ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


IOYNIΟΣ 2003

 

Δύναμη για να
Συνεχίσουμε το Ταξίδι

του αιδ. Κώστα Εμμανουηλίδη

Μια από τις μεγαλύτερες βιβλικές φυσιογνωμίες της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο προφήτης Ησαΐας. Η κλήση του στο προφητικό λειτούργημα πραγματοποιήθηκε το 740 π. Χ., τη χρονιά δηλαδή που ο βασιλιάς Οζίας πέθανε. Ο Θεός τον κάλεσε να υπηρετήσει σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας του λαού Ισραήλ. Δυσκολότατη περίοδος, γιατί εσωτερικά υπήρχε πνευματική παρακμή και εξωτερικά η χώρα κινδύνευε από την επικείμενη εισβολή των Βαβυλωνίων.

Μια γρήγορη ανάγνωση του πρώτου κεφαλαίου του βιβλίου του προφήτη Ησαΐα μας βοηθάει να κατανοήσουμε το μέγεθος της πνευματικής αποσύνθεσης των Ισραηλιτών και αν απλά συλλογισθούμε την καταστροφή που ακολούθησε, την πικρή αιχμαλωσία, τους θανάτους και τους βιασμούς των κατοίκων της ένδοξης πόλης που τελικά έπεσε στα χέρια των άγριων και αιμοδιψών κατακτητών, τότε διαπιστώνουμε τη δυσμενή διακονική θέση του προφήτη.

Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της σύγχυσης, του πόνου, της αποθάρρυνσης, της ανασφάλειας, της απογοήτευσης και του φόβου για την ίδια του τη ζωή, ο Ησαΐας λαμβάνει ένα μοναδικό σε αξία μήνυμα από τον Κύριο που αποδέκτη του είχε κι έχει το λαό του Θεού, δηλαδή εμάς, ‘‘Δέν γνρισας; δέν κουσας, τι αἰώνιος Θες, Κριος, Ποιητς τν κρων τς γς, δέν τονε κα δέν ποκμνει; δέν ξιχνιζεται φρνησις ατο. Δδει σχν ες τος τονημνους κα αξνει τν δναμιν ες τος δυντους. Κα ο νοι θλουσιν τονσει κα ποκμει, κα ο κλεκτο νοι θλουσιν δυνατσει παντπασιν· λλ' ο προσμνοντες τν Κριον θλουσιν νανεσει τν δναμιν ατν· θλουσιν ναβ μ πτρυγας ς ετο· θλουσι τρξει κα δν θλουσιν ποκμει· θλουσι περιπατσει κα δν θλουσιν τονσει’’, Ησ. 40:28-31.

Είναι ένα μήνυμα ελπίδας και ενθάρρυνσης για τον πάσχοντα πιστό. Είναι ένα μήνυμα στήριξης και τόνωσης για το παιδί του Θεού, τα χέρια του οποίου είναι κουρασμένα και τα γόνατα παραλυμένα, Εβρ. 12:12. Ένα μήνυμα τρυφερής αγάπης για το καλάμι που επικίνδυνα έχει ραγίσει και το λυχνάρι που τρεμοσβήνει καπνίζοντας, Ματθ. 12:20. Σε λίγο θα σβήσει και όλα φαίνεται ότι θα τελειώσουν. Οι λαμπάδες της ψυχής τρεμοσβήνουν, γιατί φυσούν αγέρες δυνατοί και επικίνδυνοι.

Όλοι περνάμε μέσα από πολύ σκοτεινά, δύσκολα και ανηφορικά μονοπάτια. Όλοι κάποια στιγμή θα λυγίσουμε κάτω από το τεράστιο φορτίο των πιέσεων, των δοκιμασιών, της αρρώστιας, της αναπάντεχης κρίσης και θα θελήσουμε να τα παρατήσουμε, να εγκαταλείψουμε τη δύσκολη προσπάθεια. Αν έτσι νιώθεις, δηλαδή, εξασθενημένος, εξαντλημένος και αποκαμωμένος τότε το Ησ. 40:28-31 είναι το καλύτερο δώρο, το καλύτερο φάρμακο του ουράνιου Γιατρού για την κουρασμένη και αποθαρρυμένη καρδιά σου.

Στο 27ο εδάφιο του 40ου κεφαλαίου του προφήτη Ησαΐα ο λαός εκφράζει το πικρό του παράπονο: ‘‘Εμείς υποφέρουμε και ο Θεός αδιαφορεί. Δε νοιάζεται, γι’ αυτό και δεν ενεργεί, δεν κάνει κάτι’. Τα εδάφια 28-31 περιέχουν την απάντηση του προφήτη.

Σημειώστε στην ευρύτερη περικοπή μας 3 τεράστιες, τρομακτικά μεγάλες αντιθέσεις:

α) Το ασάλευτο αστρικό στερέωμα από τη μία, εδ. 26, ο ευμετάβλητος άνθρωπος από την άλλη.

β) Ο ακούραστος Θεός από τη μία, εδ. 28, ο κουρασμένος και εξασθενημένος άνθρωπος από την άλλη.

γ) Η δύναμη και η ισχύς που εξασκείται στο σύμπαν από τη μία, η δύναμη που χορηγείται στον άνθρωπο ώστε να ενισχυθεί και να ανορθωθεί από την άλλη. Ο Θεός που δημιούργησε το σύμπαν και το κυβερνάει, ο Θεός που φροντίζει η γη μας να τρέχει με περίπου 108.000 χιλιόμετρα την ώρα, είναι ο Θεός που νοιάζεται για τον άνθρωπο και θα φροντίσει ώστε οι υποσχέσεις του 31ου εδαφίου να πραγματοποιηθούν με απόλυτη ακρίβεια. Ποιες είναι αυτές;

‘‘θλουσιν ναβμ πτρυγας ς ετο’’

Υπάρχουν περιστατικά στη ζωή μας για τα οποία η λύση δεν είναι να το βάλουμε στα πόδια, αλλά να πετάξουμε, να ανυψωθούμε πάνω από αυτά. Ο Κύριος υπόσχεται πως θα μας χορηγήσει τα φτερά του αετού, ώστε να ανυψωθούμε χιλιόμετρα πάνω από τη γη, να πλησιάσουμε κοντά Του, και από εκεί ψηλά, από τα μπαλκόνια του ουρανού, έχοντας πλέον την προοπτική και τη θέα του ουρανού, τα κιάλια του ουρανού, οι υποθέσεις μας εδώ στη γη, οι σκόλοπες, τα καμίνια και οι ανηφόρες, θα φαίνονται τόσο μικρά, απελπιστικά μικρά και επουσιώδη για να μας στενοχωρήσουν, τρομάξουν και κλέψουν τη χαρά μας.

Πρέπει πάντοτε να ελπίζουμε και ποτέ να μην απελπιζόμαστε. Σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται η απελπισία. Κι όταν δεν υπάρχει στον ορίζοντα κάποια λύση, κι όταν τα πράγματα δυσκολεύουν αφάνταστα, ακόμα και τότε, ειδικά δε τότε, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, καλούμαστε να ελπίζουμε στις θαυμαστές επεμβάσεις του Κυρίου.

‘‘Δυνατόν γαρ τω Θεώ και εξ απόρων πόρον ευρείν’’ είχε διακηρύξει πριν από πολλούς αιώνες ο Ι. Χρυσόστομος, δηλαδή, δεν υπάρχουν αδιέξοδα για το Θεό. Αυτό ακριβώς είναι και το μυστικό μας. Η παντοδυναμία του Θεού εφευρίσκει διεξόδους στα ανθρώπινα αδιέξοδα.

Τι είναι οι περιστάσεις; Περιστάσεις είναι εκείνα τα άσχημα και δυσάρεστα πράγματα που βλέπουμε και μας τρομάζουν όταν πάρουμε τα μάτια μας από το Θεό. Αν βλέπεις το Θεό μέσα από τις περιστάσεις, τότε ο Θεός σου θα είναι απελπιστικά μικρός, ανίσχυρος και απόμακρος. Εάν όμως κοιτάζεις με πίστη στις περιστάσεις με τα μάτια του Θεού, τότε θα πλησιάσεις κοντά Του και θα γνωρίσεις το μεγαλείο Του.

‘‘θλουσι τρξει κα δν θλουσιν ποκμει’’

Εδώ, η μια κρίση διαδέχεται την άλλη. Για παράδειγμα, έχεις δουλέψει σκληρά σχεδόν ολόκληρη την ημέρα και επιστρέφοντας στο σπίτι σου κατακουρασμένος σε ειδοποιούν ότι ο πρώτος σου ξάδελφος είχε ένα ατύχημα και σε περιμένει επειγόντως στο νοσοκομείο. Το παιδί σου μόνιμα παραπονιέται ότι το παραμελείς, η γυναίκα σου ότι δεν τη βοηθάς όσο θα έπρεπε στο σπίτι και ο ποιμένας γκρινιάζει γιατί δεν εκκλησιάζεσαι συχνά και δεν διακονείς στην τοπική εκκλησία που σε χρειάζεται τόσο πολύ.

Το αυτοκίνητο θέλει αρκετά χρήματα για να επισκευαστεί, οι λογαριασμοί ήταν όλοι ιδιαίτερα φουσκωμένοι τελευταία και τις προάλλες ψηλάφισες κάτι παράξενο στο σώμα σου, πράγμα που σε γέμισε με φόβους και ανησυχίες.

Κι όμως, ανεξήγητο πως, παρόλο το τρέξιμο, την κούραση, τα πάμπολλα εμπόδια, δεν αποκάμουμε και δεν εξασθενούμε. Σε αυτές τις ώρες των έκτακτων αναγκών, απελευθερώνεται στα σώματά μας ουράνια δύναμη και εμείς εκστατικοί συνεχίζουμε, γιατί για μια ακόμα φορά τρέξαμε με επιτυχία και διανύσαμε μια δυσκολότατη απόσταση χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε πως αυτό πραγματοποιήθηκε.

‘‘θέλουσι περιπατήσει και δεν θέλουσιν ατονήσει’’

Ίσως, κατά μία έννοια, αυτό είναι δυσκολότερο από τα προηγούμενα δύο, γι’ αυτό και αναφέρεται τελευταίο. Το θέμα μας εδώ είναι η καθημερινή ρουτίνα της ζωής. Τίποτα το ρομαντικό ή το συγκινητικό δεν σου συμβαίνει, τίποτα το υπερφυσικό κι όμως πρέπει ασταμάτητα, χωρίς χρονοτριβή, να συνεχίσεις ακάθεκτος και δοξολογικά την ανηφορική σου πορεία.

Ο πονοκέφαλος του δύστροπου προϊστάμενου είναι μόνιμος και καθημερινός. Η δουλειά σου ανιαρή και άχαρη. Η κίνηση στους δρόμους και σήμερα τρομερή και αφόρητη, ο γείτονας, ως συνήθως, ζόρικος και απαιτητικός. Η δε ζωή μάλλον άχρωμη, σπίτι, δουλειά, εκκλησία, σπίτι, δουλειά και πάλι εκκλησία.

Ο Κύριος υπόσχεται ότι κάποιες φορές θα σε βοηθήσει να πετάξεις, κάποιες άλλες να τρέξεις και ακόμα, σε καθημερινή βάση, να συνεχίσεις το περπάτημά σου. Αν πέσεις θα σε σηκώσει και θα σε στηρίξει για να συνεχίσεις. Όλα αυτά θα τα κάνει αποκλειστικά Εκείνος. Είναι δική Του ευθύνη και δική Του δουλειά. Κάτι όμως πολύ σημαντικό πρέπει να κάνουμε και εμείς. Πρέπει να μάθουμε να τον προσμένουμε.

‘‘Οι προσμένοντες’’. Όχι όλοι, αλλά οι προσμένοντες. Γι αυτούς μοναχά είναι οι συγκεκριμένες υποσχέσεις. Αυτή η κατηγορία των ανθρώπων τις καρπώνεται. Η λέξη δεν περιγράφει την παθητική αναμονή του μπερδεμένου και άβουλου πιστού. Σιγά-σιγά βουλιάζω, χάνομαι, αν λοιπόν θέλει να κάνει κάτι ο Θεός, ας το κάνει. Η λέξη είναι συνώνυμη σε στάση και διάθεση με τη λέξη πιστεύω στην Καινή Διαθήκη.

Υπογραμμίζει την ολοκληρωτική εξάρτηση μας από το Θεό και τη συγκατάβασή μας Εκείνος να αποφασίζει για εμάς . Υπογραμμίζει ακόμα την αβαρυγκόμιστη αναμονή μας ώστε Εκείνος να ενεργήσει, έχοντας ήδη ξεκαθαρίσει στο νου μας ότι δεν βασιζόμαστε στις δυνάμεις μας ούτε βέβαια στις δυνάμεις και την αγχίνοια των χωματένιων υπάρξεων που είναι γύρω μας, Ιερ.17:5,7. Οι υπερδυνάμεις του κόσμου συγκρινόμενες με τον Κύριο των δυνάμεων στην πραγματικότητα είναι .. υποδυνάμεις.

Η λέξη περιγράφει κάποιον που ελπίζει και εμπιστεύεται το Θεό. Περιγράφει τον άνθρωπο που υπομονετικά προσδοκά την επέμβασή Του. Κάποιον που προσδοκά εμπιστευόμενος. Κάποιον που, επειδή εμπιστεύεται, περιμένει καρτερικά με ζωηρή ελπίδα και επιμονή, Ησ.30:15, 18. Περιμένει στην παρουσία του Κυρίου προσευχόμενος και λατρεύοντας, Ψαλμ.55:17. Περιμένει διαβάζοντας εκατοντάδες φορές, ξανά και ξανά, τις καταπληκτικές Του υποσχέσεις. Σε αυτό το κλίμα λειτουργεί και ευδοκιμεί η λέξη προσμένοντες.

Έτσι η κατηγορία εκείνη των ανθρώπων που εγκατέλειψε τις αγωνιώδεις προσπάθειές της και στράφηκε καρτερικά και αποκλειστικά στο Θεό με απόλυτη εμπιστοσύνη, θα απολαύσει ένα μοναδικό σε αξία και σπουδαιότητα θαύμα, ‘‘θέλουσιν ανανεώσει την δύναμιν αυτών’’. Η λέξη ‘‘ανανεώσει’’ χρησιμοποιείται για την αλλαγή των ενδυμάτων στη Γεν.35: 2. Ο Κύριος θα ανανεώσει τη δύναμή μας. Αυτός που υποσχέθηκε ότι η δύναμή μας θα είναι όση ακριβώς και οι ημέρες μας, Δευτ. 33: 25, θα μας χορηγήσει δύναμη που θα καλύπτει τις απαιτήσεις της ημέρας, δύναμη αντίστοιχη με τα φορτία και τις δυσκολίες της ημέρας.

Ο Κύριος παρόλες τις αντιξοότητες και τις σκληρές δοκιμασίες, θα σου δώσει τη δύναμη που χρειάζεσαι για να συνεχίσεις με επιτυχία το ταξίδι. Ένα ταξίδι, όχι προς το άγνωστο Χ αλλά προς το γνωστό Χ, τον Ιησού Χριστό, τον σωτήρα των ψυχών μας. Αρκεί, βέβαια, να στραφείς σε Εκείνον και μόνο σε Εκείνον με απόλυτη εμπιστοσύνη. Τότε θα πετάξεις ψηλότερα, θα τρέξεις γρηγορότερα, θα βαδίσεις μακρύτερα.

Τον εμπιστεύεσαι; Αυτό σημαίνει πιστεύω στο Θεό. Πίστη στον Πιστό.

Θα ακουμπήσεις όλες τις υποθέσεις σου στα Παντοδύναμα χέρια Του;

Εύχομαι ολόψυχα αυτό ακριβώς να κάνεις.

 

Τη δύναμη και όχι την άνεση ζητώ από την πίστη
Έλλεν Κέλλερ

( Χριστιανή συγγραφέας, τυφλή και κωφάλαλη) Ì

Ο αιδ. Κώστας Εμμανουηλίδης είναι ποιμένας της Ε.Ε.Ε. Νικαίας

Μεγάλες Αλήθειες από τους Μικρούς Προφήτες
Μιχαίας
Ποιος Θεός Όμοιός Σου;


του αιδ. Στ. Δεληγιάννη

  1. Συγγραφέας – Χρονολογία

Ο προφήτης Μιχαίας, του οποίου το όνομα σημαίνει “Ποιος είναι όμοιος με το Γιάχβε;”, καταγόταν από τη μικρή ορεινή πόλη του Ιούδα που την έλεγαν Μορέσεθ, που βρισκόταν στην περιοχή μεταξύ της Ιερουσαλήμ και της Μεσογείου θάλασσας. Αναφορά του ονόματός του γίνεται και σε άλλο προφητικό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης και συγκεκριμένα σε αυτό του προφήτη Ιερεμία (26:18-19). Αυτό καταδεικνύει την σημαντικότητα του προφήτη Μιχαία ως προφήτη του Θεού.

Η προφητική διακονία του Μιχαία ήταν στο Νότιο Βασίλειο του Ιούδα. Σύγχρονος του προφήτη Ησαΐα, ο Μιχαίας διακόνησε κατά τις βασιλείες των Ιωθάμ, Άχαζ και Εζεκία, κατά το τελευταίο ήμισυ του 8ου π.Χ. αιώνα, όταν η νέο – Ασσυριακή Αυτοκρατορία άρχισε να καθίσταται ηγεμονική δύναμη σ’ όλη την περιοχή της Μέσης Ανατολής.

2. Ιστορικό Πλαίσιο

Η μεγάλη στρατιωτική επιτυχία του βασιλιά Ουζία κατά το πρώτο τέταρτο του 8ου αιώνα π.Χ. είχε οδηγήσει σε μία περίοδο οικονομικής ευμάρειας, για μερικούς όμως. Με την οικονομική άνθηση επήλθε και η ανάπτυξη μίας καινούργιας ανώτερης κοινωνικής τάξης, της αστικής, που στηριζόταν στο εμπόριο, με συνέπεια να αρχίσουν οι διακρίσεις με την έως τότε μοναδική υπάρχουσα τάξη των αγροτών και κτηνοτρόφων, που όμως τώρα άρχισαν να βρίσκονται στο έλεος των πλουσιοτέρων. Η νέα κοινωνική τάξη των αστών – εμπόρων φέρονταν απολυταρχικά στους φτωχότερους ομοεθνείς τους αγρότες, με συνέπεια να τους καταπιέζουν και εκμεταλλεύονται. Η δικαιοσύνη στην αγορά αποτελούσε την εξαίρεση και όχι τον κανόνα. Ο Νόμος του Θεού παραβιαζόταν βάναυσα όχι μόνο από το λαό, αλλά και από τους ηγέτες του λαού και τους θρησκευτικούς άρχοντες και λειτουργούς.

Έτσι, ο Γιάχβε, ως Κυρίαρχος Θεός – Βασιλιάς πάνω σε όλη τη δημιουργία Του, εγείρει την περίοδο αυτή τους Ασσύριους (το 3ο κεφ. περιγράφει την άνοδο της Ασσυρίας ως ηγεμονικής δύναμης). Η μεγάλη δύναμη της Ασσυρίας βασιζόταν στον αυτοκρατορικό της στρατό, που αποτελείτο από μισθοφόρους που πληρώνονταν από τους φόρους των περιοχών που κατακτούσαν. Ξεκινώντας κατά το δεύτερο ήμισυ του 8ου π.Χ. αιώνα τις εξορμήσεις τους, οι Ασσύριοι βασιλιάδες, αρχικά ο Τιγλάθ – Πιλεσέρ ΙΙΙ (744-727) και ύστερα οι Σαλμανασέρ V (726-722), Σαργών ΙΙ (722-705) και Σεναχερίβ (704-681), άρχισαν να γίνονται ο φόβος και ο τρόμος των μικρών βασιλείων της δύσης, μεταξύ αυτών και αυτά των Ισραήλ και Ιούδα, σηματοδοτώντας την εκπλήρωση των θείων κρίσεων επάνω στο λαό της Διαθήκης εξ’ αιτίας της ανυπακοής τους (Λευτ.26, Δευτ.28:15-68).

