ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2000


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. Ο Πιστός στην Κρίση
  2. Τα του Θεού εις τον Θεόν
  3. Τι Σημαίνει να Είσαι Έλληνας και Χριστιανός
  4. Η Χριστιανή Γυναίκα στην Εργασία
  5. Η Συμμετοχή του Κυριακού Σχολείου στην Εκκλησιαστική Ζωή
  6. Όπως ο Χριστός στην Καθημερινή Ζωή
  7. Η Μουσική στην Υπηρεσία της Ιεραποστολής
  8. Σελίδα Ευαγγελικής Ιστορίας:
    Η Κυριακή Αργία και οι Έλληνες Ευαγγελικοί

Ο ΠΙΣΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

 του Μ. Β. Κυριακάκη

"Εκείνος που με κρίνει είναι ο Θεός" Α΄ Κορ. 4:4

 

Θα περάσει ο πιστός από κρίση ή είναι τελείως απαλλαγμένος; Και από τι είδους κρίση περνά;

Ξέρουμε πως ο Χριστός έδωσε τη διαβεβαίωση πως όποιος πιστεύει σ' Εκείνον "εις κρίσην δεν έρχεται αλλά μετέβη εκ του θανάτου εις την ζωήν." Απαλλάσσεται δηλαδή από την κρίση και καταδίκη από την οποία θα περάσει ο αμετανόητος αμαρτωλός άνθρωπος. Γι' αυτό ήλθε ο Χριστός που διακήρυξε:"ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε δια να κρίνει τον κόσμον, αλλά δια να σωθή ο κόσμος δι' αυτού". Ο πιστός λοιπόν που δέχτηκε την κατά χάριν σωτηρία έχει αυτήν την διαβεβαίωση: δεν είναι καμία κατάκριση στους εν Χριστώ. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο Χριστός έχει ένα είδος ασυδοσίας. Θα ήταν τρομερή παρεξήγηση να νομίσουμε ότι δεν υποκείμεθα σε έλεγχο. Ο Χριστός είναι ο Σωτήρας μας αλλά είναι και ο κριτής μας. "Πρέπει όλοι μας (λέει ο Παύλος στη Β' Κορ. 4:10) να εμφανιστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού".

Εκτός όμως από την τελική εκκαθάριση και κρίση ο Παύλος μας λέει για τον εαυτό του ότι βρίσκεται συνεχώς κάτω από τη συνεχή κρίση του Θεού: "ο ανακρίνων με είναι ο Κύριος"...Είχε τη συναίσθηση πως ζούσε κάτω από τον συνεχή έλεγχο, την παρατήρηση και την κρίση του Θεού της αγάπης. Ο απ. Πέτρος εξ' άλλου μας λέει (Α' Πέτρου 4:17):"έφθασεν ο καιρός να αρχίσει η κρίσις από του οίκου του Θεού". Και ποιος είναι αυτός ο οίκος; Η οικογένεια του Θεού είναι οι πιστοί-οίκος πνευματικός, ιεράτευμα άγιον...

Ο Παύλος ζούσε κάθε μέρα με αυτό το συναίσθημα: ότι η ματιά της αγίας αγάπης τον παρακολουθούσε. Δεν με μέλλει, μου είναι αδιάφορο πως με κρίνουν οι άνθρωποι: αν με επαινούν ή αν με καταδικάζουν. Λίγο με απασχολεί το πώς με κρίνει η ίδια η δική μου η συνείδηση. Μπορεί να με ελέγχει, μπορεί να με κολακεύει. Εκείνο που με κρατεί, με κάνει προσεκτικό, εκείνο που με βοηθεί να ρυθμίσω την πορεία μου και να σταθμίσω τα βήματά μου, είναι η κρίση του Κυρίου μου. Πώς με βλέπει και πώς με αξιολογεί Εκείνος. Αυτό τον έκανε να γράφει στους Γαλάτες: ανθρώπους πείθω ή το Θεό; ή ζητώ να αρέσω εις ανθρώπους; Αν φροντίδα μου ήταν να είμαι αρεστός στους ανθρώπους δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού (Γαλατ. 1:10).

Ζούμε άραγε με αυτό το συναίσθημα; Ο Θεός μας εμπιστεύθηκε το φως της αληθείας, το Ευαγγέλιο. Μας έδωσε το ένδυμα της σωτηρίας. Μας ανέθεσε ένα έργο. Μας δίνει ευκαιρίες. Έχει στη διάθεσή μας άφθονα μέσα, έχουμε συνειδητοποιήσει στην πραγματικότητα ότι μας παρακολουθεί και μας ανακρίνει;

Στο σημείο αυτό προβάλλει το ερώτημα: συμβιβάζεται η κρίση με την αγάπη; Η απάντηση σ' αυτό το ερώτημα είναι ότι η αγάπη επιβάλλει τον έλεγχο. Ο ευσυνείδητος δάσκαλος από αγάπη ελέγχει τους μαθητές του. Όταν ο πατέρας και η μητέρα λένε στο παιδί τους για να ιδώ πώς το έκαμες;", ελέγχουν γιατί αγαπούν. Αγαπούν και γι' αυτό κρίνουν. Για να διορθώσουν· να συγκρατήσουν. Βέβαια κάμνουν λάθη στον χειρισμό. Όμως με όλα τα λάθη η αγάπη τους επιβάλλει να αξιολογούν, να παρακολουθούν...Αλλοίμονο στους γονείς που η ματιά της αγάπης τους δεν λειτουργεί προς αυτήν την κατεύθυνση. Αλλοίμονο στα παιδιά που δεν έχουν ή δεν θέλουν αυτού του είδους τη σωστική αγάπη!

Αλλοίμονο στους ποιμένες και τους πρεσβυτέρους και αλλοίμονο στο ποίμνιο που τους έχει εμπιστευθεί ο Θεός. Θυμάστε τι είπε ο Παύλος στους πρεσβυτέρους της Εφέσου όταν τους αποχαιρετούσε: Προσέχετε τον εαυτό σας και προσέχετε όλο το ποίμνιο...Γιατί ; Μα να τους αγαπάτε, θα τους προφυλάξετε. Η αδιαφορία είναι έλλειψη αγάπης!

Ο Παύλος ήξερε πως ήταν κάτω από τον συνεχή έλεγχο, την κρίση της αγάπης. Υπήρχαν και άλλες φωνές που ζητούσαν να επηρεάσουν τη ζωή του. Αναφέρει δυο απ' αυτές τις φωνές: άκουε κρίσεις και επικρίσεις. Επιδοκιμασίες και αποδοκιμασίες. Πώς αντιδρούσε; Τι απήχηση είχαν; Ακούστε τον :"εις εμέ ελάχιστον είναι να ανακριθώ από σας ή υπό ανθρωπίνης κρίσεως".

