ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]

Αστήρ της Ανατολής - ΙΟΥΝΙΟΣ '99

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. ΤΟ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΟΝΟΜΑ
  2. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΕΒΑΣΤΙΑΝΟΣ ΜΠΑΧ
  3. Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ
  4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
  5. ΓΙΑΤΙ ΑΜΑΡΤΑΝΟΥΜΕ
  6. ΟΙ ΕΟΡΤΕΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

ΤΟ ΘΑΥΜΑΣΤΟ ΟΝΟΜΑ

του Μιχαήλ Β. Κυριακάκη

Ψαλμός οβ΄ - Φιλιππισίους β΄:5-11

Διαβάζουμε στον 72ο Ψαλμό ότι το όνομά Του θα μείνει εις τον αιώνα."το όνομά Του θα διαμένει εις τον αιώνα. Θα διαρκεί όσο ο ήλιος λάμπει και οι άνθρωποι θα ευλογούνται με αυτό το όνομα, όλα τα έθνη θα τον μακαρίζουν..."

Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία πως αυτό το αιώνιο όνομα ανήκει στο Χριστό. Οταν όλα τα άλλα ονόματα μεγάλων και τρανών σβήσουν και ξεχασθούν, το όνομα του Χριστού θα εξακολουθήσει να παραμένει για πάντα.

Το εδάφιο αυτό, το 19ο του 72ου Ψαλμού είναι ιστορικό, αποκαλυπτικό και προφητικό. Γράφτηκε από τον Δαβίδ για τον Σολομώντα, αλλά αναφέρεται πέρα από το Σολομώντα στο Χριστό. Εκείνος κατέχει ένα αιώνιο όνομα και αυτό το όνομα υμνούν άνθρωποι από όλα τα έθνη και σ'αυτό το όνομα βρίσκουν την ευλογία τους άνθρωποι από όλες τις φυλές της γης.

Είναι πολύ ενδιαφέρον και εντυπωσιακό το γεγονός που παρατηρούμε στη Βίβλο, το γεγονός ότι οι άνθρωποι του Θεού είχαν μια βαθιά επιθυμία να γνωρίσουν το όνομα του Θεού. Αυτό δεν ήταν μια απλή περιέργεια. Ηξεραν ότι το όνομα φανερώνει το χαρακτήρα και την υπόσταση εκείνου που το φέρει.

Ο Μωυσής, όταν αντικρίζει το Θεό, και ακούει την πρόσκλησή του, ερωτά: "ποιο είναι το όνομά σου; Οταν παρουσιαστώ στους υιούς Ισραήλ, σαν δικός σου απεσταλμένος, τι να τους πω, ποιος να τους πω ότι με εξαπόστειλε;"

Και ο Θεός του είπε: "Εγώ είμαι ο Ων -αυτός που υπάρχει. Ο αυθύπαρκτος -ο ζων Θεός. Η αυθύπαρκτη πηγή κάθε υπάρξεως."

Ο Ιακώβ θέτει το ίδιο ερώτημα (Γενεσ. 32:29) αλλά δεν παίρνει πιο συγκεκριμένη απάντηση και αρκείται να ονομάσει τον τόπο όπου αντίκρισε το Θεό Φανουήλ, που σημαίνει πρόσωπο Θεού.

Οταν πάλι ο Μανωέ, ο πατέρας του Σαμψών δέχθηκε την επίσκεψη από τον άγγελο του Κυρίου και άκουσε το μήνυμά του ερωτά: τι είναι το όνομά σου δια να σε δοξάσουμε; Ο δε άγγελος του Κυρίου είπε προς αυτόν: Διατί ερωτάς περί του ονόματός μου, διότι είναι θαυμαστόν!" Κριτ. 13:17-18

Ξέρουμε ότι ο άγγελος του Κυρίου στην Παλαιά Διαθήκη δεν είναι άλλος από τον Ιησού Χριστό. Και ο ίδιος λέει ότι το όνομά του είναι θαυμαστό!

Ο προφήτης Ησαίας όταν αιώνες πριν αναγγέλει την έλευσή Του στον κόσμο, όταν διακηρύττει σαν πραγματοποιημένη την προαιώνια υπόσχεση του Θεού, προφητεύοντας ατο 8ο κεφάλαιο της προφητείας του ότι "παιδίον εγεννήθη εις ημάς, υιός εδόθη εις ημάς...", προσθέτει ποιο είναι το όνομά του. Και πρώτα απ'όλα λέει ότι το όνομά του θα είναι Θαυμαστός. "Και το όνομα αυτού θέλει καλεσθεί θαυμαστός, Σύμβουλος, Θεός Ισχυρός, πατήρ του μέλλοντος αιώνος, άρχων ειρήνης..."(8:6).

Αλλά με ποια έννοια το όνομα του Χριστού είναι θαυμαστό;

Πρώτα γιατί είναι αιώνιο. Και είναι αιώνιο γιατί ο ίδιος είναι ο αιώνιος. Δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Εκείνος είναι η αρχή. Εν αρχή ην ο Λόγος. Δεν έγινε στην αρχή. Υπήρχε πριν γίνει οποιαδήποτε αρχή. Και θα είναι στο τέλος γιατί ο ίδιος δεν έχει τέλος. Είναι το Α και Ω δηλαδή η αρχή και το τέλος. Ποιο άλλο όνομα μπορεί να σταθεί δίπλα σ'αυτό το όνομα; Είναι το όνομα το υπέρ παν όνομα!

Πόσο διαρκεί η αίγλη και η λάμψη ενός ονόματος ανάμεσα στους ανθρώπους; Οι άνθρωποι της αρχαίας Βαβέλ, όταν σχεδίαζαν τον πανύψηλο πύργο τους, είπαν "ας φτιάξουμε ένα πύργο τόσο ψηλό ώστε να φτάσουμε στον ουρανό και έτσι να αποκτήσουμε όνομα". Η απόπειρά τους χάθηκε μέσα στα ερείπια και στη σύγχιση. Το όνομά τους έσβυσε...

Πού είναι η Βαβυλώνα και η Νινευή; Που είναι τα Σούσα; Ελαμπαν τα ονόματά τους στην αρχαιότητα για τα πολιτιστικά επιτεύγματά τους. Πού είναι η δόξα των μεγάλων αυτοκρατόρων μπροστά εις τους οποίους έτρεμαν οι λαοί; Ολοι έσβυσαν μέσα στην ιστορία. Αλλά το όνομα του Ιησού Χριστού μένει και θα μένει εις τον αιώνα. Οσο διαρκεί ο ήλιος και όταν σβύσει ακόμα και ο ήλιος: "Κατ' αρχάς Συ Κύριε εθεμελίωσας την γην και έργα των χειρών σου είναι οι ουρανοί. Αυτοί χάνονται και σαν ένα μανδύα θα τους περιτυλίξεις και θα τους αλλάξεις. Συ όμως είσαι ο αυτός, αναλλοίωτος και τα έτη σου δεν τελειώνουν..."

"Ητο ποτέ ότε ουκ ην;" Υπήρξε ποτέ καιρός που δεν υπήρχε; Θέτει το ερώτημα ο Άρειος. Και απαντά η Γραφή στον Άρειο: Οχι! Δεν ήταν ποτέ εποχή μέσα στα ανεξιχνίαστα βάθη των αιώνων του παρελθόντος που να μην υπήρχεν Εκείνος. Και απαντά με την Γραφή ο Αθανάσιος ο Μέγας και μαζί του όλοι όσοι κρατούμε την Γραφή: Το όνομά Του μένει εις τον αιώνα ...Είναι θαυμαστό γιατί είναι το μοναδικό όνομα που μένει εις τον αιώνα...

Και είναι θαυμαστό το όνομά Του γιατί είναι θαυμαστός ο χαρακτήρας εκείνου που το φέρει.

Τον αντίκρισαν οι άνθρωποι και έμειναν εκστατικοί. Ο,τι έλεγε και ό,τι έκαμνε προκαλούσε θαυμασμό. Οταν μιλούσε, φίλοι και εχθροί υποχρεώθηκαν να πουν: Ποτέ δεν μίλησε άνθρωπος όπως αυτός ο άνθρωπος! Είτε βρισκόταν επάνω σε μια βουνοπλαγιά και εκήρυττε στα πλήθη, είτε ήταν στην παραλία μέσα από τη βάρκα. Άνοιγε τους ουρανούς και εφανέρωνε τα βάθη του Θεού. Άγγιζε τις ψυχές, εφανέρωνε το περιεχόμενο των καρδιών, έχυνε βάλσαμο παρηγορίας στον πόνο, εσήκωνε τον πεσμένο, αγκάλιαζε τον αποδιωγμένο, αλλά εμαστίγωνε τον υποκριτή και υπερήφανο...

Αλλά δεν ήταν θαυμαστός μόνο στο λόγο Του. Πόσο θαυμαστός ήταν και στη σιωπή Του! Οταν του υπέβαλλαν ερωτήματα αδιάκριτα ή ανώφελα, σιωπούσε. Έτσι μας δείχνει ότι υπάρχουν περιστάσεις όπου η σιωπή μιλάει πιο δυνατά από τον πιο δυνατό λόγο. Όταν οι Φαρισαίοι οδήγησαν μπροστά Του την αμαρτωλή γυναίκα και τον προκάλεσαν να πει αυτός που ήταν ο φίλος των αμαρτωλών, τι έπρεπε να κάμουν. Ο Μωσαϊκός νόμος έλεγε να την λιθοβολήσουν. Τι λέει Εκείνος; Θυμάστε πώς τους αντιμετώπισε: πρώτος ο αναμάρτητος ας ρίξει τον λίθο! Επειτα έσκυψε στη γη εσιώπησε, ενώ οι μασκοφόροι Φαρισαίοι εξαφανίστηκαν...

Θαυμαστή η σιωπή Του επίσης μπροστά στον Πιλάτο, όταν σαν υπόδικος δέχεται το ένα μετά το άλλο τα ερωτήματα του Ρωμαίου πραίτορα. Χαρακτηριστικά οι Ευαγγελιστές λένε: "δεν απεκρίθη ουδέν!..."

Ολη η ζωή του ήταν ένα θαύμα. Πολλά θαύματα έκαμε, αλλά το πιο θαυμαστό ήταν ο ίδιος. Δεν έγραψε κανένα σύγγραμμα. Και όμως για το όνομά Του γράφτηκαν και γράφονται χιλιάδες και εκατομμύρια τόμοι. Οι βιβλιοθήκες γεμίζουν κάθε χρόνο από νέα συγγράμματα που μιλούν για Κείνον! Θαυμαστός ο τρόπος με τον οποίον ήλθε στον κόσμο. Μία απλή κόρη γίνεται το όργανο στα χέρια του Θεού και τον φέρνει στον κόσμο σαν παιδί της. Δωδεκάχρονος προκαλεί το θαυμασμό καθώς ξετυλίγει μέσα στη συναγωγή της Ναζαρέτ τον πάπυρο και διαβάζει από τον Ησαία μία περικοπή που τον αφορά. Ξαφνιάζει τους ραββίνους και όλους που γνωρίζουν το ταπεινό οικογενειακό περιβάλλον του: Δεν είναι ο υιός του τέκτονος; Δεν είναι από την Ναζαρέτ, πώς έχει τόση σοφία χωρίς να έχει μάθει γράμματα; Μπορεί να έλθει τίποτα καλό από την Ναζαρέτ;

Επειτα πόσο θαυμαστή μαγνητική έλξη ασκεί το όνομα του Ιησού! Τα παιδιά τρέχουν χαρούμενα στην αγκαλιά του. Οι φτωχοί πέφτουν στα πόδια του γιατί πλουτίζουν με τη δική του φτώχεια. Οι σοφοί γονατίζουν μπροστά του γιατί ανακαλύπτουν ότι μωρία είναι η σοφία τους. Γεμάτο χάρι είναι το όνομά Του. Σωστά λέει το Ασμα Ασμάτων "το όνομά σου είναι μύρον εκκεχυμένο..." (1:3).

Αλλά το όνομα του Ιησού είναι θαυμαστό για τη δύναμη που έχει.: "Θα καλέσεις το όνομά Του Ιησού", είπε ο άγγελος στη Μαρία, "γιατί αυτός θα σώσει το λαό από τις αμαρτίες τους...". Εχει δύναμη να σώσει τον άνθρωπο που καμιά άλλη δύναμη δεν μπορεί να τον σώσει. Ο απ.Πέτρος στο πρώτο κήρυγμά του την ημέρα της Πεντηκοστής είπε: "ούτε όνομα άλλο υπάρχει υπό τον ουρανόν δια του οποίου πρέπει να σωθώμεν..."

Και ο προφήτης Ησαίας, καθώς τον βλέπει με το προφητικό του μάτι ερωτά: "ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ με ιμάτια ερυθρά εκ Βοσόρρας; ούτος ο ένδοξος εις την στολήν αυτού, ο περιπατών εν τη μεγαλειότητι της δυνάμεως αυτού;" Και παίρνει την απάντηση: "Εγώ ο λαλών εν δικαιοσύνη, ο ισχυρός εις το σώζειν..."(Ησ.63)

Δύναται να σώσει εις το παντελές. Να δικαιώσει τον αμαρτωλό. Να τον εισαγάγει στην παρουσία του Θεού. Να τον ελευθερώσει από τα πάθη του. Να τον απαλλάξει από τους πειρασμούς του και από τους φόβους του.

Θέλεις να δεις τη δύναμη του ονόματος του Ιησού; Ελα! Ρίξε μια ματιά σ'αυτόν τον αποξενωμένο αμαρτωλό. Πόσο δυστυχισμένος είναι! Ζητά συγχώρηση και την παίρνει. Ποιο όνομα επικαλείται; Ποιο όνομα ανοίγει τη θύρα που οδηγεί στην αγκαλιά του Θεού Πατέρα; Το όνομα του Ιησού! Στο όνομά του έχουμε την άφεση των αμαρτιών μας.

Και έχει δύναμη να θεραπεύσει. Μπροστά στην πύλη του ιερού στέκει ένας χωλός ζητιάνος. Και ο Πέτρος τον αντικρίζει και του λέει: Εν τω ονόματι του Ιησού Χριστού σήκω και περπάτα! Το όνομα του Ιησού διώχνει δαιμόνια και νικά τον έσχατο εχθρό του ανθρώπου-το θάνατο.

Με το όνομά Του στα χείλη τους και με χαμόγελο στο πρόσωπό τους φεύγουν απ'αυτό τον κόσμο οι πιστοί Του.

Με το όνομά του συναδελφώνονται. Εχθροί γίνονται φίλοι και ξένοι γίνονται αδέλφια. Μήτε συνέδρια ειρήνης, μήτε διεθνείς οργανισμοί μπορούν να επιτύχουν αυτό που επιτυγχάνει το όνομα του Ιησού. Οπου δύο ή τρεις είναι συνηγμένοι στο όνομά του, εκεί είναι και ο ίδιος ανάμεσά τους. Και τους ενώνει σε ένα σώμα!

Ο καθένας μπορεί να πει: τα πάντα δύναμαι δια του ενδυναμούντος με Χριστού. Πήγαινε με αυτό το όνομα όπου θέλεις. Πέρασε τις ημέρες της ζωής σου. Αν θα είναι γεμάτες με πίκρα και πόνο ή γεμάτες από χαμόγελο και χαρές δεν γνωρίζω. Αλλά με το όνομα του Ιησού θα περάσεις ασφαλώς στην αντίπερα όχθη. Ξέρεις άλλο γλυκύτερο όνομα από αυτό; Η ξέρεις άλλο δυνατότερο όνομα; Είναι το υπέρ πάν όνομα. Και ενώπιον αυτού θα κλίνει παν γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων.

Περιεχόμενα

 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΕΒΑΣΤΙΑΝΟΣ ΜΠΑΧ

ΜΙΑ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΗ ΙΔΙΟΦΥΙΑ

του William Edgar

 

"Αν είχα χάσει όλη μου την πίστη, αυτό και μόνο θα ήταν αρκετό για να μου την αποκαταστήσει". Αυτά είπε ο Φέλιξ Μέντελσον στον Ρόμπερτ Σούμαν μετά την εκτέλεση ενός από τα χορικά πρελούδια του Μπαχ.

Ήταν στις προθέσεις του Μπαχ μια τέτοια επίδραση των έργων του; Η άποψη που επικρατεί παραδοσιακά για τον Ιωάννη Σεβαστιανό Μπαχ (1685-1750) είναι ότι είχε πλοηγήσει το πλοίο της ζωής του σε χριστιανικά νερά. Ένοιωθε την κλήση να ακολουθήσει τη σταδιοδρομία του υπηρέτη του Θεού, αφιερώνοντας τη ζωή του στη διάδοση του Ευαγγελίου μέσω της μουσικής. Αυτή την άποψη ενισχύουν πολλά από τα λόγια του ίδιου. Στο γράμμα της παραίτησής του από τη θέση του οργανίστα που κατείχε για λίγο χρονικό διάστημα το 1708 στην εκκλησία του Μυλχάουζεν, παραπονιέται για παράδειγμα, ότι για διάφορους λόγους εμποδίστηκε να εκπληρώσει τον σκοπό του πλήρως. Ποιός ήταν ο σκοπός του; "Να δημιουργήσει σωστή εκκλησιαστική μουσική για τη δόξα του Θεού".

Σύμφωνα με όλες τις αναφορές ο Μπαχ ήταν ένας καλός ερασιτέχνης θεολόγος. Είχε μια αξιοπρεπή βιβλιοθήκη, η οποία μεταξύ άλλων περιελάμβανε και μια Βίβλο του Καλώφ, μια πολύ διαδεδομένη έκδοση της Βίβλου με σχόλια, γεμάτη σημειώσεις. Οι προσωπικές αυτές σημειώσεις του Μπαχ στο περιθώριο είναι αρκετά διαφωτιστικές. Δίπλα στο Α' Χρονικών 26 γράφει για παράδειγμα "ΝΒ (nota bene-σημείωση), Το κεφάλαιο αυτό είναι η πραγματική βάση για ολόκληρη την εκκλησιαστική μουσική που είναι ευάρεστη στον Θεό."