Ιστορικά, ο Ισραήλ και ο Ιούδας βρίσκονται κάτω από την απειλή της Ασσυρίας περί το τελευταίο τέταρτο του 8ου π.Χ. αιώνα (5:5-6, δες επίσης Β΄Βασ. 18:13 κ.ο.κ., Β΄ Χρον. 32:1 κ.ο.κ., Ησα. 36:1κ.ο.κ.). Ο Μιχαίας προβλέπει την πτώση του Βορείου Βασιλείου (1:6,7), ενώ παράλληλα γίνεται – μαζί με το σύγχρονό του προφήτη Ησαΐα – μάρτυρας της καταστροφής των πόλεων του Ιούδα (π.χ. Λαχής) και – ως αποκορύφωση – της πολιορκίας της Ιερουσαλήμ από τα στρατεύματα του Σεναχερίβ το 701π.Χ. Το γεγονός αυτό γίνεται αφορμή όχι μόνο να εκπληρωθούν μερικές από τις προφητείες – προειδοποιήσεις του προφήτη Μιχαία προς το λαό, αλλά και να υπάρξει το πνευματικό υπόβαθρο για την επέμβαση του Θεού να ελευθερώσει το λαό Του. Αν και τα ασσυριακά στρατεύματα του Σεναχερίβ είχαν περικυκλώσει την Ιερουσαλήμ και ήταν έτοιμα να την εκπορθήσουν, ο Θεός επεμβαίνει με θαυμαστό τρόπο και απελευθερώνει το λαό Του, ενώ παράλληλα κρίνει τα μεγάλα Ασσυριακά στρατεύματα (τα ασσυριακά χρονικά επιβεβαιώνουν εν μέρει του λόγου το αληθές, καθώς δεν αναφέρουν ολοκλήρωση της συγκεκριμένης εκστρατείας).

Αυτή την κρίσιμη περίοδο, τη γεμάτη πολιτική αναταραχή, κοινωνική ανησυχία, αλλά και ηθική και θρησκευτική εξαθλίωση, ο Γιάχβε, ο Θεός του Ισραήλ, στέλνει το Μιχαία με μήνυμα κρίσης, καθώς καυτηριάζει και καταγγέλλει τις αμαρτίες του λαού Του και την ψευδή κι εσφαλμένη θρησκευτικότητά του. Τον αποστέλλει όμως και με μήνυμα ελπίδας, καθώς υπόσχεται τη σωτηρία Του μέσω του δικού Του Μεσσία (Τον οποίο και υπόσχεται ότι θα δώσει), που θα σώσει το λαό Του και θα βασιλεύσει επάνω του κι επάνω σε όλα τα έθνη.

3. Σκοπός & Περιεχόμενα του Βιβλίου

Έχει ειπωθεί ότι ένας από τους σκοπούς των προφητών, κι ως εκ τούτου και του Μιχαία, είναι να “παρηγορήσει του θλιμμένους και να θλίψει τους παρηγορημένους”. Ο Μιχαίας αποτελεί τη ζωντανή “συνείδηση του Ισραήλ” (Craigie), ο οποίος έρχεται να αγγίξει και ενεργοποιήσει με το μήνυμά του τη συνείδηση του λαού ως προς το Νόμο, τον οποίο έχει εγκαταλείψει.

Έτσι, η προφητεία του Μιχαία χαρακτηρίζεται από προρρήσεις καταστροφής, αλλά και ελπίδας. Το μήνυμά του, βασισμένο στο Νόμο του Θεού και χωρισμένο σε τρία βασικά μέρη, κάθε ένα από τα οποία ξεκινά με το “ακούσατε!”, από τη μία καυτηριάζει και κρίνει τους συμβιβασμούς του λαού Ισραήλ και της ηγεσίας του, ως προς το Νόμο του Θεού, ενώ από την άλλη δίνει ελπίδα στο υπόλοιπο του λαού Ισραήλ, η οποία πηγάζει από την πιστή αγάπη του Θεού προς το λαό της Διαθήκης Του.

Στο πρώτο μέρος (1:2-2:13) εξαγγέλλεται η κρίση του Θεού στο λαό Του, εάν δεν επιστρέψει προς Αυτόν από τις αμαρτίες του, ενώ δίδεται η υπόσχεση της σωτηρίας Του προς το υπόλοιπο του λαού Του, στο οποίο και θα βασιλεύσει (2:12-13).

Στο δεύτερο μέρος (3:1-5:14), μετά την εξαγγελία της κρίσης εναντίον της ηγεσίας του λαού (3:1-12) ο Θεός υπόσχεται ότι θα υψώσει την Ιερουσαλήμ ψηλά, πάνω από όλα τα έθνη (4:1-5), θα αποκαταστήσει το καταπιεσμένο υπόλοιπο του λαού Του και θα βασιλεύσει πάνω σε όλη τη γη (4:6-8) μέσω του δικού Του Μεσσία (5:1-14).

Στο τρίτο μέρος (6:1-7:20), ο Θεός ξεχωρίζει, συγχωρεί και σώζει μέσα από ένα πνευματικά εξαθλιωμένο και ανώριμο έθνος (6:1-7:7) ένα πιστό υπόλοιπο (7:8-20).

Βασικά θέματα του βιβλίου είναι:

α. Ο Ηγούμενος: Όλη η δομή του βιβλίου (είναι ομόκεντρη, δηλαδή περιστρέφεται και έχει ως σημείο αναφοράς ένα κεντρικό σημείο) βοηθά να εστιάσουμε την προσοχή μας σε ένα κεντρικό για ολόκληρη την προφητεία του Μιχαία σημείο. Και αυτό το κεντρικό σημείο είναι η περικοπή του κεφ.5:1-6, όπου φανερώνεται ο Θεός να υπόσχεται ένα δικό Του Μεσσία από τη γενιά του Δαβίδ, που θα είναι Ηγούμενος, ο Οποίος θα ελευθερώσει το υπόλοιπο του λαού Του, θα το ευλογήσει και θα βασιλεύσει επάνω σε αυτό και σε όλη τη γη (4:1-8).

β. Το Υπόλοιπο: Αποτελεί την ομάδα των ανθρώπων εκείνων που ο Θεός θα διαφυλάξει μέσα στις και μέσα από τις κρίσεις της παιδείας Του, που θα επιφέρει επάνω στο λαό Του. Αυτό το υπόλοιπο αποτελεί τη μεγάλη ελπίδα του λαού ότι ο Θεός θα δεν τον έχει ξεχάσει ούτε έπαψε να τον αγαπά και να ενδιαφέρεται για αυτόν (2:12-13, 7:14-20).

γ. Ο Αληθινός Λατρευτής: Στην απειλή των Ασσυριακών στρατευμάτων οι Ιουδαίοι τρέχουν στο ναό για να βρουν προστασία. Οι ιερείς όμως, έχουν μολύνει το ναό του Κυρίου και έχουν αποτύχει να τον διατηρήσουν άγιο. Έτσι, και μέσα στην πνευματική αυτή κατάντια, ο Μιχαίας υιοθετεί ένα “ιερατικό” ρόλο και εξαγγέλλει τις απαιτήσεις του Νόμου προς το λαό, εμπρός στην είσοδο του ναού. “Αυτός σοι έδειξεν, άνθρωπε, τι το καλόν· και τι ζητεί ο Κύριος παρά σου, ειμή να πράττης το δίκαιον, και να αγαπάς έλεος, και να περιπατής ταπεινώς μετά του Θεού σου;” (6:8). Αυτό το κάνει ο προφήτης με σκοπό να επαναφέρει το λαό πίσω στην υγιαίνουσα διδασκαλία από τη λαθεμένη τυπολατρική θρησκευτικότητα που είχαν διδαχτεί από τους κακούς προφήτες και ιερείς τους (3:5-8), και συνεπώς, να τους προετοιμάσει κατάλληλα να εισέλθουν στο ναό του Γιάχβε προκειμένου να Τον λατρεύσουν.

4. Σημασία του Βιβλίου για εμάς Σήμερα

Όπως ο Θεός υποσχέθηκε, όντως χάρισε το δικό Του Ηγούμενο, τον Ιησού το Μεσσία (Χριστό), ο Οποίος τώρα βασιλεύει από τη Νέα, την Επουράνια Ιερουσαλήμ (Εβρ.12:22, Αποκ.21:2,10) στις καρδιές και στις ζωές των δικών Του.

Οι δικοί Του, όπως διακηρύττεται και στον προφήτη Μιχαία, είναι το υπόλοιπο εκείνο που διαχρονικά εμπιστεύεται τον ΗγούμενοΜεσσία του Θεού, τον Ιησού το Σωτήρα, προσκολλάται σε Αυτόν, και Τον ακολουθεί και υπακούει πιστά το Λόγο του Θεού. Κάποτε, στην αρχή, ήταν λίγοι Ισραηλίτες ψαράδες από τη Γαλιλαία (εκπλήρωση των υποσχέσεων του Θεού προς το Ισραηλιτικό έθνος ότι θα το αποκαταστήσει – δες 7:18-20), ενώ αργότερα, ενώθηκαν με αυτούς, και ενώνονται και άλλοι πολλοί από όλα τα έθνη – και εμείς σήμερα – όσοι δέχονται το μήνυμά τους, το Ευαγγέλιο της Σωτηρίας του Χριστού, (εκπλήρωση της υπόσχεσης του Θεού ότι ο Ηγούμενός Του θα βασιλεύσει πάνω σε όλη τη γη και τα έθνη – δες 4:1-2), και αποτελούν έτσι ένα λαό του Θεού, την Εκκλησία του Ιησού Χριστού.

Ποιες είναι, τώρα, οι απαιτήσεις του Θεού και του Βασιλιά Ιησού Χριστού, σύμφωνα με το μήνυμα του Μιχαία, από όλους εμάς, το λαό Του, την Εκκλησία Του, που Τον αγαπούμε κι εμπιστευόμαστε, Τον υπακούμε και ακολουθούμε; Τι μας ζητά πραγματικά;

Πρώτα απ’ όλα να Τον ακούμε (δες Μιχ.1:2, 3:1, 6:1, πρβλ. Αποκ.2:7α,11α, 17α,29, 3:6,13,22) και παράλληλα, κάτι πολύ περισσότερο απ’ τις δραστηριότητές μας. Ζητά την καρδιά και τη ζωή μας, με σκοπό να τα γεμίσει με την Αγάπη Του γι’ αυτόν και το Λόγο Του, και με τα σπλάγχνα Του για την Εκκλησία Του και τους άλλους ανθρώπους γύρω μας, έτσι ώστε καθώς ζούμε ως μία δίκαιη στις σχέσεις μας κοινότητα, στη συνέχεια να επηρεάζουμε θετικά και την κοινωνία γύρω μας (Μιχαίας 6:8, Ματθ.5:13-16), με τελικό σκοπό ο Θεός να φανερώνεται ως Κυρίαρχος Θεός Σωτηρίας των εθνών (Μιχ.4:1-2). Ì

Ο αιδ. Στ. Δεληγιάννης είναι ποιμένας των Ε.Ε.Ε. Μυλοτόπου και Γιαννιτσών.

 

Ένα Περίεργο Βάπτισμα

 

του αιδ. Π. Κανταρτζή

 

Στο εδάφιο 15:29 της Α' προς Κορινθίους επιστολής, ο απόστολος Παύλος αναφέρεται σε κάποιο βάπτισμα που γίνεται "υπέρ των νεκρών". Τι είναι αυτό το βάπτισμα;

 

ιαβάζοντας τις επιστολές του αποστόλου Παύλου ξανά και ξανά διαπιστώνουμε ότι μπαίνουμε μέσα από ένα κείμενο, σε έναν κόσμο που είναι άγνωστος σε μας. Έτσι στεκόμαστε με άγνοια και απορία μπροστά σε κάτι που ήταν γνωστό και αυτονόητο στους αρχικούς παραλήπτες της επιστολής. Προφανώς οι αποδέκτες της επιστολής μπορούσαν να καταλάβουν εύκολα σε τι αναφερόταν ο Παύλος με την έκφραση "βάπτισμα υπέρ των νεκρών".

Μάλιστα αξίζει να παρατηρήσουμε ότι ο απ. Παύλος χρησιμοποιεί ακριβώς αυτή την εξοικείωση των Κορινθίων με αυτό το "βάπτισμα" ως επιχείρημα που υποστηρίζει τη θέση Του σχετικά με την ανάσταση των νεκρών. Ξεκινά από κάτι που για τους Κορινθίους είναι δεδομένο και αποδεκτό, το βάπτισμα υπέρ των νεκρών, για να υποστηρίξει κάτι που το αμφισβητούν, την ανάσταση εκ των νεκρών.

Ο στόχος του απ. Παύλου στο κεφάλαιο αυτό είναι η κατάρριψη της λανθασμένης άποψης τουλάχιστον μιας μερίδας της εκκλησιαστικής κοινότητας της Κορίνθου σύμφωνα με την οποία δεν θα υπάρχει σωματική ανάσταση.

Αν λοιπόν οι Κορίνθιοι αρνητές της σωματικής ανάστασης έχουν δίκαιο, τότε ρωτά ο απόστολος “τι ποιήσουσιν οι βαπτιζόμενοι υπέρ των νεκρών, ει όλως νεκροί ουκ εγείρονται; τι και βαπτίζονται υπέρ των νεκρών;” (Α' Κορ. 15:29).

Θα αναφέρουμε διάφορους τρόπους με τους οποίους το "βάπτισμα υπέρ των νεκρών" έχει ερμηνευτεί. Στο τέλος θα προτείνουμε την ερμηνεία που θεωρούμε ως την πιο συγκροτημένη και πιθανή.

1. Το βάπτισμα "υπέρ των νεκρών" ως αντιπροσωπευτικό βάπτισμα

Όλοι οι σχολιαστές συμφωνούν ότι η απλή ανάγνωση αυτού του εδαφίου παραπέμπει σε ένα βάπτισμα που έχει αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα. Έτσι το εκλαμβάνει και η Νέα Μετάφραση της Βιβλικής Εταιρίας, "όσοι βαπτίζονται για τους νεκρούς για ποιο λόγο να βαφτίζονται για χάρη τους, αν δεν υπάρχει ελπίδα αναστάσεως των νεκρών;".

Φυσικά μια τέτοια κατανόηση παρουσιάζει τεράστια θεολογικά προβλήματα καθώς παρουσιάζει την τελετή του βαπτίσματος ως μία σχεδόν "μαγική" τελετή. Αξίζει να σημειώσουμε ότι συναντούμε μία τέτοια τελετή σε μεταγενέστερους χρόνους μεταξύ κύκλων αιρετικών όπως οι Μαρκιωνίτες. Μάλιστα ο ιερός Χρυσόστομος αναφέρεται επικριτικά στην πρακτική αυτή απορρίπτοντάς την ως δεισιδαίμονα. Λέει συγκεκριμένα ότι μία τέτοια κατανόηση είναι "για ανθρώπους εξωφρενικούς…και υπέρμετρα αφελείς". Έτσι ενώ η έννοια του αντιπροσωπευτικού βαπτίσματος είναι η φυσική κατανόηση της φράσης, συναντά ανυπέρβλητες θεολογικές ενστάσεις.

Διάφοροι τρόποι λοιπόν προτάθηκαν για να παρακαμφθούν αυτές οι θεολογικές δυσκολίες. Μία προσέγγιση λοιπόν προτείνει ότι το βάπτισμα αυτό δεν γινόταν γενικά για "νεκρούς", αλλά για κατηχούμενους στην Χριστιανική πίστη, οι οποίοι για κάποιον λόγο δεν είχαν προλάβει να βαπτιστούν. Έτσι το βάπτισμα αυτό είχε ένα ρόλο μεταθανάτιας δημόσιας ομολογίας πίστεως την οποία δεν πρόλαβε να κάνει ο αποθανών. Η δυσκολία μιας τέτοιας ερμηνείας είναι ότι δεν σχετίζεται με το γεγονός της ανάστασης εκ νεκρών και κατά συνέπεια δεν δίνει βάση για το επιχείρημα του απ. Παύλου.

Στο ίδιο πλαίσιο του αντιπροσωπευτικού βαπτίσματος προτάθηκε από αρκετούς σχολιαστές μια άλλη προσέγγιση. Αυτή είναι το ότι ναι μεν ο απ. Παύλος αναφέρεται σε αυτό το βάπτισμα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απαραίτητα το επικροτεί και το αποδέχεται. Το επιχείρημά του, δηλαδή, είναι ad hominem. Αναφέρεται σε κάτι που αποδέχονται οι Κορίνθιοι χωρίς ο ίδιος απαραίτητα να το ασπάζεται. Και αυτό το κάνει μόνο και μόνο για να τους δείξει την ασυνέπεια της σκέψης τους. Μία εξηγητική παρατήρηση που υποστηρίζει αυτή την ανάγνωση είναι η αλλαγή προσώπου από το τρίτο πληθυντικό στο πρώτο καθώς μεταβαίνουμε από το εδ. 29 στο εδ. 30. Δηλαδή, ενώ στο εδ. 29 ο απ. Παύλος χρησιμοποιεί το τρίτο πληθυντικό, μιλά για το τι κάποιοι άλλοι κάνουν, στο εδ. 30 χρησιμοποιεί το πρώτο πληθυντικό, μιλά για τι ο ίδιος και άλλοι μαζί του κάνουν. Με αυτόν τον τρόπο ο απόστολος "κρατά αποστάσεις" από την πρακτική του βαπτίσματος υπέρ των νεκρών (βέβαια αυτό το επιχείρημα μοιάσει να ακυρώνεται από την εισαγωγική φράση του εδ. 30 "και εμείς" που μοιάζει να συνεχίζει τη σκέψη του εδ. 29). Επίσης δεν είναι η πρώτη φορά που ο απ. Παύλος χρησιμοποιεί ad hominem επιχείρημα. Έτσι στο 8:10 αναφέρεται στην περίπτωση κάποιος να κάθεται στο τραπέζι ενός ειδωλολατρικού ναού και να τρώει ειδωλόθυτα. Η αναφορά αυτή δεν σημαίνει και επιδοκιμασία. Ο απ. Παύλος δεν θεωρεί αποδεκτή την συμπεριφορά που περιγράφει χάριν του επιχειρήματός του. Αυτό είναι ξεκάθαρο από την τοποθέτησή του στο 10:21 όπου λεει, "Δεν μπορείτε να παίρνετε μέρος στο τραπέζι του Κυρίου και στο τραπέζι των πονηρών πνευματών".

2. Το βάπτισμα υπέρ των νεκρών ως ομολογία πίστης στην ανάσταση

Σύμφωνα με πατέρες της εκκλησίας όπως ο ιερός Χρυσόστομος και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός η έκφραση "υπέρ των νεκρών" είναι μία ελλειπτική διατύπωση, , μία βραχυλογία της φράσης "υπέρ της αναστάσεως των νεκρών". Αυτοί που βαπτίζονται υπέρ των νεκρών είναι αυτοί που με το βάπτισμά τους ομολογούν πίστη στην ανάσταση των νεκρών, βαπτίζονται υπέρ, δηλαδή, για να ομολογήσουν την πίστη και προσδοκία τους στην ανάσταση των νεκρών. Αυτή η ερμηνεία αν και θεολογικά ταιριαστή με τη διδασκαλία του Παύλου στο 15ο κεφάλαιο της Α' προς Κορινθίους είναι εντελώς υποθετική και χωρίς κανένα εξηγητικό έρεισμα. Ο απ. Παύλος δεν χρησιμοποιεί πουθενά στις επιστολές του την πρόθεση υπέρ με γενική με έναν παρόμοιο τρόπο.