Αυτό βέβαια δεν εσήμαινε πως δεν έπαιρνε υπ όψη του αυτά που άκουε. Θα ήταν πραγματικά ανόητο κάτι τέτοιο. Να πει ο άνθρωπος: τι με νοιάζει; Ας λέει ο κόσμος ό,τι θέλει! Ο Χριστιανός δεν μπορεί να σκέπτεται έτσι. Προσέχει να μη δίνει αφορμή. Αλλά δεν αφήνει αυτές τις κρίσεις και επικρίσεις να καθορίσουν την πορεία του. Θα προσέξει. Θα μάθει. Θα γίνει υπομονητικός. Θα διορθώσει ό,τι έχει να διορθώσει. Αλλά δεν θα ρυθμίσει με βάση την κρίση των άλλων, τη ζωή του. Με ενδιαφέρει λέει ο Παύλος που με κρίνουν οι άνθρωποι. Αλλά λίγο με ενδιαφέρει. 1/4σο πρέπει: ελάχιστον είναι να ανακριθώ από σας ή υπό ανθρωπίνης κρίσεως...

Μήπως εδώ κάνουμε εμείς κάποιο λάθος; Μήπως ανησυχούμε υπερβολικά από τις κρίσεις των γύρω μας ή αναπαυόμαστε γιατί έχουμε εξασφαλίσει την καλή γνώμη τους για μας;

Και η φωνή της συνειδήσέώς μας; Αυτό το εσωτερικό κριτήριο; Τόσο συχνά κάμνει λάθος. Είναι ευαίσθητο όργανο. Θέλει άσκηση και φωτισμό. Πολλές φορές υποτιμά τα λάθη μας και υπερτιμά τις αρετές μας. Δεν βλέπει όσα οι άλλοι βλέπουν στον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά μας. Τι λένε άραγε οι άνθρωποι τριγύρω μας -όχι μπροστά μας, αλλά όταν δεν είμαστε παρόντες. Αν ήταν δυνατό θα ακούγαμε χαρακτηρισμούς: είναι δύσκολος, ιδιότροπος, επιπόλαιος, παράλογος, πεισματάρης...?χει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του.

Αν προσέξουμε μόνο την δική μας φωνή θα νομίσουμε πως όλα πάνε καλά, οι άλλοι όμως δεν συμφωνούν...Πέρα όμως από την κρίση των άλλων και πέρα από την κρίση της δικής μου συνειδήσεως, που η αξία τους είναι σχετική, η τελική ετυμηγορία ανήκει στο Θεό: εκείνος που με κρίνει είναι ο Κύριος. Το σπουδαίο λοιπόν ερώτημα είναι: πώς με κρίνει Εκείνος που είναι αγάπη; η αγάπη η σωστή αγάπη είναι προσεκτική και είναι αυστηρή.

Για να φέρω ένα παράδειγμα: την ώρα που ο άνδρας ετοιμάζεται να βγει από το σπίτι, η σύζυγος που τον αγαπά του λέει: στάσου! Δεν ξεσκόνισες το σακάκι σου...Δεν είναι πολύ καθαρό το πουκάμισό σου! Η αγάπη λοιπόν είναι απαιτητική και κρίνει αυστηρά. Γι' αυτό και παιδεύει.

Κάθε πλευρά της ζωής μου, η φανερή και η κρυφή είναι κάτω από το συνεχή έλεγχό Του. 1/4πως είπε στην εκκλησία της Λαοδικείας, λέει στον καθένα και στην κάθε μία από εμάς: εξεύρω τα έργα σου! 1/4χι μόνο τα λόγια σου και τα αισθήματά σου. Ξέρω και τα έργα σου φανερά και κρυφά. Ξέρω τι είσαι την Κυριακή και πού είσαι. Και την υπόλοιπη εβδομάδα...Ξέρω ποιος είσαι στη δουλειά σου , στο σπίτι. Πώς αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες και τους πειρασμούς. Πώς μεταχειρίζεσαι και διαχειρίζεσαι το ένα, τα δύο, τα πέντε ή τα δέκα τάλαντα που σου εμπιστεύτηκα...Πώς φέρεσαι στον συνάνθρωπό σου...Τι στοργή και τι παράδειγμα δίνεις στο παιδί σου...

Πορευόμαστε στη ζωή χωρίς να υποπτευόμαστε ότι κάποιο αόρατο μάτι μας παρακολουθεί. ?νας πατέρας που είχε το παιδί του εσωτερικό σε κάποιο σχολείο ανακάλυψε ότι ζούσε συνεχώς κάτω από την παρατήρηση και την κρίση του παιδιού του. ?πεσε στα χέρια του το ημερολόγιο του παιδιού. Εκεί σημείωνε κάθε μέρα τις παρατηρήσεις του. Και διάβαζε ο πατέρας: ούτε σήμερα πήρα γράμμα από το σπίτι. Ούτε σήμερα πήρα γράμμα...

Τι σημειώνει άραγε ο Κύριος στο ημερολόγιό Του για σένα και για μένα ;

Τι θα σημειώσει σήμερα; I

 

 

Τα του Θεού εις τον Θεόν

 

του αιδ. Π. Κανταρτζή

Ματθαίος 22:15-22

 

Δώστε ό,τι ανήκει στον Καίσαρα, στον Καίσαρα. Απόδοτε τα του Θεού εις τον Θεόν. Την περίοδο αυτή ακούστηκε πολύ συχνά από διάφορα χείλη η γνωστή αυτή ρήση του Ευαγγελίου. Θα ήθελα όμως πέρα από οποιαδήποτε εντύπωση έχουμε για το τι ακριβώς σημαίνει ή δεν σημαίνει, να επιχειρήσουμε ξανά με έναν φρέσκο τρόπο να προσεγγίσουμε το Βιβλικό κείμενο, να δούμε το περιστατικό και την περίσταση, έτσι ώστε να επιδιώξουμε να κατανοήσουμε τι ήθελε ο Κύριός μας, ο Ιησούς, να πει όταν διακήρυξε αυτή την αινιγματική, για πολλούς, φράση.

Τις ημέρες του Ιησού υπήρχε μια αναστάτωση ανάλογη με αυτήν που ζούμε στην πατρίδα μας τις μέρες αυτές. Σήμερα ο προβληματισμός αφορά στις ταυτότητες. Ακούμε για "σατανικές" ταυτότητες που θα τις πάρουμε ή δεν πρόκειται ποτέ να τις πάρουμε στα χέρια μας, ακούμε και συζητούμε για το τι πρέπει ή τι δεν πρέπει να γράφουν οι ταυτότητες. Τότε γινόταν ή ίδια ακριβώς φασαρία, αλλά για ένα άλλο ζήτημα, για κάποιο άλλο αντικείμενο. Δεν ήταν τότε οι ταυτότητες, ήταν τα νομίσματα. Γινόταν η φασαρία για ορισμένα νομίσματα και συγκεκριμένα για το δηνάριο, ένα νόμισμα που το χρησιμοποιούσαν για διάφορες συναλλαγές μέσα στη Ρωμαϊκή επικράτεια, αλλά ιδιαίτερα ένα νόμισμα που το χρησιμοποιούσαν για να πληρώσουν έναν συγκεκριμένο φόρο στον Καίσαρα. Για ποιο λόγο, λοιπόν, υπήρχε όλη αυτή η αναστάτωση σχετικά με το δηνάριο; Μάλιστα τέτοια αναστάτωση που πολλοί το θεωρούσαν βλάσφημο και αρνιόντουσαν να το πάρουν, αρνιόντουσαν να το χρησιμοποιήσουν, μερικοί μάλιστα ούτε ποτέ στο χέρι τους να το κρατήσουν δεν ήθελαν. Υπήρχαν, μάλιστα αρκετοί, και τα έχουμε αυτά καταγεγραμμένα σε κείμενα της εποχής, που καυχιόντουσαν ότι ποτέ ούτε καν το βλέμμα τους δεν έριξαν πάνω σε ένα τέτοιο νόμισμα. Τι ήταν επιτέλους αυτό το νόμισμα;

