιστημονικό μας πεδίο, ή να αποτολμήσω κάτι σχετικό με τους πολυσύνθετους παράγοντες που έχουν οδηγήσει στη μάλλον αρνητική στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας έναντι της Βίβλου, και ειδικότερα έναντι των σύγχρονων μεθόδων της βιβλικής έρευνας -θέμα όχι ευχάριστο ούτε για τον γράφοντα ούτε για τους ακροατές. Πριν από πέντε χρόνια ξεκίνησα τη συζήτηση αυτού του όχι ευχάριστου θέματος στην Ελλάδα σε πανεπιστημιακό επίπεδο και ακόμη υψηλότερα, αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμη να καταγράψω κάποια αποτελέσματα. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί συνάδελφοι στη Δύση έχουν ξεκινήσει να διατυπώνουν αγωνιώδεις ερωτήσεις, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα στη Ρωσία, τη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα τα τελευταία δέκα χρόνια. Αυτή τη χρονιά διοργανώνεται στη Ρουμανία μια διομολογιακή συνάντηση βιβλικών θεολόγων. Η ιδέα ξεκίνησε από το ενδιαφέρον που εξέφρασαν προτεστάντες και ρωμαιοκαθολικοί συνάδελφοι σχετικά με το τι συμβαίνει στον ορθόδοξο κόσμο όσον αφορά τις βιβλικές σπουδές. Αυτό που με έκανε τελικά να αποφασίσω να μιλήσω για το ζήτημα αυτό σε ρωμαιοκαθολικό ακροατήριο ήταν το ότι η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία έχει μια πλούσια και ιστορικά ενδιαφέρουσα εμπειρία πάνω στο ζήτημα της σχέσης Εκκλησίας και Βίβλου κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, και ότι αυτή η εμπειρία θα μπορούσε να μας βοηθήσει. Απονέμοντας τα οφειλόμενα στους θαρραλέους αγωνιστές συναδέλφους, μπορούμε να πούμε ότι σε ορισμένα βιβλικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε τώρα, μπορούμε σίγουρα να ωφεληθούμε από τη ρωμαιοκαθολική εμπειρία σε σημαντικό βαθμό.

Βεβαίως δεν είναι ευχάριστο να συζητάς προβλήματα που η ύπαρξή τους κάνει κάποιους να μην αισθάνονται άνετα.

Όμως, αν δεν συζητήσουμε και δεν αναλύσουμε τα προβλήματά μας, δεν θα μπορέσουμε να τα υπερνικήσουμε. Μέσα στο οικουμενικό εκκλησιαστικό πνεύμα, που τόσο έντονα εκφράστηκε μετά τον Β~ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα ιδιαίτερα προβλήματα κάθε Χριστιανικής Εκκλησίας έχουν γίνει αντικείμενο ενδιαφέροντος για όλες: όταν ένα μέλος πάσχει, συμπάσχουν όλα τα μέλη (1 Κορ. ιβ΄ 26). Μέσα σε μια ατμόσφαιρα επιστημονικής αντικειμενικότητας και οικουμενικής επιείκειας, μπορούμε να συζητάμε ο,τιδήποτε ανάμεσά μας, όπως μια οικογένεια αντιμετωπίζει ένα κοινό πρόβλημα. Περιττό να λεχθεί ότι εδώ δεν υπάρχει χρόνος για κάτι περισσότερο από την επισήμανση δύο ή τριών πολύ σημαντικών πλευρών αυτού του τόσο μεγάλου θέματος. Οποιαδήποτε εκτεταμένη συζήτηση θα απαιτούσε ένα ολόκληρο σεμινάριο από μόνο του.