 

3. Το βάπτισμα υπέρ των νεκρών ως αιτιολόγηση της πίστης του βαπτιζομένου

Μία άλλη ερμηνεία είναι ότι η έκφραση "υπέρ των νεκρών" περιγράφει το κίνητρο που οδήγησε αυτούς που βαπτίζονται στην πράξη τους. Δύο τρόποι με τους οποίους η φράση "υπέρ των νεκρών" έχει γίνει κατανοητή αξίζει να αναφερθούν. Η πρώτη είναι ότι οι "νεκροί" είναι πιστοί που πέθαναν με τρόπο μαρτυρικό. Το μαρτύριό τους έγινε η αιτία της μεταστροφής αυτών που βαπτίζονται "χάρη των νεκρών", δηλαδή λόγω του παραδείγματος, της θυσίας τους. Το σημαντικότερο πρόβλημα με την άποψη αυτή είναι το γεγονός ότι ο μαρτυρικός θάνατος λόγω της πίστης δεν ήταν ακόμη κάτι το διαδεδομένο την περίοδο που γράφεται η Α' προς Κορινθίους.

Στο πλαίσιο της αιτιολογικής κατανόησης της έκφρασης "υπέρ των νεκρών" έχει προταθεί και υιοθετεί από αρκετούς σχολιαστές η ερμηνεία ότι το κίνητρο της πίστης που βεβαιώνεται από το βάπτισμα είναι η επιθυμία των βαπτιζομένων να ενωθούν στην ανάσταση με αγαπητά τους που έχουν πεθάνει. Συχνά έχουμε το φαινόμενο ο θάνατος ενός πιστού ανθρώπου που μας είναι ιδιαίτερα προσφιλής να ξυπνά μέσα μας την ανάγκη της ελπίδας, να γεννά μέσα μας τον πόθο της αιωνιότητας. Αυτό βλέπουν αρκετοί ως κίνητρο που οδηγεί κάποιους στην πίστη και στη συνέχεια στο βάπτισμα. Έτσι το "βάπτισμα υπέρ των νεκρών" περιγράφει την πίστη στην οποία οδηγήθηκαν λόγω της επιθυμίας τους για μια μελλοντική επανένωση με πιστά προσφιλή τους πρόσωπα.

4. Το βάπτισμα υπέρ των νεκρών ως μεταφορά για μια ζωή θλίψεων χάριν του Χριστού

Μία άλλη προσέγγιση στο θέμα στηρίζεται σε μία μεταφορική ανάγνωση της έννοιας του βαπτίσματος. Ο ίδιος ο Κύριός μας αναφέρθηκε στις θλίψεις του ως ένα είδος βαπτίσματος (Μάρκος 10:38, Λουκάς 12:50). Έτσι αρκετοί είναι αυτοί που ερμηνεύουν το βάπτισμα αυτό ως έναν μεταφορικό τρόπο που δηλώνει την απόφαση των πιστών να ταυτιστούν με τον Χριστό, έως θανάτου.

 

Άλλοι πάλι κατανοούν τη φράση αυτή ως μία αναφορά στην απόφαση κάποιων να υποφέρουν για χάρη αυτών που είναι νεκροί πνευματικά. Με άλλα λόγια η έκφραση βάπτισμα υπέρ των νεκρών δηλώνει αποδοχή θλίψεων στο έργο της μαρτυρίας προς τους ανθρώπους που είναι χαμένοι. Μια εκδοχή αυτής της άποψης που πρόσφατα προτάθηκε είναι ότι η φράση αυτή χρησιμοποιούνταν υποτιμητικά από τους αντιπάλους του απ. Παύλου στην Κόρινθο για να περιγράψει τον Παύλο και τους συνεργάτες του. Έτσι, η διακονία του απ. Παύλου με διάθεση ειρωνείας περιγράφεται από τους υπερ- πνευματικούς αντιπάλους του ως τίποτε παραπάνω από ένα βάπτισμα θανάτου τη στιγμή που αυτοί βιώνουν δυναμικά τη ζωή του Πνεύματος. Κι όμως για τον Παύλο η επιμονή του στο βάπτισμα αυτό αποδεικνύει την πίστη του στην πραγματικότητα της ανάστασης. Υπομένει τα παθήματα αυτής της ζωής γιατί προσμένει τη ζωή της ανάστασης.

Συμπέρασμα

Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε κυριολεκτικά δεκάδες ακόμη ερμηνειών αυτής της δυσνόητης έκφρασης. Αναφέραμε αυτές που έχουν μια κάποια βαρύτητα. Παρ' όλα αυτά το θέμα παραμένει ανοιχτό. Ίσως η εγκυρότερη απάντηση να είναι ότι τελικά δεν ξέρουμε σε τι ακριβώς αναφέρεται ο απ. Παύλος με την έκφραση αυτή. Η εκτίμησή μας είναι ότι τελικά η πιο πιθανή ερμηνεία είναι αυτή του ad hominem επιχειρήματος, ότι δηλαδή ο Παύλος χωρίς ο ίδιος να εκφέρει κάποια αξιολογική κρίση επί του θέματος χρησιμοποιεί την πράξη των Κορινθίων για να υποστηρίξει την άποψή του. Ίσως το σπουδαιότερο ερμηνευτικό συμπέρασμα είναι ότι διαβάζοντας τις επιστολές μπαίνουμε σε έναν άλλο κόσμο, σε αρκετά σημεία διαφορετικό από τον δικό μας. Πράγματα γνωστά και δεδομένα για τους παραλήπτες των επιστολών είναι γρίφοι για μας. Καθώς λοιπόν εμπιστευόμαστε στο Άγιο Πνεύμα και καθώς ποθούμε να ακούσουμε μέσα στη Βίβλο τη φωνή του Θεού χρειάζεται σκληρή δουλειά αλλά και ταπεινοφροσύνη γιατί αρκετές φορές θα ομολογήσουμε μαζί με τον ίδιο τον απόστολο Παύλο ότι “κατά μέρος γινώσκομεν” (Α' Κορ. 13:9). Ì

Ο αιδ. Π. Κανταρτζής είναι ποιμένας της Α΄ Ε.Ε.Ε. Αθηνών.

ΕΥΣΕΒΕΙΑ & ΔΙΩΓΜΟΣ

 

του κ. Ιω. Έρτσου

Προνόμιο κι ευλογία για τους πιστούς του Χριστού, το να μπορούν να ζουν “ευσεβώς”. Να ’χουν, δηλαδή, τις δυνατότητες, τα από Θεού στελνόμενα διαρκώς αποθέματα χάρης και δύναμης και σοφίας και χαρισμάτων, που θα τους διατηρούν σε μια ζωή συμφιλιωμένη με τον Θεό και αρεστή στα άγια μάτια Του.

Αλλά όσο τούτο, είναι ένα προνόμιο και μια ευλογία γι’ αυτούς, άλλο τόσο προνόμιο κι ευλογία είναι και η συνέχεια. Εκείνο που έρχεται σα φυσική συνέπεια, σα φυσιολογική επέκταση. Ο διωγμός και η αντίθεση, που στο περιβάλλον τους θα απαντήσουν, εξαιτίας της διαγωγής τους αυτής. “Οι θέλοντες να ζώσιν ευσεβώς εν Χριστώ Ιησού θα διωχθούν”, τονίζει το Πνεύμα δια του Παύλου στην Β΄ Τιμ. γ΄ 12. Κι όπως το “θα” του εδαφίου μας μας δηλώνει, φαίνεται να ’ναι αναπόφευκτος ο διωγμός για τον πιστό που θέλει να ζει με ευσέβεια και με φόβο Θεού.

Μέσα σ’ έναν κόσμο που κείται σ’ όλη του την έκταση και σ’ όλες του τις εκδηλώσεις “εν τω πονηρώ”, σ’ έναν κόσμο που είναι ζυμωμένος μέσα στο κακό, οι γνήσιοι άνθρωποι του Θεού, μοιάζουν “σαν τη μύγα μεσ’ στο γάλα”, διότι δεν ανήκουν στο βασίλειο του σκότους, δεν συγκοινωνούν πια με τα έργα των συνανθρώπων τους τα πονηρά, δεν σκέφονται με τον τρόπο που εκείνοι σκέφτονται, δεν συμπεριφέρονται με τον τρόπο που εκείνοι συμπεριφέρονται, δεν μιλούν με τον τρόπο που εκείνοι μιλούν. Έχουν ξεφύγει και απελευθερωθεί απ’ την εξουσία του διαβόλου, του θεού του κόσμου τούτου. Έχουν αποχωρισθεί απ’ το αμαρτωλό πνεύμα του αιώνος τούτου, κατά το εδάφιο: “Εξέλθετε εκ μέσου αυτών και αποχωρίσθητε...” (Β΄ Κορ. ς΄17). Έχουν κόψει φιλίες και στενές σχέσεις με τους απίστους κατά την υπόδειξη του Λόγου του Θεού “μη ομοζυγείτε με τους απίστους...” (Β΄ Κορ. ς΄ 14). Η ζωή τους, καθαρή και σφραγισμένη απ’ το Πνεύμα του Κυρίου, αποτελεί μια φωτεινή μαρτυρία του τι ο Χριστός έχει κάμει στη ζωή τους, και μια διαρκή διαμαρτυρία για την αμαρτία που κυριαρχεί γύρω τους. Γι’ αυτό και αποτελούν αντικείμενο εχθρότητας του αμαρτωλού περιβάλλοντός τους, πολλές φορές και των Χριστιανών, εκείνων φυσικά που ακόμα σκέφτονται και ζουν σαρκικά. Εκείνων που ακόμα νηπιάζουν κι έχουν ανάγκη γάλακτος, “ενώ ως προς τον καιρόν έπρεπε να είναι διδάσκαλοι” (Εβρ. ε΄ 12).

Παράδειγμα ιστορικό η ζωή του Απ. Παύλου. “Έξωθεν μάχαι”, μας γράφει για τη ζωή του, “έσωθεν φόβοι” (Β΄ Κορ. ζ΄ 5). Δεν ήταν μόνο οι έξωθεν εχθροί, αλλά... και οι έσωθεν φίλοι. Δεν ήταν μόνο οι ανοιχτές κατά πρόσωπο επιθέσεις, το φονικό όπλο, ο μέχρι θανάτου ραβδισμός, αλλά και ο Δούρειος ίππος, το μπαμπάκι που σφάζει, το κάποιο προδοτικό αδελφικό φιλί. Δεν κατηγορήθηκε μόνο δημοσία κι ανοιχτά, αλλά και συκοφαντήθηκε ύπουλα κι υπονομεύτηκε οδυνηρά. Κι είναι πάντα τούτο το δεύτερο, η κατασυκοφάντηση, δηλαδή, οπωσδήποτε το πιο κατάλληλο όπλο στα χέρια του εχθρού, για να χτυπηθεί ο πιστός του Κυρίου, ο υπηρέτης του Θεού του Υψίστου.

Τον είπαν πίσω του εκμεταλλευτή, κίβδηλο, αυταρχικό, συμφεροντολόγο, ματαιόδοξο... Τον παρακολουθούσαν να βλέπουν πού πάει για να παρεμποδίζουν το έργο του, ή για να του στήνουν παγίδες. Τον έβαζαν δήθεν να τους κηρύττει, για να τον πιάσουν από κάποιο του λόγο και να τον κατηγορήσουν ως πλάνο στη διδασκαλία, ως ασυνεπή στις αρχές της συνείδησής τους, τον προκαλούσαν με πονηρές ερωτήσεις, με προσωπικές προσβολές. Ο διωγμός για τον Παύλο ήταν το καθημερινό καθεστώς της ζωής του, με κάθε είδους μέσο, με κάθε είδους μορφή. Είναι ζήτημα αν υπήρξε μορφή δίωξης και επίθεσης που να μη χρησιμοποιήθηκε εναντίον του, για να βγει στην περίπτωσή του περισσότερο από κάθε άλλη αληθινός ο Λόγος του Θεού που λέει: “πάντες οι θέλοντες να ζώσιν ευσεβώς εν Χριστώ Ιησού θα διωχθούν”. Ώστε το παράδειγμά του να γίνει για όλους μας μια πηγή παρηγοριάς, σαν θα σκεφτόμαστε λέγοντας: “Αν ο Κύριος στον Απ. Παύλο, τον κορυφαίο Του απόστολο, επέτρεπε όλ’ αυτά, όριζε μόνο δρόμο γι’ αυτόν το “δια πολλών θλίψεων θα εισέλθωμεν στη βασιλεία του Θεού”, γιατί όχι και σε μας; Άλλωστε δεν είναι τούτο, εκείνο ακριβώς που κάποτε ο Κύριός μας υπεστήριξε, πως “ουδείς μαθητής μεγαλήτερος του κυρίου αυτού· εάν εμέ εδίωξαν και σας θα διώξουν” (Ιωάν. ιε΄ 20).

Αυτή τη μαργαριταρένια φράση είχε διαρκώς στο νου του ο μεγάλος Απόστολος, καθώς αντιμετώπιζε την αντίθεση και το διωγμό, κι έπαιρνε δύναμη και προχωρούσε στο πείσμα της ορμής του ρεύματος, κι ανηφόριζε και σκαρφάλωνε και ανυψωνόταν “πάντα στα έμπροσθεν επεκτεινόμενος για το βραβείο της άνω κλήσεως”. Πόσο η υπομονή στα παθήματα και η αφιέρωση στο θέλημα του Θεού για τη ζωή του, χαρακτήριζε το άγιο αυτό παιδί του Θεού! Ήταν τούτος ένας βαθιά πνευματικός θάνατος του εαυτού του, απόλυτα σύμφωνος με την ομολογία του: “απέθανα δια να ζήσω εις τον Θεό”. “Μετά του Χριστού συνεσταυρώθη, δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ο Χριστός ζει εν εμοί”. “Οι θέλοντες να ζώσιν ευσεβώς...”

Δεν γνωρίζω άλλο δρόμο που πρέπει να διανύσει το αναγεννημένο παιδί του Θεού απ’ αυτόν που τον λένε “ζω ευσεβώς”. Δεν υπάρχουν πολλοί δρόμοι για να διαλέξει. Υπάρχει μόνο αυτός ο ένας για να τον ακολουθήσει. Θα ’ρθει βέβαια, ο διάβολος, με την ασυναγώνιστη τέχνη του, να του πει στ’ αυτί: “Γιατί να διώκεσαι, γιατί να μισήσαι; Δεν είναι κρίμα η ζωή σου να υποφέρει, να ταλαιπωρείται; Κάνε και μερικούς συμβιβασμούς. Λέγε κι από κανένα ψέμα που και που. Βάζε και λίγο νερό στο κρασί σου”.

Όμως, ποτέ το κακό δεν μπορεί να φέρει καλό. Ποτέ η παρακοή στις εντολές του Κυρίου δεν μπορεί να ’χει βράβευση. Ποτέ η αμαρτία δεν είναι αρετή. Ένα κι ένα κάνουν δύο. Θα πρέπει να ζήσω ευσεβώς κι ας διωχθώ, κι ας υποφέρω, κι ας πεθάνω. “Όποιος θελήσει να σώσει τη ζωή του θα την χάσει· κι όποιος τη χάσει θα την κερδίσει”, είπε κάποτε ο Κύριος. Και ζωή ευσεβείας είναι η ζωή που παραδίδεται στον Κύριο και Τον ακολουθεί σ’ οποιοδήποτε κόστος. Η ζωή που πεθαίνει ως προς τις αγάπες της και τις προτιμήσεις της και ζει για τον Θεό. Η ζωή που λέει ΝΑΙ στον Χριστό και ΟΧΙ στον κόσμο, κι ας μισηθεί κι ας υποφέρει κι ας διωχθεί. Η ζωή που ξέρει πως Εκείνος που κατοικεί μέσα της είναι μεγαλήτερος από κείνον που βρίσκεται στον κόσμο.

Ήξερε καλά ο Παύλος “σε Ποιον επίστευσε και ότι Αυτός είναι ικανός να φυλάξη την παρακαταθήκη του μέχρις εκείνης της ημέρας” (Β΄ Τιμ. α΄ 12). Θυμόταν τα λόγια του Θεού του: “Δεν θα σε λησμονήσω, Ιδού, επί των παλαμών μου σε εζωγράφισα” (Ησ. μθ΄ 15). Παρηγοριόταν στη σκέψη ότι “ουδέν όπλον κατασκευασθέν εναντίον σου θα ευοδωθή” (Ησ. νδ΄ 17). Και γεμάτος θάρρος προχωρούσε αποβλέποντας σε Κείνον που διαρκώς του εισηγόταν γλυκά: “Όστις εγγίζει εσάς, εγγίζει την κόρην του οφθαλμού μου” (Ζαχ. β΄ 8).

Αυτό ας είναι το πνεύμα που θα μας κατέχει, αδελφέ μου, κι έτσι ας αντιμετωπίζουμε τις κακεντρέχιες του εχθρού και τις αλλόκοτες δυσκολίες που στο δρόμο μας συναντάμε, ιδιαίτερα σήμερα, σαν πιστοί και σαν εργάτες. Σ’ αυτά τα χρόνια της αποστασίας των πολλών και της φυλαυτίας των ολίγων. Τώρα που περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο “πάντες ζητούν τα εαυτών, ουχί τα του Ιησού Χριστού” (Φιλ. β΄ 21). Και ο Κύριος του οποίου “η χειρ δεν εσμικρύνθη” (Ησ. ν΄ 2), “θα φυλάττη την έξοδόν μας και την είσοδόν μας” (Ψαλμ. ρκα΄ 8).

Ας είναι το όνομά Του ευλογημένο και δοξασμένο στον ουρανό και στη γη και σ’ όλους τους αιώνες. Ì

ΑΝ ΤΙΦΑΣΕΙΣ
του ανθρώπου
/2- ---

του κ. Xαρίλαου Mοσχίδη

 

“Eυρίσκω άρα τον νόμον, τω θέλοντι εμοί ποιείν
το καλόν, ότι εμοί το κακόν παράκειται”.

“Πλην χάρις εις τον Θεόν όστις πάντοτε
κάμνει ημάς να θριαμβεύομεν δια του Xριστού”.

Pωμαίους ζ΄ 21, Β΄ Κορινθ. β΄ 14

Ο άνθρωπος της εποχής μας, ο υλιστής, όταν ακούει για σχέση πνευματική με τον Θεό και τον Iησού Xριστό, χαμογελάει ειρωνικά. Tο θεωρεί “αφέλεια”, αυτός που έχει τόσα πολλά γνωρίσει γύρω από τα μυστικά της ζωής, να ασχολείται με έννοιες που ξεπερνούν τη σφαίρα του κόσμου των αισθήσεων.

Kαι όμως, στην αλήθεια του σχεδίου και των αποκαλύψεων του Θεού για τον καθένα μας, η πάρα πάνω ενασχόληση είναι που αποτελεί τη θεμελιώδη Aρχή της ύπαρξης του ανθρώπου ως ηθικού όντος. Mε άλλες λέξεις, ο άνθρωπος, ως πνευματικό δημιούργημα -το μόνο στ’ ορατό Σύμπαν- έχει πιαστεί από την Aλήθεια, κι έχει συνδεθεί με το Δημιουργό του; ή είναι αιχμάλωτος μιας άλλης πηγής ψεύτικης, απατηλής, σφετεριστικής, που κατόρθωσε να τον πάρει με το μέρος της και να κερδίσει την καρδιά του;

Aπό την τοποθέτηση αυτή εξαρτάται η επιτυχία σου στην ύπαρξη γενικά, αλλά και στο πρόβλημα που μελετούμε. Δηλαδή εάν θα μπορέσεις να νικήσεις στον εσωτερικό αγώνα σου ή όχι.