Το δηνάριο του Καίσαρα

Υπήρχαν δύο βασικοί λόγοι που γεννούσαν αυτό τον προβληματισμό. Ο πρώτος ήταν θρησκευτικός, ο δεύτερος ήταν εθνικός. Ας ξεκινήσουμε με την περιγραφή του νομίσματος. Το νόμισμα εκείνο είχε στη μία του όψη την εικόνα, το πρόσωπο του Τιβερίου, του αυτοκράτορα της Ρώμης που φορούσε ένα δάφνινο στεφάνι κι από κάτω έφερε την επιγραφή "Τιβέριος Καίσαρ του θεϊκού Αυγούστου υιός, Αύγουστος". Βέβαια, όλες αυτές οι λέξεις ήταν σε σύντμηση. Στην άλλη πλευρά είχε την εικόνα της μητέρας του αυτοκράτορα, της ένθρονης μητέρας που καθόταν με ένα σκήπτρο και με ένα κλαδί ελιάς, κι από κάτω είχε μια άλλη επιγραφή, που και αυτή αναφερόταν στον αυτοκράτορα κι έλεγε "Μέγιστος Αρχιερεύς". Ένα τέτοιο, λοιπόν, νόμισμα στα χέρια ενός θεοσεβούς, ενός ευσεβούς Ιουδαίου ήταν ένα απωθητικό βδέλυγμα. Συνδεόταν άμεσα με την αυτοκρατορική αξία και με τις αξιώσεις του Καίσαρα ότι αυτός είναι θεός ή τέλος πάντων, "θείος", έχει μια θεϊκή υπόσταση, "υιός του θεού". Ήταν ειδωλολατρία, ήταν βδέλυγμα για τους Ιουδαίους μια τέτοια διακήρυξη. Και να λοιπόν, έχεις αυτή ακριβώς τη διακήρυξη, χαραγμένη πάνω στο νόμισμά σου, και να, έχεις και την εικόνα του αυτοκράτορα που παρουσιάζεται εκεί ως, λίγο-πολύ, Θεός. Έχοντας λοιπόν αυτό το νόμισμα ένιωθαν πως ήταν σαν να κουβαλούσαν ένα είδος φορητού ειδώλου σε σχήμα τσέπης. Γι' αυτό τον λόγο, λοιπόν, δεν ήθελαν σε καμία περίπτωση να το πάρουν.

Υπήρχε, όμως κι ένας άλλος λόγος. Ο δεύτερος λόγος ήταν εθνικός. Ο προβληματισμός αφορούσε στο γεγονός ότι το νόμισμα αυτό συνδεόταν με έναν συγκεκριμένο φόρο που έπρεπε να πληρώσουν οι Ιουδαίοι. Ήταν ο λεγόμενος "κεφαλικός φόρος". Υπήρχαν τριών ειδών φορολογίες, τρία είδη φόρων που οι Ρωμαίοι επέβαλλαν. Ο πρώτος ήταν ο φόρος του εισοδήματος, γνωστός σε όλους μας. Από όσα έβγαζες, από τη σοδειά σου, ένα ποσοστό έπρεπε να το δώσεις στον Καίσαρα. Ήταν εξουθενωτικός αυτός ο συγκεκριμένος φόρος. Υπήρχε κι ένα άλλο είδος φόρου, οι λεγόμενοι δασμοί. Αυτοί ήταν οι φόροι των τελωνείων. Όταν διακινούνταν τα διάφορα αγαθά, υπήρχαν ορισμένοι φόροι, οι έμμεσοι φόροι, όπως τους ονομάζουμε εμείς σήμερα. Με αυτούς τους φόρους συνδέονταν οι γνωστοί μας τελώνες. Καθώς όλοι ξέρουμε για τους τελώνες, μπορούμε να καταλάβουμε πόσο βαριά κι απεχθής ήταν και αυτή η φορολογία. Υπήρχε κι ένας τρίτος φόρος, όχι μεγάλος. Το δηνάριο, για το οποίο μιλούμε, είναι ένα ημερομίσθιο. Μακάρι η φορολόγησή μας όλη κι όλη να ήταν να πληρώναμε στο κράτος ένα ημερομίσθιο όλου του χρόνου. Αυτό ήταν το δηνάριο. Αυτός ήταν ο τρίτος φόρος.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, γι' αυτόν τον φόρο γινόταν τέτοιος πανικός, ενώ τους άλλους φόρους αδιαμαρτύρητα τους δέχονταν; Επειδή αυτός ο φόρος συνδεόταν και τους θύμιζε μ' έναν ξεχωριστό και μοναδικό τρόπο την υποτέλειά τους στους Ρωμαίους, ήταν ο κεφαλικός φόρος. Στο κείμενο τον ονομάζει "κήνσο" που προέρχεται από την λατινική λέξη που σημαίνει "απογραφή". Γι' αυτό γίνονταν οι απογραφές (θυμάστε και στο Ευαγγέλιο στη γέννηση του Χριστού), για να καταγραφούν οι υπήκοοι, να καταγραφούν οι υποτελείς, έτσι ώστε ο καθένας τους εκδηλώνοντας την υποτέλειά του, να πληρώνει αυτόν τον κεφαλικό φόρο. Γι' αυτό τον λόγο λοιπόν, ο φόρος αυτός ήταν μια πικρή υπενθύμιση ότι ήταν υποτελείς στους Ρωμαίους. Υπήρχε λοιπόν έντονος προβληματισμός στα χρόνια του Ιησού Χριστού γι' αυτό το νόμισμα. Είναι αντιθρησκευτικό αυτό το νόμισμα. Είναι βλάσφημο. Είναι αντεθνικό αυτό το νόμισμα. Έτσι λοιπόν έλεγαν, έτσι διακήρυτταν. Υπήρχαν τάσεις, υπήρχε φασαρία, υπήρχε ένταση. Φαντάζομαι πως δεν υπήρχε καλύτερο θέμα, αν ήθελες να παγιδεύσεις κάποιον, από το να του ζητήσεις τη γνώμη του γι' αυτό το καυτό ζήτημα.