Μπορεί όμως αυτή η περιστασιακή μαρτυρία να δώσει απάντηση στο ερώτημα σχετικά με τις Χριστιανικές προθέσεις του Μπαχ; Η παραδοσιακή άποψη έχει αμφισβητηθεί πρόσφατα. Μερικοί μελετητές πιστεύουν ότι η ζωή του Μπαχ δεν μπορεί να ερμηνευθεί με γήινες υποθέσεις. Κοιτάζοντας στην επιφάνεια μπορεί κανείς να δει τη σταδιοδρομία του Μπαχ στα πλαίσια ενός καλού (ακόμα και εξαιρετικού) επαγγελματία μουσικού, που άλλαζε τις δουλειές του τη μια μετά την άλλη. Πράγματι, η επαγγελματική του ζωή ήταν μάλλον μονότονη. Μετά την εκπαίδευσή του και αφού άλλαξε δουλειές μερικές φορές, περιορίστηκε στο Άρνσταντ (1703-1707) σαν οργανίστας της εκκλησίας. Εκεί εξήντλησε την υπομονή του προστάτη του με τις μακρόχρονες απουσίες του για μουσικές σπουδές. Αφού έμεινε για λίγο στο Μυλχάουζεν, πέρασε δέκα πέντε χρόνια στη Βαϊμάρη σαν διευθυντής ορχήστρας και οργανίστας της αυλής (1708-1717). Από κει πήγε στην κοσμική αυλή του Καίτεν, στο Αναμορφωμένο τμήμα της Γερμανίας αντιτιθέμενος στο Λουθηρανικό (1717-1723). Εκεί ήταν ο μουσικός της αυλής του πρίγκηπα Λεοπόλδου, ενός προστάτη που αγαπούσε τη μουσική και του προμήθευε τους καλύτερους μουσικούς και τα καλύτερα όργανα. Τέλος το 1723, ο Μπαχ μετακόμισε στη Λειψία, και έγινε αρχιμουσικός στη σχολή του Αγίου Θωμά όπου και έμεινε μέχρι το θάνατό του. Από μια άποψη αυτή είναι η ζωή ενός εξαίρετου μουσικού που πέρασε ολόκληρη τη ζωή του σε μια μικρή γεωγραφικά περιοχή της Γερμανίας κάνοντας το επάγγελμά του όσο καλύτερα μπορούσε. Τι αντίθεση με τον κοσμοπολίτη Χαίντελ, που ταξίδεψε στην Αγγλία και έγινε παγκόσμια γνωστός και αναγνωρισμένος!

Βασισμένος πάνω σε παρόμοια γεγονότα, ο ερευνητής Φρειδερίκος Μπλούμε, αναθεωρώντας τη βιογραφία του Μπαχ, προτείνει μια προσωπογραφία του διαφορετική από την παραδοσιακή. Σημειώνει ότι οι αναφορές στην ιδιαίτερη χριστιανική του κλήση βασίζονταν περισσότερο στην κακώς ενοούμενη ρομαντική αντίληψη της ιδιοφυίας, παρά σε απλά γεγονότα. Η επιτηδευμένη γλώσσα στην αλληλογραφία του Μπαχ, και οι χριστιανικοί τίτλοι στα έργα του, ήταν απλώς μέρος μιας θρησκευτικής παιδείας της Λουθηρανικής Γερμανίας και όχι ένδειξη κάποιου ιδιαίτερου επίπεδου πίστης.

Ποιός είναι ο πραγματικός Μπαχ; Ομολογουμένως η παλαιότερη άποψη είχε τάσεις υπερβολής. Η άποψη του Άλμπερτ Σβάιτσερ, ακόμα και αυτή του κατ' εξοχήν βιογράφου του Μπαχ, του Φίλιπ Σπίττα, αγγίζει τα όρια της αγιογραφίας. Χωρίς αμφιβολία και οι δύο συνέβαλαν στην δημιουργία μιας υπερβολικής αντίληψης που συμμερίζονται πολλοί χριστιανοί - και που ο ίδιος ο Μπαχ θα είχε απλά απορρίψει - ότι ήταν ο "Πέμπτος Ευαγγελιστής".

Πού να στραφούμε αναζητώντας κάποια αδιάψευστη μαρτυρία ότι ο Μπαχ ήταν κάτι περισσότερο από έναν τυπικό επαγγελματία που έκανε απλώς το καθήκον του; Μερικές προσπάθειες πήραν λάθος δρόμο. Μερικοί μουσικολόγοι προσπάθησαν να εντοπίσουν κάποιο χριστιανικό μήνυμα στην εσωτερική αριθμολογία των έργων του. Άλλοι πιστεύουν ότι χρησιμοποιούσε τα γράμματα του ονόματός του (B.A.C.H. - αντιστοιχούν σε νότες μουσικής) σε μερικές από τις μελωδίες του απεικονίζοντας την εξιλέωση που παρέχει ο Χριστός.

Η πραγματικότητα σχετικά με την πίστη του Μπαχ δεν θα πρέπει να εντοπισθεί στη ρομαντική άποψη, με τον υπερβολικό ηρωισμό της, ούτε στην πιο κοσμική προσέγγιση των αναθεωρητών. Η σωστή κατανόηση της ιστορίας της ζωής του Μπαχ, μας λέει πολλά για την αυθεντική του πνευματικότητα. Δεν είναι όμως στις αρχικές του προθέσεις να ανακαλύψουμε συγκεκριμένες μαρτυρίες της κλήσης του, όσο σημαντικές κι' αν είναι αυτές. Το ότι ο Μπαχ ήταν ένας πιστός Διαμαρτυρόμενος, που επιζητούσε να τιμήσει τον Θεό με το έργο του, το ανακαλύπτουμε μάλλον στους αγώνες που έδωσε και στην ίδια τη μουσική του.

Συχνά έλεγε στους μαθητές του για παράδειγμα, ότι ολόκληρη η μουσική ήταν για την υπηρεσία του Θεού. Μιλώντας για το μπάσσο κοντίνουο (επίμονο μπάσσο) που είναι η αρμονική συνοδεία (το ρυθμικό μέρος) της μουσικής μπαρόκ, έλεγε ότι, "Το μπάσσο κοντίνουο είναι η πιο τέλεια βάση της μουσικής που παίζεται με τα δυο χέρια με τέτοιο τρόπο, ώστε το αριστερό χέρι να παίζει τις νότες που είναι γραμμένες, ενώ το δεξί προσθέτει αρμονίες ή διαφωνίες, δημιουργώντας μια όμορφη αρμονία για τη δόξα του Θεού και την πρέπουσα ευχαρίστηση του πνεύματος. Ο σκοπός και η τελική αιτία, όπως για ολόκληρη τη μουσική, έτσι και για το μπάσσο κοντίνουο δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η δόξα του Θεού και η αναψυχή του πνεύματος. Όπου δεν υπάρχει αυτό, δεν υπάρχει πραγματική μουσική αλλά μόνο ένας διαβολεμένος θόρυβος".

Η μουσική του Μπαχ είχε χριστιανικό προσανατολισμό. Κι' αυτό, όχι τόσο γιατί ο ίδιος ήταν ευαγγελιστής, αλλά γιατί ήταν ένας τέλειος μουσικός. Είχε μεγάλη επιθυμία να εντρυφήσει σε κάθε είδος μουσικής που μπορούσε να προσεγγίσει. Και υπήρχε μεγάλη ποικιλία απ' αυτά. Αντέγραφε διαρκώς παρτιτούρες για δική του χρήση. Ανυπομονούσε να μάθει από τον Βιβάλντι, τον Συτς, τον Χαίντελ. Μπορούσε να συνθέσει σ' οποιοδήποτε είδος, από το χορικό στο κονσέρτο και από την φούγκα στην τοκάττα, και το έκανε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο.

Ο Μπαχ ήταν υπέρμαχος της καλής μουσικής και η χριστιανική του πίστη εκφραζόταν καλύτερα μέσα από τη μουσική παρά με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Σκεφθείτε μόνο την περίοδο της ζωής του στη Λειψία. Αφού είχε αφήσει πολλές άλλες θέσεις, έφθασε εκεί όπου πραγματικά διέπρεψε. Δεν ήταν αυτό "ακόμα ένα σκαλοπάτι". Ήταν ίσως η πιο διακεκριμένη θέση μουσικού στη Γερμανία. Είχε την ευθύνη της εκπαίδευσης των μαθητών της σχολής του Αγίου Θωμά, και ήταν μουσικός επόπτης σε τέσσερεις από τις κυριότερες εκκλησίες της πόλης. Ήταν επικεφαλής του Μουσικού Κολλεγίου και Αρχιμουσικός της πόλης. Αν και ήταν πάντα παραγωγικός, στη Λειψία ολοκλήρωσε μεγάλο μέρος των έργων του, και έγραψε και καινούργια κομμάτια. Εδώ έγραψε μια ολόκληρη καντάτα σχεδόν για κάθε Κυριακή, καθώς επίσης και για κάθε άλλη γιορτή. Συνέθεσε αμέτρητα έργα για το όργανο, εκτός από τα δύο ορατόρια των Παθών - "κατά Ιωάννη' και "κατά Ματθαίον" - τις λειτουργίες, το Χριστουγεννιάτικο Ορατόριο, τις Παραλαγές Γκόλντμπεργκ, το "Καλοσυγκερασμένο κλειδοκύμβαλο ΙΙ" και την Μουσική Προσφορά. Στο Κολλέγιο έδινε κάθε βδομάδα κονσέρτα για τους κατοίκους της πόλης, αναβαθμίζοντας έτσι το θέμα της μουσικής για τη μεσαία τάξη. Ολοκλήρωσε και εξέδωσε όλα του τα έργα για κλειδοκύμβαλο και όργανο. Εναρμονιζόταν με κάθε τάση της εποχής, ακόμα και με το "style gallant" της νεότερης γενιάς, και με πολλά είδη λαικής μουσικής τα οποία και συμπεριελάμβανε στα έργα του. Στα τελευταία του χρόνια η μουσική του έγινε περισσότερο εσωτερική - εσωστρεφής και αντανακλαστική. Γοητευόταν από τη φούγκα και τον κανόνα και τις ατέλειωτες δυνατότητες που ανακάλυπτε σ' αυτά για την τέχνη της μουσικής.

Η γνωστή φιλονικεία του με έναν από τους διευθυντές της σχολής του Αγίου Θωμά μας δίνει κάτι για τον οραματισμό του Μπαχ. Ο Ιωάννης Αύγουστος Ερνέστι έγινε πρύτανις της σχολής το 1734. Αντιπροσώπευε την ιδεολογία του κοσμικού Διαφωτισμού. Μεταξύ άλλων, αυτό σήμαινε ότι η μουσική και μάλιστα η εκκλησιαστική είχε πολύ μικρή αξία γι' αυτόν σε ένα σχολικό πρόγραμμα. Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Διαφωτισμού, μόνο χρήσιμες γνώσεις, ή η πραγματιστική αλήθεια είχαν αξία. Το κήρυγμα, οι ιερές τελετές και η ποιμαντορική φροντίδα, δεν αποτελούσαν επαρκείς λόγους για την ύπαρξη μιας διακονίας. Οι ποιμένες έπρεπε να είναι δάσκαλοι στο σχολείο για να είναι νόμιμη η πρόσκλησή τους. Ακολουθώντας το πνεύμα της εποχής, ο Ερνέστι διάβαζε την Αγία Γραφή για το γραμματολογικό της περιεχόμενο κυρίως και όχι για τα θεολογικά της νοήματα. Ο Μπαχ είχε όλωσδιόλου αντίθετη άποψη. Φαινομενικά οι διαμάχες τους είχαν σχέση με συγκεκριμένες αποφάσεις που είχαν να κάνουν με τη μουσική: Ποιός ήταν καλύτερος τραγουδιστής, αυτός ή εκείνος; Γιατί να μη ψάλλουν μια ολόκληρη καντάτα σε κάποιο γάμο, αντί για αποσπάσματα; Ποιός θα διευθύνει τη χορωδία, ένας μουσικός ή ένας λόγιος; Κάτω όμως από την επιφάνεια συγκρούονταν οι δύο διαφορετικές απόψεις για τη μουσική. Ο Ερνέστι πίστευε ότι η μουσική θάπρεπε να ήταν στην υπηρεσία των ανθρωπιστικών σπουδών. Ο Μπαχ πίστευε ότι ήταν μια υπέρτατη μορφή τέχνης, κατάλληλη για τη δόξα του Θεού. Ο Ερνέστι πίστευε ότι η Καινή Διαθήκη είναι ένα κείμενο με φιλολογικό ενδιαφέρον και η μελοποίηση τμημάτων της τα έκανε περισσότερο ευχάριστα. Ο Μπαχ πίστευε ότι η Καινή Διαθήκη, που είναι ο Λόγος του Θεού για τη σωτηρία του κόσμου, μέσω της μουσικής ελκύει τον πιστό στο μήνυμά της. Τόσο τα ορατόριά του (τα Πάθη), όσο και οι μεγάλες καντάτες του μαρτυρούν ξεκάθαρα αυτή του την πρόθεση. Υπάρχουν σ' αυτά συνεχείς εναλλαγές ανάμεσα σε βιβλικά κείμενα και ποιήματα των Πιετιστών1 που αντανακλούν και σχολιάζουν αυτά τα κείμενα.

Ο οραματισμός του Μπαχ για τη μουσική ήταν θεολογικός με την πιο αληθινή ένοια. Δεν έφυγε από το Καίτεν γιατί δεν είχε πια την υποστήριξη του προστάτη του. Έφυγε γιατί η ευκαιρία που του δινόταν στη Λειψία να δημιουργήσει μουσική για τη δόξα του Θεού ήταν μεγαλύτερη. Ήταν πολύ εξοικειωμένος με τα μουσικά είδη του περιβάλλοντός του εκεί, όσο κι αν αυτά ήταν επηρεασμένα είτε από το πνεύμα του Διαφωτισμού είτε από το χριστιανικό πνεύμα. Για να δοξάζει τον Θεό η μουσική δεν ήταν απαραίτητο να είναι εκκλησιαστική. Ο Μπαχ δεν μπορούσε να κάνει έναν τέτοιο διαχωρισμό. Στην πραγματικότητα μάλιστα, έγραψε αρκετή από την πιο σπουδαία "κοσμική" μουσική του στη Λειψία. Ο Μπαχ δεν χρησιμοποιούσε τη μουσική του για ευαγγελισμό, αν και η εκκλησιαστική μουσική του οικοδομούσε τον πιστό ακροατή. Ήταν πριν και πάνω απ' όλα ένας καλλιτέχνης, καλλιτέχνης και Χριστιανός. Κι' επειδή ήταν χριστιανός έπρεπε η τέχνη του να είναι η καλύτερη. Έπρεπε να είναι εξαιρετική, επιδέξια, καλλιτεχνική. Κοντολογίς, έπρεπε να είναι για τη δόξα του Θεού.

---------------------------------

Ο William Edgar είναι καθηγητής της απολογητικής στο Θεολογικό Σεμινάρια του Ουεστμίνστερ, στη Φιλαδέλφεια της Πενσυλβανίας

 

Υποσημειώσεις:

Πιετισμός: Θρησκευτική τάση που δημιουργήθηκε στους κόλπους του Λουθηρανισμού, στα τέλη του 17ου αιώνα. Αντικρούοντας τη διδασκαλία των άκρων Λουθηρανών που υποστήριζαν ότι η σωτηρία εξαρτάται μόνο από το βάπτισμα και τη χάρη που δίδεται μέσω αυτού, οι Πιετιστές απέδιδαν την τελείωση του ανθρώπου στην επενέργεια του Λόγου του Θεού και την ατονμική προσπάθεια του πιστού.

 

 

 

Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΤΟΥ ΜΠΑΧ

του Leonard R. Payton

 

Είναι σχεδόν σε όλους γνωστό ότι ο Ιωάννης Σεβαστιανός Μπαχ πρόσθετε συχνά στο τέλος των μουσικών του χειρόγραφων τη συντομογραφία "S.D.G." (Soli Deo Gloria - στον Θεό μόνον η δόξα). Εκείνο που είναι λιγώτερο γνωστό είναι ότι τα χειρόγραφα αυτά έχουν στην αρχή τους μια άλλη συντομογραφία "J.J." (Jesu Juva - Ιησού βοήθησέ με) -- και αυτό, από έναν άνθρωπο που η λαμπρή μουσική του ξεχυνόταν από τα χέρια του πιο γρήγορα απ' όσο γράφουμε εμείς ένα γράμμα! Ήταν άραγε αυτό κάτι χάριν της μορφής ή πίσω απ' αυτό κρυβόταν μια βαθειά ευσέβεια;

Ο Ιωάννης Σεβαστιανός Μπαχ ήταν ο τέταρτος γιος του Ιωάννη Αμβρόσιου Μπαχ , του μουσικού της πόλης του Άισεναχ. Όλοι οι Μπαχ ήταν επαγγελματίες μουσικοί σε βαθμό που το όνομα Μπαχ είχε γίνει συνώνυμο με τον τίτλο του "μουσικού". Σε ηλικία 14 ετών ήταν ολοφάνερο ότι ο Ιωάννης Σεβαστιανός Μπαχ θα γινόταν κι' αυτός μουσικός. Τι είδος μουσικού όμως - οργανίστας, μουσικός της αυλής, της πόλης ή αρχιμουσικός; Ο πατέρας του Ιωάννης Αμβρόσιος, ήταν μουσικός της πόλης και ήταν απολύτως φυσιολογικό να τον διαδεχθεί στη σταδιοδρομία του ο νεαρός Ιωάννης Σεβαστιανός. Αυτό όμως δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα.