α) O πυρήνας του προβλήματος

H ανθρωπολογία του καιρού μας δεν μας αφήνει καμιά αμφιβολία: Kάθε άνθρωπος αγωνίζεται ασταμάτητα με τον ίδιο τον εαυτό του. H πάλη αυτή είναι από πριν καταδικασμένη σε αποτυχία· και χρειάζονται δυνάμεις υπερανθρώπινες για ν’ αποτραπεί το γνωστό εκ των προτέρων αποτέλεσμα. Πού θα βρεθούν όμως, αυτές οι δυνάμεις; Aσφαλώς όχι στον ίδιο τον εαυτό μας. O Aπ. Παύλος διατυπώνει την αλήθεια αυτή με εξαιρετική σαφήνεια: “Διότι εκείνο το οποίον πράττω δεν γνωρίζω· επειδή εκείνο το οποίον θέλω τούτο δεν πράττω, αλλ’ εκείνο το οποίον μισώ τούτο πράττω” (Pωμ. ζ΄ 15). Kαι συνεχίζει: “Eάν δε εκείνο το οποίον δεν θέλω τούτο πράττω, συμφωνώ με τον νόμον ότι είναι καλός” (εδ. 16). Ό,τι μου παραγγέλλει ο νόμος, αυτό μου υπαγορεύει κι η ηθική συνείδησή μου. Άρα δεν φταίει ο νόμος για την αποτυχία μου στην εκτέλεση του αγαθού. Aλλού βρίσκεται η αιτία για να μην μπορώ να εκτελέσω αυτό που και η συνείδησή μου θέλει και ο νόμος μου επιτάσσει. “Tώρα δε (συμπεραίνει) δεν πράττω τούτο εγώ, αλλ’ η αμαρτία η κατοικούσα εν εμοί” (εδ. 17) ώστε αιτία της αποτυχίας είναι η αμαρτία. Πρέπει εδώ αν διευκρινίσουμε ότι στα παραπάνω χωρία περιγράφεται ο άνθρωπος που αγωνίζεται να γίνει καλός, τίμιος, άγιος με τις δικές του δυνάμεις, που ωστόσο, κάθε φορά εξουδετερώνονται από τη δύναμη της αμαρτίας που κυριαρχεί μέσα του.

Πόσο εύκολα θα ήταν δυνατό να κερδίσει κανείς τη νίκη στον αγώνα για την αρετή, εάν το μόνο που χρειάζονταν ήταν ν’ αποφάσιζε να μην αμαρτάνει! Πόσες φορές η ζωή σου απέδειξε ότι έκανες πράγματα που δεν μπορούσες ν’ αποφύγεις…. Kι από την άλλη πλευρά, δεν βρήκες τη δύναμη μα ούτε και τη θέληση να κάνεις κάτι που είχες τη βεβαιότητα πως ήταν απόλυτα σωστό, δίκαιο, καλό!

β) Η θεωρία των δύο ψυχών

Kάποιαν ιδέα γι’ αυτό τον εσωτερικό αγώνα είχαν οι αρχαίοι. O Ξενοφών υποστήριζε: “Προφανώς έχω δυο ψυχές, γιατί77 αν είχα μια δε θα μπορούσε να είναι καλή και κακή συνάμα· ούτε θα επιθυμούσε να κάνει έντιμα μαζί και άτιμα έργα· ούτε θα εύχονταν να κάνει και συγχρόνως να μην κάνει τα ίδια πράγματα”. Oι άνθρωποι αυτοί, με το λίγο πνευματικό φως που διέθεταν, ελέγχονταν για το κακό προς το οποίο τους έσπρωχνε η αμαρτωλή καρδιά τους, ωστόσο δεν ένιωθαν στην ψυχή τη βαθιά λύπη και τον καυστικό έλεγχο της ηθικής συνείδησης. Γι’ αυτούς το πρόβλημα ήταν πώς να δικαιολογηθούν για ό,τι έκαναν, έστω κι αν παραδέχονταν ότι είναι κακό. Επινόησαν λοιπόν, τη δικαιολογία της ύπαρξης δυο ψυχών στο ίδιο πρόσωπο. Παρόμοια είναι η θέση και ορισμένων φιλοσόφων του καιρού μας. Aλλά το καίριο ζήτημα δεν εστιάζεται στη δικαιολογία της αμαρτωλής πράξης.

γ) O καθένας μας είναι προσωπικά υπεύθυνος για ό,τι πράττει

Όταν δηλώνει ο Aπ. Παύλος “δεν πράττω πλέον τούτο εγώ, αλλ’ η αμαρτία η εν εμοί” (εδ. 17) δεν προσπαθεί να δικαιολογήσει τη διάπραξη του κακού, αλλά να φανερώσει ότι μέσα στην ψυχή κάθε ανθρώπου διεξάγεται ένας σκληρός αγώνας. Eρμηνεία μας δίνει, όχι δικαιολογία, στην οποία να στηριχθούμε και να πράττουμε την αμαρτία με ήσυχη συνείδηση... Κανένας δεν μπορεί να ξεφύγει την ευθύνη των όσων πράττει, υποστηρίζοντας: “δεν είμαι εγώ που κάνω το κακό αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου”. Για το λόγο τούτο ο Aπ. Παύλος διευκρινίζει ότι το μυστικό της νίκης είναι ν’ αναγνωρίσει καθένας μας ότι μέσα του, στο είναι του δεν κατοικεί αγαθόν· “Tο γαρ θέλειν παράκειταί μοι [θέλω να κάνω το καλό] το δε κατεργάζεσθαι το αγαθόν ου ευρίσκω [δεν βρίσκω όμως τη δύναμη να το μετατρέψω σε πράξη] (εδ. 18).

Mπορείς να επιθυμείς μια τίμια, δίκαιη, καθαρή ζωή, δεν κατορθώνεις όμως να την κερδίσεις με τις δικές σου δυνάμεις. Aκόμη κι αν υποθέσουμε ότι φτάνεις στο σημείο να ελέγχεις τις πράξεις σου ως ένα βαθμό, πάλι η πραγματικότητα σε διαψεύδει, επειδή σου είναι αδύνατο να διατηρείς κάτω από τον απόλυτο έλεγχό σου τα βαθύτερα κίνητρα της ζωής, των πόθων, των πράξεών σου.

δ) H αντινομία σ’ όλο το τραγικό μεγαλείο της

Eίναι πραγματικά, πολύ πικρή η πείρα του ανθρώπου που, παρ’ όλες τις καλές προθέσεις, διαπιστώνει ότι οι δυνάμεις του βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο κάποιου άλλου, κατά πολύ ισχυρότερου παράγοντα. Aριστουργηματική, στο προκείμενο, είναι η ανάλυση του Aπ. Παύλου: “Eσωτερικά (“κατά τον έσω άνθρωπον”) συμφωνώ και χαίρομαι με όσα λέει ο νόμος του Θεού. Διαπιστώνω όμως πως στην πράξη ακολουθώ έναν άλλο νόμο, που αντιστρατεύεται το νόμο με τον οποίο συμφωνεί η συνείδησή μου. Eίναι ο νόμος της αμαρτίας, που κυριαρχεί στην ύπαρξή μου και με κάνει αιχμάλωτό της” (εδ. 22, 23). Aπέναντι σ’ αυτό το αδιέξοδο η αγωνία της ψυχής κορυφώνεται: “Tαλαίπωρος εγώ άνθρωπος τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου;” (κειμ. εδ. 24).

Στις χώρες της Aνατολής είχαν κάποτε τη συνήθεια να δένουν με αλυσίδες το φονιά στο πτώμα του θύματος, έως ότου πέθαινε κι αυτός. Ήταν μια απερίγραπτα φρικτή κατάσταση. Kι αυτήν είχε στο νου του ο Aπ. Παύλος, όταν διατύπωνε την κραυγή απόγνωσης του ανθρώπου, στην κορύφωση της αγωνίας του κατά την εσωτερική πάλη του με το δυνάστη της ψυχής. Δεν ρωτάει “πώς θα λυτρωθώ” αλλά “ποιος θα με λυτρώσει”! Γεγονός που φανερώνει πως στο βάθος της ψυχής ο άνθρωπος οφείλει να συνειδητοποιήσει την απόλυτη ανάγκη ενός Σωτήρα. Όταν έρθει αυτή η κρίσιμη στιγμή. Όταν έχεις τελείως απελπισθεί από τον εαυτό σου κι από όλα τ’ ανθρώπινα μέσα ή τρόπους, τότε η απελευθέρωσή σου είναι πολύ κοντά, ίσως έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Kαι δεν σου απομένει παρά να δοξάσεις τον Θεό, να Tον ευχαριστήσεις για το ΣΩTHPA που σου χάρισε! “Ευχαριστώ τω Θεώ, δια Iησού Xριστού του Kυρίου ημών” (κείμ. εδ. 25).

Σ’ ένα εξοχικό κέντρο, στην κορυφή κάποιου βουνού, είχαν μαζευτεί αρκετοί επισκέπτες για ν’ απολαύσουν το ηλιοβασίλεμα. Ένας απ’ όλους παρέμεινε κοιτάζοντας στο βάθος του ορίζοντα έως ότου χάθηκε κι η τελευταία λάμψη. Tον είχε γοητεύσει κυριολεκτικά το θέαμα. Kάποια επισκέπτρια, που διέκρινε τη βαθιά ικανοποίησή του, πλησίασε και παρατήρησε:

- Aσφαλώς απολαύσατε το ηλιοβασίλεμα, κύριε, μήπως είσθε καλλιτέχνης;

- Όχι, απάντησε εκείνος, μ’ ένα ελαφρό μειδίαμα. Ήμουν μέχρι πέρυσι τυφλός.

Mόνον ένας που για πολύ καιρό είχε χάσει την όρασή του, είναι σε θέση να εκτιμήσει τις ομορφιές της Δημιουργίας. Aντίστοιχα κι εκείνος που δαπάνησε όλη σχεδόν τη ζωή του σ’ έναν μάταιο αγώνα κατά της αμαρτίας, μπορεί να συλλάβει το μεγαλείο της Λύτρωσης δια Iησού Xριστού”.

Αλλ’ ακόμη κι ο άνθρωπος που θεωρείται “καλός” από τη φύση του. Tο “καλός” εδώ έχει έννοια σχετική. Eπειδή για τον Θεό “δεν υπάρχει ο πράττων αγαθόν…” (Pωμ. γ΄ 12, 23). Aκόμη κι αυτός έχει ανάγκη λύτρωσης από την αμαρτία κι αυτός χρειάζεται τον Xριστό ως Σωτήρα προσωπικό, αλλιώς είναι χαμένος.

ε) Πώς κερδίζεται η ηθική νίκη;

O άνθρωπος που πιστεύει ειλικρινά από καρδιάς στον Xριστό είναι καινούργιο πνευματικό δημιούργημα. Mέσα του ενεργούν άλλες ανώτερες δυνάμεις. Mε αξιοπρόσεκτη σαφήνεια διατυπώνει την αλήθεια αυτή ο Aπ. Παύλος: “O νόμος του Πνεύματος της ζωής εν Xριστώ Iησού με ηλευθέρωσεν από του νόμου της αμαρτίας και του θανάτου” (Pωμ. η΄ 2).

Άρα η μόνη ΛYΣH στο ηθικό πρόβλημα κάθε ανθρώπου είναι να ζητήσει τον Χριστό νάρθει στην καρδιά του. O Χριστός σ’ ελευθερώνει από το δυνάστη της ψυχής χάρη στην πνευματική αναδημιουργία του: την “ANΩΘEN ΓENNHΣH” όπως τη χαρακτήρισε· φέρνει μια ριζική (κοσμογονική) αλλαγή στον εσωτερικό σου κόσμου. Ένα θαύμα αληθινό. Για το λόγο ότι, ενώ όλη η προηγούμενη εμπειρία σου ήταν δραματική αποτυχία, τώρα η πνευματική δύναμη που φυτεύει μέσα σου ο Xριστός σου εγγυάται τη νίκη πάνω στον εσωτερικό εχθρό. Mε αποτέλεσμα να ζεις πλέον την καινούργια, τη χαρούμενη, την άγια ζωή. Γιατί σε τελική ανάλυση τι είναι αγιασμός; Eίναι ακριβώς η νίκη μέσα στην ψυχή του πιστού, κατά της αμαρτίας! Ì

Ο κ. Χ. Μοσχίδης είναι γιατρός.

Ψαλμός 10

Μία Επείγουσα Αίτησις

του κ. Α. Κουλούρη

 

συνέχεια από το προηγούμενο

Εδ. 7: Το τρίτον, τέλος στοιχείον που χαρακτηρίζει τον ασεβή είναι μια βαθύτερη εσωτερική διαστροφή, το ψεύδος, η απάτη, ο δόλος, η κακία είναι κυριαρχούντα στοιχεία της προσωπικότητός του. “Το στόμα αυτού γέμει κατάρας και απάτης, και δόλου· υπό την γλώσσα αυτού είναι κακία και ανομία”. Ο Ιάκωβος, στο θέμα της “γλώσσης”, αφιερώνει μια αρκετά εκτεταμένη περικοπή23, όμως εδώ ο Ψαλμωδός παρέχει μια σύντομη αλλά περιεκτική μνεία εκείνου που ο ασεβής δια της γλώσσης εκδηλώνει. Πόση έμφασι έδωσε ο Κύριός μας στο θέμα αυτό! “ου το εισερχόμενον εις το στόμα κοινοί (μολύνει) τον άνθρωπον, αλλά το εκπορευόμενον εκ του στόματος τούτο κοι νοί (μολύνει) τον άνθρωπον”24. Εδώ ο Ψαλμωδός παραθέτει πέντε χαρακτηριστικά στοιχεία που εκπορεύονται από την πονηρή, διεφθαρμένη, απατηλή καρδιά: κατάρα, απάτη, δόλος: από αυτά δεν υπάρχουν απλώς ίχνη, ή έστω ρίζαι (π.χ. “ρίζα πικρίας... ενοχλή και δι’ αυτής μιανθώσιν πολλοί”25, αλλά κυριολεκτικώς ολόκληρη η ύπαρξις του ανθρώπου κυριαρχείται, πληρούται από ένα νοσογόνο, δηλητηριώδες, θανατηφόρο μίασμα που εκχέεται και μολύνει κάθε επίπεδο, κάθε πλευρά, κάθε έκφανσι των ανθρωπίνων σχέσεων. Σ’ αυτά προστίθενται “κακία”, μια αναίτιος αντιπάθεια, εχθρότης, επιβουλή, και ακόμη “ανομία”, παραβίασις κάθε κανόνος ηθικής, συμπεριφοράς, ευπρεπείας, φυσιολογικής ζωής.

Εδ. 8: Ο Ψαλμωδός όμως συνεχίζει με αδρά χαρακτηριστικά την περιγραφή της κακοποιού δρστηριότητος του ασεβούς: “Κάθηται εν ενέδρα των προαυλίων εν αποκρύφοις, δια να φονεύση τον αθώον οι οφθαλμοί αυτού παραμονεύουσι τον πένητα”. Βλέπουμε εδώ τις πονηρές μεθοδεύσεις, τα μυστικά διαβούλια, την αδίστακτη σκληρότητα, την επιμελημένη, την εσκεμμένη, την μεθοδευμένη εκείνη προσδοκία να πλήξη τον αδύναμο, τον αβοήθητο. Τα μάτια του είναι ολάνοικτα: “οι οφθαλμοί αυτού παραμονεύουσι τον πένητα”, καραδοκεί δια την κατάλληλη ευκαιρία για να επωφεληθή την αδυναμία, όχι μόνο υλική, αλλά ακόμη φυσική, ψυχολογική, συναισθηματική, κάποιου, όχι μόνον αντιπάλου και αντιδίκου, αλλά και φίλου, αδελφού, συγγενούς.

Εδ. 9: Στη συνέχεια ο Ψαλμωδός δίδει μια πρόσθετη περιγραφή της σκληρότητος, της απάτης, του ψεύδους: “Ενεδρεύει εν αποκρύφω, ως λέων εν τω σπηλαίω αυτού· ενεδρεύει δια να αρπάση τον πτωχόν, όταν σύρη αυτόν εν τη παγίδι αυτού”. Μια ζωηρή εικόνα εδώ μας προσφέρεται από τη ζωή και την εμπειρία της εποχής εκείνης. Τα άγρια θηρία την εποχή εκείνη δεν κατώκουν μόνον εις τα μεγάλα δασικά συγκροτήματα –την ζούγκλα- αλλά εκυκλοφόρουν και σε πολλές αγροτικές περιοχές. Ο τρόπος εξασφαλίσεως της τροφής των ήτο η ενέδρα. Με μία αναλογία ο Ψαλμωδός παρουσιάζει εδώ τον πονηρό, τον ασεβή άνθρωπο που ενεδρεύει, μεθοδικά, δια το “θήραμά” του. Ο Πονηρός (με κεφαλαίο) γνωρίζει καλώς τις αδυναμίες, τις προτιμήσεις, ευαισθησίες, τις προκαταλήψεις μας και γνωρίζει επίσης πού, πώς, πότε θα ενεδρεύση, θα στήση με επιμέλεια τις παγίδες του. Πόσο εύκολα ο νέος –και όχι μόνον- ο απληροφόρητος, ο ενδεής (όχι τόσον από υλικής απόψεως) αλλά από εμπειρίαν, από νόησι και γνώσι, από σοφίαν, είναι δυνατόν να εμπλακή, να περιπλακή , να παραπλανηθή –και φυσικώς και πνευματικώς- και να οδηγηθή εις το άντρον του λέοντος. “... όταν σύρη αυτόν εν τη παγίδι αυτού”.

Ο Ιωάννης Καλβίνος παρατηρεί ότι εκείνοι που θα θελήσουν να παραπλανήσουν τον πιστό άνθρωπο και να τον παγιδεύσουν δυνατόν να είναι άνθρωποι με τίτλους τιμής, μεγαλοπρέπεια, λάμψι...26

Εδ. 10: Καθώς συνεχίζει ο Ψαλμωδός την περιγραφή της δραστηριότητος του πονηρού ανθρώπου μας δίδει μίαν ακόμη εικόνα: “Κύπτει, χαμηλόνει, δια να πέσωσι οι πτωχοί εις τους όνυχας αυτού”. Και η εικόνα αυτή έχει ληφθή από την εμπειρία της εποχής.27 Το λεοντάρι πριν προβή στην τελική εφόρμησι κατά του θύματός του, πλησίαζε με μεγάλη προφύλαξι, προσοχή, αθόρυβο τρόπο, κάμνοντας χρήσι όλων των φυσικών δεδομένων, παραλλαγή (καμουφλάζ), μέσα στην πυκνή ποώδη βλάστησι, “κύπτει, χαμηλόνει” και τέλος με βιαιότητα εφορμά “δια να πέσωσι οι πτωχοί εις τους όνυχας αυτού”.

Τούτο θα ήτο δυνατόν να το κατανοήσουμε, με την εικόνα μιας προσποιητής ταπεινοφροσύνης ενός πονηρού και επιτηδείου ανθρώπου, ο οποίος με φαινομενικά “ευγενική” συμπεριφορά προσπαθεί να προσεγγίση και, τρόπον τινά, να σαγηνεύση τον απλό, τον αφελή, τον απληροφόρητο για να επιτύχη τους ανόμους σκοπούς του.