Το ερώτημα της νομιμοφροσύνης

Οι Φαρισαίοι "υπήγον και συνεβουλεύθησαν πώς να παγιδεύσουν τον Ιησούν" (εδ. 15). Και να ο καλύτερος τρόπος: "αποστέλλουσι τους μαθητάς αυτών μετά των Ηρωδιανών" και μετά από ορισμένα κολακευτικά λόγια, του απευθύνουν το ερώτημα και περιμένουν. "Τι σοι φαίνεται; είναι συγκεχωρημένον να δώσωμεν δασμόν εις τον Καίσαρα ή ουχί;" Να επισημάνουμε δύο λεπτομέρειες. Η πρώτη είναι ότι οι μαθητές των Φαρισαίων δεν πηγαίνουν μόνοι. Σημειωτέον δε ότι οι Φαρισαίοι αν και είχαν σοβαρές διαφωνίες για το νόμισμα αυτό, έδιναν τη φορολογία. Κρατούσαν αυτό το νόμισμα. Παίρνουν όμως μαζί τους και τους Ηρωδιανούς. Ποιοι ήταν οι Ηρωδιανοί; Όπως λέει και το όνομα, ήταν οι αυλικοί του Ηρώδη. Ήταν άνθρωποι του κατεστημένου, ήταν αυτοί που είχαν συμφέροντα από αυτές τις φορολογήσεις και σίγουρα ήθελαν να πληρώνεται αυτός ο φόρος, γιατί κι αυτοί καρπώνονταν κάτι απ' αυτόν. Έτσι βάζουν τον Ιησού Χριστό μεταξύ της Σκύλλας και της Χάρυβδης. Απ' τη μια μεριά οι εθνικιστές Φαρισαίοι, που βέβαια είναι και υποκριτές καθώς απ' τη μια μεριά χρησιμοποιούν μεγάλα λόγια αλλά απ' την άλλη πληρώνουν τον φόρο τους. Κι απ' την άλλη οι Ηρωδιανοί, οι άνθρωποι του κατεστημένου. Μάλιστα, Του στήνουν την παγίδα με τον τρόπο με τον οποίο απευθύνουν την ερώτηση. Του λένε, "είσαι υπέρ της φορολογίας ή όχι, θα μας απαντήσεις με ένα ναι ή με ένα όχι". Λοιπόν, είναι έτοιμη η παγίδα.

Ο Ιησούς όμως, ο πάνσοφος Κύριός μας, απαντά με έναν ευφυή τρόπο. Δεν υπεκφεύγει, απαντά εκατό τοις εκατό στην ερώτησή τους. Αλλά απαντά με έναν τέτοιο τρόπο που είναι και αινιγματικός, αλλά και πολυσήμαντος. Η απάντησή Του είναι: "Απόδοτε τα του Καίσαρος εις τον Καίσαρα, και τα του Θεού εις τον Θεόν". Τι εννοεί ο Ιησούς Χριστός με αυτή την δήλωση; Συχνά χρησιμοποιούμε αυτή την φράση για να ορίσουμε και να χτίσουμε πάνω σ' αυτήν μία θεωρία σχετικά με τις σχέσεις του κράτους και της θρησκείας, της εκκλησίας. Δεν πιστεύω ότι αυτή είναι η πρωταρχική έννοια αυτής της δήλωσης. Δεν νομίζω ότι σε αυτό στόχευε ο Ιησούς Χριστός με αυτή Του τη φράση. Άλλα, ακόμη πιο πρακτικά, ακόμη πιο κοντινά μας πράγματα ήθελε να επισημάνει. Αυτά τα σημεία είναι τρία:

Κατά πρώτο λόγο ο Ιησούς με τη δήλωσή Του μας καλεί να αποφύγουμε τον κίνδυνο να απορροφηθούμε με πράγματα ασήμαντα αμελώντας τα όντως σημαντικά. Ο Ιησούς Χριστός κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Ποιος είναι ο κίνδυνος; Να ασχολείσαι με τα επουσιώδη, με πράγματα δευτερεύοντα, τριτεύοντα, ανούσια, τη στιγμή που ενώ είσαι απορροφημένος με αυτά, αμελείς τα όντως αξιόλογα, τα πρωτεύοντα, τα σημαντικά. Για να καταλάβουμε γιατί το λέμε αυτό, πρέπει να προσέξουμε την επιχειρηματολογία του Ιησού. Ο Ιησούς δεν πετάει απλά τη φράση, την στηρίζει σε κάτι. Τους λέει λοιπόν, "Φέρτε μου ένα νόμισμα, φέρτε μου ένα δηνάριο"". Προσέξτε τη λεπτομέρεια. Ο Ιησούς Χριστός δεν έχει μαζί Του ένα δηνάριο. Αλλά, οι επικριτές, έτοιμοι να Του απευθύνουν τις ερωτήσεις, βρίσκουν ένα δηνάριο μεταξύ τους. Έχουν, λοιπόν, αυτό το βδελυκτό δηνάριο, που κανένας δεν έπρεπε ούτε να το κρατάει, ούτε να το βλέπει. Του φέρνουν ένα δηνάριο και τους ρωτά: "Ποιανού εικόνα φέρει αυτό το νόμισμα;". Η απάντηση είναι: "Φυσικά του Καίσαρα. Αυτός τα έκδωσε, αυτού την εικόνα φέρουν". Η τοποθέτηση του Ιησού από εκεί και πέρα είναι πολύ απλή. "Αφού λοιπόν ο Καίσαρας τα εξέδωσε και έβαλε την εικόνα του πάνω σ' αυτά, τότε ανήκουν στον Καίσαρα. Τότε ο Καίσαρας έχει εξουσία πάνω σ' αυτά. Δώστε, λοιπόν, στον Καίσαρα ό,τι του ανήκει, δηλαδή τα νομίσματα". Συνεχίζει όμως ο Ιησούς και μιλά για "τα του Θεού". Και ποια είναι αυτά τα πράγματα που τα ονομάζει "τα του Θεού"; Πώς θα τα προσδιορίσουμε; Με ποιο κριτήριο θα φτάσουμε στην απάντηση, στο τι εννοεί εδώ ο Ιησούς Χριστός; Για να απαντήσουμε ας πάρουμε το ερμηνευτικό κλειδί που ο ίδιος ο Κύριός μας μας έδωσε. Αν κάτι που φέρει την εικόνα του Καίσαρα ανήκει στον Καίσαρα, θα ρωτήσουμε κατ' αναλογία τι φέρει την εικόνα του Θεού και κατά συνέπεια πρέπει να ανήκει στον Θεό; Ποια είναι η απάντηση; Τι είναι αυτό που φέρει την εικόνα του Θεού; Την απάντηση την βρίσκουμε στο βιβλίο της Γενέσεως, στο βιβλίο που έχουμε την αφήγηση της δημιουργίας γιατί εκεί διαβάζουμε ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο "κατ' εικόνα Του". Ο Θεός έβαλε την εικόνα Του στον άνθρωπο, κατά συνέπεια λοιπόν αφού ο άνθρωπος φέρει την εικόνα του Θεού, αυτό σημαίνει ότι "τα του Θεού" είναι όλος ο άνθρωπος, όλη η ύπαρξή μας, κάθε τι που έχουμε και μας ανήκει. Κοιτάξτε, λοιπόν, τι τους λέει αυτή η δυναμική φράση του Χριστού: "Ασχολείστε με κάτι το ασήμαντο, δώστε στον Καίσαρα το δηνάριό σας κι αρχίστε να ασχολείστε με την ουσία που είναι να δώσετε στον Θεό τον εαυτό σας, τη λατρεία σας, ό,τι Του ανήκει".