Θα ήθελα να ξεκινήσω με τρεις εισαγωγικές παρατηρήσεις: 1) Μετά την πρόοδο των βιβλικών σπουδών κατά την πατερική περίοδο τον 4ο και τον 5ο αιώνα μ.Χ., η χρήση της Γραφής από την Εκκλησία συνεχίστηκε σύμφωνα με την αρχαία παράδοση. Ωστόσο, αργά αλλά σταθερά, η Βίβλος απώλεσε τον ανεξάρτητο ρόλο της, και άρχισε να γίνεται όλο και περισσότερο ένα συστατικό μέρος του λειτουργικού και τελετουργικού ρόλου της Εκκλησίας στην Ανατολή. Αυτή η απορρόφηση της Γραφής εντός της εκκλησιαστικής λειτουργικής ζωής ήταν ένα δυσμενές γεγονός μόνο, επειδή με τον τρόπο αυτό η Βίβλος έχασε προοδευτικά την ανεξάρτητη και προφητική φύση της, και έτσι έπαψε να είναι ένας παράγων που οδηγεί την Εκκλησία και τον κόσμο. Κατέληξε να είναι τμήμα της λατρείας. Όχι μόνο έγινε πραγματικά το κείμενο του Iερού Ευαγγελίου ένα λατρευτικό αντικείμενο, αλλά εισήχθη και η συνήθεια να ψάλλεται το καθιερωμένο βιβλικό ανάγνωσμα στην εκκλησία κατά τον ίδιο τρόπο που ψάλλονταν οι ύμνοι.

Αναμφίβολα, ορισμένα άτομα και ομάδες μπορούσαν πάντοτε να διατηρούν το δικαίωμα και το προνόμιό τους να αναγινώσκουν και να σχολιάζουν κατ' ιδίαν τη Βίβλο. Κάποια εξήγηση της Γραφής ίσως περιλαμβανόταν στις ομιλίες επί διαφόρων θεμάτων κατά τη διάρκεια της λειτουργίας.

Ακόμη και κατά τους αιώνες της τουρκικής κυριαρχίας γράφονταν και εκδίδονταν εξηγήσεις των ιερών κειμένων και της Καινής Διαθήκης, με διάφορους βαθμούς επιτυχίας από την άποψη της ποιότητας. Αυτή ήταν μια μέτρια παραγωγή, που δεν μπορεί να συγκριθεί στην ποσότητα και στην ποιότητα με το έργο της βυζαντινής περιόδου και, πολύ περισσότερο, της πατερικής.

Είναι σαφές ότι πολλοί ισχυροί ιστορικοί, κοινωνικοί και πολιτικοί παράγοντες συνέτειναν στη φθίνουσα προφητική επίδραση της Γραφής στην Εκκλησία. Αυτό σίγουρα είχε να κάνει με το τέλος των δογματικών αντιθέσεων, που βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στη Γραφή, και με τη μακρά περίοδο δοκιμασίας της Εκκλησίας.

Η Βυζαντινή Εκκλησία επέβαλε την ομοιομορφία σε όλη την αυτοκρατορία εύκολα και ομαλά μέσω της λειτουργίας.

Με την άνοδο και το θρίαμβο του λειτουργικού στοιχείου, ως του πλέον σημαντικού, η Γραφή κατέληξε φυσιολογικά να είναι αντικείμενο ενδιαφέροντος αποκλειστικά ενός μικρού αριθμού μορφωμένων. Αυτό έλαβε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα, ενώ ιεραπόστολοι από τις Η.Π.Α. έκαναν την εμφάνισή τους στην Εγγύς Ανατολή χρησιμοποιώντας την Αγία Γραφή ως το κύριο όργανό τους για προσηλυτισμό. Έτσι το Οικουμενικό Πατριαρχείο για να προστατέψει το ποίμνιο των πιστών χριστιανών του, εξέδωσε μία εγκύκλιο που απαγόρευε στους ορθόδοξους χριστιανούς τη μελέτη της Αγίας Γραφής.

Έχοντας μια τέτοιου είδους κληρονομιά από το παρελθόν, η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη άρχισαν να διδάσκονται στα μισά του 19ου αιώνα στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, παίρνοντας ως υπόδειγμα -κατά το δυνατόν- τις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν τα δυτικά πανεπιστήμια. Εύκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό ότι κάτι τέτοιο προσέγγιζε το αδύνατο. Οι αιώνες της τουρκικής σκλαβιάς απέδειξαν βέβαια την εμμονή του χριστιανικού λαού στην πίστη του, και έδειξαν το θάρρος του, αλλά από την άποψη των εκκλησιαστικών σπουδών της Βίβλου, και των βιβλικών σπουδών και των σπουδών εν γένει, αυτοί οι αιώνες συνδέονταν μεταξύ τους μόνο μέσω ορισμένων ατόμων και ορισμένων κύκλων, ιδιαίτερα μοναστικών. Η Βίβλος παρέμεινε άγνωστη στον πολύ κόσμο. Η προσπάθεια του Πανεπιστημίου Αθηνών να προωθήσει την επιστημονική σπουδή της Βίβλου κάτω από τέτοιες συνθήκες αποδείχτηκε σχεδόν μάταιη.