Αυτός ο νεαρός πολίτης του Άισεναχ είχε πολύ μεγάλη σχέση με έναν άλλο μεγάλο πολίτη της ίδιας πόλης, τον Μαρτίνο Λούθηρο. Στην πραγματικότητα η οικογένεια Μπαχ έμενε σε ένα σπίτι στην οδό Λουθήρου. Τα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσής του ο Ιωάννης Σεβαστιανός Μπαχ τα έζησε στη Σχολή του Αγίου Γεωργίου, που ήταν φημισμένη από τα χρόνια ακόμα του Λούθηρου. Οι καθηγητές της Σχολής ήταν όλοι εκπαιδευμένοι θεολόγοι. Σε ηλικία 8 ετών ο Ι.Σ. Μπαχ είχε μάθει ψαλμούς, Βιβλική ιστορία, τα Ευαγγέλια και τις Επιστολές στα γερμανικά και λατινικά, καθώς επίσης και τη Μικρή Κατήχηση του Λούθηρου. Είχε εμβαθύνει στην εξήγηση του Λούθηρου για την εισαγωγή στην Προσευχή του Κυρίου (Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς) όπου ο Λούθηρος λέει ότι "με τα λόγια αυτά ο Θεός μας προσκαλεί τρυφερά να πιστέψουμε ότι είναι ο αληθινός μας πατέρας και εμείς είμαστε αληθινά παιδιά Του, έτσι ώστε να μπορούμε απλά και με εμπιστοσύνη να του ζητήσουμε ότι θέλουμε, όπως τα παιδιά ζητούν από τον πατέρα τους". Ο Μπαχ ήξερε ότι στεκόταν μπροστά στον Θεό και ρουφούσε την εξήγηση του Λούθηρου στο τρίτο άρθρο του Συμβόλου των Αποστόλων. "Πιστεύω ότι δεν μπορώ με την δική μου δύναμη και σκέψη να πιστέψω στον Ιησού Χριστό τον Κύριό μου ή να έρθω σ' Αυτόν. Το Άγιο Πνεύμα όμως με προσκάλεσε διά του Ευαγγελίου". Αυτό το είδος παράφορης "ορθής πίστεως" διέπει ολόκληρο το έργο του που αποτελείται από τουλάχιστον 300 καντάτες.

Τα πρώτα χρόνια της εφηβείας του, ο Μπαχ μελέτησε λατινικά, ελληνικά, εβραικά, καθώς επίσης και περισσότερη συστηματική θεολογία, κι' όλα αυτά παράλληλα με τις μουσικές του σπουδές. Αυτές οι σπουδές έγιναν στα πλαίσια και με την προοπτική να μπορεί να συμμετέχει στη λειτουργία της εκκλησίας συνειδητά. Από τότε που γεννήθηκε ο Μπαχ, κατάλαβε ότι η λατρεία ενός ανθρώπου είναι ανάλογη με την πίστη του. Αυτό εξηγεί δύο σημαντικές , αλλά φαινομενικά παράλογες αποφάσεις που πήρε σε σχέση με τη σταδιοδρομία του.

Η πρώτη απόφαση ήταν αυτή που μετά από ένα χρόνο περίπου τον οδήγησε μακρυά από το Πιετιστικό Μυλχάουζεν. Η αμοιβή του εκεί ήταν πολύ καλή. Είχε ένα υπέροχο καινούργιο όργανο. Η κοινή λογική λέει ότι το να αφήσει κανείς μια τέτοια θέση ήταν ανόητο. Ο Μπαχ όμως κατάλαβε από ένστικτο ότι ο Πιετισμός με την έμφαση που έδινε στα συναισθήματα και τις θρησκευτικές εμπειρίες, αποδυνάμωνε το μέσο της χάρης στις τακτικές συνάξεις των αδελφών. Υποβίβαζε τη μουσική στη λατρεία, και για τον Μπαχ, για τον οποίο η χορωδιακή μουσική του υποστήριζε τη διακονία του λόγου (το κήρυγμα) στην εκκλησία του, αυτό ήταν ανυπόφορο. Έφυγε από την πόλη με καλές συνθήκες διατηρώντας τις καλές του σχέσεις με τους φίλους του εκεί σ' ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του. Έφυγε από κει εξ' αιτίας της θεολογίας του.

Από το Μυλχάουζεν, ο Μπαχ πήγε στη Βαϊμάρη για να γίνει ο οργανίστας της αυλής του Δούκα Γουλιέλμου Ερνέστου. Αυτή δεν ήταν μια συνηθισμένη αυλή. Ο Γουλιέλμος Ερνέστος ήταν φανατικός Λουθηρανός. Απαιτούσε από ολόκληρο το προσωπικό του παλατιού του να παρακολουθούν κάθε πρωί τη λατρεία στο παρεκκλήσι και συνήθιζε να "εξετάζει" πολλούς απ' αυτούς σχετικά με το κήρυγμα, χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση! Ο Μπαχ ευημερούσε εδώ, και με τη βοήθεια του Δούκα δημιούργησε ένα σημαντικό μέρος από το υπέροχο ρεπερτόριό του σε εκκλησιαστικές καντάτες.

Κάποιες δυσάρεστες καταστάσεις ανάγκασαν τον Μπαχ να εγκαταλείψει τη Βαϊμάρη και να πάει σε μικρότερη αυλή, αυτή του Ανχαλτ-Καίτεν, όπου όμως ο μισθός του ήταν αρκετά μεγάλος. Οι βιογράφοι του Μπαχ έχουν ασχοληθεί αρκετά με τη σημασία αυτής της περιόδου στο Καίτεν. Εκ πρώτης όψεως είναι ξεκάθαρο ότι, αν και η περίοδος αυτή τον ωφέλησε πολύ, και παρά το γεγονός ότι ο Μπαχ είχε μια ευχάριστη και δημιουργική φιλία με τον πρίγκηπα του Καίτεν, παρ' όλα αυτά δεν ένοιωθε εκεί σαν στο σπίτι του. Ο Μπαχ ανήκε στην εκκλησία. Το 1723 του προσφέρθηκε μια πολύ σημαντική αμοιβή για να αναλάβει τη θέση του αρχιμουσικού στη Λειψία. Εκεί πλέον, δημιούργησε το μεγαλύτερο μέρος από το ρεπερτόριό του σε εκκλησιαστικές καντάτες.

Το είδος της μουσικής που έγραφε ο Μπαχ ήταν επηρεασμένο από τους ύμνους της Λουθηρανικής εκκλησίας. Ακόμα και σε συνθέσεις που δεν προορίζονταν για χρήση στην εκκλησία, βρίσκουμε τμήματα από ύμνους. Αν σ' όλη του τη ζωή δούλευε σαν μουσικός της αυλής, ακόμα και τότε οι συνθέσεις του θα ήταν και πάλι έντονα επηρεασμένες από τον χριστιανισμό.

Στις εκκλησιαστικές του καντάτες η πίστη του είναι προφανής. Οι καντάτες βασίζονταν σε ύμνους. Συνήθως στην πρώτη και τελευταία στροφή αναγνώριζε κανείς εύκολα τους ύμνους ενώ στις ενδιάμεσες στροφές το κείμενο ήταν πιο ελεύθερο. Συχνά, κάποιος χειροτονημένος εργάτης του Λόγου του Θεού επεξεργαζόταν το περιεχόμενο αυτών των ενδιάμεσων στροφών, εξαλείφοντας ωστόσο την ποιητική μορφή και το ρυθμικό σχήμα. Αυτά είχαν εκδοθεί σε συλλογές με κείμενα για καντάτες τα οποία χρησιμοποιούσαν πολλοί συνθέτες. Ο Μπαχ τα επεξεργαζόταν αυτά πολύ προσεκτικά με τη Βίβλο του ανοικτή, και κάποιες φορές άλλαζε τα λόγια για να τα κάνει πιο σωστά θεολογικά. Υπάρχει ακόμα η προσωπική του Βίβλος, όπου υπάρχουν τόσες σημειώσεις στο περιθώριο και τόσες υπογραμμίσεις, όσες και στη Βίβλο ενός σύγχρονου ευαγγελικού. Όταν πέθανε, ο κατάλογος της προσωπικής του βιβλιοθήκης περιελάμβανε πολλά έργα θεολογικά και βοηθήματα για βιβλική μελέτη, μεταξύ αυτών και αρκετούς τόμους από τα έργα του Λούθηρου. Ο Μπαχ είχε συναίσθηση ότι σαν δάσκαλος υπόκειται ο ίδιος σε πιο αυστηρή κριτική.

Ο Μπαχ χρησιμοποίησε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον το κείμενο του ύμνου του Σάμουελ Ρόντιγκαστ, "Ότι παραγγέλει ο Θεός είναι σωστό". Είχε μεγάλη εμπιστοσύνη στην πατρική φροντίδα του Θεού. Η ιδέα του θανάτου ήταν μια μόνιμη συντροφιά του Μπαχ. Έχασε τους γονείς του όταν ήταν μόλις 10 χρονών. Χήρεψε όταν ήταν 30 χρονών. Από τα είκοσι παιδιά που απέκτησε από τους δύο γάμους του, τα δεκατρία πέθαναν πριν ακόμη ενηλικιωθούν. Ο γιος που του έμοιαζε περισσότερο απ' όλα τα παιδιά του στο ταλέντο, πέθανε 24 χρονών. Στο τελευταίο μεγάλο έργο του, την Τέχνη της Φούγκας, το θέμα της φούγκας είναι μια μελωδική αντιστροφή του μουσικού θέματος του Λούθηρου, "Από τα βάθη της συμφοράς κράζω σε σένα". Τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του, επεξεργάστηκε ξανά το χορικό του για όργανο "Οταν είμαστε στην πιο τρομερή ανάγκη", και του έδωσε τον νέο τίτλο "Μπροστά στο θρόνο Σου στέκομαι τώρα". Ζητούσε τη βοήθεια του Ιησού (Jesu Juva) από την αρχή ως το τέλος.

Ας μας αξιώσει ο Θεός να έχουμε τέτοιους μουσικούς πρεσβυτέρους στις εκκλησίες μας.

---------------------------------

Ο Leonard R. Payton, Ph.D., είναι αρχιμουσικός σε Πρεσβυτερική Εκκλησία στο Ώστιν του Τέξας.

 

 

ΤΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΤΟΥ ΜΠΑΧ

του Dan Mc Cartney

 

Στο βιβλίο της Εξόδου, κεφ. 35,30-35, διαβάζουμε ότι ο Κύριος κάλεσε τον Βεσελεήλ και τον Ελιάβ σαν αρχιτεχνίτες για να κατασκευάσουν τον Ναό. Διαβάζουμε ακόμα ότι αυτοί ήταν "γεμάτοι με το πνεύμα του Θεού, είχαν ιδιαίτερη ικανότητα και αντίληψη, και ήταν επιδέξιοι γνώστες κάθε τέχνης". Λίγο αργότερα προσκλήθηκαν και μουσικοί για να ομορφύνουν με την τέχνη τους τη λατρεία (Α' Χρον. 16,16 & Εσδρας 2,41). Μετά την έλευση του Χριστού, αν υπήρξε κάποιος μουσικός στην Εκκλησία που ήταν "γεμάτος με το Πνεύμα του Θεού, με ιδιαίτερη ικανότητα αντίληψη και επιδεξιότητα" αυτός ήταν ο Ιωάννης Σεβαστιανός Μπαχ.

Στον κόσμο της μουσικής, ο Μπαχ θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ο μουσικός των μουσικών. Δεδομένου ότι ο Μπαχ έγραψε πολλές παιδαγωγικές συνθέσεις για τα δικά του παιδιά, δεν υπάρχει κανένας που να παίζει κάποιο όργανο σήμερα και σε κάποιο από τα στάδια των σπουδών του να μην έχει γνωρίσει κάποια από τα έργα του Μπαχ. Κάθε νεαρός οργανίστας έχει μελετήσει τα "μικρά" πρελούδια και τις φούγκες, και κάθε νεαρός πιανίστας έχει ασχοληθεί με τις Inventions. (Ενβασιόνς). Από την άλλη μεριά, σχεδόν κάθε επαγγελματίας μουσικός έχει στο ρεπερτόριό του κάποια κομμάτια του Μπαχ. Ο Μπαχ έγραψε αναρρίθμητα πρελούδια, παραλλαγές, σουίτες για το κλειδοκύμβαλο, βιολί, τσέλλο και λαούτο. Οι σουίτες για λαούτο είναι πλέον πολύ δημοφιλείς ανάμεσα στους κλασσικούς κιθαρίστες, και απαράμιλλες στην όμορφη απλότητά τους. Άλλωστε για πολλούς από τους μουσικούς καριέρας η εκτέλεση των γεμάτων χαρούμενη ενεργητικότητα Βραδεμβούργειων Κονσέρτων αποτελεί πρόκληση και προσόν.

Στο τέλος της ζωής του, ο Μπαχ έγραψε μια σειρά θεωρητικών συνθέσεων, την Τέχνη της Φούγκας, βασισμένη πάνω σε μια μελωδία από 12 νότες. Το θέμα της μελωδίας αυτής το αντιστρέφει, το επαναλαμβάνει, αλλάζει την τονικότητά του, το διαιρεί, το διπλασιάζει, αλλάζει το ρυθμό, το συνδυάζει με άλλες παραλλαγές της ίδιας μελωδίας, με εκπληκτικά αποτελέσματα. Κάτι που μοιάζει με μια στεγνή και άχαρη άσκηση, έγινε στα χέρια του Μπαχ μια υπέροχη επιτομή της τέχνης του. Κανένας άλλος συνθέτης μετά τον Μπαχ δεν επιχείρησε κάτι τέτοιο, αν και πολλοί μεγάλοι συνθέτες την μελέτησαν.

Το μεγαλύτερο κομμάτι όμως της μουσικής του Μπαχ δε γράφτηκε για διασκέδαση ή παιδαγωγικούς λόγους, αλλά για τη λατρεία της Εκκλησίας. Παρ' όλα αυτά, εκτός από μερικά κομμάτια όπως είναι η καντάτα 147, "Ιησού είσαι η χαρά της επιθυμίας του ανθρώπου", η εκκλησία σήμερα αγνοεί σχεδόν εντελώς τη μεγάλη κληρονομιά της που περιέχεται στο έργο του Μπαχ. Τα περισσότερα από τα έργα του για εκκλησιατικό όργανο γράφτηκαν για να χρησιμοποιηθούν σαν πρελούδια ή για τις ώρες περισυλλογής στη λειτουργία της εκκλησίας, Το πιο φημισμένο έργο του για εκκλησιαστικό όργανο, η Τοκκάτα και Φούγκα σε Ρε ελάσσονα, είναι συνυφασμένη στο μυαλό των περισσοτέρων ανθρώπων με κάτι μακάβριο. Ο Μπαχ όμως το έγραψε για να παιχθεί στην εκκλησία και ήθελε μέσα απ' αυτό να αναδειχθή το μεγαλείο του Θεού και όχι η κακία του σατανά. Εκτός από τα μεγάλα πρελούδια, τις τοκκάτες και τις φούγκες, ο Μπαχ έγραψε συνθέσεις πάνω σε γνωστές μελωδίες ύμνων και χορικών για να χρησιμοποιηθούν στη λατρεία της εκκλησίας, ελάχιστες όμως απ' αυτές ακούγονται σήμερα σε εκκλησίες που έχουν ανάλογα όργανα. Πολλά από τα χορικά πρελούδια είναι έξαιρετικά, και φανερώνουν μια βαθειά επιθυμία για τον Θεό που σπάνια συναντά κανείς σήμερα σε μουσικά κομμάτια.

Το μεγαλύτερο κληροδότημα του Μπαχ είναι δυστυχώς σήμερα το πιο παραμελημένο. Οι καντάτες είναι συνθέσεις για χορωδία και μικρή ορχήστρα. Πολλές απ' αυτές είναι σχεδιάσματα πάνω σε θέματα και βιβλικά αποσπάσματα σύμφωνα με το Λουθηρανικό ημερολόγιο για κάθε Κυριακή. Οι καντάτες αρχίζουν και τελειώνουν κατά κανόνα με ένα χορικό (ύμνο), και σ' αυτά παρεμβάλονται άριες (σόλο και ντουέττα τα οποία συνοδεύει μικρή ορχήστρα) και χορικά (anthems). Ψάλλονταν στη διάρκεια της λατρείας με σκοπό να βοηθήσουν το εκκλησίασμα στην περισυλλογή και στη συγκέντρωσή του στο Βιβλικό ανάγνωσμα και στο κήρυγμα της ημέρας. Ο Μπαχ έγραψε πάνω από 260 καντάτες, αρκετές για κάθε Κυριακή επί πέντε χρόνια, χωρίς να χρειάζεται να επαναληφθεί κάποια από όλες.

Περισσότερες από τις μισές απ' αυτές τις καντάτες έχουν διασωθεί και η κάθε μια τους αποτελεί ένα αριστούργημα όχι μόνο μουσικό αλλά και πνευματικό. Μέσα απ' αυτές ο Μπαχ εκφράζει όλη την έκταση του χριστιανικού συναισθήματος και της βιβλικής εμπειρίας. Η Καντάτα Ι για παράδειγμα, βασίζεται στο κείμενο από το ευαγγέλιο του Λουκά, (1,26-38) που αναφέρεται στον Ευαγγελισμό της Παρθένου Μαρίας. Η καντάτα εκφράζει την εσωτερική επιθυμία του Χριστιανού για την παρουσία του Ιησού στη δική του ζωή και την υποταγή του στο θέλημα του Θεού. Τα αισθήματα και η ανταπόκριση της Μαρίας αντανακλούν την εμπειρία του πιστού. Η Καντάτα 2, που βασίζεται στον Ψαλμό 12, εκφράζει δυσαρέσκεια για τον άδικο που προοδεύει και εκφράζει την επιθυμία του Χριστιανού για δικαιοσύνη και ευσέβεια στον κόσμο. Η Καντάτα 3 φανερώνει τις εσωτερικές μάχες και ένταση που τσακίζουν τον πιστό που ενώ προσπαθεί να υπακούσει έχει να παλέψει με την αμαρτία, και η Καντάτα 4 είναι μια περισυλλογή πάνω στο πάθος του Χριστού για λογαριασμό των εκλεκτών Του. Ο κατάλογος όμως είναι ατέλειωτος.