Δύο επαναστάσεις έγιναν στη διάρκεια του έθνους του Ισραήλ τον πρώτο αιώνα από το 1ο έτος μέχρι και το 70ο, δύο αιματηρές επαναστάσεις όπου χύθηκε πολύ αίμα. Μάλιστα στη δεύτερη ήλθε και το τέλος του κράτους του Ισραήλ, με τη μορφή που είχε στο παρελθόν. Οι ιστορικοί καταγράφουν ότι αφορμή ήταν το νόμισμα, αυτό το δηνάριο. Κόσμος σκοτώθηκε, αίμα χύθηκε, αγωνίστηκαν οι άνθρωποι αυτοί για ένα δηνάριο. Ο Ιησούς Χριστός λέει: "Δώστε επιτέλους αυτό το δηνάριο, αυτό το παλιοσίδερο, δώστε το επιτέλους στον Καίσαρα κι ασχοληθείτε με την ουσία". Ας σκεφτούμε λιγάκι: Έχασε κανένας μας τον ύπνο του για τα πράγματα που ανήκουν στον Θεό και δεν τα αποδίδουμε σ' Αυτόν; Δώστε τα του Καίσαρος στον Καίσαρα και τα του Θεού εις τον Θεόν. Πόσες φορές δεν πέφτουμε κι εμείς στην ίδια παγίδα; Πόσες φορές δεν εξαντλούμε την θρησκευτική μας ευαισθησία, εξαντλούμε όλες μας τις δυνάμεις για πράγματα δευτερεύοντα, τη στιγμή που κατάφορα αμελούμε τα σημαντικά; Πόσο συχνά το κάνουμε στην καθημερινή μας ζωή κι εμείς! Αυτός άλλωστε είναι κι ο ορισμός του φαρισαϊσμού. Να διυλίζεις τον κώνωπα, να υπεραναλύεις, να υπερασχολείσαι με το κουνουπάκι, τη στιγμή που καταπίνεις την κάμηλο. Λοιπόν, να το πρώτο πράγμα που ο Ιησούς Χριστός θέλει να πει με τη δήλωσή Του αυτή σε όλους μας: Ασχοληθείτε με τα σημαντικά, δώστε στον Καίσαρα ό,τι του ανήκει, πάψτε να ασχολείστε με αυτό, αποδεσμευτείτε απ' αυτό το πράγμα κι ασχοληθείτε με την ουσία. Δώστε τα του Θεού εις τον Θεόν".

Καθώς συνεχίζει όμως, υπάρχει μια δεύτερη εφαρμογή αυτής της δήλωσης. Το δεύτερο πράγμα στο οποίο ο Ιησούς Χριστός μας καλεί είναι να συνειδητοποιήσουμε τον απόλυτο χαρακτήρα των υποχρεώσεών μας προς τον Θεό. Όχι απλά ν' ασχοληθούμε με τα σημαντικά, αλλά να καταλάβουμε κάτι ακόμη. Γράφει ο Τερτυλλιανός, ο πατέρας της εκκλησίας, ερμηνεύοντας αυτή ακριβώς την περικοπή: "Αποδώστε στον Καίσαρα την εικόνα του, η οποία βρίσκεται πάνω στα χρήματά του, αλλά αποδώστε στον Θεό την εικόνα Του, η οποία είναι μέσα στον άνθρωπο. Έτσι θα δώσεις στον Καίσαρα τα χρήματά σου, αλλά στον Θεό τον εαυτό σου".

Με την φράση αυτή ο Ιησούς Χριστός μας λέει τα εξής: "Δώστε στον Καίσαρα ό,τι του ανήκει, δηλαδή ένα δηνάριο. Και ταυτόχρονα δώστε στον Θεό ό,τι Του ανήκει". Δηλαδή τι; Στο εδάφιο 37 μας λέει τι είναι αυτό που ανήκει στον Θεό. Λέει "θέλεις αγαπά Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου, και εξ όλης της ψυχής σου, και εξ όλης της διανοίας σου". Να λοιπόν τι ανήκει στον Θεό. Δώστε στον Καίσαρα ό,τι του ανήκει, δώστε το δηνάριο, δώστε τα χρήματα. Δώστε όμως στον Θεό αυτό που Του ανήκει, τη λατρεία σας, τον εαυτό σας, την ψυχή σας, το νου σας, την καρδιά σας, κάθε τι που είστε, κάθε τι που έχετε! Τι σπουδαία αλήθεια κι αυτή! Κι αυτό το εδάφιο είναι συγκλονιστικό και καταλυτικό και για το θέμα των "δεκάτων". Πολλές φορές συζητούμε για ποσοστά. Τα ποσοστά ανήκουν στον Καίσαρα. Εκείνος βάζει ποσοστά. Ο Θεός απ' τη ζωή μας τα θέλει όλα. "Τα του Θεού" είναι αυτά που έχουν την εικόνα του Θεού. Κι ο Θεός την εικόνα Του την έχει βάλει σε μας, τη στιγμή που μας δημιούργησε και πολύ περισσότερο τη στιγμή που μας εξαγόρασε. Ανήκουμε ολοκληρωτικά στον Θεό. Καθώς ανοίγουμε το πορτοφόλι μας, δεν πρέπει να σκεφτούμε: "Αυτά είναι του Θεού και τα υπόλοιπα είναι δικά μας". Όλα είναι του Θεού. Και κάθε κατοστάρικο που ξοδεύουμε, πρέπει να το ξοδεύουμε έχοντας αυτή τη συναίσθηση, ότι είναι του Κυρίου. Ο χρόνος μας όλος είναι του Κυρίου. Δεν είναι μόνο η Κυριακή ή μόνο το πρωί της Κυριακής. Ο Θεός δεν είναι Καίσαρας. Είναι ο Θεός μας. Θέλει την εβδομάδα μας, το μήνα μας, τα χρόνια μας, τη ζωή μας. Οι απαιτήσεις του Θεού είναι απόλυτες.