2) Η δεύτερη εισαγωγική μου παρατήρηση έχει να κάνει με το γεγονός ότι, εκτός από τη βιβλικώς πλούσια πατερική περίοδο, μόνο κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο (11ος αιώνας) υπήρχε κάποια αξιοσημείωτη βιβλική σκέψη, και ακόμη και τότε το κύριο επίτευγμα ήταν μια επιλεκτική αντιπαραβολή της πατερικής βιβλικής κληρονομιάς. Αυτή η επίπονη δουλειά, ενώ αναμφισβήτητα υπηρέτησε την περίοδο και τους στόχους της, ταυτοχρόνως έθεσε άθελά της τα ιστορικά και ψυχολογικά θεμέλια και έγινε το πρότυπο σπουδής της Βίβλου στους αιώνες που ακολούθησαν. Το κύριο χαρακτηριστικό των κειμένων που επιλέγονταν ήταν η επανάληψη της πατερικής κληρονομιάς, την οποία όμως οι Πατέρες είχαν παραγάγει στη συνάντησή τους με τις προκλήσεις του καιρού τους, όπως αυτές φωτίζονταν από το δικό τους πνεύμα. Όμως οι μοναχοί της αιγυπτιακής ερήμου απέφευγαν να διαβάζουν την Αγία Γραφή ήδη από την προπατερική περίοδο, από το φόβο μήπως έτσι δημιουργούνταν περισσότερες αιρέσεις ή διαμάχες. Για παρόμοιους λόγους, οι βυζαντινοί βιβλικοί μελετητές προτίμησαν να ερμηνεύσουν τη Βίβλο για τη δική τους εποχή αντιπαραβάλλοντας επιλεκτικά κείμενα από το εξηγητικό έργο των Πατέρων.

Τώρα μπορούμε να κατανοήσουμε γιατί ο κόσμος περιορίστηκε τόσο εύκολα στη λειτουργική εκκλησιαστική παράδοση.

Μπορούμε, εντούτοις, σε όλες τις καταστάσεις να εντοπίσουμε εξαιρέσεις ή μεμονωμένες περιπτώσεις, όπως εκείνη του ιερομονάχου Κοσμά του Αιτωλού, ή εκείνη του αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου, που θα πρέπει να θεωρηθούν -για οποιονδήποτε λόγο - ως προσπάθειες αναβίωσης της Ευαγγελικής Ορθοδοξίας.

3) Η τρίτη παρατήρηση έχει να κάνει με τις αντιπαλότητες μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Ο εθνικισμός απετέλεσε σημαντικό παράγοντα όχι μόνο για το χωρισμό Ανατολής και Δύσης. επιπλέον άσκησε σημαντική επίδραση πάνω στις σχέσεις μεταξύ των ίδιων των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Έτσι εμφανίστηκε έλλειψη συνεργασίας ανάμεσα στις ορθόδοξες θεολογικές δυνάμεις, ακόμη και μετά την απελευθέρωση των βαλκανικών χωρών . Μόλις το 1936 οι ορθόδοξοι θεολόγοι συγκεντρώθηκαν από κοινού στην Αθήνα για να καταρτίσουν έναν κατάλογο θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος προς συζήτηση.

Φυσικά η απουσία της Ρωσίας έγινε ιδιαίτερα αισθητή. Οι Ρώσοι είχαν κάνει αξιοσημείωτη πρόοδο στη θεολογική σκέψη και τη βιβλική θεολογία ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, η οποία εν μέρει οφειλόταν στην επαφή τους με τη δυτική φιλοσοφική σκέψη και θεολογία. Προχώρησαν κάπως ανεξάρτητα, αλλά πολύ αργά, και, όταν έλαβε χώρα η οκτωβριανή επανάσταση, δεν είχαν ακόμη προετοιμαστεί για την καινούργια ορθόδοξη εκστρατεία, που σχεδιαζόταν. Ακόμη και πριν από την επανάσταση, δεν μπορούσε κάποιος να γνωρίζει κατά πόσον οι σχέσεις μεταξύ των ορθοδόξων βαλκανικών κρατών αφενός, και της Ρωσίας αφετέρου, ήταν περισσότερο πολιτικές παρά πνευματικές.