Οι μεγάλες χορωδιακές συνθέσεις, τα Πάθη, τα Ορατόρια, τα Μοτέτα, και η Λειτουργία σε σι ύφεση (αυτή η τελευταία είναι μια προσαρμογή του λειτουργικού είδους για τη Διαμαρτυρόμενη εκκλησία) γράφτηκαν για ειδικές περιστάσεις στην εκκλησία, και αποτελούν την κορωνίδα του έργου του Μπαχ. Αυτά τα έργα επίσης παραμελήθηκαν μετά τον θάνατο του Μπαχ, και τα ξανάφερε στο φως ο Φέλιξ Μέντελσον τον 19ο αιώνα. Είναι τα έργα που παίζονται περισσότερο σήμερα σε συναυλίες επαγγελματιών αλλά και ερασιτεχνών μουσικών, και είναι πολύ γνωστά στους λάτρεις της μουσικής. Αυτά τα έργα όμως, μαρτυρούν με τον καλύτερο τρόπο την ευσέβεια και την αφιέρωσή του στον Θεό. Η βαθειά ταύτιση του Μπαχ με τις θλίψεις του Χριστού, η επίγνωση της έννοιας της εξιλέωσης, και η εξαιρετική του τέχνη να μεταφέρει στον ακροατή, μέσω της μουσικής, την ένταση του λυτρωτικού έργου του Χριστού, είναι ολοφάνερα στα Πάθη, όσο πουθενά άλλού. Πολλοί μουσικοί θεωρούν ότι τα Κατά Ματθαίον Πάθη, που γράφτηκαν για τη λατρεία της Μεγάλης Παρασκευής, αποτελούν τη μεγαλύτερη μουσική σύνθεση που γράφτηκε ποτέ.

Εκτός από τις περίπλοκες συνθέσεις του, ο Μπαχ εναρμόνισε εκατοντάδες χορικά και μελωδίες ύμνων για να ψάλλονται από το εκκλησίασμα, ή από τετράφωνες χορωδίες. Δυστυχώς όμως, μόνο ελάχιστες απ' αυτές τις συνθέσεις, όπως είναι ο ύμνος Ω κεφαλή αγία, βρίσκονται σε σύγχρονα υμνολόγια, αν και όλες έχουν μια καλλιτεχνική τελειότητα που ξεπερνά πολλούς από τους πιο δημοφιλείς ύμνους μας.

Τόσο η μουσική όσο και η Εκκλησία οφείλουν πολλά στον Μπαχ. Η ικανότητά του να εκφράζει μέσα από τη μουσική διάφορα συναισθήματα και προοπτικές είναι τόσο ισορροπημένη που η στεγνή "αντικειμενικότητα" του Κλασσικισμού και ο υπερευαίσθητος συναισθηματισμός του Ρομαντισμού δεν μπόρεσαν να πετύχουν. Παρά το γεγονός ότι λίγες εκκλησίες σήμερα ενδιαφέρονται για την αξιοποίηση της τέχνης στη λατρεία τους και ακόμα λιγότερες εκκλησίες διαθέτουν χρόνο, χρήμα και ανθρώπινο δυναμικό για να ενσωματώσουν αυτή την υπέροχη τέχνη στη λατρεία τους, ο Μπαχ εξακολουθεί να ανήκει στην εκκλησία, αφού για λογαριασμό της γράφτηκαν τα περισσότερα έργα του. Οι χριστιανοί θα πρέπει να ευχαριστούν τον Θεό γιατί έδωσε στην Εκκλησία Του ένα τέτοιο ταλέντο που ότι κι' αν έκανε το έκανε για τη δόξα του Θεού, αφήνοντας τον κόσμο κατάπληκτο.

---------------------------------

Ο Dan Mc Cartney είναι βοηθός καθηγητού της Καινής Διαθήκης στο Θεολογικό Σεμινάριο του Ουεστμίνστερ στη Φιλαδέλφεια των Η.Π.Α. και παίζει γαλλικό κόρνο στην ορχήστρα πνευστών του Ουεστμίνστερ.

Απόδοση - Επιμέλεια κειμένων: Έρση Αντωνιάδου

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Στα Ελληνικά: Το μικρό Χρονικό της Άννα Μαγκνταλένα Μπαχ, εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ: Ένα βιογραφικό ημερολόγιο γραμμένο από την δεύτερη γυναίκα του μουσουργού όπου φαίνεται η μεγάλη πίστη και επαφή με τον Θεό που αυτός είχε.

Στα Αγγλικά: J. S. Bach του Αλβέρτου Σβάιτσερ. Εκδόσεις Doubleday σε 2 τόμους. Εδώ ο μέγας ερμηνευτής των έργων του Μπαχ και γνωστός ιεραπόστολος Α. Σβάιτσερ αναλύει την ιστορία της μουσικής στη Διαμαρτυρόμενη Εκκλησία, τεχνικές λεπτομέρειες στο έργο του J. S. Bach και ανάλυση των έργων του ιδίως του Magnificat και των Παθών (κατά Ματθαίον και κατά Ιωάννην) όπου πραγματικά αισθανόμαστε τη μουσική.

Περιεχόμενα

 

Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

του κ. Χαρ. Νταγκουνάκη

Συνέχεια από το προηγούμενο

 

Η εβδομάδα προ του Πάθους είχε αρχίσει την προηγούμενη μέρα πολύ θριαμβευτικά για τον Ιησού. Παρακολουθήσαμε νοερά με τι πανηγυρικό τρόπο μπήκε στα Ιεροσόλυμα, πώς τον επευφημούσαν όλοι στην ακολουθία του και πώς τον υποδέχτηκαν οι κάτοικοι της πόλης.

Μετά από μια συγκλονιστική πορεία από βορρά τη Γαλιλαία προς νότον, μια πορεία μεστή σε θαύματα και σε λόγους διδασκαλίας, φτάνει στη θριαμβευτική είσοδο στην Ιερουσαλήμ.

Φαίνεται, όμως, πως δεν συμμετείχαν όλοι στο γενικό πνεύμα ευφορίας του πλήθους που επευφημούσε τον Κύριο. Κι αυτό, γιατί από την πρώτη κιόλας στιγμή οι επικεφαλής της θρησκευτικής ζωής των Ιουδαίων εκείνου του καιρού βρήκαν ακόμη κι εκείνη την ημέρα την ευκαιρία να παραπονεθούν στον Κύριο και να τον παρακαλέσουν να κάνει τους μαθητές του να σωπάσουν. Φοβούνταν τους Ρωμαίους με τόση οχλοβοή και αναστάτωση, μήπως τους κατηγορήσουν για επανάσταση.

Διαβάζουμε στα ευαγγέλια πως ο Ιησούς στη συνέχεια πήγε κατ' ευθείαν στο ναό και έδιωξε με το γνωστό τρόπο τους αργυραμοιβούς και τους εμπόρους, διακηρύττοντας πως ο οίκος του πατέρα του δεν θα έπρεπε να γίνεται οίκος εμπορίου και σπήλαιο ληστών. Εκείνο το βράδυ πήγε στη Βηθανία να διανυκτερεύσει( και την άλλη μέρα το πρωί επιστρέφοντας στην Ιερουσαλήμ είδε τη συκιά που δεν είχε σύκα και την καταράστηκε.

Όταν μπήκε στην πόλη πήγε κατ' ευθείαν στο ναό και άρχισε αμέσως πρωί πρωί να διδάσκει τον κόσμο που άρχισε να συγκεντρώνεται γύρω του. Για να φανταστούμε λίγο τη σκηνή, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας πώς ήταν διαρρυθμισμένος ο χώρος του ναού, που τώρα δεν ήταν, βέβαια, του Σολομώντα αλλά του Ζοροβάβελ, αφού είχε ανακαινιστεί μετά την επιστροφή από την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας, δηλαδή γύρω στο 530 με 520 π.Χ.

Ο χώρος έξω από το κυρίως οίκημα αποτελείτο από αυλές. Η μία αυλή, πλησιέστερη προς το ναό ήταν εκεί όπου συγκεντρώνονταν οι ιερείς, οι άντρες και οι γυναίκες Εβραίοι. Ήταν η εσωτερική αυλή. Υπήρχε όμως και η εξωτερική αυλή, πολύ μεγαλύτερη αυτή, όπου συγκεντρώνονταν όλοι οι υπόλοιποι εθνικοί προσκυνητές, κι εκεί διεξαγόταν το εμπόριο των αμνών για τις θυσίες και διεκπεραιώνονταν οι εργασίες των χρηματιστών της εποχής, δηλαδή των αργυραμοιβών. Απ' αυτή την αυλή απαγορευόταν επί ποινή θανάτου οι εθνικοί να περάσουν στις άλλες αυλές.

Σ' αυτή την εξωτερική αυλή των εθνών όπου συγκεντρώνονταν κι ο πολύς ο κόσμος, λέγεται ότι ο Ιησούς συνήθιζε να συγκεντρώνει το λαό και να τους διδάσκει. Εκεί, σ' εκείνη την αυλή ακούστηκαν οι πιο όμορφες διδασκαλίες του Κυρίου, που αναφέρονται στον Ιωάννη. Εκεί έγινε το θαύμα του εκ γενετής τυφλού, που νίφτηκε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ, η οποία βρισκόταν κοντά στην αυλή των ιερέων και χρησίμευε για τις πλύσεις και τους καθαρμούς των θυσιών. Σ' εκείνη την αυλή ήρθαν οι Έλληνες και ζητούσαν να πλησιάσουν τον Ιησού. Εκεί ο Χριστός έκανε τις μεγάλες διακηρύξεις του ότι αυτός ήταν το φως του κόσμου και άλλοτε πάλι διακήρυξε πως αυτός μπορούσε να δώσει το νερό το τρεχούμενο για όποιον διψούσε πραγματικά. Εκείνη την ημέρα δεν πρέπει να είχε αρχίσει για πολύ τη διδασκαλία του, όταν τον πλησίασαν οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι του λαού και τον ρώτησαν: "Με ποια εξουσία τα κάνεις όλα αυτά;"

Οι αρχιερείς ήταν θα λέγαμε σήμερα οι μόνιμοι πρωθιερείς του ναού. Ήταν μέλη προνομιούχων ιεροσολυμιτικών οικογενειών, από τις οποίες λαμβάνονταν οι αρχιερείς. (Στις Πράξεις 4,6 διαβάζουμε για τον Άννα, τον Καϊάφα, τον Ιωάννη, τον Αλέξανδρο και άλλους ότι ήσαν "γένους αρχιερατικού"). Γι' αυτήν την οικογένεια πρόκειται. Αυτές οι οικογένειες είχαν δύναμη και πλούτο.

Οι πρεσβύτεροι, που τους ξέρουμε σαν θεσμό από πολύ παλιά, από τον καιρό του Μωυσή, αλλάζουν ιστορικό ρόλο από εποχή σε εποχή. Στην εποχή του Χριστού οι πρεσβύτεροι ήσαν η λαϊκή θα λέγαμε αριστοκρατία, που μετείχε στο Μεγάλο Συνέδριο. Σ' αυτούς ανήκε κι ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας, που αργότερα ζήτησε και αποκαθήλωσε το σώμα του Ιησού. Όλοι αυτοί είχαν ιδιαίτερο κόμμα μέσα στο Συνέδριο, είχαν τους δικούς τους γραμματείς, οι οποίοι ήταν οι εκφραστές της ιδιαίτερης διδαχής του κόμματος.

Ήρθαν λοιπόν οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι και έλεγξαν τον Ιησού: με ποια εξουσία έκανε όλα αυτά τα έργα και ποιος του είχε δώσει την εξουσία αυτή. "Σαν να το παράκανες", του έλεγαν. "Μπαίνεις θριαμβευτικά μέσα στην Ιερουσαλήμ κι αναστατώνεις την πόλη, δέχεσαι τις επευφημίες του πλήθους, διώχνεις τους εμπόρους από το ναό κι αναποδογυρίζεις τα τραπέζια τους, διαδίδεις καινούριες διδασκαλίες για το σάββατο και για το νόμο, ποιος σου έδωσε την εξουσιοδότηση για όλα αυτά; Ποιον ρώτησες;"

Μέσα από τα αναγνώσματα που ήρθαν ενώπιόν μας, διαγράφονται τέσσερις διαστάσεις, αν θέλετε, της εξουσίας του Ιησού( κι αξίζει πιστεύω τον κόπο να σκύψουμε μέσα στο Λόγο του Θεού, να δούμε όσο μπορούμε λεπτομερέστερα όλο το μεγαλείο της εξουσίας του Κυρίου μας.

1. Η εξουσία του Ιησού αποστομώνει τους αντιπάλους του

(Μτ 21,23-27)

"Ούτε κι εγώ σας λέω με ποια εξουσία τα κάνω αυτά".

Η έννοια της εξουσίας πάντοτε γοήτευε τους ανθρώπους. Μια λαϊκή παροιμία λέει πως "το χρήμα πολλοί εμίσησαν, την δόξαν ουδείς". Αν κοιτάξουμε σήμερα γύρω μας, στα κόμματα, στις κοινότητες και στους δήμους, στη Βουλή, στα υπουργεία, πολύ λίγα γίνονται για τα χρήματα. Άλλωστε με τους όλο και αυστηρότερους ελέγχους που υπάρχουν, θέλουμε να πιστεύουμε πως τα οικονομικά σκάνδαλα έχουν τουλάχιστον περιοριστεί. Όλα, όμως, σίγουρα γίνονται για την εξουσία, για την καρέκλα, για την προβολή. Κι αυτό δεν μπορεί να το εμποδίσει κανείς.

Έτσι βλέπουμε τους δημόσιους λειτουργούς την επόμενη μέρα από την εκλογή τους να εξαφανίζονται και όλες οι υποσχέσεις τους να ξεχνιούνται. Τώρα πια έχουν πάρει την εξουσία! Κι ο Χριστός δεν δίστασε να πει πως οι άρχοντες του κόσμου και οι ισχυροί αυτής της γης κατακυριεύουν και καταδυναστεύουν τους λαούς της γης. Μ' άλλα λόγια ασκούν εξουσία πάνω τους και μάλιστα καταπιεστική. Δεν τους υπηρετούν.

Έτσι κι εδώ στην προκειμένη περίπτωση η αυξανόμενη αποδοχή και επίδραση του Ιησού μετά από τριάμισυ χρόνια δράσης ανάμεσα στο λαό, φαίνεται πως απείλησε την εξουσία του θρησκευτικού κατεστημένου του λαού εκείνη την εποχή. Μπορεί ο ισραηλιτικός λαός να ήταν κάτω από την κατοχή των Ρωμαίων και των Ηρωδών βασιλέων, που ήταν οι τοποτηρητές θα λέγαμε των Ρωμαίων στην περιοχή, αλλά θεματοφύλακες του θεοκρατικού χαρακτήρα της διακυβέρνησης του λαού ήταν οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροί του. Κι όλοι ετούτοι ένιωσαν να απειλείται η επιροή τους και συνεπώς η εξουσία τους πάνω στο λαό. Βρήκαν, λοιπόν, εδώ μπροστά σε όλους την ευκαιρία να προκαλέσουν τον Ιησού και να τον εξουθενώσουν με το ερώτημα αυτό που του έθεσαν. Και υπονοούσαν σαφώς ότι "αφού εμείς δεν σου έχουμε δώσει καμιά εξουσία, από πού αντλείς την εξουσία σου;" Βέβαια, την απάντηση την ήξεραν( γιατί πολύν καιρό πιο πριν ο Νικόδημος, που είχε πάει τη νύχτα στο Χριστό, του είχε ομολογήσει πως ήξεραν ότι είχε έρθει από το Θεό διδάσκαλος του Ισραήλ. Επομένως, μολονότι ήξεραν για την από Θεού εξουσία του, δεν ήθελαν να την αναγνωρίσουν, να την αποδεχτούν. Και γνωρίζοντάς το αυτό ο Ιησούς τους απάντησε με άλλη ερώτηση:

- Το βάπτισμα του Ιωάννη από πού προερχόταν: από το Θεό ή από τους ανθρώπους;

Εκείνοι μπροστά στον κίνδυνο να ομολογήσουν πως ήταν από το Θεό, αλλά μετά έπρεπε και να αιτιολογήσουν γιατί δεν βαφτίστηκαν ή από την άλλη μεριά να το αρνηθούν δημόσια, οπότε θα είχαν ν' αντιμετωπίσουν το λαό, που θεωρούσε τον Ιωάννη προφήτη, καμώθηκαν πως δεν ήξεραν.

Κι έτσι έδωσαν το δικαίωμα στον Ιησού να μην απαντήσει κι εκείνος. Είναι σαν να τους έλεγε ότι είναι ανάξιοι κι ανίκανοι πνευματικοί οδηγοί του έθνους τους, αν δεν ήταν σε θέση να διακρίνουν έναν προφήτη αν είναι ή όχι από το Θεό.

Όσες εναντιώσεις κι αν δέχτηκε ανά τους αιώνες το ευαγγέλιο και η μαρτυρία της Εκκλησίας από την απιστία, όλες είχαν να κάνουν όχι με την αναζήτηση της αλήθειας, αλλά με την αμφισβήτηση της εξουσίας του Ιησού. Είναι χαρακτηριστικό πως οι αρνητές δεν θέλουν ν' αναγνωρίσουν την αυθεντία του γραπτού Λόγου του Θεού και προβάλλουν βασικά το επιχείρημα ότι μπορεί να είναι ένα καλό ηθικοπλαστικό βιβλίο, ιστορικό, λογοτεχνικό, μνημειώδες, αλλά όχι θεόπνευστο. Γιατί αν αναγνωρίσουν ότι γράφτηκε με την έμπνευση του Θεού και έχει σήμερα ζωοποιά αποτελέσματα σε όποιον το διαβάζει και ζει μ' αυτό, τότε θα πρέπει να απαντήσουν γιατί αυτοί δεν το δέχτηκαν.

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της σύγχρονης άρνησης του Ιησού είναι πως αυτοί που προσπαθούν να αρνηθούν την ύπαρξη του Θεού και την αυθεντία του Λόγου του, προέρχονται στη μεγάλη πλειοψηφία τους από περιβάλλον κι από σπίτια όπου ήταν ζωντανή η πίστη στο Θεό και η μελέτη του Λόγου του. Όπως οι θρησκευτικοί άρχοντες των Ιουδαίων ήξεραν για την εξουσία του Ιησού, έτσι και οι άθεοι όλων των εποχών ξέρουν βαθιά μέσα τους ποιος είναι ο Ιησούς . Μόνο που δεν θέλουν ν' αναγνωρίσουν την εξουσία του.