Και καταλήγουμε στην τρίτη και τελευταία εφαρμογή και αρχή αυτής της δήλωσης. Το τρίτο πράγμα στο οποίο ο Ιησούς Χριστός μας καλεί είναι να κατανοήσουμε την αφροσύνη να ζητούμε λύσεις για τα προβλήματα της ζωής μας από τις λάθος πηγές. Ο Ιησούς Χριστός ξεσκεπάζει την αφροσύνη να αναζητούμε σε λάθος μέρη τη λύση για τα προβλήματα και τα ζητήματα της ζωής μας. Στη φράση αυτή του Ιησού πολλοί σχολιαστές διακρίνουν ότι υπάρχει ένα είδος ειρωνείας, μία διάθεση ευτελισμού της εξουσίας και της δύναμης του Καίσαρα. Εκθέτει κάπως τη γελοιότητα αυτού του ανθρώπου που, όσο σημαντικός κι αν είναι, φέρεται με έναν πάρα πολύ ρηχό και φτηνό τρόπο. Μοιάζει να τους λέει: "Αφού πια, τόσο πολύ λατρεύει αυτά τα δηνάρια, αυτά τα χρήματα ώστε να βάζει την εικόνα του πάνω τους, επιτέλους κάντε του το χατίρι, δώστε τα του για να είναι χαρούμενος. Αυτός είναι ο Καίσαρας. Τόσος είναι ο Καίσαρας. Αυτή είναι η αξία του. Δώστε του λοιπόν τόση αξία όση του αξίζει. Μην του δίνετε, όμως, περισσότερη αξία".

Τι σπουδαία υπενθύμιση σε όλους μας! Πόσο συχνά δίνουμε στον Καίσαρα, όποιος κι αν είναι αυτός ο Καίσαρας, περισσότερη σημασία απ' όση του αρμόζει, απ' όση του αξίζει! Πόσο συχνά επενδύουμε ελπίδες ζωής, ύπαρξης πάνω σε συστήματα, σε κόμματα, σε πολιτικούς, στον Καίσαρα. Και ο Θεός μας λέει: "Δώστε στον Καίσαρα τα του Καίσαρος". Δώστε του την αξία που του αρμόζει, όχι περισσότερη. Δείτε τον γι' αυτό που είναι και γι' αυτό που μπορεί να προσφέρει. Άραγε μπορεί κάποιος Καίσαρας να λύσει το πρόβλημα του θανάτου, να μας δώσει μια απάντηση μπροστά στο πιο εναγώνιο ερώτημα, αυτό του θανάτου; Μπορεί να λύσει το πρόβλημα της μοναξιάς; Άραγε κάποια κυβέρνηση μπορεί να μας εγγυηθεί ότι τα παιδιά μας δεν θα μπλέξουν, ότι θα προχωρήσουν στο σωστό δρόμο. Άραγε μπορεί να μας εγγυηθεί ότι ο γάμος μας δεν θα διαλυθεί; Βλέπετε, όταν αρχίσουμε και αναζητούμε από τον Καίσαρα σιγουριά για το μέλλον, νόημα για το παρόν, ασφάλεια κι ευτυχία, τότε υπάρχει μία λέξη που περιγράφει τη στάση μας. Κι αυτή είναι "ειδωλολατρία". Δώστε λοιπόν στον Καίσαρα ό,τι του αρμόζει, ό,τι του ανήκει. Κι απ' την άλλη δώστε στον Θεό αυτό που Του αρμόζει, δηλαδή την πρώτη θέση.

Στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη στο 20ο κεφάλαιο έχουμε μία θαυμαστή διακήρυξη από τον, λεγόμενο άπιστο, Θωμά. Ο Θωμάς μόλις είδε τον αναστημένο Κύριο. Γονατίζει μπροστά Του κι αναφωνεί: "Ο Κύριός μου και ο Θεός μου". Μία θεολογική, θρησκευτική δήλωση με απρόβλεπτες πολιτικές προεκτάσεις, διαστάσεις κι εφαρμογές. Εκείνη την ίδια περίοδο που γράφτηκε το Ευαγγέλιο του Ιωάννη, αυτοκράτορας είναι ο Δομιτιανός. Είναι ο αυτοκράτορας, ο οποίος απαιτεί απ' όλους τους υπηκόους ν' απευθύνονται προς αυτόν λέγοντας: "dominus et deus noster", "Δομιτιανός ο κύριός μας και ο θεός μας". Ο Θωμάς ξέρει να δώσει τα του Καίσαρος στον Καίσαρα και τα του Θεού στον Θεό. Ξέρει πού ο τίτλος "ο Κύριός μου και ο Θεός μου" ανήκει. Στον αναστημένο Χριστό, στον Χριστό που πάνω Του φέρει τα σημάδια του χειρότερου μαρτυρίου που κάποιος αυτοκράτορας της γης θα μπορούσε να θέσει πάνω σ' έναν άνθρωπο, τα σημάδια του σταυρού. Ναι, φέρει αυτά τα σημάδια. Παρ' όλα αυτά είναι Κύριος, είναι ο Θεός, είναι ο Βασιλιάς των Βασιλιάδων.

Δώστε, λοιπόν, τα του Καίσαρος εις τον Καίσαρα. Αλλά τα του Θεού, εις τον Θεό! I

 

 

 

Τι σημαίνει να είσαι Έλληνας και Χριστιανός

 

του κ. Α. Κουλούρη

Ο τίτλος αυτού του άρθρου δημιουργεί ένα ερώτημα! Η απάντησι σ' αυτό το ερώτημα είναι αμφίβολη και αμφιλεγόμενη. Θα ήτο πολύ ευχερές να πη κάποιος ότι είναι δυνατόν να είσαι Έλλην και Χριστιανός, χωρίς πρόβλημα, ή να το αρνηθή. Τούτο είναι το παράδοξον!

Από μία άποψι, με το να γεννηθής Έλλην αυτομάτως δυνατόν να χαρακτηρισθής ως Χριστιανός. Δια της τελετής (μυστηρίου) του βαπτίσματος -και σχεδόν όλοι οι Έλληνες έχουν βαπτισθή (ακόμη και εκείνοι που είχαν γονείς Μαρξιστάς ή αθεϊστάς)- χαρακτηρίζονται "Χριστιανοί Ορθόδοξοι". Αυτός ο τίτλος εμφανίζεται στις ταυτότητες. Βάσει αυτής της αντιλήψεως η Ορθόδοξος Εκκλησία απαιτεί ως μέλη της 10 εκατομμύρια λαού. Συνεπώς όλοι αυτοί, καθώς θεωρούνται αυτομάτως Χριστιανοί, δεν χρειάζονται ευαγγελισμό, αλλά, απλώς, ίσως, διδασκαλία. Σαν επακόλουθο καθ' ένας που θα επιχειρούσε να φέρη σ' αυτούς το ευαγγέλιο θα μπορούσε, νόμιμα, να κατηγορηθή ότι ασκεί προσηλυτισμό!

Με αυτή την αντίληψι το 98% του πληθυσμού της χώρας θεωρούνται ότι ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος. Το υπόλοιπο 2% συναποτελούν όλους τους άλλους, δηλαδή την μικρή Μουσουλμανική κοινότητα, μία πολύ συρρικνωμένη Ιουδαϊκή κοινότητα, και μικρές Χριστιανικές μειονότητες Ρωμαιοκαθολικών, Διαμαρτυρομένων, μη-Χριστιανικών αιρέσεων ως των "Μαρτύρων του Ιεχωβά" κ.λπ.