Α. Κάτω από τις συνθήκες που διαγράφηκαν στις προεκτεθείσες σύντομες παρατηρήσεις, μπορεί κανείς να κατανοήσει πόσο δύσκολη, αν όχι αδύνατη, κατέστη η καλλιέργεια βιβλικών σπουδών στις Θεολογικές Σχολές που ιδρύθηκαν στα ορθόδοξα βαλκανικά κράτη που τότε συγκροτούνταν. Θα έπρεπε να αναγνωρίσουμε τις τεράστιες δυσκολίες που είχαν να αντιμετωπίσουν οι βιβλικοί της εποχής. Αξίζουν την αναγνώρισή μας για τις προσπάθειες που έκαναν, και τις μάχες που κάποιοι από αυτούς είχαν να δώσουν, ώστε να επαναφέρουν τη Βίβλο στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής, στη θέση που διατηρούσε κατά την πατερική περίοδο. Αλλά απέτυχαν .

Απέτυχαν δηλαδή να εναρμονίσουν τη σύγχρονη Ορθόδοξη Εκκλησία -μια Βυζαντινή Εκκλησία- προς τις σύγχρονες απαιτήσεις των αστικών ευρωπαϊκών κοινωνιών, όσον αφορά το προφητικό μήνυμα των ευαγγελίων. Για το λόγο αυτό, οι Έλληνες βιβλικοί δεν είχαν ποτέ την ευλογία της Εκκλησίας, όπως την είχαν οι συνάδελφοί τους του Κανονικού Δικαίου, της Δογματικής, της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, της Λειτουργικής. Η εξουσία, πολιτική και εκκλησιαστική, έχει επανειλημμένως δείξει ότι δεν διστάζει να επισπεύσει ακόμη και την πλέον δυσάρεστη κατάσταση, ώστε να θέσει τα θεμέλια για αλαζονικές απόψεις και θεωρίες, που ασκούν ιδιαίτερα καταστρεπτική επίδραση στην πορεία των ανθρώπων προς την ανάπτυξη. Έτσι, επί παραδείγματι, παρά την ύπαρξη σοβαρών προβλημάτων, υποστηρίχτηκε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είχε αρκετή πνευματικότητα, ώστε να μην έχει έλλειψη σε τίποτα -αντιθέτως είχε πλήρη επάρκεια στα πάντα.

Κατά το τέλος του 190υ αιώνα, οι θρησκευτικές οργανώσεις στην Ελλάδα επεσήμαναν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία την ανάγκη σύνδεσης του Ευαγγελίου με το θεϊκό μήνυμα, και το καθήκον των πιστών να μελετούν τη Βίβλο κατ' ιδίαν και κατά ομάδες, ιδιαίτερα την Καινή Διαθήκη. Φυσικά αυτές οι οργανώσεις δεν αντιλαμβάνονταν το θεολογικό σύνδεσμο μεταξύ Γραφής και Λειτουργίας, ούτε μπορούσαν να φανταστούν τις κοινωνικές συνέπειες των ευαγγελίων. Η μελέτη της Βίβλου και η σχέση της με τη Λειτουργία είχαν περισσότερο έναν ηθικό χαρακτήρα τότε, που απέβλεπε στην αφοσίωση και στην ατομική πνευματική ζωή. Όμως αυτή η αυξανόμενη έξαρση της σημασίας της Βίβλου στην προσωπική ζωή των πιστών απορρίφθηκε από τις ελληνικές εκκλησιαστικές αρχές, και παρουσιάστηκε ως ένα ανορθόδοξο θρησκευτικό φαινόμενο προτεσταντικής μάλλον προέλευσης. Κανείς δεν σκέφτηκε την πιθανότητα ότι η ευαγγελική Ορθοδοξία θα μπορούσε, ακόμη μία φορά, με την πρώτη ευκαιρία να δώσει το παρών και να φανερωθεί.