Κι ένα τρίτο σημείο, ίσως το πιο τραγικό, είναι πως ο Ιησούς δεν θέλει να τους επιβάλει την εξουσία του. Επανειλημμένα είχε διακηρύξει πως μόνον αν κάποιος ήθελε ο ίδιος αυτοβούλως να τον ακολουθήσει, μπορούσε να πάει κοντά του. Δεν εξανάγκασε ποτέ κανέναν και δεν εξαναγκάζει και σήμερα κανέναν ο Χριστός.

Τι εντύπωση έχεις, φίλε μου, για τον Ιησού; Μήπως νομίζεις πως έρχεται να απειλήσει την εξουσία σου στον ίδιο σου τον εαυτό; Μήπως βλέπεις στο πρόσωπό του να απειλείται η αυτοτέλειά σου, η ελευθερία σκέψης σου ή η ελευθερία των κινήσεών σου; Μάθε πως ο Ιησούς δεν θέλει να σε καταπιέσει. Σε προσκαλεί μόνον αν εσύ νιώθεις βαρύ το φορτίο των αμαρτιών σου πάνω σου, και θέλει να σου το πάρει και να σου δώσει τον δικό του ελαφρό ζυγό.

Αλλά κι αν νομίζεις πως η δική σου εξουσία της σάρκας και του κοσμικού φρονήματος είναι καλύτερη από κείνην του Ιησού, δεν έχεις παρά να κοιτάξεις γύρω σου πού οδήγησε τον άνθρωπο η εμπιστοσύνη στον ίδιο του τον εαυτό, που δεν ξέρει ότι είναι δούλος στην αμαρτία και στο διάβολο. Από την εποχή της Εδέμ ή του φονικού του Κάιν εναντίον του Άβελ, του μίσους της ανθρωπότητας, των πολέμων και της δυστυχίας μέχρι τις μέρες μας που είναι μέρες άφθαστου τεχνολογικού πολιτισμού, ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία είναι στρωμένη με τα ερείπια της ανθρώπινης αποτυχίας και της άρνησης των ανθρώπων ν' αναγνωρίσουν την απόλυτη κυριαρχία του Θεού. Αλήθεια, η απιστία έμεινε πάντοτε χωρίς επιχειρήματα μπροστά στον Ιησού, ακριβώς γιατί η εξουσία του Ιησού αποστομώνει τους εναντίους. Και μπροστά στα συντρίμμια της αποτυχίας της λέει ο Παύλος, "θα κλείσει κάθε στόμα και θ' αποδειχτεί ότι όλη η ανθρωπότητα είναι υπόδικη μπροστά στο Θεό (Ρωμ 3,19 --Νέα Μετάφραση της Βίβλου).

Συνεχίζεται

Περιεχόμενα

 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

του καθ. Σωτ. Δ. Μπούκη

Συνέχεια από το προηγούμενο

 

Β΄ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΜΑΝΑΤΖΕΡ

(Οι λειτουργίες του μάνατζμεντ)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όπως είδαμε στο προηγούμενο άρθρο, όλοι οι μάνατζερ, άσχετα από το ιεραρχικό επίπεδο της θέσεώς τους, ή τον τομέα απασχολήσεώς τους, ασχολούνται με όλες τις λειτουργίες του μάνατζμεντ, που είναι: ο σχεδιασμός-προγραμμα-τισμός, η οργάνωση, η στελέχωση, η κατεύθυνση και ο έλεγχος. Δηλαδή, σ' αυτή την εργασία ακολουθούμε τη λειτουργική ανάλυση του περιεχομένου του μάνατζμεντ. Βέβαια, υπάρχουν και άλλοι τρόποι που μπορεί να αναλυθεί το μάνατζμεντ. Η λειτουργική, όμως, ανάλυση είναι πιο δημοφιλής, γιατί είναι ευκολονόητη, αρκετά αναλυτική και ενημερωτική, ως πρώτη προσέγγιση.

Πολύ συνοπτικά, το περιεχόμενο των παραπάνω λειτουργιών του μάνατζμεντ είναι:

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Δεν υπερβάλλει κανείς τονίζοντας τη σημασία της λειτουργίας του σχεδιασμού-προγραμματισμού για το αποτελεσματικό μάνατζμεντ οποιασδήποτε συλλογικής προσπάθειας. Ο σχεδιασμός-προγραμ-ματισμός αποτελεί τη βάση όλων των άλλων λειτουργιών του μάνατζμεντ.

Αυτή η λειτουργία δίνει απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα όπως τί πρέπει να γίνει, πώς πρέπει να γίνει, πότε πρέπει να γίνει και από ποιόν πρέπει να γίνει ό,τι πρέπει να γίνει. Δηλαδή, αυτή η λειτουργία είναι κατά βάση εγκεφαλική εργασία. Μ' αυτήν καθορίζονται οι στόχοι της συλλογικής προσπάθειας και οι τρόποι με τους οποίους αυτοί θα πραγματοποιηθούν. Ακόμη, κανένας μάνατζερ δεν μπορεί να εκτελέσει σωστά τα καθήκοντά του, χωρίς να μπορεί να προβλέψει με κάποιο τρόπο το μέλλον, για να μπορεί ορθολογικά να αποφασίσει προκαταβολικά ποιός είναι ο καλλίτερος τρόπος αντιμετωπίσεώς του.

Άρα, ένα άλλο χαρακτηριστικό του σχεδιασμού-προγραμματισμού είναι ότι αυτός αφορά στο μέλλον. Οι μάνατζερ με ορθολογικό τρόπο προσπαθούν να προβλέψουν τις ευκαιρίες και τα εμπόδια, που θα αντιμετωπίσουν στις μελλοντικές προσπάθειές τους, ώστε να τα αντιμετωπίσουν ορθολογικά.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι ο σχεδιασμός-προγραμματισμός είναι μια συνεχής λειτουργία, χωρίς τέλος. Δηλαδή, δεν είναι μία δραστηριότητα που γίνεται μία φορά, και με αυτήν τελειώνει η υπόθεση. Εφόσον τα σχέδια-προγράμματα κάποιας δραστηριότητας αποβλέπουν στο να επηρεάσουν το μέλλον, οι μάνατζερ πρέπει συνεχώς να παρακολουθούν τις συνθήκες που αλλάζουν και, μέσω συνεχών αναθεωρήσεων-προσαρμογών του σχεδιασμού-προγραμματισμού τους, να αποφεύγουν τα εμπόδια που παρεμποδίζουν την πραγματοποίηση των στόχων τους, και να αξιοποιούν τις παρουσιαζόμενες νέες ευκαιρίες.

Η σημασία της υπάρξεως σαφούς οργανωτικής αποστολής

Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό για έναν οργανισμό (οργάνωση, ίδρυμα, επιχείρηση κ.λπ.) από το να έχει με σαφήνεια καθορισμένη την αποστολή του. Δηλαδή, να είναι σαφές το ποιοί είμαστε, γιατί υπάρχουμε. Αυτό είναι απαραίτητο. Μέχρι να απαντηθεί με σαφήνεια αυτό το ερώτημα, δεν υπάρχει η βάση για το έργο που πρέπει να εκτελεστεί, δεν μπορεί να υπάρξει παρακίνηση στα μέλη για την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου που πρέπει να διεξαχθεί, ούτε υπάρχει ο απαραίτητος στόχος στον οποίο πρέπει να εστιάζουν την προσοχή τους τα μέλη της οργανώσεως. Υπενθυμίζεται ότι, οι οργανώσεις δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Υπάρχουν μόνο για την πραγματοποίηση κάποιων στόχων. Δηλαδή, οι οργανώσεις είναι τα εργαλεία για την πραγματοποίηση κάποιων σκοπών.

Η σημασία της υπάρξεως συγκεκριμένων στόχων

Οι αντικειμενικοί στόχοι είναι η κατάληξη (δηλ. το τέρμα) των διαφόρων προγραμμάτων που σχεδιάζει-προγραμματίζει να πετύχει το μάνατζμεντ. Αυτό σημαίνει ότι, οποιαδήποτε προσπάθεια αναλαμβάνουν οι μάνατζερ, πρέπει να έχει και το συγκεκριμένο στόχο της. Αν θέλουμε κάποια οργάνωση να λειτουργήσει αποτελεσματικά, τίποτε δεν πρέπει να γίνεται στα πλαίσιά της χωρίς πρόγραμμα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ύπαρξη σαφώς καθοριζόμενων στόχων, αυξάνει τις πιθανότητες πραγματοποιήσεώς τους, γιατί οι στόχοι εστιάζουν την προσοχή και συντονίζουν / ενοποιούν τις ενέργειες όλων των μερών προς αυτούς, και ακόμη γιατί επιτρέπει και την άσκηση του συστηματικού ελέγχου, ώστε περιοδικά να επιβεβαιώνεται ότι οι στόχοι πραγματοποιούνται όπως έχει προγραμματιστεί. Όπως υπογραμμίζει ο Πήτερ Ντράκερ (ένας από τους Γκουρού στο χώρο του μάνατζμεντ), αν κάποιο πλοίο δεν έχει συγκεκριμένο λιμάνι προορισμού, κάθε λιμάνι που προσεγγίζει το πλοίο γίνεται το λιμάνι προορισμού του. Δηλαδή, εκεί όπου δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι, κανείς δεν αποτυγχάνει. Ίσως αυτός να είναι ένας πολύ βασικός λόγος, που μερικοί αποφεύγουν την καθιέρωση συγκεκριμένων στόχων !

Οι αντικειμενικοί στόχοι επιτυγχάνονται πιο αποτελεσματικά όταν είναι συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι, είναι συνοπτικά διατυπωμένοι, η πραγματοποίησή τους αποτελεί κάποιο είδος προκλήσεως γι' αυτούς που καλούνται να τους πραγματοποιήσουν, στηρίζονται σε σαφείς, κατανοητές και αποδεκτές παραδοχές (θέσεις), συσχετίζονται μεταξύ τους με τον παράγοντα "χρόνος", και η διαδικασία της τοποθετήσεώς τους είναι συλλογική, συμμετέχουν όλα τα επίπεδα.

Η ύπαρξη σαφών στόχων:

Δείχνει / χαράσσει την κατεύθυνση της συλλογικής προσπάθειας

Ορίζει τα πλαίσια της δραστηριότητας (δεν κάνει ο καθένας ό,τι θέλει)

Ενεργοποιεί / παρακινεί τους συμμετέχοντες στην προσπάθεια

Επιτρέπει την αξιολόγηση των πραγματοποιούμενων αποτελεσμάτων, και

Αποτελεί τη βάση για την άσκηση του ελέγχου.

Σημειώνεται ότι, μέχρις ότου διατεθούν μέσα και πόροι της οργανώσεως για την πραγματοποίηση των στόχων που καθιερώνει ο σχεδιασμός-προγραμματισμός της, αυτός αποτελεί μία θεωρητική άσκηση, χωρίς ιδιαίτερη σημασία.

Βέβαια, η καθιέρωση στόχων πρέπει να ακολουθείται από τη σύνταξη και εφαρμογή προϋπολογισμών, εργαλείων του προγραμματισμού, με τα οποία παρακολουθείται και διευκολύνεται η πραγματοποίηση των καθοριζόμενων στόχων. Ο προϋπολογισμός κάποιας οργανώσεως αποτελεί τον καθρέφτη της. Αναλυτικότερα για αυτό το πολύ σημαντικό θέμα, παρακάτω.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Η αδυναμία οποιουδήποτε προισταμένου-μάνατζερ να επιβλέπει ένα μεγάλο αριθμό υφισταμένων, φέρνει επιτακτικά στο προσκήνιο την αναγκαιότητα για ορθολογική οργάνωση.1 Με τη λειτουργία της οργανώσεως, το μάνατζμεντ μεθοδεύει την οργανωτική διάρθρωση της συλλογικής προσπάθειας. Μέσω αυτής γίνεται ο καταμερισμός του έργου, καθορίζονται οι ρόλοι των μελών και των τμημάτων του οργανισμού, καθιερώνονται οι ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ των μελών και μεταξύ των τμημάτων, συνδέονται τα οργανωτικά μέρη-τμήματα σε ένα ενιαίο οργανικό σύνολο, κατανέμεται η εξουσία για τη λήψη των αποφάσεων και, έτσι, μεθοδεύεται ο συντονισμός της συλλογικής δραστηριότητας, που αποτελεί την πεμπτουσία αυτής της λειτουργίας. Τέλος, με τη σωστή οργάνωση δημιουργείται το πλαίσιο, εντός του οποίου διευκολύνεται η λήψη των αποφάσεων, η επικοινωνία, και η άσκηση της ηγεσίας και του ελέγχου.

Όταν στην οργάνωση προστίθενται ιεραρχικά επίπεδα, ομιλούμε περί "καθέτου επεκτάσεως", όταν γίνεται διαφοροποίηση στο εκτελούμενο έργο, ομιλούμε περί "οριζοντίου αναπτύξεως".

Βασικές οργανωτικές έννοιες

Μερικές βασικές οργανωτικές έννοιες, που είναι απαραίτητο να διευκρινιστούν για την πληρέστερη κατανόηση της οργανωτικής λειτουργίας, είναι: η ευθύνη-υπευθυνότητα, που σηματοδοτεί την προσωπική υποχρέωση του κατόχου κάποιας θέσεως να κάνει κάτι, η εξουσία, που προσδιορίζει το νομικό δικαίωμα που δίνεται από το μάνατζμεντ στους κατόχους των διαφόρων θέσεων της οργανώσεως για τη λήψη αποφάσεων και η λογοδοσία, που καθιερώνει την υποχρέωση εκείνου που έχει συγκεκριμένη ευθύνη και εξουσία να λογοδοτεί προς τον προϊστάμενο του για ό,τι επέτυχε με αυτά. Όλοι, στα πλαίσια κάποιας οργανωτικής δραστηριότητας, πρέπει να λογοδοτούν στους ιεραρχικά ανώτερούς τους για τα όποια αποτελέσματα πετυχαίνουν. Όριο εποπτείας, που αναφέρεται στον αριθμό των άμεσα υφισταμένων που επιβλέπει ένας μάνατζερ. Όταν ο αριθμός των υφισταμένων είναι μικρός, η οργάνωση γίνεται "υψηλή", έχει περισσότερα ιεραρχικά επίπεδα. Όταν ο αριθμός των υφισταμένων είναι μεγάλος, η οργάνωση γίνεται "πλατειά", έχει λιγότερα ιεραρχικά προβλήματα, Και οι δύο αυτές καταστάσεις έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Συγκεντρωτισμός- αποκεντρωτισμός: O βαθμός στον οποίο οι μάνατζερ κάποιας οργανώσεως παραχωρούν στους υφισταμένους τους το δικαίωμα να παίρνουν αποφάσεις, χωρίς την άμεση παρέμβαση των μάνατζερ. Εκεί που οι αποφάσεις λαμβάνονται κοντά στην κεφαλή της ιεραρχικής πυραμίδας, το στυλ του μάντζμεντ είναι συγκεντρωτικό. Στην αντίθετη περίπτωση, το στυλ του μάνατζμεντ είναι αποκεντρωτικό. Στην πράξη, συνήθως, εφαρμόζεται κάποιο μεικτό σύστημα.

Η οργάνωση διακρίνεται σε τυπική και άτυπη. Η τυπική οργάνωση παρουσιάζει τους ρόλους που καθορίζει το μάνατζμεντ, και αποτυπώνεται στο οργανόγραμμα της οργανώσεως. Αυτές οι σχέσεις είναι σχετικά μόνιμες, και εμφανίζονται στο οργανόγραμμα. Η άτυπη οργάνωση αποτελεί ένα πολύπλοκο δίκτυο αυθόρμητων διαπροσωπικών σχέσεων, που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της τυπικής οργανώσεως, και μπορεί συνεχώς να αλλάζουν. Η άτυπη οργάνωση δεν εμφανίζεται στο οργανόγραμμα της οργανώσεως, έχει όμως σημαντική επίπτωση στη ζωή της οργανώσεως.

Τα πλεονεκτήματα της σωστής οργανώσεως είναι:

Ο ορθολογικός καταμερισμός του προς εκτέλεση έργου

Η αποφυγή παραλείψεως καλύψεως σημαντικών δραστηριοτήτων

Η μεθόδευση της εξειδικεύσεως

Ο καταμερισμός ευθύνης και εξουσίας (μεθόδευση της ιεραρχίας)

Η διευκόλυνση της επικοινωνίας και της ασκήσεως της ηγεσίας

Η διευκόλυνση της λήψεως των αποφάσεων

Η διευκόλυνση της ασκήσεως του ελέγχου

Η μεθόδευση της συντονισμένης δραστηριότητας, και

Γενικά, με την οργνάνωση δημιουργείται ένα σύστημα, μέσω του οποίου πετυχαίνεται "συνέργεια", το φαινόμενο όπου το όλο γίνεται μεγαλύτερο του αθροίσματος των μερών του (μία σημαντική ιδιότητα των συστημάτων).

ΣΤΕΛΕΧΩΣΗ

Αυτή η λειτουργία αποβλέπει στη συνεχή επάνδρωση της οργανωτικής δομής με τα κατάλληλα στελέχη (τους μάνατζερ) για την πραγματοποίηση των οργανωτικών στόχων. Είναι προφανές ότι από τη σωστή στελέχωση κάποιας οργανώσεως εξαρτάται η αποδοτικότητά της.

Μια πληρέστερη ανάλυση του αντικειμένου "Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων" (παλαιότερα, Διοίκηση Προσωπικού), που αποτελεί μία πολλή σημαντική λειτουργία κάθε οργανώσεως, θα γίνει στο τρίτο και τελευταίο μέρος αυτής της εργασίας.

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Οι λειτουργίες του σχεδιασμού- προγραμματισμού και της οργανώσεως, από μόνες τους, δεν παράγουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Χρειάζεται το μάνατζμεντ του ανθρώπινου δυναμικού της οργανώσεως, που θέτει σε κίνηση όλες τις λειτουργικές της δραστηριότητες και καθιστά παραγωγικά τα διατιθέμενα παραγωγικά της μέσα.