Εδ. 11: Ο Ψαλμωδός ολοκληρώνει τώρα εδώ την παρουσίασι του πονηρού, του ασεβούς ανθρώπου, εκθέτοντας την “φιλοσοφική” άποψι, όπως ο ασεβής την εκτιμά28: “Είπεν εν τη καρδία αυτού, Ελησμόνησεν ο Θεός· έκρυψε το πρόσωπον αυτού· δεν θέλει ιδεί ποτέ”. Ο ασεβής εκφράζει την φιλοσοφική και θεολογική κοσμοθεωρία του. Αυτό το οποίον εδώ εκτίθεται αποτελεί μια συνήθη, και στις ημέρες μας επικρατούσα, θεώρησι περί αδιαφορίας του Θεού (εάν υπάρχει) δια τα τεκτενόμενα στη γη. Επειδή, φαινομενικώς, γράφει ο Ιωάννης Καλβίνος, “ο Θεός ομοιάζει ωσάν να μη προσέχη τις πονηρές τους πρακτικές, αυτοί φλυαρούν με την ελπίδα ότι θα διαφύγουν ατιμώρητοι. Καθώς όμως δεν διακηρύττουν ανοικτά την απεχθή τους βλασφημεία, ότι “ο Θεός έχει λησμονήσει τη διαγωγή τους, και έχει κλείσει τα μάτια Του ώστε να μη τους ιδεί” αλλά κρύβουν τις σκέψεις στα κατάβαθα της δικής τους καρδιάς, καθώς ο ΗσαÀας διακηρύττει (κθ΄15), ο Ψαλμωδός χρησιμοποιεί την ίδια έκφρασι, την οποία επαναλαμβάνει, και την οποία λίγο προηγουμένως είχε διακηρύξει, ότι δηλαδή ο ασεβής νομίζει ότι ο Θεός δεν ακούει, δεν βλέπει, αλλά και ούτε ποτέ θα δη”. 29

Δεν είναι αυτή η φιλοσοφία του σύγχρονου ανθρώπου;

(β) Μία έκκλησις στον Θεό να επέμβη
(εδ. 12-18)

Θα πρέπει να σημειωθή ότι εκτός από το εισαγωγικό πρώτο εδάφιο του Ψαλμού, το θέμα είναι ο πονηρός, ο ασεβής άνθρωπος, για τον οποίον είδαμε δώδεκα αναφορές. Στο δεύτερο αυτό μέρος το θέμα είναι: “Ο Κύριος είναι Βασιλεύς” (εδ. 16) και τούτο επαναλαμβάνεται επίσης δώδεκα φορές30.

Εδ. 12: Το τμήμα αυτό αρχίζει με μία έκκλησι που αποτελεί απήχησι του εδ. 1, ενώ το ερώτημα του εδαφίου αυτού εξακολουθεί να παραμένη αναπάντητο: “Ανάστηθι, Κύριε Θεέ, ύψωσον την χείρα σου· μη λησμονήσης τους τεθλιμμένους σου”. Τώρα ο Ψαλμωδός απελευθερώνεται, τρόπον τινά, από αυτό το καταπιεστικό βάρος που του προκαλεί ο ασεβής. Τούτο το πράττει με λέξεις που μας μεταφέρουν πίσω σε μια αρχαία πολεμική ιαχή που συναντούμε στο Βιβλίο των Αριθμών: “Ανάστα Κύριε και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί σου”31. Είναι ωσάν να είχε παραμείνη καθισμένος και τρομαγμένος στα χαρακώματα,32 και τώρα εγείρεται, εν όψει του εχθρού, και επικαλείται τον ίδιο τον Θεό, Αυτός μαζί Του να τον εγείρη. Όμως η δύναμις της νίκης στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στον Θεό: “ύψωσον την χείρα σου”. Είναι η εικόνα του ηγέτου που τώρα, στο πεδίο της μάχης, υψώνει την χείρα του και προχωρεί στη μάχη. Η ύψωσις της χειρός συμβολίζει όχι μόνο τη δύναμι, αλλά συγχρόνως, αποτελεί μια διακήρυξι της απόλυτης εκείνης εχθρότητος του Θεού στο πνεύμα του κακού, καθώς ο Ψαλμωδός το εκφράζει με τούτα τα λόγια: “μη λησμονήσης τους τεθλιμμένους”. Μια αιώνια, γενικευμένη πρόσκλησις, και πρόκλησις στον αγώνα εναντίον του κακού.

Εδ. 13: Ενώ, όμως, ένα αγωνιστικό φρόνημα έχει διεγερθή μέσα στην καρδιά του Ψαλμωδού, για μια στιγμή ένα ερώτημα, μια καυστική απορία, διεισδύει στη σκέψι του: “Δια τι παρώξυνεν ο ασεβής τον Θεόν; είπεν εν τη καρδία του, Δεν θέλεις εξετάσει” (... Σκέφτεται πως δεν του ζητάς το λόγο, ΝΜΒ). Ένα ερώτημα που μένει για λίγο αναπάντητο. Είναι ένα τέτοιο ερώτημα θεμιτό; Είναι ορθό, διερωτάται ο Ιωάννης Καλβίνος, ο πιστός να φέρη επιχειρήματα ενώπιον του Θεού, να προσπαθή να Τον πείση να του χορηγήση εκείνο που ζητά; Όμως Αυτός επιτρέπει να κάνουμε χρήσι τέτοιων ερωτημάτων, και να Του ομιλούμε στην προσευχή, να αποκτούμε μιαν οικειότητα, όπως ένα παιδί απευθύνεται στον πατέρα του. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, ο ευσεβής τολμά και ζητά μια πληροφορία, πώς είναι δυνατόν ο ασεβής, ο βέβηλος, να επιτρέπεται να προσβάλη τον Θεό; Το βρίσκει αυτό παράλογο, αφόρητο...33

Δεν είναι μια συνήθης κραυγή, ένα καυτό ερώτημα, μια βαθειά απορία, πώς ο Θεός επιτρέπει στον ασεβή, στον βέβηλο, στον άδικο να υβρίζη, να ασχημονή, να ποδοπατά κάθε ιερό και όσιο, να πλήττη τον αδύναμο, τον αθώο, τον δίκαιο, φαινομενικά, ατιμωρητί;

Εδ. 14: Ο Ψαλμωδός, όμως, έχει ήδη πάρει την απάντησι του Κυρίου. Η μυστική φωνή Του έχει ήδη δώσει την απάντησι στα ερωτήματα του Ψαλμωδού: “Είδες· διότι συ παρατηρείς την αδικίαν και την ύβριν, δια να ανταποδόσης με την χείρα σου·” Ο Θεός δεν είναι ένας παθητικός θεατής των ανθρωπίνων υποθέσεων, όπως οι άνθρωποι αυτοί υποθέτουν. Πέρα από μια επιφανειακή εμπειρική νόησι που προηγουμένως τον εταλαιπώρει με αναπάντητα ερωτηματικά, τώρα η εμπιστοσύνη του εδραιώνεται καθώς μια άλλη δύναμις ενεργεί εντός του, καθώς βλέπει τα “γεγονότα της πίστεως”34 να του μιλούν τόσο καθαρά: “Εις σε αφιερώνεται ο πτωχός· εις τον ορφανόν συ είσαι ο βοηθός”. Πόσο, πραγματικά, αναζωογονείται η πίστις μας, η εμπιστοσύνη μας στον Κύριο όταν βλέπουμε την ενέργεια της πίστεως στην ζωή του πτωχού, του ορφανού. Πόσες φορές ο “πτωχός”, ο ασθενής, ο αδύναμος, αυτός που ευρίσκεται σε ένδεια, στο κρεββάτι του πόνου, ο “ορφανός”, εκείνος που δεν έχει ανθρώπινο στήριγμα, συμπαράστασι, υλικά μέσα, γίνονται παραδείγματα υπομονής, εγκαρτερήσεως, ακόμη και χαρούμενης διαθέσεως που μας πληροφορούν και μας βεβαιώνουν ότι “αρκεί εις σε η χάρις μου”.35

Εδ. 15: Έτσι η προηγούμενη αυτή εκτίμησις οδηγεί τον Ψαλμωδό να υψώση προσευχή δια την εκρίζωσι της ασεβείας: “Σύντριψον τον βραχίονα του ασεβούς και πονηρού· εξερεύνησον την ασέβειαν αυτού εωσού μη εύρης αυτήν πλέον”: Αυτή η σύντριψις του βραχίονος σημαίνει την συντριβήν της δυνάμεως του κακού, της επάρσεως, του αλαζονικού πνεύματος, ώστε να αδυνατούν πλέον να πράξουν το πονηρόν, το ασεβές, το βέβηλον. Η προκλητική ασέβεια, η χυδαιότης, η έλλειψις στοιχειώδους αιδούς –πράγματα που δεν απουσίαζαν τις ημέρες εκείνες, που δεν έπαυσαν να υπάρχουν σ’ όλη τη διαδρομή του χρόνου, που σήμερα όχι μόνον ευρίσκονται στο προσκήνιο, αλλά διαποτίζουν, διαφθείρουν, διαβρώνουν κάθε αρχή, κάθε ιδανικό, κάθε ευγενικό αίσθημα “να εξαλειφθούν”. Παντοδύναμες φαίνονται οι δυνάμεις αυτές: ποιος ημπορεί αποτελεσματικά ν’ αντιμετωπίση π.χ. το κύμα σκληρότητος, την μάστιγα των ναρκωτικών, την γενικώτερη ηθική σήψι. Οι δυνάμεις μας φαίνονται τόσο αδύναμες, τόσο πενιχρές, τόσο ανεπαρκείς. Όμως ο Κύριος είναι παντοδύναμος, με τη δική Του δύναμι και ευλογία και χάρι, ο λαός Του καλείται να δώση τη μάχη.

Εδ. 16: Η απάντησις στο πρόβλημα της ανθρώπινης αδυναμίας, του λαού του Θεού να αντιμετωπίση αυτό το ογκούμενο κύμα της ανομίας δίδεται στο εδάφιο αυτό. Δεν πρέπει να αποθαρρυνθούμε, δεν πρέπει να απογοητευθούμε, ούτε να δειλιάσουμε, διότι: “Ο Κύριος είναι βασιλεύς εις τον αιώνα του αιώνος·”. Όταν αποκαλεί τον Κύριο, βασιλεία “εις τον αιώνα του αιώνος” τούτο αποτελεί ένα δείγμα πεποιθήσεως και χαράς. Ο τίτλος του Γιαχβέ ως βασιλέως, δικαιώνει την απαίτησι του Θεού ως κυβερνήτου του κόσμου, και όταν Τον περιγράφει ως Βασιλέα “εις τον αιώνα του αιώνος”, μας δείχνει πόσο ανόητο είναι να Τον περιορίσουμε μέσα σε χρόνο και τρόπο. Εάν, τώρα, τούτο το συγκρίνουμε με την προσωρινότητα, το εφήμερο, του ανθρώπου, θα αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε πόσο αφελές είναι το να στηριζώμαστε σε ανθρώπους και ανθρώπινα συστήματα. Τούτο δεν σημαίνει ότι εισηγούμαστε ένα πνεύμα αποχωρητισμού, μοναστικισμού, ασκητισμού αλλά αντίθετα με την πίστι και το αίσθημα της θείας κυριαρχίας, με την αγάπη του Χριστού στις καρδιές μας, με την οδηγία του Αγίου Πνεύματος, ο λαός του Θεού προχωρεί στον μεγάλο πνευματικό αγώνα. Με την έννοια αυτή ας κατανοηθή η τελευταία φράσις του εδαφίου: “τα έθνη θέλουσι εξαλειφθή εκ της γης αυτού”, και ο Απ. Παύλος θα διακηρύξη με μια μαχητική διάθεσι: “... λογισμούς καθαιρούμεν και παν ύψωμα επαιρόμοενον κατά της γνώσεως του Θεού”.36 Τι ημπορεί, όμως να επιτελέση το “μικρόν ποίμνιον” –η αληθής Εκκλησία του Χριστού- ένας σκεπτικισμός αναπόφευκτα δημιουργείται. Όμως ο Κύριός της την έχει διαβεβαιώσει: “Μη φοβού, το μικρόν ποίμνιον, ότι ευδόκησεν ο πατήρ υμών δούναι υμίν την βασιλείαν”.37 Μέσα από θλίψεις, από αγώνες, διωγμούς η Εκκλησία θα θριαμβεύση, “... αλλ’ εν τούτοις πάσιν υπερνικώμεν δια του αγαπήσαντος ημάς”.38 Αυτή η ζωογόνος πίστις στον Αναστάντα Κύριον δίδει την νίκη: “... αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών”.39 Είναι η νίκη, ο θρίαμβος, η δόξα του Χριστού: “ο Κύριος της δόξης”40, ο σταυρωθείς και αναστάς, ο ταυτιζόμενος με έναν θαυμαστόν τρόπο με τον “Γιαχβέ”!

Εδ. 17: Ο Ψαλμωδός τώρα προχωρεί στην ολοκλήρωσι της δεήσεώς του, με την βαθύτερη εσωτερική πληροφορία ότι η προσευχή του έχει εισακουσθή: “Κύριε εισήκουσας την επιθυμίαν των πενήτων· θέλεις στηρίξει την καρδιάν αυτών, θέλεις κάμει προσεκτικόν το ωτίον σου”. Επειδή ο Κύριος είναι ο αιώνιος Βασιλεύς, η εδραίωσις της αληθείας και η αποκατάστασις των θλιμμένων καρδιών είναι σαν κάτι το οποίον έχει ήδη συντελεσθή. Ανεξάρτητα πόσον μακρά και εάν είναι, από ανθρωπίνης απόψεως, αυτή η πραγμάτωσις, “... μία ημέρα παρά Κυρίω ως χίλια έτη και χίλια έτη ως ημέρα μία”.41

Εδ. 18: Ο Ψαλμωδός ήρχισε την θρηνώδη προσευχή του με ένα “Διατί” (εδ. 1),42 έχει εξαγάγει το συμπέρασμα, σε μια τελική φάσι (εδ. 16) καθώς το Πνεύμα τον οδηγεί σε μια πεποίθησι για μια “υπέρβασι” της πραγματικότητος που είναι φορτισμένη με πόνο, στενοχώρια, συμφορά, βεβαιώνοντάς τον ότι ο Θεός είναι στο θρόνο Του: “Είναι Βασιλεύς εις τον αιώνα”. Και κλείνει “δια να κρίνης τον ορφανόν και τον τεταπεινωμένον, ώστε ο άνθρωπος ο γήινος να μη καταδυναστεύη πλέον”. Εδώ ο Ψαλμωδός εφαρμόζει την τελευταία φράσι του προηγουμένου εδαφίου για να εμποδίση τον πιστό, όταν αυτός άδικα καταπιέζεται, από του να αμφιβάλη ότι ο Θεός θα κάμη εκδίκησιν του αθώου και θα του χαρίση απελευθέρωσι, σημειώνει ο Ιωάννης Καλβίνος.43 Το μάθημα είναι δύσκολο, σκληρό αλλά η χάρις του Θεού είναι και εδώ επαρκής: “Αρκεί εις σε η χάρις Μου”.44

Κλείοντας την ανωτέρω ανάλυσι θεωρούμε σκόπιμο να απαριθμήσουμε συνοπτικά τα δώδεκα σημεία που αναφέρονται στον “ασεβή” -και αντίστοιχα στα δώδεκα που αφορούν τον “πιστό”:

1. Καυχάται στις επιθυμίες του (εδ. 3α)

1. Ανακράζει: “Ανάστηθι Κύριε” (εδ. 12)

2. Καταφρονεί τον Κύριο (εδ. 3β)

2. Ο Κύριος παρατηρεί την αδικία (εδ. 14)

3. Δεν θέλει να εκζητήση τον Κύριο (εδ. 4)

3. Ο Κύριος κάμνει κρίσιν (εδ. 14β)

4. Αι οδοί του είναι μολυσμένοι (εδ. 5)

4. Ο Κύριος συντρίβει τον βραχίονα του
ασεβούς (εδ. 15)

5. Αι κρίσεις του Θεού είναι “πολλά υψηλά”
του προσώπου του (εδ. 5)

5. “Τα έθνη θέλουσι εξαλειφθή εκ της γης αυτού” (εδ. 16β)

6. Νομίζει ότι δεν θέλει σαλευθή εις γενεάς (εδ. 6)

6. Ο Κύριος είναι βασιλεύς (εδ. 16α)

7. Το στόμα αυτού γέμει κατάρας (εδ. 7)

7. Ο Κύριος θα κρίνη τα έθνη (εδ. 16β)

8. Ενεδρεύει τον αθώον (εδ. 8)

8. Ο Κύριος θα ακούση τον πένητα (εδ. 17α)

9. Οι οφθαλμοί αυτού παραμονεύνουν (εδ. 9)

9. Ο Κύριος θα στηρίξη τον πένητα (εδ. 17β)

10. Ενεδρεύει τον πτωχόν (εδ. 10)

10. Ο Κύριος θα κρίνη τον ορφανόν (εδ. 18α)

11. Αρπάζει τον πτωχόν (εδ. 11)

11. Ο Κύριος θα υψώση τον ταπεινόν (εδ. 18β)

12. “Ελησμόνησεν ο Θεός” (εδ. 11)

12. Ο Κύριος δεν θα επιτρέψη στον “γήινον”
να κατασδυναστεύη πλέον (εδ. 18)

Θα πρέπει να σημειωθή ότι ο Ψαλμός, όπως και ο προηγούμενος (9) είναι συγκροτημένοι εις ακροστοιχίδα, βάσει του Εβραϊκού Αλφαβήτου. Τούτο επιβεβαιοί την σχέσι-ενότητα των δύο Ψαλμών.

 

 

Υποσημειώσεις:

  1. Αδημοσίευται (φωτοτυπημέναι) “Ερμηνευτικαί Σημειώσεις” μας στην Επιστολή Ιακώβου –κεφ. γ΄ 1-12 (Σελ. 27-31), Αθήναι, 1993.
  2. Ματθ. ιε΄ 11, 18.
  3. Εβρ. ιβ΄ 15.
  4. Ιω. Καλβίνος, “Calvin’s Translation Society”, 1845, “Ψαλμοί”, Σελ. 146.
  5. James Comper Gray “The Psalms” “the Biblical Museum” –Vol. VI, Σελ. 27, London 1898.
  6. Peter C. Craigie, “Psalms”, “Word Books” Wago, Texas, 1983, Σελ. 125.
  7. Ιω. Καλβίνος, ibid Σελ. 148, 149: ΗσαÀας κθ΄: “Ουαί εις τους σκάπτοντας βαθέως δια να κρύψωσι την βουλήν αυτών από του Κυρίου και των οποίων τα έργα είναι εν τω σκότει, και λέγουσι, Τις βλέπει ημάς; και τις εξεύρει ημάς”.
  8. Leslie Mc Caw, ibid Σελ. 420.
  9. Αριθμ. ι΄ 35.
  10. Peter C. Craigie, ibid, Σελ. 125.
  11. Ιω. Καλβίνος, ibid, Σελ. 150-151.
  12. Peter C. Craigie, ibid Σελ. 125.
  13. Β΄ Κορ. ιβ΄ 9.
  14. Β΄ Κορ. ι΄ 4, 5.
  15. Λουκ. ιβ΄ 32.
  16. Ρωμ. η΄ 37.
  17. Α΄ Ιω. ε΄ 5.
  18. Α΄ Κορ. β΄ 12.
  19. Β΄ Πετρ. γ΄ 3.
  20. Peter C. Craigie, ibid Σελ. 126.
  21. Ιω. Καλβίνος, ibid, Σελ. 156, 157.
  22. Β΄ Κορ. ιβ΄ 9. Ì

Ο κ. Α. Κουλούρης είναι μεταφραστής στην Ελληνική γλώσσα των “Θεσμών της Χριστιανικής Θρησκείας” του Ι. Καλβίνου.