Θα μπορούσε κανείς εύλογα να διερωτηθεί πώς κατέστη δυνατό μια τόσο αρνητική στάση έναντι του προφητικού μηνύματος της Βίβλου να επικρατήσει. Θα βοηθούσε να γνωρίζουμε ότι η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα, η οποία έχει ανεβάσει όλες τις κυβερνήσεις της χώρας, από την ίδρυση του σύγχρονου ελληνικού κράτους μέχρι τις μέρες μας, ποτέ δεν έχει νοιώσει συμπάθεια για την Εκκλησία, ούτε συμμερίστηκε τις συντηρητικές της απόψεις, ποτέ δεν νοιάστηκε να αποκρύψει την κριτική για το ότι η Εκκλησία δεν πραγματοποίησε το προφητικό της έργο, όπως άλλες εκκλησίες έκαναν. Εντούτοις, αυτή ακριβώς η τάξη και οι κυβερνήσεις που αυτή δίνει στη χώρα, με όλους τους τρόπους -νομικούς, οικονομικούς και άλλους- υποστηρίζουν ανοιχτά την Εκκλησία στην επίτευξη των συντηρητικών της στόχων. Αυτή η αντίφαση οφείλεται σε ορισμένους παράγοντες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και σε κοινωνικούς παράγοντες, καθώς επίσης και στο πολιτικό κόστος για τα πολιτικά κόμματα που κυβερνούν τη χώρα.

Όταν η Ελλάδα απελευθερώθηκε από τους Τούρκους, ξεκίνησε τη ζωή της ως μία μικρή ευρωπαϊκή μοναρχία, με επικεφαλής ένα βαυαρό καθολικό βασιλιά. Δύο ήταν οι κύριοι στόχοι της πολιτικής του νέου βασιλείου: να προχωρήσει στον εκδυτικισμό της χώρας, και να επιτύχει την εθνική ολοκλήρωση, τουτέστιν τη βαθμιαία προσάρτηση στο αρτιγέννητο βασίλειο των περιοχών που κατοικούνταν από Έλληνες, και οι οποίες ήταν ακόμη στα χέρια της ταχέως αποσυντιθέμενης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τον εκδυτικισμό της χώρας ανέλαβε η ελληνική αστική τάξη. Ο δυτικός διαφωτισμός είχε διαποτίσει τη σκέψη των ανθρώπων , όπως και τα πολιτικά ιδανικά της γαλλικής επανάστασης, και η νεοελληνική διανόηση -τόσο η εντός, όσο και η εκτός της χώρας- αποτελούσε όχημα αυτών των ιδεών. Από αυτή την άποψη, οι ελληνικές κυβερνήσεις θεωρούσαν τη βυζαντινή Εκκλησία της Ελλάδας ως αρνητικό παράγοντα. Όμως στα σχέδια για εθνική ολοκλήρωση του νέου κράτους, οι ελληνικές κυβερνήσεις βρήκαν στην Εκκλησία τον καλύτερο σύμμαχο που η ιστορία θα μπορούσε να τους έχει προμηθεύσει. Οι "εν δουλεία αδελφοί", που ζούσαν ακόμη κάτω από τον οθωμανικό ζυγό, συνιστούσαν υπό τη σκέπη της Εκκλησίας ένα ζήτημα πολιτικής προτεραιότητας για όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις. Για το λόγο αυτό, η συνεργασία με την Εκκλησία στο ζήτημα αυτό εκτιμήθηκε δεόντως από το κράτος, το οποίο δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για άλλα προφανή εκκλησιαστικά προβλήματα.

Ποιος ήταν ο νέος ρόλος της Εκκλησίας σ' αυτή τη συνεργασία με το κράτος, η οποία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχει διατηρηθεί ως τις μέρες μας; Εδώ θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι καθ' όλή τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ο μόνος οργανωμένος θεσμός των υπόδουλων Ελλήνων ήταν η Εκκλησία, "το έργο της οποίας οι κατακτητές -για δικά τους συμφέροντα - βοήθησαν . Το ίδιο εξακολουθούσε να ισχύει για τις περιοχές που ζούσαν οι "εν δουλεία αδελφοί". Καμμία ελληνική κυβέρνηση δεν μπορούσε να αγνοεί αυτή την πραγματικότητα. Τούτο συνέβαινε όχι μόνο καθ' όλο τον 19ο αιώνα, αλλά συνεχίζεται μέχρι σήμερα μεταξύ των Ελλήνων που βρίσκονται έξω. Έτσι ο σύνδεσμος ανάμεσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τα εθνικά θέματα της Ελλάδας έχει κάνει πάντοτε τις ελληνικές κυβερνήσεις πολύ προσεκτικές αναφορικά με τα εκκλησιαστικά ζητήματα, ακόμη και όταν η κατάσταση δεν είναι καθόλου της αρεσκείας τους. Εκείνο που είναι εντυπωσιακό είναι ότι μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας υπήρξαν λίγες μόνο αδύναμες φωνές που διαμαρτυρήθηκαν για την αλλοτρίωση της Εκκλησίας, την εκκοσμίκευσή της και την απομάκρυνσή της από την κύρια πνευματική της αποστολή. Με άλλα λόγια, μέσω αυτής της συνεργασίας μεταξύ κράτους και Εκκλησίας, διαμορφώθηκε ένας τρόπος συνύπαρξης (modus vivendi). Το κράτος προστατεύει την Εκκλησία σε σκανδαλώδη βαθμό, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα, νόμιμα ή άλλα, και η Εκκλησία παίζει έναν ηγετικό ρόλο σε όλα τα εθνικά θέματα, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