Τούτο αποτελεί μια εσφαλμένη αντίληψι. Η εκκοσμίκευσι, πράγματι, αποτελεί την επικρατούσα "θρησκεία" στη χώρα μας. Πραγματικά δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά αυτού που συμβαίνει στην Ελλάδα, με ό,τι συμβαίνει σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, τόσο στη Δύσι όσο και στην Ανατολή. Πιθανώς η εκκοσμίκευσι να είναι ακόμη μεγαλυτέρα στη χώρα μας. Το πρόβλημα είναι ότι τούτο δεν αναγνωρίζεται από την Επίσημη Εκκλησία.

Παρά το γεγονός ότι δεν έχω καμμία επιθυμία να είμαι άδικος ή κριτικός αναφορικά με την μητέρα Εκκλησία της χώρας μας, υπάρχουσες πληροφορίες δείχνουν ότι όχι περισσότεροι του 2% του πληθυσμού παρακολουθούν τακτικά τη λειτουργία της Κυριακής. Παρά το γεγονός ότι το ποσοστό αυτό αφορά κυρίως τα αστικά κέντρα, που καλύπτουν άνω του 70% του πληθυσμού, η κατάστασι σε ημιαστικές ή και αγροτικές περιοχές δεν φαίνεται να είναι καλλίτερη, ίσως, σε μερικές περιπτώσεις, να είναι ακόμη χειρότερη!

Θα πρέπει επίσης να γίνη αποδεκτό, ότι το υπόλοιπο του πληθυσμού δεν είναι τελείως αποξενωμένο από την Εκκλησία. Όμως, η πικρή αλήθεια, είναι ότι η σχέσι γενικά με την Εκκλησία ευρίσκεται σε κάμψι και, συνήθως, περιορίζεται στην συμμετοχή σε παραδοσιακές εορταστικές τελετουργίες, κυρίως τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και τις εορτές για την Παρθένο Μαρία.

Πάντως δεν θα πρέπει ν' αρνηθούμε ότι υπάρχει μια, έστω, μικρή μειονότης ευσεβών κληρικών και λαού που διατηρούν -σ' αυτήν την "μεταχριστιανική εποχή"- μια γνησία πίστι στον Τριαδικό Θεό. Υπάρχουν επίσης παραδοσιακοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, που παρ' όλον ότι δεν εκκλησιάζονται διατηρούν σεβασμό προς την Εκκλησία.

Θα πρέπει να προστεθή, ότι, ατυχώς, υπάρχει μια ομάς φανατικών, που καλώς ίσως θα πρέπει να απεικονισθούν ως "φονταμενταλισταί", με στενό αντιοικουμενικό πνεύμα, και που σθεναρά αντιτίθενται σε ο,τιδήποτε μεταρρυθμιστικό στην Εκκλησία, αρνούνται οποιοδήποτε άνοιγμα, και οποιονδήποτε διάλογο με Διαμαρτυρομένους ή Ρωμαιοκαθολικούς. Είναι λυπηρόν ότι αυτοί τυγχάνουν ενθαρρύνσεως από κύκλους της Εκκλησίας και της Ιεραρχίας. Πράγματι εξαπολύουν πόλεμο εναντίον οποιουδήποτε ο οποίος δεν συμφωνεί μαζί τους, επιγράφοντάς τους ως "αιρετικούς" και "αντιχρίστους".

Από την άλλη πλευρά υπάρχει αριθμός Ακαδημαϊκών διδασκάλων, στις Θεολογικές Σχολές Αθηνών και Θεσσαλονίκης, που διατηρούν, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τα συγγράμματά τους -μιαν υγιή αναμορφωτική θεώρησι σχεδόν ευαγγελικήν και οικουμενικήν. Είναι, όμως, λυπηρόν ότι δεν υφίστανται καθαρές ενδείξεις, ακόμη, ότι αυτοί είναι έτοιμοι να εγείρουν την φωνή τους για την μεταβολή μιας λιμναζούσης καταστάσεως.

Εν όψι όλων αυτών, φαίνεται ότι είναι δυσχερές και ίσως ανυπέρβλητο εμπόδιο, σ' αυτό το στάδιο, για αναμορφωτικά στοιχεία εντός της κρατούσης Εκκλησίας να μεταβάλουν το υφιστάμενο "status quo".

Είναι, πάντως, ιδιαιτέρως λυπηρό ότι ωρισμένοι Εκκλησιαστικοί και ακαδημαϊκοί, τους οποίους ανεμέναμε ν' αντιδράσουν σε μεσαιωνικές δεισιδαιμονικές εκδηλώσεις κρατούν σιγήν. Μία έκφρασι αυτών των εκδηλώσεων υπήρξε η πρόσφατη τελετουργική πομπή στους δρόμους των Αθηνών όταν η αποκαλουμένη "θαυματουργή εικόνα" της Παναγίας, το "Άξιον εστί" απεστάλη από την Μοναστική κοινότητα "δια την πνευματικήν στήριξιν των σεισμοπλήκτων και την συγκέντρωσιν χρημάτων δια την βοήθειάν των", συμφώνως με επίσημη ανακοίνωσι. Η πομπή αυτή ακολουθήθηκε από μεγάλο αριθμό ιερέων, και την Ιεραρχία, με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών, ο οποίος προέβη σε θερμή και συγκινητική προσφώνησι για την σπουδαιότητα του γεγονότος ενώπιον χιλιάδων λαού.

Σ' αυτό το αμάγαλμα της κυριαρχούσης εκκοσμικεύσεως και υλισμού, μαζί με τη δεισιδαιμονική αναβίωσι μιας μεσαιωνικής θρησκευτικότητος, τις φανατικές ομάδες παραεκκλησιαστικών οργανώσεων -που προσάπτουν, σε οποιονδήποτε που δεν συμφωνεί με τις παράφρονες απόψεις τους τη μομφή του αιρετικού-, υπάρχει ένα μικρόν υπόλοιπο πιστών, Ορθοδόξων, Καθολικών και Διαμαρτυρομένων, που αγωνίζονται να διατηρήσουν την Χριστιανική ακεραιότητά τους διακηρύττοντες το σωτήριο μήνυμα του Ευαγγελίου.

* * *

Τι λοιπόν, σημαίνει για κάποιον να είναι Έλλην και Χριστιανός; Ένας κατ' όνομα Χριστιανός δεν έχει ούτε το ελάχιστον πρόβλημα, αλλά ένας αφιερωμένος Χριστιανός είναι αντιμέτωπος σοβαρών προβλημάτων και πρέπει ν' αγωνισθή σκληρά για να είναι και τα δύο: Έλλην και Χριστιανός.