 

 

Ιωάννης Καλβίνος
και Καλβινισμός:
Ο Μεγάλος Μεταρρυθμιστής και το Πνευματικό του Κίνημα / 4
του κ. Στ. Κατσάρκα

 

Η Γενεύη του Καλβίνου Αποτελέσματα και Παγκόσμια Επίδραση

Είπαμε στην αρχή πως μια τόσο μεγάλη ιστορική προσωπικότητα, όπως ο Καλβίνος, δεν μπορεί να κριθεί από ορισμένα μόνο χαρακτηριστικά και περιστατικά όσο χτυπητά και εντυπωσιακά και να ’ναι αυτά, όπως η θεοκρατία στη Γενεύη και η καταδίκη του Σερβέ ή η διδασκαλία για τον προορισμό, γιατί το έργο του Καλβίνου και η ακτινοβολία του πάνε πολύ πιο πέρα απ’ αυτά, κι η επίδρασή του σε πολλούς τομείς ακόμη και της σημερινής ζωής είναι πολύ πιο μεγάλη απ’ όσο μπορούμε να φανταστούμε. Η Γενεύη του Καλβίνου δεν είναι μονάχα η Γενεύη των απαγορεύσεων και της καταδίωξης των αιρετικών. Τούτη η πόλη των 13.000 κατοίκων είναι μια πόλη υποδειγματικά οργανωμένη, μ’ εμπόριο και βιοτεχνία υψηλού επιπέδου -η περίφημη βιομηχανία των ελβετικών ρολογιών ξεκινά εκεί από τότε- με σημαντική κοινωνική πρόνοια και φροντίδα για τους αρρώστους και τους φτωχούς, μια πόλη που η ακαδημία της –το σημερινό πανεπιστήμιο- και τα υπόλοιπα εκπαιδευτικά ιδρύματά της που ίδρυσε ο Καλβίνος κι όπου η φοίτηση γινόταν δωρεάν, ακτινοβολούν σ’ ολόκληρο το γνωστό τότε κόσμο, ώστε να παρουσιάζει η Γενεύη ένα ασυνήθιστο για την εποχή ποσοστό ανθρώπων υψηλής μόρφωσης, και να ’ναι απ’ τα σημαντικότερα κέντρα θεολογικής εκπαίδευσης για ολόκληρο τον προτεσταντικό κόσμο. Είναι μια πόλη που έβγαλε χαρακτήρες αδαμάντινους, επιστήμονες αξιόλογους και χριστιανούς ηθικά ακέραιους, σε σημείο που πενήντα χρόνια μετά το θάνατο του Καλβίνου να ’ναι τόσο έκδηλη ακόμη η πνευματική παρουσία του εκεί, ώστε να κάνει ένα Γερμανό λουθηρανό ιερωμένο, περαστικό απ’ τη Γενεύη, να γράψει τα παρακάτω λόγια:

“Όταν ήμουν στη Γενεύη παρατήρησα κάτι σπουδαίο, που θα το θυμάμαι και θα το νοσταλγώ σ’ όλη μου τη ζωή. Υπάρχει σ’ αυτή την πόλη όχι μόνο ο τέλειος θεσμός μιας τέλειας δημοκρατίας, αλλά, σαν ιδιαίτερο στόλισμα, μια ηθική πειθαρχία... Οι βρισιές, οι βλασφημίες, η χαρτοπαιξία, η πολυτέλεια, η φιλονικία, η απάτη κ.λπ. απαγορεύονται, ενώ σπάνια αναφέρονται μεγαλύτερα αμαρτήματα. Τι ένδοξο κόσμημα της χριστιανικής θρησκείας είναι μια τέτοια αγνότητα στα ήθη! Θα πρέπει να θρηνούμε με δάκρυα γιατί λείπει από μας τους Γερμανούς και έχει σχεδόν εντελώς παραμεληθεί. Εάν δεν υπήρχε η θρησκευτική διαφορά, θα γινόμουν μόνιμος κάτοικος της Γενεύης”...

Ο κάθε άνθρωπος ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του, τις αντιλήψεις του και την οπτική του γωνία βλέπει τα πράγματα διαφορετικά. Ο Τσβάιχ παρατηρεί –και έχει δίκιο- πως “μπορεί η Γενεύη να δημιούργησε πολίτες ευσεβείς και αφοσιωμένους, μπορεί ν’ ανάδειξε πολλούς μελετηρούς θεολόγους και σοβαρούς επιστήμονες, όμως για διακόσια χρόνια μετά τον Καλβίνο δεν εμφανίζει ούτε ένα ζωγράφο, ούτε ένα μουσικό, ούτε ένα συγγραφέα με παγκόσμια φήμη”. Και το ίδιο μπορούμε να πούμε πως συμβαίνει και στις χώρες που επηρέασε άμεσα ο καλβινισμός, στα βρετανικά νησιά κι ιδιαίτερα στη Σκωτία, στη Γαλλία των ουγενότων κι αργότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες των πρώτων πουριτανών αποίκων. Με κάποιες –πολύ λίγες- εξαιρέσεις, όπως η άνθηση της ζωγραφικής στις καλβινιστικές Κατω Χώρες που αναφέραμε πιο πριν, και με μεμονωμένα παραδείγματα όπως ο Γάλλος ουγενότος συνθέτης Γκουντιμέλ που χάθηκε στη σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου, και οι δυο Άγγλοι καλβινιστές, ο ποιητής Τζων Μίλτων και ο πεζογράφος Τζων Μπένυαν –Ιωάννης Βουνιάνος- που όμως το πασίγνωστο, ελάχιστα ποιητικό πεζογράφημά του “η Πορεία του Χριστιανού Αποδημητή” (ή “το Μεγάλο Ταξίδι”) έχει όλα τα χαρακτηριστικά της καλβινιστικής μονολιθικότητας. Η ιστορία έχει να παρουσιάσει πολλά παράδοξα φαινόμενα που δεν μπορούν να ερμηνευτούν από την πρώτη ματιά. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του Καλβίνου σε σχέση με τ’ αποτελέσματα του έργου του και την επιρροή της προσωπικότητάς του στους μεταγενεστέρους. Σήμερα μοναδικό ίσως οργανωμένο χριστιανικό πολιτιστικό κίνημα με ιδιαίτερη έμφαση στις καλές τέχνες μέσα στο χώρο της ευαγγελικής εκκλησίας αποτελούν οι λεγόμενοι “νεοκαλβινιστές”, που βασίζουν τις θέσεις τους στη διδασκαλία του Καλβίνου για τη διαρκή παρουσία και δραστηριότητα του χριστιανού σ’ όλους τους τομείς της ζωής “για την αύξηση της δόξας του Θεού”, σύμφωνα με την περίφημη διατύπωση του ίδιου του Καλβίνου.

Τούτο το κεφάλαιο, της επίδρασης του Καλβίνου και του καλβινισμού στις κατοπινές γενιές, που είναι και το τελευταίο στην ομιλία μας απόψε, είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον, το πιο πλούσιο και το πιο ανεξάντλητο απ’ όσα θέματα έχουμε θίξει. Γιατί σχετίζεται όχι μόνο με την ανάπτυξη και την ιστορία του ευαγγελικού κινήματος, μα ακόμη και με την πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ιστορία του δυτικού κόσμου. Ο Λούθηρος ήταν ο πρώτος που ξεσηκώθηκε ενάντια στον πνευματικό σκοταδισμό της καθολικής εκκλησίας και κήρυξε την ελευθερία του ανθρώπου μεσ’ από τη σωτηρία του Χριστού. Όμως ο Λούθηρος είναι πνεύμα απείθαρχο και ξένο σε ταξινομήσεις, κωδικοποιήσεις και αυστηρά καθορισμένα θεολογικά συστήματα, είναι, όπως το λέει κι ο ίδιος, “ένας άτακτος πλανήτης”. Ο Λούθηρος είναι υπερβολικά “μουσικός” καλλιτέχνης και –ας μου επιτραπεί η έκφραση- γήινος όσο του το επιτρέπει η πνευματική χριστιανική του συγκρότηση. Γι’ αυτό και στέκεται τόσο κοντά σ’ όλους εκείνους που τους συγκινεί η τέχνη και η ποίηση, που αντιστέκονται στην ομαδοποίηση, την τυποποίηση και τον κονφορμισμό. Ο Καλβίνος είναι εντελώς το αντίθετο. Τον Καλβίνο τον έστειλε ο Θεός για να διαμορφώσει την Εκκλησία Του. Να της δώσει συγκεκριμένη συστηματική πνευματική τροφή, να της πει “αυτό είναι σωστό, το άλλο είναι λάθος, αποφεύγεται το γκρίζο, υπάρχει μονάχα το άσπρο και το μαύρο”, και μέσα σ’ αυτήν την υπερβολή και σε τούτες τις αυστηρές προδιαγραφές μονάχα βρίσκουν οι μεγάλες μάζες τον πνευματικό εαυτό τους, είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε αυτό ενοχλεί μερικούς από μας, κι είτε αυτό είχε και έχει αρκετές δυσάρεστες παρενέργειες. Διαφορετικά παραδέρνουν οι πολλοί “ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα”. Κι αυτός είναι ο λόγος που όλες οι ευαγγελικές εκκλησίες, μ’ ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι επηρεασμένες απ’ τον Καλβίνο. Γιατί χωρίς ίσως να το ξέρουμε, χρησιμοποιούμε τις σκέψεις του, τη γλώσσα του, την ορολογία του, αυτούσιες φράσεις του. Προσωπικά, διαφωνώ με τον Καλβίνο σε πάρα πολλά. Και στις δογματικές απόλυτες θέσεις του, και στη νοοτροπία του, και στις ενέργειές του, και στις αντιλήψεις του για την τέχνη, για τη μουσική ιδιαίτερα μέσα στην εκκλησία, την ομορφιά και τη χαρά της ζωής. Νιώθω όμως έναν απέραντο θαυμασμό και σεβασμό για το μεγάλο άνθρωπο του Θεού, και πιστεύω ακράδαντα πως αν ο Θεός δεν τον είχε τοποθετήσει στη Γενεύη για να σώσει και ν’ αυξήσει την εκκλησία Του, σήμερα το ευαγγελικό κίνημα θα είχε εκφυλιστεί σ’ ένα άχρωμο δόγμα με φαινόμενα σαν κι αυτά που βλέπουμε σε μεγάλες κατεστημένες εκκλησίες που δεν ξέρουν πια πώς να δικαιολογήσουν την ανία της ύπαρξής τους. Γιατί στην ουσία από τον Καλβίνο ξεπήδησαν αργότερα όλα τα μεγάλα πνευματικά κινήματα, και προπάντων εκείνο των πουριτανών που σ’ αυτούς ανήκει και ο μεγάλος Όλιβερ Κρόμγουελ, που παρ’ όλα τα μειονεκτήματα και τις αδύνατες πλευρές τους στάθηκαν βράχοι στην πίστη τους και την εμπιστοσύνη τους στο Θεό και στην ηθική τους ακεραιότητα, και νιώθοντας πως σαν εκλεκτοί του Θεού είναι ταγμένοι να ελέγχουν πρίγκιπες και βασιλιάδες όταν αυτοί ξεφεύγουν από τις κατευθύνσεις του Λόγου του Θεού, αγωνίστηκαν ηρωικά ενάντια στην τυραννία ανοίγοντας το δρόμο για τις σύγχρονες αρχές της δημοκρατίας στην Αγγλία και στην Ολλανδία, κι αργότερα δημιουργώντας τη Νέα Αγγλία, απ’ όπου γεννήθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής με τη διακήρυξή τους της ανεξαρτησίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, με προσωπικότητες σαν τον Τζωρτζ Ουάσιγκτον, το Βενιαμίν Φραγκλίνο, τον Αβραάμ Λίνκολν και πολλούς άλλους, που όλοι τους είναι πνευματικά παιδιά του Καλβίνου, τόσο που ο Καλβίνος να χαρακτηρίζεται σαν ο ουσιαστικός ιδρυτής των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, άσχετα αν υπήρξαν και αρκετοί που μουντζούρωσαν την ωραία εικόνα της δημοκρατίας και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου –αλλά πού δεν αναφέρει η ιστορία και τέτοιου είδους αντίθετες θλιβερές περιπτώσεις; Γι’ αυτό κι ο Χάρυ Έμερσον Φόσντικ, σημαντικός θεολόγος και στοχαστής, γράφει ζώντας στη Νέα Υόρκη: “Το καθεστώς του Καλβίνου στη Γενεύη εικονίζει ακριβώς το αντίθετο της πολιτικής ελευθερίας, και όμως ο καλβινισμός κατέληξε να ’ναι από τους μεγαλύτερους παράγοντες της πολιτικής ελευθερίας που χαίρονται οι μοντέρνοι άνθρωποι”. Δεν προσφέρεται ο χώρος μας για πολιτικές αναλύσεις. Θα πρέπει ωστόσο να πούμε με πολύ απλά λόγια, πως όταν ο λαός μάθει να εκλέγει τους πνευματικούς του ποιμένες όπως γινόταν στη Γενεύη του Καλβίνου, σύντομα θ’ απαιτήσει ν’ αποκτήσει το δικαίωμα να εκλέγει και τους κοσμικούς κυβερνήτες του. Με όλα τα ευεργετικά αποτελέσματα που μπορεί να έχει μια τέτοια εξέλιξη, και που οδηγεί σε ρήξη με όλους τους απαρχαιωμένους θεσμούς, συνήθειες και πρακτικές που κρατούσαν αιχμάλωτη την κοινωνία στην κληρονομιά του φεουδαρχικού παρελθόντος της. Είναι αυτό ακριβώς το φαινόμενο που κάνει τον βαν Λουν να γράψει: “προσωπικά χαίρομαι που δεν έτυχε να ζω στη Γενεύη του δέκατου έκτου αιώνα. Ταυτόχρονα όμως αισθάνομαι βαθύτατη ευγνωμοσύνη, γιατί υπήρξε Γενεύη κατά το δέκατο έκτο αιώνα. Χωρίς αυτή, ο κόσμος του εικοστού αιώνα θα ήταν πολύ άβολος, κι εγώ πιθανότατα να βρισκόμουν σε κανένα μπουντρούμι”. Κι ο Ελβετός ιστορικός Πάουλ Βέρνλε σημειώνει: “Χωρίς αμφιβολία, είμαστε όλοι ευτυχείς που δε ζήσαμε κάτω απ’ το ραβδί του Καλβίνου. Αλλά ποιος ξέρει τι θα ’μασταν όλοι, αν δεν τον είχε κυριέψει αυτή η θεϊκή φλόγα;” Και κάποιος άλλος εκκλησιαστικός ιστορικός δηλώνει: “Πολύ εύστοχα έχει ειπωθεί, πως το να βγάλουμε τον Καλβίνο από την ιστορία του δυτικού πολιτισμού, είναι σα να διαβάζουμε ιστορία με το ένα μάτι μας κλειστό”.

Κι ακόμα ήταν το ίδιο αυτό πνεύμα του Καλβίνου που γέννησε ατρόμητους ιεραποστόλους σαν του Γουίλιαμ Κάρεϋ και το Δαβίδ Λίβινγκστον, ή μεγάλους πνευματικούς οδηγούς και ιεροκήρυκες σαν τον Τζόναθαν Έντουαρντς και τον Τζωρτζ Γουίτφιλντ, αλλά και λαμπρούς φυσικούς επιστήμονες που επηρεάστηκαν κι ενθαρρύνθηκαν από τη διδασκαλία του Καλβίνου πως καθώς η φύση αποτελεί δημιούργημα του Θεού και προβάλλει τη δόξα του, είναι καθήκον των χριστιανών να εμβαθύνουν σ’ όλες τις λεπτομέρειες και τις άγνωστες πτυχές της.

Έχει ακόμη πολύ σωστά ειπωθεί πως χάρη στην ενεργητική κοινωνική παρουσία και δράση πολλών χριστιανών στην Αγγλία πολλοί από τους οποίους υπήρξαν καλβινιστές, οδηγήθηκε η χώρα σε μια πιο ομαλή πορεία προς τις πολιτικές ελευθερίες και την κοινωνική δικαιοσύνη, αποφεύγοντας αιματηρές περιπέτειες παρόμοιες μ’ εκείνες της γαλλικής επανάστασης. Ίσως μάλιστα το ίδιο θα ’χε συμβεί και στην ίδια τη Γαλλία, αν η από κάθε άποψη θετική επίδραση των ουγενότων καλβινιστών δεν είχε ανακοπεί από τη σφαγή τους τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου στα 1572.

Και τέλος, ήταν το καλβινιστικό πνεύμα και οι ιδέες του Καλβίνου κι ιδιαίτερα η διδασκαλία του πως η οργανωμένη και συστηματική εργασία στην υπηρεσία και μέσα στα πλαίσια του κοινωνικού συνόλου προάγει τη δόξα του Θεού κι επομένως απότελεί θέλημά Του, που προώθησε στις αγγλοσαξονικές χώρες το πνεύμα του υγιούς καπιταλισμού με την έννοια του λογικά οργανωμένου επιχειρηματικού πνεύματος, που άνοιξε το δρόμο στη βιομηχανική επανάσταση και στη σημερινή οικονομική πρόοδο. Κι αυτό το υποστηρίζουν πολλοί σοβαροί κοινωνιολόγοι και οικονομολόγοι του 20ου αιώνα, κι ανάμεσά τους ο περίφημος Γερμανός κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ στο κλασικό σύγγραμμά του “η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού”, όπου ακόμη και σήμερα ανατρέχουν πολλοί συγγραφείς και στοχαστές καθώς και δημοσιογράφοι. Κι εδώ θα πρέπει να προσθέσουμε πως αντίθετα με το στυγνό πρόσωπο του καπιταλισμού που έχουμε σε πολλές περιπτώσεις, τούτος ο καπιταλισμός στηρίζεται πάνω σε στέρεες ηθικές βάσεις. Ο Κρίστοφερ Χιλ στο βιβλίο του “ο Προτεσταντισμός και η Ανάπτυξη του Καπιταλισμού” συνοψίζει με τα παρακάτω λόγια τη διαφορά ανάμεσα στην προτεσταντική και στην καθολική αντίληψη για τον καπιταλισμό: “οι πετυχημένοι επιχειρηματίες του μεσαίωνα πέθαιναν με αισθήματα ενοχής και άφηναν χρήματα στην εκκλησία για να χρησιμοποιηθούν για αντιπαραγωγικούς σκοπούς. Οι πετυχημένοι διαμαρτυρόμενοι επιχειρηματίες δεν ντρέπονταν για τις παραγωγικές τους δραστηριότητες όσο ζούσαν, κι όταν πέθαιναν άφηναν χρήματα για να βοηθήσουν άλλους να τους μιμηθούν”. Κι είναι γνωστό ότι οι καλβινιστές “καπιταλιστές” δεν διακρίνονταν ούτε για την επιδεικτική τους πολυτέλεια, ούτε για την αδιαφορία τους απέναντι στους φτωχούς, όπως γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις σήμερα. Αυτά πρέπει να τα ’χουμε υπ’ όψη μας, γιατί στα δημοσιεύματα που διαβάζουμε κάθε τόσο γίνεται σύγχυση –και άδικη σύνδεση- ανάμεσα στον ανελέητο χαρακτήρα του σημερινού καπιταλισμού και την προτεσταντική καλβινιστική ηθική. Που έχει αφήσει ακόμη και σήμερα κάποια αγαθά στοιχεία στις χώρες που την ακολούθησαν, μια ηθική στις συναλλαγές άγνωστη σε άλλες χώρες κι ανάμεσα σ’ αυτές και στη δική μας τη χώρα. Πήγαμε όμως πολύ μακριά, κι αξίζει τον κόπο να επανέλθουμε κάποτε με μια ειδική μελέτη για τον πολύπλευρο χαρακτήρα του καλβινισμού, γιατί πολλά ανεύθυνα και πολλές ανακρίβειες λέγονται κι ακούγονται στις μέρες μας.