Παρά το γεγονός ότι είμαστε μια ευρωπαϊκή χώρα, παρουσιάζουμε την εικόνα ενός ιεροποιημένου κοσμικού κράτους, και μιας εκκοσμικευμένης Ορθόδοξης Εκκλησίας! Περιττό να λεχθεί ότι η πλειοψηφία του κόσμου δεν εγκρίνει αυτή την κατάσταση, και ιδιαίτερα η διανόηση. Οι ελληνικές κυβερνήσεις -ειδικά εκείνες μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο - συνεχώς υπόσχονται να αλλάξουν τις σχέσεις τους με την Ορθόδοξη Εκκλησία θεσπίζοντας σχέσεις σύγχρονου τύπου κάτω από νέο Σύνταγμα. Όμως καμμία κυβέρνηση μέχρι τώρα δεν έχει τολμήσει να κάνει αυτό το βήμα, εξαιτίας του πολιτικού κόστους που αυτό συνεπάγεται.

Σ ' αυτή τη συνάφεια θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι μέσα στον 20ό αιώνα υπήρξαν στην Ελλάδα δικτατορίες -κυρίως η δικτατορία του Μεταξά πριν από τον πόλεμο, και εκείνη των συνταγματαρχών μετά τον πόλεμο. Αμφότερες βρήκαν στην Εκκλησία έναν εξαίρετο σύμμαχο. Ομοίως θα μπορούσαμε να σημειώσουμε ότι, κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου, η αναμέτρηση μεταξύ Η.Π.Α. και Ρωσίας επέφερε την ακμή των πλέον συντηρητικών εκκλησιών και ομάδων στην Ευρώπη και την Αμερική. Σε μερικές χώρες αυτή η κατάσταση έφτασε στο αποκορύφωμά της με την ήττα της Σοβιετικής Ένωσης στην αναμέτρησή της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα συντηρητικά στοιχεία ενισχύθηκαν παντού πολύ. Και πράγματι υπερίσχυσε η άποψη ότι μια νέα έκρηξη εθνικισμού ήταν απαραίτητη για τις λαϊκές μάζες, ώστε να εξουδετερωθούν οι επιπτώσεις της κατάρρευσης των μαρξιστικών ιδανικών.

Από τις ανωτέρω συνθήκες, που περιγράφηκαν με τηλεγραφική βραχύτητα, η όποια γόνιμη συζήτηση στα ελληνικά πανεπιστήμια σχετικά με την προφητική σπουδή του μηνύματος της Γραφής αποθαρρύνθηκε. Έτσι, η διδασκαλία της Βίβλου στα πανεπιστήμια παρέμεινε κατά το μάλλον ή ήττον "ακαδημαϊκή", με έμφαση στη μάθηση της βιβλικής γλώσσας, στην ανάλυση των τυχόν φιλολογικών ζητημάτων που παρουσιάζονταν στα ιερά κείμενα -πάντοτε από συντηρητική σκοπιά-, στην αποφυγή οποιασδήποτε ιστορικής και θεολογικής κριτικής κ.λπ. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι φοιτητές ενημερώνονταν πάνω σε διάφορα ζητήματα της Βίβλου, αλλά συνήθως με έναν αμυντικό και απολογητικό τρόπο, ούτως ώστε -ενώ μερικοί εξαιρετικά ευφυείς φοιτητές ήταν ανοιχτόμυαλοι- η ανίερη συμμαχία μεταξύ Εκκλησίας και κράτους να μην κατονομαστεί ποτέ ευθέως. Η διαφορά που τώρα παρουσιάζεται είναι ότι έχουν εμφανιστεί μερικοί συνάδελφοι οι οποίοι διδάσκουν και γράφουν για μια νέα ανάγνωση της Βίβλου σε σχέση με τα σύγχρονα προβλήματα και τις σύγχρονες ανάγκες. Το μέτωπο όμως που εκφράζεται από τους άλλους είναι μεγαλύτερο σε όγκο και ισχυρότερο, καθώς έχει πάντοτε επιχειρηματολογήσει υπέρ της "Πολιτικής Ορθοδοξίας", έχει εν γένει αντιτεθεί σε πιο πρόσφατες θεολογικές μεθόδους και, είτε αυτό αρέσει είτε όχι, υπηρετεί ένα πρόγραμμα "ακαδημαϊκής θεολογίας" με μικρή αξία και μικρό ενδιαφέρον .