Η λειτουργία της κατευθύνσεως, πρέπει να θεωρείται ως η καρδιά του μάνατζμεντ. Αυτή περιλαμβάνει την ευθύνη των μάνατζερ για την ανάπτυξη σωστών διαπροσωπικών σχέσεων με τους ανθρώπους τους, οι οποίες τους οδηγούν στο να κατανοήσουν τους στόχους της οργανώσεως και να θελήσουν, ενσυνείδητα και σύμφωνα με τις δυνατότητές τους, να συνεισφέρουν προς την κατεύθυνση της πραγματοποιήσεώς τους.

Λόγω της μεγάλης εκτάσεως, που μπορεί να λάβει η κάλυψη των επιμέρους θεμάτων* αυτής της λειτουργίας του μάνατζμεντ - κάτι που δεν επιτρέπει ο περιορισμένος χώρος του περιοδικού - παρακάτω, θα περιοριστούμε στην εν είδει διευρυμένου ορισμού παρουσίαση αυτών των θεμάτων.

Βασικά θέματα της λειτουργίας της κατευθύνσεως

Ηγεσία: Είναι η διαδικασία της προσπάθειας που καταβάλλεται για τον επηρεασμό της συμπεριφοράς των υφισταμένων των μάνατζερ, προς την κατεύθυνση των στόχων της συλλογικής προσπάθειας. Δηλαδή, η ηγεσία αποβλέπει στην παρακίνηση των υφισταμένων του μάνατζερ στο να ενεργήσουν σύμφωνα με τις προδιαγραφές του οργανωτικού τους ρόλου, σύμφωνα με τις δυνατότητές τους, στα πλαίσια της στρατηγικής, της πολιτικής και των κεθιερωμένων διαδικασιών της οργανώσεως, για την πραγματοποίηση των στόχων της.

Υπάρχουν διάφορα στύλ ηγεσίας, όπως είναι το αυταρχικό (κυριαρχεί ο ηγέτης), το συμβουλευτικό (ο ηγέτης, πριν λάβει τις αποφάσεις του, συζητά/συμβουλεύεται τους ανθρώπους του) , και το συμμετοχικό (ο ηγέτης και τα μέλη της ομάδας, συλλογικά, και εντός των πλαισίων της υφιστάμενης στρατηγικής, πολιτικής, και των οργανωτικών κανονισμών, λαμβάνουν τις αποφάσεις.

Επικοινωνία: Είναι η αποτελεσματική ανταλλαγή και κατανόηση μηνυμάτων- πληροφοριών μεταξύ ατόμων-μελών της οργανώσεως, για την πραγματοποίηση των στόχων της. Η επικοινωνία αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους πονοκέφαλους των μάνατζερ. Ακόμη, ένα από τα βασικότερα μελήματα των μάνατζερ είναι η καθιέρωση ενός αποτελεσματικού συστήματος επικοινωνίας μεταξύ των τμημάτων της οργανώσεως.

Οι μάνατζερ διαθέτουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους για επικοινωνία.

Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι απαραίτητη για όλες τις λειτουργίες του μάνατζμεντ, και για τη λήψη των αποφάσεων. Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι διπλής κατευθύνσεως. Η επικοινωνία διακρίνεται σε τυπική και άτυπη.

Παρακίνηση: Είναι φανερό ότι οι άνθρωποι διαφέρουν σε αποδοτικότητα. Ένας τρόπος ερμηνείας αυτού του φαινομένου είναι η διαφορά στις ικανότητες και τις δεξιοτεχνίες τους. Άλλος, πολύ σημαντικός παράγοντας, που εξηγεί αυτή τη διαφορά, είναι η παρακίνησή τους. Δηλαδή, ο βαθμός στον οποίο τα άτομα είναι διατεθειμένα να κετευθύνουν θεληματικά τις προσπάθειες και ικανότητές τους προς την κατεύθυνση των στόχων της οργανώσεως.

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για την παρακίνηση. Μία από τις πιο δημοφιλείς θεωρίες, είναι αυτή της Mάζλοου, που εξηγεί την παρακίνηση με βαση τις ανάγκες που επιδιώκει να ικανοποιήσει το άτομο. Κατ' αυτήν, οι ανάγκες των ανθρώπων είναι ιεραρχημένες κατά τη σημασία τους. Ως τέτοιες ανάγκες θεωρούνται οι φυσιολογικές ανάγκες, οι ανάγκες της ασφάλειας / σιγουριάς, οι κοινωνικές ανάγκες, οι ανάγκες του εγώ, και οι ανάγκες της αυτοπραγματώσεως. Αυτή η θεωρία υποστηρίζει ότι η ύπαρξη μη-ικανοποιημένων αναγκών αποτελεί το κίνητρο, που ενεργοποιεί και διατηρεί την προσπάθεια των ανθρώπων. Σήμερα, οι ανάγκες που ελάχιστα ικανοποιούνται στο χώρο των οργανώσεων είναι οι ανάγκες της αυτοπραγματώσεως.

Το οργανωτικό κλίμα, που επιτρέπει την ικανοποίηση των αναγκών των μελών της οργανώσεως, το μεθοδεύει με τις ενέργειες του το μάνατζμεντ.

Εισαγωγή αλλαγών: Οι μάνατζερ είναι φορείς αλλαγής στα τμήματα της οργανώσεως επί των οποίων προϊστανται αλλά και ολόκληρης της οργανώσεως. Οι αλλαγές που εισάγουν οι μάνατζερ στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη επίτευξη των στόχων της οργανώσεως, και στην εισαγωγή καινοτομιών που οδηγούν στην απόκτηση ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων για την οργάνωση.

Οι αλλαγές είτε εισάγονται από το μάνατζμεντ, ή επιβάλλονται από παράγοντες του περιβάλλοντος. Στην πρώτη περίπτωση οι αλλαγές είναι προγραμματισμένες.

Συνήθως, οι αλλαγές που εισάγονται, προκαλούν τις αντιδράσεις των ατόμων-μελών της οργανώσεως, κάτι που αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα του μάνατζμεντ.

Συγκρούσεις-προστριβές: Σ' όλες τις οργανώσεις συμβαίνουν γεγονότα, που παρεμποδίζουν την ομαλή λειτουργία τους. Τέτοια γεγονότα μπορεί να είναι οι συγκρούσεις-προστριβές μεταξύ ατόμων ή τμημάτων της οργανώσεως, τα οποία έχουν διαφορετικές απόψεις για οργανωσιακά θέματα, αλληλεξαρτώνται, χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα και αντιλαμβάνονται ότι οι επιδιώξεις τους βρίσκονται σε αντίθεση -ότι και τα δύο μέρη δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους ταυτόχρονα.

Έτσι, οι μάνατζερ πρέπει να είναι σε θέση να κατανοούν τα αίτια και τη φύση των προστριβών-συγκρούσεων, ώστε να τις χειρίζονται αποτελεσματικά. Όταν αυτό συμβαίνει, και από τις συγκρούσεις-προστριβές μπορεί να προέλθουν θετικά αποτελέσματα για την οργάνωση. Π.χ., οι διαφωνίες γύρω από ιδέες ή τον τρόπο χειρισμού κάποιου θέματος μπορεί να οδηγήσουν σε καλλίτερη λύση κάποιου προβλήματος. Ο προσωπικές, όμως, προστριβές δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των οργανώσεων.

ΈΛΕΓΧΟΣ

Ο έλεγχος είναι η τελευταία λειτουργία του μάνατζμεντ. Με αυτήν επιδιώκεται όπως οι ενέργειες, και οι λαμβανόμενες αποφάσεις, παραμένουν στα πλαίσια του υφιστάμενου σχεδιασμού-προγραμματισμού. Αυτό σημαίνει ότι, όπου καθιερώνονται στόχοι, επιβάλλεται η ύπαρξη ελέγχου. Για την άσκηση του ελέγχου επιβάλλεται η ύπαρξη προτύπων αποδόσεως, ώστε να γίνεται η σύγκριση των πραγματοποιούμενων αποτελεσμάτων με τα πρότυπα, και να αναλαμβάνονται οι απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες, όταν εμφανίζονται αποκλίσεις από αυτά. Είναι προφανές ότι, αν δεν υπάρχει σχεδιασμός-προγραμματισμός (στόχος), ο έλεγχος είναι περιττός. Οι δύο αυτές λειτουργίες του μάνατζμεντ θεωρούνται ως τα "σιαμαία" του μάνατζμεντ. Ότι, δηλαδή, η μία λειτουργία χωρίς την άλλη, δεν μπορεί να υπάρχει.

Προϋπολογισμοί και έλεγχος:

Οι προϋπολογισμοί αποτελούν την πλέον διαδεδομένη μορφή ελέγχου των δραστηριοτήτων κάποιας οργανώσεως. Ο λόγος του Θεού μας προτρέπει να κάνουμε προυπολογισμό, πριν αρχίσουμε κάποιο έργο, ώστε να μπορέσουμε να το φέρουμε σε πέρας (Λουκ. 14:30).

Προϋπολογισμός είναι μία λογιστική κατάσταση, που περιλαμβάνει την μεταγραφή των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων (αυτά που καθορίζει ο σχεδιασμός-προγραμματισμός) σε έσοδα-έξοδα. Δηλαδή, με τον προυπολογισμό και με τη μορφή εσόδων-εξόδων, δραχμοποιούνται τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και καθορίζεται το "τί πρέπει να διαθέσουμε για να πετύχουμε τους στόχους μας".

Ο καθρέφτης του σχεδιασμού-προγραμ-ματισμού κάποιας οργανώσεως, είναι ο προϋπολογισμός* της. Αυτό γιατί τα διάφορα κονδύλια που εγγράφονται στον προϋπολογισμό, δείχνουν το τί το μάνατζμεντ του οργανισμού θεωρεί ως πράγματι σημαντικό, αφού, άσχετα από τη ρητορική που πολλές φορές χρησιμοποιείται, σημασία έχει το πώς διατίθενται τα χρήματα της οργανώσεως. Π.χ., όταν διαλαλείται ότι το ιεραποστολικό έργο αποτελεί πολύ σημαντικό έργο, ενώ στην πράξη τα διατιθέμενα κονδύλια γι' αυτόν τον σκοπό είναι μηδαμινά, αυτό τί δείχνει; Δείχνει ότι αυτή η δραστηριότητα δεν είναι σημαντική, γι' αυτό δεν διατίθενται πόροι της οργανώσεως για αυτήν. Οι προυπολογιζόμενες δαπάνες μετράνε περισσότερο από τα λόγια !

Κανείς δεν πρέπει να αμφισβητεί την χρησιμότητα του ελέγχου. Αυτό γιατί σπάνια συμβαίνει αυτά που προγραμματίζονται να εξελίσσονται κατά το πρόγραμμα. Έτσι, τα διάφορα προγράμματα πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά, ώστε έγκαιρα να εντοπίζονται οι εμφανιζόμενες αποκλίσεις από τους συγκεκριμένους στόχους, και να αναλαμβάνονται οι απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες, ώστε να εξασφαλίζεται η πραγματοποίηση των προγραμματισμένων αποτελεσμάτων.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός, στο στάδιο της καταστρώσεώς του είναι όργανο προγραμματισμού, ενώ όταν παρακολουθείται η σωστή εκτέλεση του προγράμματος μέσω αυτού, γίνεται όργανο ασκήσεως ελέγχου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παραπάνω σειρά παρουσιάσεως των λειτουργιών του μάνατζμεντ δηλώνει τη λογική σειρά αυτών των λειτουργιών. Στην πράξη όμως, ανάλογα με τη συγκεκριμένη κατάσταση και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάποια οργάνωση, οι μάνατζερ μπορεί να εστιάζουν περισσότερο την προσοχή τους σε κάποια συγκεκριμένη λειτουργία του μάνατζμεντ, και εκτός της παραπάνω σειράς. Δηλαδή στη δράση επάνω, η θεωρητική άποψη περνάει σε δεύτερη μοίρα. Ακόμη, σε κάποια στιγμή της ζωής της οργανώσεως, ιδιαίτερη έμφαση μπορεί να δίνεται στον σχεδιασμό-προγραμματισμό, ενώ σε κάποια άλλη στην οργανωτική διάρθρωση κ.ο.κ. Γεγονός όμως παραμένει ότι όλες αυτές οι λειτουργίες αποτελούν την κύρια ευθύνη κάθε μάνατζερ.

Συνεχίζεται

Υποσημειώσεις

Σ' αυτή την εργασία, ο όρος "οργάνωση" χρησιμοποιείται με διττή σημασία: "οργάνωση" ως μονάδα, νομική οντότητα, και "οργάνωση" ως μία από τις λειτουργίες του μάνατζμεντ.

Αυτά τα θέματα, ως και άλλα που αναπτύχθηκαν σ' αυτήν την εργασία, εξ'ανάγκης πολύ περιληπτικά, προσφέρονται ιδιαίτερα για ανάπτυξη στα πλαίσια εξειδικευμένων σεμιναρίων σε συνέδρια ή σε προγράμματα νεολαίας κ.λπ.

Υπάρχουν διάφορα είδη/μορφές προϋπολογισμού: ο ταμειακός προϋπολογισμός (εκφράζει τις προβλέψεις για ταμειακές εισροές-εκροές κάποιας περιόδου). ο προϋπολογισμός επενδύσεων (ορίζει τις σχεδιαζόμενες κεφαλαιουχικές επενδύσεις, και από που θα προέλθουν τα σχετικά κεφάλαια). προϋπολογισμοί πρώτων υλών, χρόνου κ.λπ.

-------------------------------------------

Ο κύριος Σωτ. Μπούκης είναι καθηγητής Μάνατζμεντ στο Deree College.

Περιεχόμενα

 

ΓΙΑΤΙ ΑΜΑΡΤΑΝΟΥΜΕ

του αιδ. Παν. Κανταρτζή

Συνέχεια από το προηγούμενο

Γιατί αμαρτάνουμε;Τι είναι αυτό που μας παρασύρει μας σπρώχνει, μας ρίχνει στην αμαρτία; Στην ερώτηση αυτή θα επιχειρήσουμε να δώσουμε κάποια απάντηση με τη βοήθεια του προφήτη Ιεζεκιήλ. Θα δούμε μια άσχημη και πραγματικά οδυνηρή αμαρτία του λαού Ισραήλ. Θα προσπαθήσουμε να δούμε την ανατομία της εξετάζοντας τι έκανε ο Ισραήλ, τι τον ξεγέλασε ώστε να φτάσει να λατρεύει είδωλα μέσα στον ίδιο τον ναό του Κυρίου.

Γιατί αμαρτάνουμε; Θα δούμε τέσσερα ψέματα, τέσσερεις ψευδαισθήσεις που συχνά έχουμε και μας οδηγούν στην πράξη της αμαρτίας, με οδηγό - ανατόμο τον προφήτη Ιεζεκιήλ.

Ας ξεκινήσουμε με την πρώτη. Ο πρώτος λόγος για τον οποίο συχνά αμαρτάνουμε είναι η ψευδαίσθηση των απολαβών. Είναι το ψέμα που συχνά πιστεύουμε ότι στο τέλος της αμαρτίας βρίσκεται κάτι που είναι πάρα πολύ επιθυμητό για μας. Ότι πίσω από κάθε αμαρτία υπάρχει κάτι το καλό για μας. Κάτι το τερπνό, κάτι το όμορφο, κάτι που πραγματικά το λαχταρούμε. Η ψευδαίσθηση των απολαβών. Γιατί το λέμε αυτό; Σας θυμίζω τι είδε ο Ιεζεκιήλ όταν μπήκε μέσα στο τείχος του ναού και αντίκρυσε τους εβδομήντα πρεσβυτέρους του Ισραήλ μέσα σ' ένα δωμάτιο. Προσέξτε πώς είναι διακοσμημένο αυτό το δωμάτιο. Διαβάζουμε πως υπήρχαν ζωγραφιές γύρω-γύρω από ερπετά και άλλα βδελυκτά ζώα. Υπήρχε λοιπόν μια τοιχογραφία από διάφορα ζώα, από είδωλα, που είχαν τη μορφή ζώων. Αυτή η απεικόνιση, θυμίζει πάρα πολύ Αιγυπτιακή ειδωλολατρία. Οι διάφοροι λαοί της Ανατολής αλλά και του κόσμου της αρχαιότητας που πίστευαν στα είδωλα, είχαν και διάφορα γούστα σχετικά με το πώς μοιάζαν αυτές οι θεότητες. Οι Αιγύπτιοι ήταν φημισμένοι για τις ζωομορφικές θεότητες. Δηλαδή, τους θεούς τους τους φανταζόντουσαν να μοιάζουν με ορισμένα ζώα, γι' αυτό είχαν μορφές ζώων. Ο Άνουβις για παράδειγμα, ένας γνωστός θεός των Αιγυπτίων, είχε κεφάλι τσακαλιού και σώμα ανθρώπινο και ήταν η θεότητα που ζύγιζε τις ψυχές των νεκρών, για να αποφασιστεί πού θα περάσουν την αιωνιότητα. Ειδωλολατρίες που περιλαμβάνουν ζώα ήταν πάρα πολύ κοινές στους Αιγυπτίους. Μ' άλλα λόγια θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που βλέπει ο Ιεζεκιήλ μπαίνοντας μέσα στον ναό, είναι ηγέτες του λαού του να θυμιατίζουν, να λατρεύουν Αιγυπτιακά είδωλα.