Επίλογος

Αγαπητοί μου αδελφοί, αγαπητοί μου φίλοι,

Η ευαγγελική εκκλησία, το ξαναλέμε, είναι διαποτισμένη ολόκληρη από το πνεύμα του Ιωάννη Καλβίνου, είτε το θέλουμε, είτε όχι. Έχει κληρονομήσει αρκετές απ’ τις αρετές του, αλλά κι αρκετές από τις αδύνατες πλευρές και τα μειονεκτήματά του. Ευχής έργο θα ήταν, όπως το ’χουμε γράψει κι άλλοτε, να κληρονομούσε όλες τις πιο ωραίες αρχές και τα πιο πνευματικά χαρακτηριστικά απ’ όλους τους μεταρρυθμιστές, που όλα τους θεμελιώνονται πάνω στο Λόγο του Θεού: από το Λούθηρο να πάρει την ειλικρίνεια και το δυναμισμό, τις μουσικές και γενικότερα τις καλλιτεχνικές του ευαισθησίες κι αντιλήψεις, το προοδευτικό του πνεύμα και –γιατί όχι- την άνεση του χαρακτήρα του και το χιούμορ του. Απ’ το Μελάγχθονα τον ήρεμο και συμβιβαστικό του χαρακτήρα, τη γλυκύτητά του και το βάθος της σκέψης του. Απ’ τον Καλβίνο την αυταπάρνηση και τη θυσία του, το πνεύμα της κοινωνικής του δράσης, τη μεθοδικότητα και τη συστηματικότητά του, καθώς και τη βαθιά συναίσθηση και την υψηλή του αντίληψη για την αγιότητα και τη δικαιοσύνη του Θεού, χωρίς όμως τις υπερβολές και την ακαμψία του. Από το Ζβίγγλιο να πάρει το φιλελεύθερο πνεύμα στη διοίκηση της εκκλησίας, πολλές άλλες από τις φιλελεύθερες ιδέες του, του ουμανισμό του και την αποστροφή του για τους τύπους σε όφελος του πνεύματος. Κι από τον άλλο μεγάλο ξεχασμένο της μεταρρύθμισης, το Σεβαστιανό Καστελιόν, να πάρει το πνεύμα της αγάπης και της ανοχής ενάντια σε καθένα που σκέπτεται και πιστεύει κάπως διαφορετικά, την απόρριψη κάθε δοσμένης “γραμμής” και προδιαγραφής, την άρνηση στις τυποποιημένες, προκαθορισμένες κι ευθυγραμμισμένες για όλους ανεξαίρετα θεολογικές κι όποιας άλλης μορφής “σιδηροτροχιές”. Εκδηλώσεις και ιδιότητες που, όπως νομίζω, αποτελούν συνδυασμό όλων εκείνων που δίδαξε κι έζησε ο Γιος του Θεού στη διάρκεια της επίγειας παραμονής Του. Κι όπως εγώ τουλάχιστον πιστεύω, τότε θάτανε το ευαγγέλιό μας ολόπλευρο, και τότε θα νιώθανε όλοι οι καλής πίστης άνθρωποι –και μονάχα αυτοί- μέσα στις εκκλησίες μας “σα στο σπίτι τους”... Θα ’ταν ευχής έργο... Αλλά, βλέπετε, η ιστορία δε λειτουργεί όπως θέλουμε εμείς να λειτουργήσει. Το μόνο που μπορούμε εμείς να κάνουμε είναι να πιστεύουμε, ν’ αγωνιζόμαστε και να προσευχόμαστε...

Ο θάνατος

Ο Ιωάννης Καλβίνος πέθανε στις 27 Μαΐου του 1564 από φυματίωση, σε ηλικία 55 χρονών, αφού πια το υλικό σώμα του είχε κυριολεκτικά κατασπαραχτεί από κάθε μορφής ασθένειες και παθήσεις, κι ωστόσο μέχρι την τελευταία του στιγμή δούλευε ασταμάτητα. “Θέλετε να με βρει ο Κύριος να κάθομαι χωρίς να κάνω τίποτε;” έλεγε στους φίλους που του ζητούσαν να ξεκουραστεί για λίγο επιτέλους. Λίγο προτού πεθάνει εξομολογήθηκε στους συνεργάτες του: “Νιώθω πως δεν είμαι τίποτε, ωστόσο γνωρίζω πως έχω εμποδίσει πολλές ταραχές που διαφορετικά θα ’χαν συμβεί στη Γενεύη... Ο Θεός μου έδωσε τη δύναμη να γράφω... Δεν έγραψα τίποτε με μίσος εναντίον οποιουδήποτε, αλλά πάντα έβαζα μπροστά μου με πίστη εκείνο που νόμιζα πως θα ’ναι για τη δόξα του Θεού”. Τους τελευταίους τρεις μήνες της ζωής του αρνήθηκε να εισπράξει το μισθό του επειδή, όπως δήλωσε, “όντας άρρωστος δεν μπόρεσε να κερδίσει αυτά τα χρήματα με την εργασία του”. Προτού πεθάνει ζήτησε να μην τοποθετηθεί κανένα σημάδι πάνω στον τάφο του, ίσως γιατί δεν ήθελε να τιμηθεί υπερβολικά ή και να αγιοποιηθεί μετά θάνατον.

Σήμερα στη Γενεύη βρίσκεται ένα μεγαλόπρεπο μνημείο της θρησκευτικής μεταρρύθμισης, όπου δεσπόζει η μορφή του Καλβίνου μαζί με άλλους μεγάλους μεταρρυθμιστές, τον Γκιγιώμ Φαρέλ, τον Τεοντόρ ντε Μπεζ και τον Τζον Νοξ. Τον Καλβίνο στη θέση του μετά το θάνατό του τον διαδέχτηκε ο στενός φίλος και συνεργάτης του επίσης Γάλλος, καθηγητής της ελληνικής στο πανεπιστήμιο της Λωζάννης, Τεοντόρ ντε Μπεζ.

Αγαπητοί μου αδελφοί, αγαπητοί μου φίλοι,

Στον Ιωάννη Καλβίνο οφείλουμε πολλά, πάρα πολλά. Και οι ευαγγελικοί, και οι χριστιανοί γενικότερα, και ο δυτικός κόσμος, και κατ’ επέκταση κι ολόκληρη η ανθρωπότητα. Όλοι μας θα ευχόμασταν τούτη η φωτεινή προσφορά να μην είχε σκοτεινιάσει από άστοχες ενέργειες κι ανθρώπινες αδυναμίες, κι ακόμη από λαθεμένες ερμηνείες του θεϊκού θελήματος. Θ’ αποτελούσε όμως αδικία κατάφωρη απέναντι στο μεγάλο άνθρωπο του Θεού, αν αυτές οι σκοτεινές πλευρές μάς έκαναν να υποτιμούμε ή να παραγνωρίζουμε ένα έργο τεράστιο σε σημασία και πνευματική αξία.

Όταν κάποτε όλοι μας θα βρεθούμε μπροστά στην παρουσία του Θεού, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως ένα απ’ τα πιο μεγάλα στεφάνια κι ένα απ’ τα πιο μεγάλα βραβεία θ’ ανήκουν στον Ιωάννη Καλβίνο. Σίγουρα όμως μαζί με τα στεφάνια και τα βραβεία θα δεχτεί και μια γερή δημόσια επίπληξη για τα σφάλματά του, αυτό που στην καθημερινή γλώσσα το λέμε “τράβηγμα τ’ αυτιού”. Για τους πιο πολλούς από μας, τους συνηθισμένους μέσους χριστιανούς, υποθέτω πως μας επιφυλάσσεται μονάχα αυτό το τελευταίο. Μακάριοι εκείνοι που μερίδα τους θα ’ναι το στεφάνι και το βραβείο, χωρίς την επίπληξη. Μόνο που δεν ξέρω, με τις ατέλειες της ανθρώπινης φύσης, αν θα υπάρξουν καθόλου απ’ αυτούς, ανάμεσα ακόμη και στους πιο μεγάλους και επιφανείς χριστιανούς. Κι αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε, αν θέλουμε να τοποθετήσουμε στη σωστή θέση τον Ιωάννη Καλβίνο, και να μην πέσουμε στα σφάλματα που κι εκείνος έκανε, κρίνοντας τους συνανθρώπους του με μια κρίση τόσο αυστηρή και μ’ ένα πνεύμα τόσο αδιάλλακτο. Αυτό προσπάθησα να μην ξεχάσω κι εγώ, έστω κι αν ίσως δεν το πέτυχα απόλυτα, και παρόλο που στη θεοκρατική Γενεύη του Καλβίνου, ύστερα απ’ όσα είπα απόψε για τον πνευματικό νομοθέτη της, ασφαλώς καθόλου δε θα είχα καλοπεράσει.

Σας ευχαριστώ.

 

Βιβλιογραφία

  1. S. M. Houghton: “Sketches from Church History” (Banner of Truth)
  2. Eerdman’s Handbook to the History of Christianity
  3. H. J. Grimm: “The Reformation Era” (1500-1650) –Mc Millican
  4. P. Chaunn: Le Temps des Reformes – Fayard, 1975
  5. St. Zweig: “Καστελιόν και Καλβίνος” Εκδόσεις Γκοβόστη
  6. J. W. C. Wand: “A History of the Modern Church” –Methuen and Co.Ltd.
  7. Owen Chadwick: “The Reformation” Penguin Books
  8. Hendrik van Loon: “Η Πορεία του Ανθρωπισμού” –Διογένης, Αθήνα 1975
  9. Ν. Ματσούκα: “ο Προτεσταντισμός”, Θεσ/νίκη 1978
  10. W. Durant: “Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού” –Τόμος Στ΄
  11. Π. Κανελλόπουλου: “Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος” τόμος Β1
  12. Unesco: “Ιστορία της Ανθρωπότητας” –Τόμος Δ΄
  13. Max Weber: “Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού” –Gutenberg, Αθήνα 1978
  14. Ι. Καλβίνου: “Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας” –Αθήνα 1983
  15. Περιοδικό “Moody Monthly” -Νοέμβριος 1977
  16. Περιοδικό “Christian History” –Τόμος 5ος, τεύχος 4
  17. Alister E. Mc Grath: “A Life of John Calvin” –Blackwell, Oxford UK and Cambridge USA
  18. Alister E. Mc Grath: “Reformation Thought” -Blackwell
  19. Abraham Kuyper: “Lectures on Calvinism” –Grand Rapids: Wm.B. Eerdmans

 

(Διάλεξη στο συνέδριο Θεσ/νίκης στις 23/2/85 –επαναλήφθηκε στην Α΄ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία και στην Ελεύθερη Ευαγγελική Εκκλησία της οδού Αλκιβιάδου στην Αθήνα. Το κείμενο της ομιλίας δημοσιεύεται εδώ αναθεωρημένο και συμπληρωμένο.)

Ο κ. Στ. Κατσάρκας είναι π. μηχανικός και διευθυντής της χορωδίας της Ελευθέρας Ε.Ε. Θεσσαλονίκης.

 

 

H αλλαγή

Σε μια αρκετά δημοφιλή κυριακάτικη εφημερίδα υπάρχει το ένθετο με τον τίτλο : “50+1 λόγοι που άλλαξαν τον κόσμο”. Στο τέταρτο τεύχος της σειράς γινόταν αναφορά στην “επί του όρους ομιλία” του Κυρίου μας, όπως αυτή παραδίδεται στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, ε΄: 3- ζ΄:27. Ο δημοσιογράφος χαρακτηριστικά αναφέρει σχολιάζοντας τον λόγο: “κείμενο ποιητικό και γοητευτικό, γέμει στοιχείων που αργότερα θα καθορίσουν την έκφραση μεγάλου μέρους της δυτικής φιλοσοφικής σκέψης. Επίσης εντοπίζει κανείς στον απλό ανθρωπισμό της τα πρώτα σπέρματα των βασικών αρχών της δυτικής Ηθικής θρησκείας”. Βεβαίως προσεγγίζοντας το κείμενο φιλοσοφικά μπορεί κανείς να συμφωνήσει μαζί του.

Ωστόσο ο λόγος αυτός με το τόσο ρηξικέλευθο μήνυμα σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή, μια μοναδική τομή στην ιστορία, αλλά πρώτιστα στη ζωή του καθένα μας. Ο μακαρισμός των πράων, των ελεημόνων, των ειρηνοποιών, η κατάρριψη του οφθαλμός αντί οφθαλμού, η αγάπη προς τον εχθρό είναι μερικά μόνο από τα υπέροχα πράγματα που αντιπροτείνει ο Χριστός μπροστά στην τύφλωση του ανθρώπου από το μίσος και την κακία.

Παρά την ιστορική αλλαγή που έφερε το μήνυμα του Χριστού, ο κόσμος συνέχισε την αυτοκαταστροφική του πορεία. Έτσι επιβάλλεται στους καιρούς μας να ζήσουμε, όσοι Τον δεχτήκαμε, την αλλαγή που πρότεινε Εκείνος. Για εμάς σήμερα είπε πως είμαστε το “αλάτι της γης”, πως είμαστε το “φως του κόσμου”. Εμείς λοιπόν διαθέτουμε αυτό το προνόμιο, αλλά και αυτήν την μοναδική ευθύνη: να φωτίσουμε τον κόσμο, να δείξουμε δρόμους που οδηγούν στην αληθινή ζωή (τον Χριστό). Ο Κύριος άλλωστε είπε στον Ισραήλ: “εσύ είσαι δούλος μου, τη δόξα μου μ’ εσένα θα τη φανερώσω”, “εγώ θα σε κάνω φως για τα άλλα έθνη, ώστε να φθάσει η σωτηρία μου στα πέρατα της γης” (Ησαϊας 49: 3, 6)

“Ως φως” πρέπει να ζήσουμε και στην πατρίδα μας, όλοι όσοι είμαστε δικοί Του. Αυτός είναι οραματισμός των νέων της Ελλάδας για όλη την εκκλησία Του: να προσεγγίσουμε τον κόσμο με γνήσια αγάπη, για να φέρουμε το μήνυμα που άλλαξε και τη δική μας ζωή.

Αλίκη Αντωνιάδου

Σκέψεις από ένα απόγευμα

Έβαλα τα χέρια πάνω στο στήθος δεμένα και ένοιωθα το βάρος τους πάνω μου. Ήταν σαν κάτι να με πίεζε ελαφρά. Μέχρι και την καρδιά μου ένοιωσα να σφίγγει. Τα συναισθήματα, οι σκέψεις, η απογοήτευση, δεν ξέρω τι με έκανε να νοιώσω έτσι.

Δεν θα φύγω ποτέ από εδώ – είπα, σκεφτόμενος όλα αυτά. Μέσα μου ένοιωθα σαν να είμαι στην έρημο και μόλις έχασα μετά από ώρα αναμονής το μόνο λεωφορείο της γραμμής. Και εγώ κάθομαι μόνος εδώ θέλοντας να κάνω κάτι, να αντιστρέψω την κατάσταση, αλλά δεν μπορώ. Καρφώνω το βλέμμα μου στον ορίζοντα, κάπου στο άπειρο και ηρεμώ. Σκέφτομαι ότι θα περάσουν πολλές ώρες μέχρι την επόμενη ευκαιρία και ίσως αυτή να μην έρθει ποτέ.

Κάθομαι εδώ με το βλέμμα καρφωμένο εκεί και τα όνειρα μου τα σφίγγω στο χέρι πάνω σε άσπρο χαρτί. Τελικά τι είναι αυτό που θέλω, όλα αυτά τα σχέδια, ο δρόμος ως εδώ, πώς τα κατάφερα έτσι;

Η παλάμη μου άνοιξε αφήνοντας τα χαρτιά ελεύθερα να παρασέρνονται από τον άνεμο. Τα βλέπω να πετάνε άμορφα μπροστά μου συνέχεια και πιο μακριά. Ένα παίρνει απότομα ύψος και χάνεται μέσα στις ακτίνες του ηλίου και μερικά σέρνονται πάνω στην άμμο, σαν να τρέχουν βιαστικά. Κάποιο κόλλησε και εξαφανίζεται σιγά–σιγά κάτω από κόκκους άμμου, σαν να πνίγεται!

Ο ήλιος καίει πάνω στο δέρμα μου και ο άνεμος με ακουμπά καθώς τρέχει προς τα εκεί. Είμαι μόνος εδώ και τα όνειρα δεν φαίνονται πια στον ορίζοντα. Γύρω μου ο Κύριός μου και ο Θεός μου, φώτιζε κάθετί ως το άπειρο. Δεν είμαι μόνος.

Μιχάλης Σινάνης

 

Καθετί έχει και έναν προορισμό

Καθετί που μας περιβάλει, ακόμη και η πιο μικρή λεπτομέρεια, έχει κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, μια κατεύθυνση, μία αποστολή που πρέπει να εκπληρώσει και που μόνο αν σκύψεις με αγάπη και ενδιαφέρον μπορείς να την κατανοήσεις σε ένα μικρό όμως ποσοστό.

Κάθε καράβι που βλέπεις στο μεσοπέλαγος, έχει μια αφετηρία, μία πορεία κακή ή καλή, αλλά και έναν προορισμό, ένα σημείο τελειωμού που το περιμένει και το περιμένουν.

Καθετί που φτιάχνουμε έχει κάποια αιτία, κάποιο σχεδιασμό και κάποιο σκοπό. Φροντίζουμε κάθε φορά να του δίνουμε όλα τα στοιχεία εκείνα και τις προϋποθέσεις για να μπορέσει να εκπληρώσει τον προορισμό του και να ικανοποιήσει και εκείνον που το έφτιαξε.

Όλοι αναγνωρίζουμε και θέλουμε να μαθαίνουμε μέσα από την γνώση της θεωρίας και της τεχνολογίας, ότι καθετί έχει σχεδιασμό (αφετηρία, σκοπό και τέλος).

Εκείνο που θέλουμε αβασάνιστα να αγνοούμε είναι ο δικός μας σχεδιασμός, το δικό μας γιατί; στη δική μας ζωή.

Άραγε ρώτησες ποτέ τον εαυτό σου; Ποιος είσαι; τι κάνεις; που πάς; ή μένεις σε ύπνο με το ανόητο… “όπου πάνε και οι άλλοι”.

Μένεις ευχαριστημένος να αντιγράφεις τον κύκλο της ζωής του άλογου ζώου, που όμως ξέρει και γνωρίζει καλύτερα από τον άνθρωπο τον προορισμό του. Πόσο διαχρονικό είναι το παράπονο του Θεού για την συμπεριφορά του ανθρώπου στο σημείο αυτό λέγοντας με το στόμα του προφήτη ότι ο “Βους και ο Όνος γνωρίζουν τον κτήτορα αυτών ο λαός μου δεν γνωρίζει”...

Η ζωή μας. Η ζωή σου φίλε ένα μεγάλο ταξίδι, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να τελειώσει. Τι σχεδιασμό έχει; Που ακουμπάς την ελπίδα σου; Τι προορισμό έχει το δικό σου σκαρί;

Ξέρω και ξέρεις καλά ότι δεν είμαστε εμείς εκείνοι που μπορούμε να τη ρυθμίσουμε, γιατί όσες φορές προσπαθήσαμε, δε μπορέσαμε να κάνουμε τίποτα, μας έμεινε μόνο το θέλω μας. Αστάθμητοι και απρόβλεπτοι παράγoντες, μας τα ανάτρεψαν όλα, μας έμειναν τα όνειρα και τα σχέδια που κάναμε, επιβεβαιώνοντας τον λόγο της Βίβλου “Ούτε του θέλοντος, ούτε του τρέχοντος, αλλά του ελεούντος Θεού”.

Κάποιος άλλος έχει σχεδιάσει την Αρχή, θέλει να ρυθμίσει την πορεία σου και το τέλος της.

Αυτός είναι ο προσωπικός Θεός της Βίβλου, μας χάρισε τη ζωή όχι για να τη σκορπάμε στις χωματερές του κόσμου, αλλά με ένα δοξασμένο σκοπό, να γνωρίσουμε την αιώνια ζωή και εκείνον τον οποίον, ο ίδιος ο Θεός έστειλε, προσωπικά για τον καθένα μας, τον Ιησού Χριστό. Γιατί τότε αποκτά νόημα και σκοπό η ζωή. Γιατί τότε δεν φαίνεται τυχαία αλλά με δοξασμένο προορισμό.

Ο Θεός μας θέλει κάθε στιγμή δίπλα του, γιατί και αυτός αρέσκεται να είναι δίπλα μας. Να κάνουμε αυτό που Εκείνος θέλει, και στην φωνή μας να απαντά “Ιδού Εγώ”. Να τον δοξάζουμε και η δόξα του να γίνεται προσωπική ευλογία και ζωή μας καθημερινή. Να ζούμε αποκλειστικά για Αυτόν και Αυτός για μας.