Θα ήθελα να μνημονεύσω μόνο δύο ή τρία παραδείγματα του "ακαδημαϊσμού" αυτού του τύπου, προς τον οποίο οδηγεί η συνεργασία μεταξύ κράτους και Εκκλησίας, τουτέστιν η Πολιτική Ορθοδοξία. Ενώ οι φοιτητές υποχρεώνονται να μάθουν εβραϊκά, ώστε να διαβάζουν την Παλαιά Διαθήκη στο πρωτότυπο, ποτέ δεν εξετάζονται σε όλο το διάστημα των σπουδών τους το περιεχόμενο των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης. Η εκ μέρους τους άγνοια του αντικειμένου αυτού φαίνεται αμέσως σε ο,τιδήποτε γράφεται ή εκφωνείται στην Εκκλησία. Αναφορικά με την Καινή Διαθήκη, η επάρκεια της γνώσης του περιεχομένου της επίσης δεν εξετάζεται, και δεν θεωρείται αναγκαία η διδασκαλία της κοινής ελληνιστικής ως γλώσσας του πρωτοτύπου, με την πρόφαση της ομοιότητάς της με τη νέα ελληνική! Όταν όμως οι φοιτητές δίνουν εξετάσεις, μπορεί κανείς να δει τις παρανοήσεις που έχουν στη σκέψη τους πάνω σε πολύ βασικούς όρους και λεκτικούς τύπους της Καινής Διαθήκης, τους οποίους συγχέουν με τη νεοελληνική σημασία τους. Δεν θα μνημονεύσω την αδιαφορία για τη βιβλική θεολογία, αφού οι απαιτούμενες έδρες αυτού του επιστημονικού πεδίου υπάρχουν . Αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι στην πραγματικότητα οι φοιτητές δεν διδάσκονται βιβλική θεολογία. Αυτό που μαθαίνουν στις σχολές μας είναι Δογματική, Απολογητική και άλλα μαθήματα σχετικά με το δόγμα. Μπορεί να ακούγεται παράξενο, αλλά έτσι είναι. Ορισμένα πράγματα εισάγονται ως θεσμοί και ως μέθοδοι προσφοράς περισσότερης σύγχρονης γνώσης, όταν στην πραγματικότητα δεν διδάσκεται τίποτα τέτοιο...

Η ιστορική κριτική και άλλες μέθοδοι της βιβλικής έρευνας προϋποθέτουν αγάπη για την αλήθεια και εμπιστοσύνη σ' αυτήν , ένα ορισμένο ελάχιστο επίπεδο πνευματικής ωριμότητας, και εσωτερική ελευθερία, η οποία κάνει δυνατή την περιπέτεια της αναζήτησης, την πιθανότητα ενστάσεων, αμφιβολίας, ακόμη και σφάλματος. Όμως για μας κάτι τέτοιο συνιστά κάτι σαν όνειρο εκ μέρους της μειοψηφίας, καθώς το γενικότερο πνευματικό και θεολογικό κλίμα επιβάλλει πάνω απ' όλα τη σύγκλιση των απόψεων που εκφράζουν τους θεμελιώδεις νόμους της κοινωνίας και της εκκλησιαστικής μας ζωής.