Τι το σημαντικό υπάρχει σ' αυτή την παρατήρηση;

Θα ήθελα να σας θυμίσω λιγάκι την δυσχερή κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο λαός Ισραήλ τη στιγμή που βλέπει και γράφει αυτά τα πράγματα ο Ιεζεκιήλ. Τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά για τον Ισραήλ. Η Βαβυλών, η υπερδύναμη είναι έτοιμη να εισβάλει. Έχει ήδη πάρει αρκετούς αιχμαλώτους. Ο ίδιος ο Ιεζεκιήλ,είναι αιχμάλωτος των Βαβυλωνίων. Τα πράγματα λοιπόν δεν πάνε καθόλου καλά για τον Ισραήλ και ο Ισραήλ απεγνωσμένος ψάχνει να βρει κάπου να στηριχθεί. Και πιστεύει πως αυτό το κάτι στο οποίο μπορεί να στηριχθεί, - ο Ισραήλ που έχει τόσες και τόσες εμπειρίες, - νομίζει λοιπόν και πιστεύει ότι αυτό το κάτι που θα τον προστατεύσει εναντίον των Βαβυλωνίων, είναι η Αίγυπτος. Ξανά και ξανά στα προφητικά βιβλία διαβάζουμε ότι η Αίγυπτος είναι το σύμβολο της ελπίδας, της προσδοκίας των Ισραηλιτών και ότι από κει θα ρθεί η λύση. Προσέξτε λοιπόν τι κάνουν οι ηγέτες του Ισραήλ. Παραβαίνουν την εντολή του Θεού, λατρεύουν τα είδωλα των Αιγυπτίων, προσπαθώντας μ' αυτό τον τρόπο να κερδίσουν την εύνοια αυτής της υπερδύναμης. Λατρεύουν τους Αιγυπτιακούς θεούς προσβλέποντας στη βοήθεια και τη συμπαράσταση που θα λάβουν από τους Αιγύπτιους. Συχνά γινόταν αυτό. 'Ενας από τους τρόπους με τον οποίο επικύρωναν την εποχή εκείνη μια διπλωματική συνθήκη ήταν να παίρνουν τα είδωλα της μιας χώρας και να τα βάζουν στο ναό της άλλης χώρας. Αυτό κάνει ο λαός Ισραήλ.Παίρνει τα είδωλα της Αιγύπτου και τα βάζει μέσα στο ναό, και μ'αυτό τον τρόπο πιστεύει πως καλύπτεται, προστατεύεται. Μ'αυτό τον τρόπο πιστεύει ότι υπάρχει για το μέλλον του ελπίδα.

Τι κάνει λοιπόν τον Ισραήλ να πέσει στην αμαρτία; Η ψευδαίσθηση των απολαβών. Παραβαίνει τον νόμο του Θεού ελπίζοντας ότι κάτι καλό θα προκύψει στο τέλος γι' αυτόν. Ξέρω ότι είναι λάθος να φέρω τα ειδωλολατρικά σύμβολα, να φέρω τους θεούς των Αιγυπτίων μέσα στον ναό, αλλά αν το κάνω θα έχω τη βοήθεια των Αιγυπτίων. Αν το κάνω θα γλυτώσω από τα χέρια των Βαβυλωνίων. Κάτι καλό θα μου συμβεί.

Γιατί αμαρτάνουμε; Η ψευδαίσθηση των απολαβών. Βλέπετε κάθε πειρασμός του Σατανά έρχεται συνοδευμένος και από μία υπόσχεση. Αν το κάνεις αυτο, τότε αυτό το όμορφο πράγμα θα σου συμβεί. Σας θυμίζω τι συνέβη στον κήπο της Εδέμ. Άραγε πήγε ο όφις και είπε "πάρτε και φάτε αυτόν τον καρπό"; Είπε κάτι τέτοιο; "Γιατί αν το κάνετε, μ' αυτό τον τρόπο θα παραβείτε τον νόμο του Θεού, θα παραβείτε αυτά που ο Θεός σας είπε." Έτσι τους είπε; Όχι βέβαια. Δεν τους είπε ένα σκέτο "πάρτε και φάτε". Τους είπε, "εάν φάτε - να ο πειρασμός -, τότε θα ανοιχθούν τα μάτια σας, θα γίνετε κι' εσείς ως θεοί". Η υπόσχεση! Έτσι εργάζεται ο Σατανάς. Έτσι συχνά μας ρίχνει και πέφτουμε στην αμαρτία, γιατί καλύπτει, καμουφλάρει τον πειρασμό, το αγκίστρι, με μία υπόσχεση, με κάτι που πραγματικά το λαχταρούμε, με κάτι το οποίο προσδοκούμε. Δεν έρχεται να μας πει, "άφησέ με για λίγη ώρα στη ζωή σου γιατί θέλω μέσα σ' αυτή να σε καταστρέψω" Θαρθεί με μια ελκυστική πρόταση, με το δόλωμα κάποιων απολαβών. Γιατί αμαρτάνουμε; Λόγω της ψευδαίσθησης των απολαβών. Πώς μπορούμε να νικήσουμε αυτό το ψέμα; Με την αλήθεια των υποσχέσεων του Θεού. Ο Θεός υπόσχεται τα αληθινά, τα αγνά, τα πραγματικά που έχουμε ανάγκη και που μπορούν να μας οδηγήσουν στη γνήσια ευτυχία.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο αμαρτάνουμε είναι η ψευδαίσθηση της μυστικότητας. Για κοιτάξτε τι λένε στο εδ. 12. "Και είπε προς εμέ, υιέ ανθρώπου είδες τι κάμνουσι". Πού; "Εν τω σκότει οι πρεσβύτεροι του οίκου Ισραήλ, έκαστος εν τω κρυπτώ οικήματι των εικόνων αυτού, διότι είπον ο Κύριος δεν μας βλέπει". Τα κάνουν όλα αυτά και τα κάνουν εύκολα και γρήγορα, επειδή πιστεύουν στο ψέμα ότι τα κάνουν στο σκοτάδι, κρυφά. Επειδή νομίζουν ότι "ο Κύριος δεν μας βλέπει" - όπως πολύ όμορφα η νέα μετάφραση της Βιβλικής Εταιρείας μεταφράζει: "Λένε, πού να μας δει ο Κύριος;"

Πολύ συχνά το ίδιο λάθος κάνουμε κι εμείς, στο ίδιο ψέμα πιστεύουμε κι εμείς και το αποτέλεσμα είναι η αμαρτία. Το μυστικό της χριστιανικής ζωής είναι, το να ξέρουμε καλά τα βασικά. Να θυμώμαστε, να γνωρίζουμε και να έχουμε συνείδηση πολύ καλά των βασικών θεμάτων της χριστιανικής πίστης. Αυτών των πραγμάτων που διδάσκουμε και έχουμε κι εμείς διδαχθεί στο Κυριακό Σχολείο. Κι ένα τέτοιο βασικό θέμα, που πολύ συχνά το ξεχνούμε όσοι έχουμε προχωρήσει, είναι το ότι ο Θεός βλέπει το κάθετι. Ναι, αυτή η απλή αλήθεια που τη διδάσκουμε στα μωρά μας, ότι "ξέρεις ότι όπου και να πάς ότι και να κάνεις ακόμα και όταν ο μπαμπάς και η μαμά δεν σε βλέπουν, ο Θεός σε βλέπει", αυτή τη βασική και παιδαριώδη αλήθεια πρέπει ξανά να τη θυμηθούμε. Πολύ συχνά την ξεχνούμε. Πολύ συχνά νομίζουμε κι εμείς σαν τους πρεσβύτερους εκείνους του Ισραήλ ότι μπορούμε στο σκοτάδι, κρυφά, να κάνουμε πράγματα και "πού να μας δει ο Κύριος;" Πολύ συχνά έχουμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε μόνοι.

Θυμάστε τον Δαβίδ; Τον Δαβίδ που τόσα και τόσα ήξερε. Τον άνθρωπο "κατά την καρδία" του Θεού! Κι'όμως ξέχασε αυτή την απλή αλήθεια και το αποτέλεσμα ήταν τραγικό στη ζωή του. Θυμάστε την περιπέτειά του με την Βηθσαβεέ. Ότι έκανε ο Δαβίδ, νόμιζε ότι το έκανε με άκρα μυστικότητα. Δεν διατυμπάνιζε τις πράξεις του. Πρόσεχε, τα έκανε κρυφά, πρόσεχε κανείς να μη το μάθει κι' όταν έμεινε έγκυος η Βηθσαβεέ προσπάθησε να το καλύψει, να μη φανεί. Νόμιζε ότι κάθε τι που έκανε ήταν μυστικό. "Πού να τον δει ο Θεός;" Άλλά τι κατάλαβε ο Δαβίδ τη στιγμή της μετάνοιας; Διαβάζουμε στον Ψαλμό 51,4. "Εις σε, εις σε μόνον ήμαρτον και - προσέξτε αυτή τη φράση - και το πονηρόν ενώπιόν σου έπραξα". Χρειάστηκε χρόνο για να το συνειδητοποιήσει αυτό ο Δαβίδ, αλλά το κατάλαβε. Το πονηρό, κάθε τι που έκανα και νόμιζα ότι κανείς δεν με βλέπει και ότι είμαι στο σκοτάδι, το πονηρό μπροστά στα μάτια σου το έκανα". Αγαπητοί μου, ας καλιεργήσουμε στη ζωή μας την αίσθηση της παρουσίας του Θεού. Ας συνειδητοποιήσουμε ότι κάθε τι που κάνουμε, το κάνουμε μπροστά στα μάτια του Θεού που συνεχώς μας βλέπουν, και μας παρατηρούν.

Η τρίτη ψευδαίσθηση είναι η ψευδαίσθηση της εγκατάλειψης. Το τρίτο ψέμα το οποίο πίστευσαν. "Και είπε προς εμέ, υιέ ανθρώπου είδες τι κάμνουσι εν τω σκότει οι πρεσβύτεροι του οίκου Ισραήλ, έκαστος εν τω κρυπτώ οικήματι των εικόνων αυτού, διότι είπον ότι ο Κύριος δεν μας βλέπει" (εδ.12). Το πρώτο πράγμα που είπαν. Αλλά είπαν και κάτι ακόμα. Κάτι ακόμα λειτουργούσε στο νού τους, ένα ακόμη ψέμα είχαν μέσα στην καρδιά τους και τη συνείδησή τους και ήταν εύκολη η αμαρτία. Ποιό ήταν το δεύτερο; Είπαν επίσης "ο Κύριος εγκατέλιπεν την γην". Πολύ όμορφα και σωστά στο σημείο αυτό η Νέα Μετάφραση το αποδίδει "ο Κύριος εγκατέλειψε την χώρα". Μιλά συγκεκριμένα. "Μας εγκατέλειψε". Προσέξτε τι σκέφτονται, πώς βλέπουν τα πράγματα, τι νοιώθουν οι Ισραηλίτες, ποιά είναι η ψευδαίσθηση που πιστεύουν: Εμείς έχουμε προβλήματα, έχουμε ανάγκες, να, τους βλέπεις τους Βαβυλωνίους,έρχονται. Έχουμε όλα αυτά τα άσχημα πράγματα που συμβαίνουν, και πού είναι ο Θεός; Δεν κάνει τίποτα ο Θεός. Άρα λοιπόν, ο Θεός μας εγκατέλειψε, δεν ασχολείται μ' εμάς, δεν ενδιαφέρεται για μας. Πρέπει να πάρουμε τα πράγματα στα χέρια μας. Πρέπει κάτι να κάνουμε. Τον νόμο του Θεού θα λογαριάζουμε τώρα; Πού είναι αυτός ο Θεός; Πολύ συχνά κι εμείς έτσι σκεφτόμαστε. Είναι ακριβώς αυτή η αμφισβήτηση του θεϊκού ενδιαφέροντος που είναι η βάση κάθε αμαρτίας. Πιστεύω ότι στη βάση κάθε αμαρτίας βρίσκεται μία αμφισβήτηση της αγαθοσύνης του Θεού. Στην βάση κάθε άρνησης να υπακούσουμε το θέλημα του Θεού, βρίσκεται μια αμφισβήτηση ότι, αν το κάνω αυτό, ο Θεός επιφυλάσσει πραγματικά μία ευλογία για τη ζωή μου. Βρίσκεται η αμφισβήτηση της αγαθοσύνης του Θεού.

Ας επιστρέψουμε ξανά πίσω στον κήπο της Εδέμ, στην παραδειγματική εκείνη αμαρτία που μας βοηθά να καταλάβουμε οποιαδήποτε άλλη αμαρτία και ανυπακοή. Θυμάστε τι άλλο έκανε ο Σατανάς. Το πρώτο ήταν το θαυμαστικό. Ο πειρασμός του Σατανά έρχεται πάντα με ένα θαυμαστικό. Κάντο αυτό και αν το κάνεις, όλα αυτά τα σπουδαία και σημαντικά πράγματα θα συμβούν. Αλλά επίσης ο κάθε πειρασμός του Σατανά έρχεται και με ένα ερωτηματικό. Με μια ερώτηση, με μια αμφισβήτηση. Θυμάστε τι τους είπε; "Στ' αλήθεια ο Θεός σας είπε να μη φάτε απ' αυτόν τον καρπό; Στ' αλήθεια;" Με την ερώτηση αυτή ουσιαστικά ήθελε να σπείρει αμφιβολία για την αγαθοσύνη του Θεού. "Στ' αλήθεια, τόσο λοιπόν σας αγαπάει αυτός ο Θεός, τόσο ενδιαφέρεται για σας που το καλύτερο δεν σας το δίνει; Σας λέει να φάτε απ' αυτούς τους καρπούς, αλλά το καλύτερο δεν σας το δίνει. Τόσο λοιπόν σας αγαπά;" Κι' όταν μπει αυτή η αμφιβολία, αυτή η αμφισβήτηση στην καρδιά μας τότε ο δρόμος είναι ανοιχτός για την αμαρτία. Ο δρόμος είναι ανοιχτός για να προσπαθήσουμε να βρούμε άλλους τρόπους για να ικανοποιήσουμε τη δίψα της ψυχής μας.

Ο τέταρτος λόγος για τον οποίο αμαρτάνουμε είναι η ψευδαίσθηση του συμβιβασμού. Ήθελα να παρατηρήσουμε κάτι ακόμα μέσα στην εικόνα που περιγράφει ο Ιεζεκιήλ. Βλέπουμε τα είδωλα αυτά να είναι πού; Για σκεφθείτε το λιγάκι. Δεν τους βλέπουμε να χτίζουν έναν άλλο ναό και να λένε, "να, αυτός είναι ένας ναός για τα είδωλα των Αιγυπτίων", δεν τους βλέπουμε να χτίζουν κάποιον άλλο βωμό και να λένε "να, αυτός είναι ένας βωμός για τα είδωλα των Αιγυπτίων". Βλέπουμε τα είδωλα να είναι μέσα στον ίδιο το ναό. Ο συμβιβασμός, ο συγκρητισμός, που ήταν κοινή συμπεριφορά όλων των άλλων λαών αλλά δεν έπρεπε να είναι και του λαού Ισραήλ. Το δώσε και πάρε, το δούναι λαβείν των θεοτήτων. Για παράδειγμα, ίσως οι Αιγύπτιοι είχαν αρκετούς θεούς, αλλά τους λείπαν ορισμένες θεότητες για ορισμένα στοιχεία. Τους δανειζόντουσαν λοιπόν από άλλους λαούς και γινόταν αυτό το πράγμα. Ο συγκρητισμός. Βάλε και τούτο, βάλε και τ' άλλα, όσους περισσότερους βωμούς, τόσο το καλύτερο. Και οι Αθηναίοι, στα χρόνια του αποστόλου Παύλου ήταν φημισμένοι γι' αυτό. Δεν ήθελαν να ξεχάσουν κανένα μα κανένα θεό, απ' όπου κι αν προέρχεται, κανένα είδωλο, όλα μαζί, ο συγκρητισμός. Και στην ίδια παγίδα πέφτει εδώ ο λαός Ισραήλ. Μ' άλλα λόγια, δεν γκρεμίζει τον ναό του Γιαχβέ ο Ισραήλ. Τον κρατάει εκεί, συνεχίζει να θυσιάζει, όλα βαίνουν καλώς όπως πάντα στο ναό. Απλώς - αν μπορούμε να πούμε απλώς - προσθέτουν και ορισμένα είδωλα μέσα εκεί.

Το ίδιο πράγμα έρχεται ο Σατανάς να μας πει και να μας οδηγήσει εύκολα στην αμαρτία. Δεν θαρθεί να σου πει ο Σατανάς, κάνε αυτή την αμαρτία και απαρνήσου τα πάντα που πιστεύεις για τον Χριστό. Δε θα σου πει, πέσε σ'αυτόν τον πειρασμό και μετά ρίξε στο καλάθι των αχρήστων κάθε τι που ξέρεις και πιστεύεις. Όχι. Θα σου πει, πίστευε σε ότι πιστεύεις. Πολύ καλά κάνεις και τα πιστεύεις. Στην εκκλησία πας την Κυριακή; Πήγαινε, να πηγαίνεις κάθε Κυριακή. Τι άλλο κάνεις; Διαβάζεις και τη Γραφή σου κάποτε, και το ημερολόγιο; Να τα κάνεις όλα αυτά. Τίποτα μη σταματήσεις. Κάντα όλα αυτά, αλλά κοντά σ' όλα αυτά που θα τα κρατήσεις όπως είναι, βάλε κι εκείνα. Πήγαινε το Σάββατο εκεί που είναι να πάς και την Κυριακή το πρωί πήγαινε και στην εκκλησία. Η αμαρτία γενιέται απ' την ψευδαίσθηση του συμβιβασμού. Γιατί ο Θεός της Βίβλου είναι ένας Θεός που απαιτεί αποκλειστικότητα. Είναι ο μοναδικός Θεός. Δεν είναι απλά η ιδέα ότι είναι ένας ο Θεός. Είναι η μοναδικότητα. Ο Κύριος είναι ο Θεός μας, μόνο ο Κύριος. Και το ίδιο πράγμα λέει η εντολή των εντολών, η πρώτη εντολή. "Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα". Το ίδιο ακριβώς λέει και ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός στην επί του όρους ομιλία. "Ουδείς δύναται δύο κυρίους να δουλεύει". Δεν μπορείς να δουλεύεις σε δυο αφέντες. Μην πιστεύεις, είναι ψέμα ο συμβιβασμός, ο συγκρητισμός. Το βδελύττεται ο Κύριος και Τον προσβάλλει όσο τίποτε άλλο. Να βάλεις τον Κύριο δίπλα σε κάτι άλλο. Δίπλα σε κάτι ακόμη.

Να λοιπόν οι τέσσερεις ψευδαισθήσεις, οι τέσσερεις απαντήσεις που μπορούμε να δούμε μέσα από τον Ιεζεκιήλ στην ερώτηση γιατί αμαρτάνουμε.

Όταν λοιπόν ξαναέλθει ο πειρασμός να κτυπήσει την πόρτα μας ας σκεφθούμε ότι:

*Η υπόσχεση που τον συνοδεύει είναι ψεύτικη

*Ο Θεός είναι παρών και τα μάτια Του σε βλέπουν, σε παρατηρούν.