Μας ζητά να αφιερώσουμε τη ζωή μας σ’ Αυτόν, όπως Αυτός αφιέρωσε και έδωσε τη ζωή Του για μας: “Αυτός μας αγάπησε πρώτος και έδωσε την ζωή του για τις αμαρτίες μας”.

Στο ταξίδι της ζωής σου είναι Εκείνος κυρίαρχος; Είναι ο “Καπετάνιος” που καθοδηγεί με το δικό του τρόπο και σύμφωνα με το δικό του θέλημα τη ζωή μας.

Εκείνος θα γαληνέψει την τρικυμία σου.

Εκείνος θα επιτιμήσει τον άνεμο και θα ξαναπεί στη θάλασσα “Φιμώσου” στις τρικυμίες και φουρτούνες της ψυχής και της ζωής .

Θα πει “φιμώσου”, αν Τον εμπιστευτούμε, αν αφιερώσουμε τη ζωή μας σ’ Αυτόν που είπε στον Πέτρο:

“Μη φοβάσαι μόνο πίστευε”.

Με άλλα λόγια άφησε με να ρυθμίσω και να οδηγήσω τη πορεία της ζωή σου, το καθημερινό μπλέξιμο με τους ανθρώπους.

Έχε μου εμπιστοσύνη, λέει συνέχεια, και η τρικυμία, η τρικυμία της δική σου ζωής, θα περάσει και θα βασιλεύσει γαλήνη στην ψυχή σου. Θα ξαναγίνει ό,τι έκανε ο Κύριος σ’ εκείνους τότε, αυτό που αναφέρεται στο Ψαλμό “Όταν ο Κυριος τους επανέφερε είμασταν όπως οι ονειρευόμενοι”.

Όμως μπαίνει αβίαστα το ερώτημα: Εμείς είμαστε έτοιμοι για τη μάχη; Ετοιμοι να Τον εμπιστευτούμε; Με πράξεις, με συμπεριφορές του τύπου: “δικό σου και δικά σου Κύριε, ό,τι είμαι και ό,τι έχω”.

Στις Παροιμίες 21\31 ο Λόγος του Κυρίου μας λέει: “Ο ίππος ετοιμάζεται δια την ημέρα του Κυρίου· η σωτηρία, όμως, είναι παρά Κυρίου” Ο ίππος πρέπει να ετοιμάζεται και να είναι έτοιμος στη μάχη. Να κάνει ό,τι είναι δυνατόν και καλύτερο. Αλλά ο Κύριος θα του δώσει τη νίκη.

Άλλωστε ο Λόγος του Θεού αυτό θέλει να μας τονίσει λέγοντας “προσέχετε… αγρυπνείτε και προσεύχεστε”.

Θα έρθει ο πόνος, η θλίψη, η στενοχώρια που θα ταράξει τη γαλήνη και την ηρεμία μας. Όμως πρέπει κι εκείνες τις στιγμές να εμπιστευόμαστε σ’ Εκείνον που στις δικές Του παλάμες μας έχει ζωγραφίσει και τότε:

Η ηρεμία της ψυχής.

Η γαλήνη της τρικυμίας.

Ο σωστός προορισμός στο ταξίδι της ζωής.

Έρχεται για τον άνθρωπο που εμπιστεύεται τον Θεό δια Ιησού Χριστού.

Ίλια Χατζή

 

Σύνταγμα Ε.Ε.: Ναι στον Θεό; /1

 

Βρυξέλλες: Το ακανθώδες ζήτημα της θρησκείας θα θίξει στο τέλος της εβδομάδας η Συντακτική Συνέλευση, της οποίας πολλά μέλη ασκούν ασφυκτικές πιέσεις για μία αναφορά στο Θεό ή την ευρωπαϊκή πνευματική κληρονομιά στο άρθρο δύο, που περιγράφει τις αξίες της Ε.Ε. Εκπρόσωποι της Συνέλευσης από τη μεγαλύτερη ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου, το συντηρητικό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, διεκδικούν να συμπεριληφθεί μία αναφορά στο Θεό κατά τα πρότυπα του πολωνικού Συντάγματος.

“Οι αξίες της Ένωσης περιλαμβάνουν τις αξίες όσων πιστεύουν στο Θεό ως πηγές αλήθειας, δικαιοσύνης, αρετής και ομορφιάς, καθώς κι εκείνων που δεν μοιράζονται αυτή την πίστη, αλλά σέβονται τις παγκόσμιες αξίες που πηγάζουν από άλλες πηγές”, είναι το επίμαχο εδάφιο, το οποίο προωθεί το ΕΛΚ, αλλά και ο Ιταλός ακροδεξιός ηγέτης Τζιανφράνκο Φίνι και ο Σλοβάκος, Ιβάν Κορτσόκ. Αντίθετοι σε οιαδήποτε θρησκευτική αναφορά είναι οι εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Ολλανδίας και των χωρών της Βαλτικής. Οι σοσιαλιστές της Συντακτικής Συνέλευσης συναντήθηκαν πριν από δύο εβδομάδες για να συζητήσουν το ζήτημα. Συμπυκνώνοντας τα αποτελέσματα της συνεδρίασης, ο αντιπρόεδρος της Συνέλευσης είχε χαρακτηρίσει “μειοψηφία” τις τροποποιήσεις για θρησκευτικά ζητήματα. Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής, Περβέντς Μπερέ κατέθεσε μάλιστα τροποποίηση για το χωρισμό κράτους και εκκλησίας, που ισχύει και στη χώρα της. Ο πρόεδρος της Συνέλευσης, Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, συμμερίζεται τη θέση της και σε συνέντευξή του σε γερμανική εφημερίδα τον Ιανουάριο είχε διακηρύξει ότι οι Ευρωπαίοι ζουν σε αμιγώς κοσμικά πολιτικά συστήματα, στα οποία η θρησκεία δεν παίζει ρόλο. Παράλληλα επισήμανε ότι τα άρθρα θα πρέπει να είναι βιώσιμα από νομικής απόψεως, κάτι που είναι πολύ πιο χειροπιαστό από τις θρησκευτικές αξίες.

Η Κομισιόν μέχρι στιγμής τηρεί σιγήν ιχθύος. Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε μεν την περασμένη εβδομάδα ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι “μη θρησκευτικοί”, αλλά δεν έχει εκδοθεί κάποια επίσημη ανακοίνωση σχετικά με το θέμα το οποίο έχει ανακύψει. Με ενδιαφέρον ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ συναντήθηκε με τον Ζισκάρ για να ενισχύσει την εκστρατεία του για αναφορά στο Θεό. Εβραίοι, μουσουλμάνοι και ουμανιστές αντίθετα δεν έχουν εκφράσει ανάλογες απόψεις.

Το συγκεκριμένο άρθρο συγκαταλέγεται στα 16 που θα συζητηθούν στη διάρκεια της αυριανής συνεδρίασης. Οι τροποποιήσεις που αφορούν στη θρησκεία είναι μερικές μόνο από τις προτάσεις, που έχουν κατατεθεί στη Συνέλευση. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του σώματος, συνολικά ανέρχονται στις 1.038! Το ολοκληρωμένο σχέδιο του ευρωπαϊκού Συντάγματος θα παραδοθεί στις εκάστοτες κυβερνήσεις τον Ιούνιο.

26/2/2003

Θεός και Ευρωπαϊκή Ένωση /2

 

Εδώ και λίγες ημέρες στο τραπέζι του Ζισκάρ ντ’ Εστέν, προέδρου της Επιτροπής για το Σύνταγμα της Ευρώπης, έχει κατατεθεί μία πρόταση που αφορά σε ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα του νέου καταστατικού Χάρτη της Ευρώπης: Με ποιο τρόπο θα γίνει στο τελικό κείμενο η επίκληση στις θρησκευτικές αξίες. Η λύση που βρέθηκε θυμίζει εν πολλοίς εκείνη που υιοθετήθηκε στο Σύνταγμα της Πολωνίας. Ένα προσεγμένο κείμενο που δεν θα πρέπει να ενοχλήσει τόσο τους αδιάφορους περί την θρησκείαν όσο και τους θρησκευόμενους, που είναι και οι περισσότεροι και πιέζουν για την αναγνώριση των πνευματικών αξιών και ριζών της Ευρώπης. Την πρόταση υπογράφουν 20 επιφανείς προσωπικότητες της Ευρώπης με πρώτο τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας, Χέλμουτ Κολ. Περιλαμβάνει δύο σημεία, ένα για τον πρόλογο του καταστατικού Χάρτη και ένα υπό μορφήν άρθρου για το κυρίως κείμενο. Στον πρόλογο θα γίνεται μια γενική αναφορά σε “όσα οφείλει η Ευρώπη στην πνευματική και ηθική της κληρονομιά”. Αντιθέτως, στο άρθρο, επισημαίνεται πιο συγκεκριμένα ότι “οι αξίες της ένωσης περιλαμβάνουν τις αξίες εκείνων που πιστεύουν στον Θεό ως πηγή αλήθειας, δικαιοσύνης και καλού, όπως επίσης και εκείνων που δεν ασπάζονται μια πίστη, αλλά σέβονται αυτές τις οικουμενικές αξίες στη βάση άλλων πιστεύω και πεποιθήσεων”. Καλές μεν οι προθέσεις, άδηλον όμως το αποτέλεσμα. Η Χριστιανική Ευρώπη είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο θεωρείται και είναι βέβαιον ότι το τελικό κείμενο θα έχει σαφέστερες και εκτενέστερες θέσεις περί την θρησκείαν.

(Εφημερίδα “Η Καθημερινή”)

 

Χρειάστηκε “μέσον” για να κηδευθεί

 

Θεσσαλονίκη: Ήταν χριστιανή, αλλά ανήκε στο δόγμα των ευαγγελιστών. Μολονότι έζησε στην Ελλάδα, παντρεύτηκε με ορθόδοξο θρησκευτικό γάμο και έκανε παιδιά, όταν απεβίωσε, οι τοπικές εκκλησιαστικές αρχές αρνήθηκαν να την κηδέψουν.

Χρειάστηκε η μεσολάβηση πολιτικών προσώπων και εν τέλει η παρέμβαση του ιδίου Αρχιεπισκόπου κ. Χριστόδουλου για να ψαλεί η νεκρώσιμη ακολουθία και να ενταφιαστεί όπως οι χριστιανοί ορθόδοξοι.

Η Μόνικα Έρκελνς-Ζαρκάδα, 64 χρόνων, υπήκοος Γερμανίας, ζούσε στη Βέροια από το 1968 παντρεμένη με τον γιατρό Κώστα Ζαρκάδα, τον οποίο είχε γνωρίσει στην πατρίδα της. Ήταν μάλιστα πρόσωπο γνωστό στην τοπική κοινωνία, με πλούσιες πολιτιστικές και ανθρωπιστικές δραστηριότητες.

Όταν υπέκυψε, νικημένη από την επάρατο νόσο, ο σύζυγός της απευθύνθηκε για τα της ταφής στην τοπική μητρόπολη. Εκεί έκπληκτος, όπως δήλωσε ο ίδιος, άκουσε τους αρμοδίους να του λένε ότι δεν είναι δυνατή η είσοδος της σορού της συζύγου του στην εκκλησία διότι η θανούσα εν ζωή δεν ήταν χριστιανή ορθόδοξη.

Αντ’ αυτού του πρότειναν να μεταφέρουν τη σορό κατ’ ευθείαν στο νεκροταφείο όπου θα διαβαζόταν μια προσευχή και θα γινόταν η ταφή.

Ο σύζυγός της αντέδρασε και χρειάστηκε η κινητοποίηση πολιτικών προσώπων για να φτάσει το θέμα στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος με παρέμβαση του οποίου τελέσθηκε κανονικά η νεκρώσιμη ακολουθία.

(Εφημερίδα “Η Καθημερινή”, 23-1-2003)

 

Βραδυά Άγγελου Δαμασκηνίδη

 

Την Κυριακή 25 Μαίου 2003 στην ώρα της βραδινής λατρείας της Α΄Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας διοργανώθηκε με πρωτοβουλία της Χορωδίας της Εκκλησίας, βραδυά λατρείας και ευχαριστίας προς τον Θεό, αφιερωμένη στη μεγάλη προσφορά στην ευαγγελική υμνογραφία της πατρίδας μας, του Άγγελου Δαμασκηνίδη.

Σε σεμνό και συγκινητικό κλίμα, μέλη της Χορωδίας έψαλλαν γνωστούς και άγνωστους ύμνους του Άγγελου Δαμασκηνίδη. Έγινε αναφορά στη ζωή και τη διακονία του σε διάφορους τομείς του έργου, από τον αδ. Γιάννη Μαρκουλή. Η αδ. Εύα Διαμαντοπούλου μίλησε από προσωπική εμπειρία της για τον χαρακτήρα του, και η αδ. Έρση Αντωνιάδου αναφέρθηκε στην πολύ σημαντική προσφορά του, ιδιαίτερα στον τομέα της ευαγγελικής υμνογραφίας.

Στο πρόγραμμα συμμετείχε και το εκκλησίασμα που έψαλε ύμνους του Άγγελου Δαμασκηνίδη που περιλαμβάνονται στο επίσημο υμνολόγιο της Ευαγγελικής εκκλησίας και ψάλλονται συχνά και στην ώρα λατρείας της Εκκλησίας.

Το πρόγραμμα έκλεισε η Χορωδία της Εκκλησίας, ψάλλοντας μερικούς από τους πιο γνωστούς και αγαπημένους ύμνους του Άγγελου Δαμασκηνίδη. Σκοπός της βραδυάς ήταν να δοξαστεί το Όνομα του Κυρίου και να Τον ευχαριστήσουμε για πιστούς και αγαπητούς αδελφούς, όπως ο Άγγελος Δαμασκηνίδης, που με τη ζωή τους, τη διακονία τους, το παράδειγμά τους, γίνονται πηγή ευλογίας και παραδειγματισμού για όλους μας.

Έρση Αντωνιάδου

Άγγελος Δαμασκηνίδης

 

Όταν θυμάμαι τον Άγγελο Δαμασκηνίδη, μούρχεται στο μυαλό μου το εδάφιο από την Αποκάλυψη ... Μακάριοι οι νεκροί οίτινες αποθνήσκουσι εν Κυρίω ... δια να αναπαυθώσιν από των κόπων αυτών, κεφ. 14: 13. Ακούραστος εργάτης αυτός του Θεού! Υπάκουος στο Κύριό του, είχε αφήσει όλα πίσω και Τον ακολουθούσε. Δεν ζούσε για τον εαυτό του, η μέριμνα της ζωής δεν τον συγκινούσε, ελάχιστες οι προσωπικές του στιγμές, ανύπαρκτες οι ώρες για ψυχαγωγία, ακόμα και για ανάπαυση. Συνέχεια στην υπηρεσία Του! Επισκέψεις σε αδελφούς και μη, στην Αθήνα που ζούσε, αλλά και έξω από την Αθήνα, ακόμα και στο εξωτερικό. Έπρεπε να πάει εκεί να δει αυτούς, να τρέξει στους άλλους που τον περίμεναν, να επισκεφθεί αρρώστους στα Νοσοκομεία, να μιλήσει σε φιλανθρωπικούς συλλόγους, σε φυλακές. “Γιατί πάτε τόσο συχνά στις φυλακές;” τον είχα κάποτε ρωτήσει. “Γιατί το είπε ο Κύριος”, μου είχε απαντήσει “στη φυλακή ήμουνα και δεν με επισκεφτήκατε, έχουμε χρέος, ξέρεις” συνέχισε. “Μα κουράζεστε πολύ, πρέπει να προσέχετε”, του είχα πει... “... και τι τους λέτε εκεί, σας ακούνε;...” “Για τον Χριστό, φυσικά, και την αγάπη Του!”

Αργότερα, πολύ αργότερα μέσα στον εργασιακό μου χώρο, συνάντησα κάποιον που μου διηγήθηκε ότι πίστεψε στον Χριστό μέσα στη φυλακή από κάποιον ψηλό, αδύνατο, ξερακιανό, κάποιον Άγγελο Δαμασκηνίδη. Είχα συγκινηθεί τόσο πολύ... ο κόπος του δεν πήγαινε χαμένος, ο σπόρος είχε πέσει και ο Κύριος είχε θερίσει...

Ταπεινός κι αθόρυβος ο δούλος αυτός του Θεού, δεν μιλούσε πολύ, μόνο στο κήρυγμά του η στα βιβλικά του μαθήματα άκουγες εκείνη την αξέχαστη ρητορική φωνή του. Δεν επιδείκνυε ποτέ τις βαθιές βιβλικές γνώσεις του. Μόνο όταν ρωτούσες την γνώμη του για κάποιο θέμα ή απορία, σου εξηγούσε απλά και κατανοητά τις βιβλικές αλήθειες, σαν καλός δάσκαλος που ήταν. Στην προσευχή του πάντα διέκρινες την ζωντανή επικοινωνία που είχε με τον Πατέρα του και την απέραντη ευγνωμοσύνη του στον Χριστό για το έργο του Σταυρού!... (Σ’ ένα λόφο ψηλά στέκει κάποιος σταυρός, ...κάποια μέρα το ξύλο αυτό...) πόσο όμορφα έχει αποδώσει τον ύμνο αυτό και πως μιλάει στις καρδιές μας τόσα χρόνια τώρα. Αλλά και πόσους άλλους να θυμηθούμε και να μη συγκινηθούμε ή να μην ενθαρρυνθούμε από τους στίχους, λογοτεχνικά αριστουργήματα βγαλμένα μέσα από την καθαρή, πιστή καρδιά του!

Βιαστικός ο αδελφός μας, βάδιζε πολύ γρήγορα, σχεδόν έτρεχε... “γιατί τρέχετε;” τον ρώτησα μια φορά, “έχουμε καιρό” –κάπου πηγαίναμε μαζί- δεν απάντησε, μόνο αμέσως κόντυνε το βήμα του, μήπως και στενοχωρηθούμε, ο άγιος αυτός άνθρωπος! Δακρύζω τώρα που το θυμάμαι. Έτρεχε, πάντα έτρεχε, έπρεπε να προλάβει, να βιαστεί, να μη φύγει ο χρόνος, να μην τελειώσει η μέρα, το σήμερα..., το έργο τον καλούσε, οι ψυχές, που περίμεναν και είχαν την ανάγκη του Σωτήρα Χριστού. Έπρεπε να αναγγείλει τα καλά νέα σε όσο πιο πολλούς μπορούσε. Ίσως αύριο να ήταν αργά... (Απέραντος κάμπος, χωράφια πολλά με στάχυα που γέρνουν βαριά... με καλεί για να τρέξω κι εγώ...) τι ωραία λόγια κι αυτά ενός άλλου δικού του ύμνου, πρόκληση ξεσηκωμού για την κάθε πιστή ψυχή. Βλέπετε, οι εντολές του Κυρίου του είχαν βαθιά χαραχτεί μέσα του: Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη... Γι’ αυτό έτρεχε και γι’ αυτό κοπίαζε, πλήρη υπακοή στον Πατέρα του πού τόσο αγαπούσε !

Με συγκίνηση τον θυμάμαι! Ήταν και θα είναι παράδειγμα για μένα! Εργάστηκε στο έργο του Κυρίου και Τον υπηρέτησε με όλες του τις δυνάμεις, γιατί Τον αγάπησε πολύ! Κουράστηκε πολύ!

Στόχευε άραγε σ’ αυτό όταν έγραφε τους στίχους: ω, να το ταξίδι τελειώνει, οι ακτές θα φανούν τ’ ουρανού, εκεί θ’ αναπαύομαι αιώνια, σε Δόξα λαμπρή του Θεού !!

Εύα Διαμαντοπούλου

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006