Το τρίτο παράδειγμα προέρχεται από το πεδίο των διδακτορικών διατριβών που γράφονται και υποβάλλονται προς κρίσιν. Όταν δίδασκα στο πανεπιστήμιο, δεν είχαν ακόμη εισαχθεί μεταπτυχιακοί φοιτητές. Τώρα αυτοί οι μεταπτυχιακοί φοιτητές υπάρχουν, η κατάσταση όμως -εξ όσων συνάγω δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά από καμμία άποψη. Η συγγραφή διατριβών δεν ξεκινάει συνήθως με την έρευνα και την ανακάλυψη νέων πραγμάτων, τουτέστιν με την επιστημονική απόκτηση νέας γνώσης. Κύριος στόχος των περισσοτέρων διατριβών είναι να επιβεβαιώσουν τις ισχύουσες απόψεις, ή μάλλον να υποβάλουν πιστοποιητικά υποστήριξής τους. Μια μόνο ματιά στους επιλόγους των διδακτορικών διατριβών είναι αρκετή για να πικράνει και να διασκεδάσει κάποιον βλέποντας την αφέλεια με την οποία οι γράφοντες εκφράζουν συνήθως την επιτυχία τους στην υπεράσπιση της καθιερωμένης άποψης! Είναι βέβαιο ότι πρώτα τα δεσμά της ανθρώπινης σκέψης -που κρύβονται κάπου στο βάθος- πρέπει να σπάσουν, ούτως ώστε το πνεύμα να μπορεί να απελευθερωθεί και να προχωρήσει προς νέα πεδία έρευνας και προς τη χαρά της ανακάλυψης καινούργιας κατανόησης. Ακόμη και η διεθνής βιβλιογραφία αδυνατεί να εμπνεύσει πιο πρωτότυπη σκέψη, όταν ο διανοητικός προσανατολισμός καθορίζεται εκ των προτέρων. Ο καθοριστικός παράγοντας σ' αυτή τη διαδικασία είναι πάντοτε ότι η Εκκλησία και η θεολογία είναι πιστές στις ιδέες της Πολιτικής Ορθοδοξίας, οποιαδήποτε μορφή μπορεί αυτή να πάρει. Είναι σαφές από τα παραπάνω ότι το κράτος στην Ελλάδα και στις σλαβικές χώρες χρησιμοποιεί την Ορθόδοξη Εκκλησία για ο,τιδήποτε πιστεύει ότι ανήκει στα συμφέροντά του, για τις επιλογές του. Δυστυχώς η Εκκλησία δεν φαίνεται να έχει τις πνευματικές δυνάμεις, ώστε να αντισταθεί σε αυτές τις πολιτικές σκοπιμότητες εκ μέρους του κράτους.

Τί προσδοκούμε να συμβεί στο εγγύς μέλλον σχετικά με την "Πολιτική Ορθοδοξία"; Προσωπικά πιστεύω ότι φθάνει στο τέλος της. Στη Ρωσία είναι ακόμη παντελώς άγνωστο πώς και πότε αυτό θα συμβεί. Μπορεί να συμβεί αύριο ή μπορεί να καθυστερήσει. Η αλλαγή στην Ελλάδα θα λάβει χώρα πολύ σύντομα, και θα επιτευχθεί από τα πολιτικά κόμματα για δύο λόγους: 1) τα κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία σήμερα έχουν κατανοήσει σε βάθος πόσο ακατάλληλος και καταστρεπτικός είναι ο εθνικισμός ως πολιτικό όπλο, και 2) η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να καταστεί πραγματικός εταίρος της Ευρώπης χωρίς να εγγυάται πλήρη σεβασμό της ελευθερίας της συνειδήσεως και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και χωρίς να αναγνωρίζει τις θρησκευτικές ή τις εθνικές μειονότητες. Χωρίς μια ριζική γενική αλλαγή στις προοπτικές του πολιτιστικού της προσανατολισμού, η Ελλάδα θα έχει πολύ σοβαρές δυσκολίες με την ευρωπαϊκή Ένωση.

Συνέχεια και τέλος στο επόμενο

 

Ο κ. Σ. Αγουρίδης είναι Ομότιμος Καθηγητής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η ομιλία, που δημοσιεύουμε με την ευγενική του άδεια, υπάρχει στο βιβλίο "Θεολογία και Κοινωνία σε Διάλογο" των εκδόσεων ΑΡΤΟΣ ΖΩΗΣ, ΑΘΗΝΑ 1999

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006