*Ο Θεός πραγματικά ενδιαφέρεται για σένα και αυτό που σου ζητά να κάνεις είναι για το καλό σου.

*Ο Θεός σε θέλει, και σε θέλει ολόκληρο.

Αμήν.

Περιεχόμενα

 

Οι Εορτές του Κυρίου

της κας Ευαγγελίας Καστρινάκη

Η Εορτή των Σαλπίγγων

(Λευιτ. 23:23-25, Αριθ.29:1-6, 10:1-10)

Οι επτά εορτές του Κυρίου χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει τις τέσσερις πρώτες εορτές που αναφέρονται στο απολυτρωτικό έργο του Θεού, η δεύτερη περιλαμβάνει τις τρεις τελευταίες που γιορτάζονταν κατά τον έβδομο μήνα του θρησκευτικού Ημερολογίου (μήνας Τισρί ή Εθανείμ) και αναφέρονται σε θέματα της αποκαταστάσεως που ο Θεός έχει ορίσει στο σχέδιό Του για την Εκκλησία. Είναι εορτές που θα εκπληρωθούν στο μέλλον. Μπορούμε να τις ονομάσουμε Εσχατολογικές Εορτές.

Στο βιβλίο των Αριθ. 10:1-10 ο Θεός παραγγέλλει στον Μωυσή να κάμει "δύο σάλπιγγας αργυρούς σφυρηλάτους". "Αυτός ο Κύριος θέλει καταβή εξ ουρανού με φωνήν αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού..." (Α΄ Θεσ. 4:16-17). Αυτή αφορά τους πιστούς και είναι "σάλπιγγα Θεού". Κατά την αποκατάσταση του Ισραήλ εις την βασιλεία του Κυρίου ο Χριστός λέγει (Ματθ. 24:31): "θέλει αποστείλει τους αγγέλους αυτού μετά σάλπιγγος φωνής μεγάλης και θέλουσι συνάξει τους εκλεκτούς αυτού εκ των τεσσάρων ανέμων". Μας είναι άγνωστο πότε θα ακουσθεί η έσχατη σάλπιγγα καθώς και πότε θα ακουσθεί το τελευταίο σάλπισμα για την οριστική αποκατάσταση των σχέσεων του Θεού με τον λαό Του.

Οι προσφορές που συνοδεύουν τον Αλαλαγμό των Σαλπίγγων κατά την 1η μέρα του έβδομου μηνός Τισρί συμβολίζουν και ιδιαίτερα η προσφορά του ολοκαυτώματος, ως τύπος του Χριστού που με τη θυσία Του ικανοποίησε απόλυτα τις απαιτήσεις του Θεού, ο Οποίος προ καταβολής κόσμου είχε συλλάβει το σχέδιο του απολυτρωτικού έργου για την Εκκλησία και για την κτίση ολόκληρη που στενάζει από την κατάρα της αμαρτίας.

Η Εορτή του Εξιλασμού

(Λευιτ. 23: 26-32, 16:1-34, Αριθ. 29:7-11 κ.λπ.)

Η εορτή του Εξιλασμού εορταζόταν την 10η του μηνός Τισρί , ακριβώς έξι μήνες αργότερα από την 10η του μηνός Αβίβ που έπρεπε ο λαός να προμηθευτεί το Πασχαλινό αρνί. Η 10η του Αβίβ ήταν η αρχή των τυπικών εορτών του Πάσχα, των Αζύμων και του Δράγματος εκ των απαρχών του θερισμού, που σήμαιναν το απολυτρωτικό έργο του Χριστού. Αμέσως μετά και σε απόσταση 7 εβδομάδων ακολουθεί η εορτή των Πρωτογεννημάτων ή Πεντηκοστής που ιδρύεται η Εκκλησία. Έτσι φθάνουμε στην 10η του 7ου μηνός, Τισρί, έπειτα από το προσκλητήριο της εορτής των Σαλπίγγων, στην εορτή του Εξιλασμού για να δοκιμασθεί ενώπιον του Θεού το Έργο της Εκκλησίας συνολικά και κάθε πιστού μεμονωμένα, με διπλό σκοπό, για να ταπεινωθεί για τις αποτυχίες του, και για να ανταμειφθεί για τα έργα της πίστης και της θυσίας που παρουσίασε για τον Χριστό.

Στο 16ο κεφ. του Λευιτικού αναφέρεται λεπτομερώς το τελετουργικό μέρος της εορτής ενώ το 23ο κεφάλαιο που μελετούμε αναφέρεται στα ηθικά αποτελέσματα του Εξιλασμού. Η εορτή αυτή ήταν το πιιο επίσημο γεγονός του θρησκευτικού ημερολογίου. Την πρώτη θέση κατείχε ο Ααρών ως αρχιερεύς, τύπος του Χριστού. Η πρώτη ενέργεια του Ααρών ήταν να λούσει το σώμα του με νερό και να φορέσει λινά ρούχα. Το λινό είναι σύμβολο της αγιότητας (Αποκ. 15:6, Ιεζ. 44:17-18). Πρόσφερε δύο θυσίες (Λευιτ. 16:11-14). Πρώτη ήταν η θυσία ενός ταύρου, προσφορά περί αμαρτίας για να κάμει εξιλέωση υπέρ εαυτού και του οίκου του. Με αίμα ράντιζε το ιλαστήριο 7 φορές με το δάκτυλό του. Για να φθάσει όμως στο ιλαστήριο, δηλαδή στο εσωτερικό του καταπετάσματος που χώριζε τα Άγια από τα Άγια των Αγίων, έπρεπε να περιβάλλεται από τον καπνό του "ευώδους θυμιάματος", που καιγόταν στο θυμιατήριο. Η θυσία του ταύρου σήμαινε ότι μόνο δια χύσεως αίματος είμαστε δεκτοί από τον Θεό. Το "ευώδες θυμίαμα" ήταν σύμβολο της θείας τελειότητας του Κυρίου μας και ο Ααρών έπρεπε να καλύπτεται με τον καπνό του για να γίνει δεκτός από τον Θεό. Όταν ο αρχιερεύς εξύρχετο από τα Άγια των Αγίων, ένδειξη ότι έγινε δεκτός από τον Θεό, έπαιρνε τον ένα από τους δύο τράγους και τον θυσίαζε ως προσφορά για τις αμαρτίες του λαού. Εισήρχετο και πάλι στα Άγια των Αγίων και εράντιζε ξανά το ιλαστήριο και έκαμε εξιλέωση υπέρ του αγιαστηρίου "δια τας ακαθαρσίας των υιών Ισραήλ..." (Λευιτ. 16:15-16). Κανένας άλλος δεν επιτρεπόταν να είναι μαζί του στη σκηνή του μαρτυρίου κατά τις δύο αυτές προσφορές. Αυτό συμβολίζει ότι στην απολύτρωσή μας δια του Χριστού, δεν συνέπραξε κανένας άνθρωπος, και δεν χρειάζεται εκ μέρους του ανθρώπου για να οικειοποιηθεί τα αποτελέσματά της παρά μόνον η πίστη στο τετελεσμένο έργο της λύτρωσης.

Στο Λευιτ. 16:20-21 αναφέρεται "ο απολυτέος τράγος". Πριν σφαγεί ο ένας από τους δύο τράγους ο αρχιερεύς (εδ. 7) τους έστηνε μπροστά στη θύρα της Σκηνής του Μαρτυρίου. Έριχνε κλήρους, έναν κλήρο για τον Κύριο και ένα για τον τράγο τον απολυτέο. Ο τράγος στον οποίο έπεφτε ο κλήρος του Κυρίου εγίνετο προσφορά περί αμαρτίας. Όταν τέλειωνε η περί αμαρτίας προσφορά, ο αρχιερεύς έπρεπε να θέσει και τα δυο του χέρια πάνω στο κεφάλι του ζωντανού τράγου και να εξομολογηθεί τις ανομίες και τις παραβάσεις του λαού. Έπειτα ο τράγος απελύετο στην έρημο και εκεί βάσταζε πάνω του τις ανομίες του λαού σε γη ακατοίκητη. Μετά την αποπομπή του τράγου ο αρχιερεύς στη Σκηνή του Μαρτυρίου έβγαζε τη λινή στολή, λουζόταν, φόραγε τη συνήθη στολή του και πρόσφερε ολοκαύτωμα έναν κριό για τον εαυτό του και για τον λαό (Λευιτ. 16:23-24).

Στην πιο κρίσιμη στιγμή θα κάμει ο Κύριος σωτηρία στον λαό Του και τότε θα ανοίξουν τα μάτια τους και θα καταλάβουν ότι ο Απροσδόκητος Υπερασπιστής τους δεν είναι άλλος παρά Εκείνος που περιήρχετο την Γαλιλαία, Ιουδαία και τον Οποίο απέρριψαν και καταδίκασαν σε θάνατο οι πατέρες τους. Τότε ταπεινώνονται και ολόκληρος ο λαός ξεσπά σε απαρηγόρητο θρήνο, όπως διαβάζουμε στον Ζαχ. 12:10-14

Στο Λευιτ. 25:8-19 διαβάζουμε τις διατάξεις για το Ιωβιλαίο. Το έτος αυτό ήταν το 50ο μετά πάροδο 7 εβδομάδων ετών και η έναρξή του εκηρύσσετο δι' αλαλαγμού της Σάλπιγγος την 10η του 7ου μηνός (Τισρί) δηλ. την ημέρα του Εξιλασμού. Το Ιωβιλαίο ήταν η αρχή μιας νέας περιόδου, το 50ο έτος ήταν η επαύριον του τελευταίου 7ου έτους, στη σειρά των 7 εβδομάδων ετών, όπως και η Πεντηκοστή ήταν η επαύριον των 7 εβδομάδων ημερών, η επαύριον του τελευταίου Σαββάτου στη σειρά των 7 εβδομάδων ημερών, και η προσφορά του Δράγματος εκ των απαρχών του θερισμού -Ανάστασις του Χριστού- ήταν η επαύριον του εβδομαδιαίου Σαββάτου. Σε όλες αυτές τις τρείς επαύριον, βλέπουμε ότι αρχίζου νέες περίοδοι, των οποίων τύπος είναι η Κυριακή που την γιορτάζουμε ως ημέρα του Κυρίου.

Η Εορτή της Σκηνοπηγίας

(Λευιτ. 23:33-36, 39-44, Αριθ. 29:12-38,

Δευτ. 16:13-15, Ζαχ. 14:16-21 κ.λπ.)

Η εορτή της Σκηνοπηγίας είχε σχέση με τη συγκομιδή των γεννημάτων της γης και γι' αυτό την ονόμαζαν και "εορτή της συγκομιδής των καρπών" (Έξ. 23:16). Γιορταζόταν την 15η του 7ου μηνός Τισρί, διαρκούσε 7 μέρες όπως η εορτή των Αζύμων, αλλά ως προς την εποχή του χρόνου συνδεόταν με την εορτή του Δράγματος και των Πρωτογεννημάτων (Λευιτ. 23:39, Δευτ. 16:13). Ήταν εορτή χαράς, ευφροσύνης και ανάπαυσης γιατί σαν γεωργικός λαός, το τέλος του θερισμού σήμαινε και το τέλος του μόχθου τους. Είχε όμως την ιδιαιτερότητα ότι έπρεπε να φτιάξουν σκηνές από κλαδιά με πυκνό φύλλωμα και να μένουν σ' αυτές όλες τις μέρες της εορτής. Και τούτο γιατί δεν έπρεπε να ξεχάσουν οι γενιές που θα έρχονταν μετέπειτα, την μεγάλη εκείνη περίοδο που ο λαός κατοικούσε σε σκηνές. Τα δένδρα με το πλούσιο φύλλωμα σήμαιναν την αφθονία της βλάστησης της γης που κατέληξαν και τη σκιά της ανάπαυσης. Η ελιά σήμαινε την ευλογία που απολάμβαναν στη γη της επαγγελίας, η αγριελαία την πικρή ζωή της ερήμου, η μυρτιά ήταν σύμβολο ευφροσύνης, ο φοίνικας σύμβολο της νέας ζωής, του θριάμβου και της νίκης καθώς ξεπήδησε από την δουλεία της Αιγύπτου. Η ιτιά είναι συνδεδεμένη με τα δάκρυα και τη θλίψη που προκαλεί η αιχμαλωσία (Λευιτ. 23:40, Νεεμ. 8:15). Το χαρακτηριστικό της εορτής δεν ήταν μόνο αναμνηστικό. Ο Θεός παρήγγειλε όλος ο λαός να συναχθεί, άνδρες, γυναίκες και παιδιά και οι ξένοι ακόμα για να ακούσουν στον Νόμο, για να μάθουν να φοβούνται τον Κύριο και να εκτελούν τα λόγια του Θεού (Δευτ. 31:10-13).

Η εορτή της Σκηνοπηγίας εικονίζει για την Εκκλησία την τελευταία φάση των σχεδίων του Θεού. Στην Εφ. 1:9-10 διαβάζουμε: "ότι ο Θεός ηυδόκησε να γνωστοποιήση εις ημάς το μυστήριον του θελήματος αυτού κατά την ευδοκίαν του πληρώματος των καιρών, να συγκεφαλαιώση τα πάντα εν τω Χριστώ και τα εν τοις ουρανοίς και τα επί της γης". Μέσα στους τύπους των εορτών του Κυρίου διαγράφεται αυτό το πλήρωμα των καιρών με την εορτή της Σκηνοπηγίας. Ο χρόνος που η εορτή γιορταζόταν ήταν μετά τη συγκομιδή του σίτου και του οίνου. Η συγκομιδή του σίτου στην αποθήκη σημαίνει την συγκομιδή των. Μετά θα ακολουθήσει η εορτή της πραγματικής Σκηνοπηγίας, που διακηρύττει η μεγάλη φωνή εκ του Ουρανού: "Ιδού η σκηνή του Θεού μετά των ανθρώπων, και θέλει σκηνώσει μετ' αυτών..." (Αποκ. 21:3-4). Εκεί θα αναπαυθούν οι πιστοί από τους κόπους του μόχθου της στρατευομένης εκκλησίας επί της γης. "Εκεί το Αρνίον το αναμέσον του θρόνου... θέλει ποιμάνει αυτούς... και θέλει εξαλείψει πάν δάκρυον..." (Αποκ. 7:17). Η συγκομιδή του οίνου αντιστοιχεί με τη μεγάλη ώρα της κρίσεως των εθνών στον προφητικό τόπο Αρμαγεδδών (Απ. 16:16). Στις περικοπές Ησ. 33:1-6 και Αποκ. 14:14-20 γίνεται λόγος για τον ληνό που "καταπατή ο Κύριος εν τη οργή Του". Ο άγγελος με το δρεπάνό του ετρύγησε και έρριψε τα τρυγηθέντα στον μεγάλο ληνό του θυμού του Θεού και εκ του ληνού εξέρχεται αίμα. Ο προφήτης Ιωήλ περιγράφει τη σύναξη και τη κρίση αυτή στο κεφ. 3:9-14. Η κρίση αυτή θα γίνει όταν τα έθνη θα συναχθούν κατά της Ιερουσαλήμ καθώς είδαμε στο κεφάλαιο του Εξιλασμού (Ζαχ. 14:1-4).

Ενώ θα έπρεπε η 7η μέρα να είναι το τέλος της εορτής, συνεχιζόταν για μια μέρα ακόμη, την 8η κατά σειρά, αλλά πρώτη μετά το τέλος των επτά ημερών.

Και αυτή η 8η μέρα αποτελούσε συγκάλεση αγία καθώς η πρώτη και έδινε το σύνθημα επίσημης σύναξης με αποχή από "παντός δουλευτικού έργου" (Λευιτ. 23:36). Αυτή η 8η μέρα έθετε τέρμα στον κύκλο των διαφόρων συναντήσεων του Θεού με τον λαό Του. Καθώς η 8η μέρα, η πρώτη της εβδομάδας απετέλεσε την αάπαυση του αναστημένου Ιησού από το έργο της λυτρώσεως, έτσι η 8η μέρα της Σκηνοπηγίας θα σημάνει την ανάπαυση του Θεού για το ολοκληρωμένο πια έργο της αγάπης Του.

Μεταξύ της 7ης μέρας της εορτής που είναι το τέρμα της χιλιετούς βασιλείας και της αρχής της 8ης μέρας που τις χωρίζει μόνο μια νύχτα, μπορούμε να τοποθετήσουμε τις σκηνές της Αποκ. Κεφ. 20:7-15 και επακολουθεί το πρωινό της 8ης μέρας "και είδον ουρανόν νέον και γην νέαν..." (Αποκ. 21:1).

Στο βιβλίο των Αριθ., κεφ. 29 αναφέρονται οι θυσίες και προσφορές που γίνονταν κάθε μέρα ως και η περί αμαρτίας προσφορά, πράγμα που σημαίνει ότι κατά την αντιτυπική εκπλήρωση της εορτής με την εισαγωγή της χιλιετούς βασιλείας, δεν θα έχει εξαλειφθεί η αμαρτία και οι τάσεις της αποστασίας από την γη. Γι' αυτό όταν θα λυθεί ο Σατανάς θα κατορθώσει να πλανήσει τα έθνη. Η αμαρτία θα υπάρχει στις καρδιές των ανθρώπων σε μια λανθάνουσα κατάσταση.

Ο ιλασμός έχει αιώνια αποτελέσματα ειρήνης, ανάπαυσης και κοινωνίας με τον Θεό, που αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά όλων των εορτών. Επί κεφαλής αυτών τάσσεται η εορτή του Σαββάτου.

Παρακολουθώντας την εξέλιξη όλων αυτών των θαυμαστών σχεδίων του Θεού μπορούμε κι εμείς μαζί με τον Παύλο να φωνάξουμε: "Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού. Πόσον ανεξερεύνητοι είναι αι κρίσεις αυτού, και δι' αυτού και εις αυτόν είναι τα πάντα. Αυτώ η δόξα εις τους αιώνας αμήν" (Ρωμ. 11:33-36).

ΤΕΛΟΣ

Περιεχόμενα

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006