Στα χρόνια της Καινής Διαθήκης ο όρος "Έλλην" είχε ταυτισθή με την ιδιότητα του "εθνικού" και την ειδωλολατρία, σε αντίθεσι με τον Ιουδαϊσμό (αρχικά) και το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού (στη συνέχεια). Όμως ο ίδιος ο Ιησούς ήλθε στην πρώτη επαφή με τους Έλληνες (Ιω. 12:20-23) και διεκήρυξε: "Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο υιός του ανθρώπου". Στη συνέχεια ήταν η Ελληνική γλώσσα που κατέστη το όχημα της μεταδόσεως και διακηρύξεως του μηνύματος του Ευαγγελίου, Έλληνες ιεραπόστολοι μετέφεραν αυτό το μήνυμα σ' ολόκληρο το γνωστό τότε κόσμο, μαζί και μετά από τον Απόστολο Παύλο. Τελικά ο όρος "Έλλην" και "Χριστιανός" κατέστησαν σχεδόν συνώνυμα.

* * *

Αλλά τι συμβαίνει σήμερα; Ο Έλλην, γενικά, δεν είναι διαφορετικός από τον σύγχρονο εκκοσμικευμένο άνθρωπο. Χρειάζεται Ευαγγελισμό ή εκ νέου Ευαγγελισμό, όπως όλοι οι άνθρωποι, σ' αυτόν τον Μεταχριστιανικό κόσμο, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Αποτελεί μια καθαρή ανοησία ο ισχυρισμός της κρατούσης Εκκλησίας ότι τα 10 εκατομμύρια Έλληνες στην μητέρα πατρίδα, και τα 5 εκατομμύρια της διασποράς, στην Κύπρο και αλλού, είναι Χριστιανοί βάσει του νόμου του αίματος (Jus Saguinis) ή με βάσι την ιερή τελετή του βαπτίσματος, που παρ' όλα αυτά ιδιαίτερα σεβόμαστε σαν ένα εξωτερικό σημείο καις σφραγίδα του Χριστιανισμού.

Πριν, πάντως, κλείσω αυτή την μετριόφρονα παρουσίασι θα ήθελα να δώσω μια σύντομη αναφορά στην "Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία"

Παρά το γεγονός ότι ο ευσεβής Ορθόδοξος ιστορικός του περασμένου αιώνος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ιδιαίτερα τιμώμενος για την ολοκληρωμένη και αντικειμενική παρουσίασί του, ισχυρίζεται ότι οι ρίζες της Αναμορφώσεως του 16ου αιώνος (στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη) θα πρέπει να ιχνηλατηθούν στο Μεταρρυθμιστικό κίνημα των Ισαύρων Βυζαντινών Αυτοκρατόρων τον 8ο αιώνα. Η επιρροή της Αναμορφώσεως, συνεπεία του καταθλιπτικού Οθωμανικού ζυγού στα Βαλκάνια και την Μέση Ανατολή, δεν έφθασε σε μας παρά μόνο (και σε πολύ περιωρισμένη έκτασι) τον 19ον αιώνα, κυρίως δια μέσου της Ευαγγελικής Αναζωπυρήσεως, στην Νέα Αγγλία των ΗΠΑ., του 18ου και 19ου αιώνος. Μια προγενέστερη προσπάθεια από τον Οικουμενικό Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως Κύριλλο Λούκαρι, στον 17 αιώνα, που βαθειά είχε επηρεασθή από τη διδασκαλία του Ιωάννου Καλβίνου, για την προώθησι μιας Αναμορφώσεως εντός της Ανατολικής Εκκλησίας, συνήντησε έντονη αντίδρασι και τελικώς απέτυχε. Ο ίδιος ο Λούκαρις, συνεπεία ραδιουργιών, υπέστη μαρτυρικό θάνατο από τους Τούρκους.

Ήταν μόνο στα μέσα της 19ης εκατονταετηρίδος όταν το Ευαγγελικό-Αναμορφωμένο μήνυμα άρχισε και πάλι να αναπτύσσεται τόσο στην κυρίως Ελλάδα όσον και στην Μικρά Ασία μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων (όπως επίσης και Βουλγάρων), μέσω ολίγων Διαμαρτυρομένων ιεραποστόλων κυρίως από την Νέα Αγγλία.

Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία, σαν μια πολύ μικρή ομάδα, συνεστήθη στη δεκαετία του 1860, με αντικειμενικό σκοπό να προαγάγη τη μαρτυρία του Ευαγγελίου μ' ένα καθαρά Ελληνικό χαρακτήρα, όταν προγενέστερες προσδοκίες ότι η Ορθόδοξος Εκκλησία, ως ολότης, θα εισήρχετο σε μια αναμορφωτική διαδικασία, απέτυχαν και η άκρως συντηρητική πτέρυξ της Εκκλησίας, που απέβλεπε στην αποκατάστασι της Βυζαντινής δόξης εκυριάρχησε (ενθαρρυνομένη από τη Ρωσική εξωτερική πολιτική) και κάθε ελπίδα τελικά εκμηδενίσθηκε. (Η Ε.Ε.Ε. είναι ακόμη η μεγαλυτέρα Διαμαρτυρομένη Απόχρωσι, με μια κοινότητα 5.000 μελών, σ' ένα σύνολο 15.000 περίπου Διαμαρτυρομένων).

Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία είναι μια Αναμορφωμένη Εκκλησία στη θεολογία της, με ισχυρά Καλβινιστικά στοιχεία. Θα πρέπει να σημειωθή ότι οι "Θεσμοί της Χριστιανικής Θρησκείας" (Institutio) έχουν μεταφρασθή στην Ελληνική κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών και εκτυπωθή από την Γενική μας Σύνοδο. Η μορφή διακυβερνήσεως είναι ένα μίγμα Πρεσβυτεριανισμού και Κοινοτισμού (Congregationalism). Υπάρχουν 33 συναθροίσεις εις τρεις περιφερειακές Συνόδους, (Πρεσβυτέρια - εν τη ευρεία εννοία), δύο στην Ελλάδα και μία εις τας Η.Π.Α.

Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία είναι το μοναδικό Διαμαρτυρόμενο σώμα στην Ελλάδα με οικουμενικές σχέσεις, εκ των ιδρυτικών μελών του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, ως επίσης και μέλος άλλων οικουμενικών Σωμάτων: του "Παγκοσμίου Συνδέσμου Αναμορφωμένων Εκκλησιών", "WARC", ήδη από την δεκαετία του 1880, του "Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Εκκλησιών" "CEC", του "Αναμορφωμένου Οικουμενικού Συμβουλίου " "REC", και της "Αδελφότητος των Εκκλησιών του Leuenberg" "LCF".

* * *

Και τώρα μία ακόμη ερώτησι δυνατόν να προβληθή: Τι σημαίνει, ως Εκκλησία, Ελληνική και Ευαγγελική-Αναμορφωμένη, και ποιος είναι ο λόγος υπάρξεώς της;" Απαριθμώ τα εξής:

1. Να διαφυλάξη μια σωστή μαρτυρία στη διακονία του Ευαγγελίου, την καθαρότητα αυτής της διακονίας στην ατομική, οικογενειακή και εκκλησιαστική ζωή, στο τοπικό επίπεδο και σαν ολότης.

2. Να διακηρύξει το Ευαγγέλιο του Χριστού σε μια αυξανόμενα εκκοσμικευμένη κοινωνία και να ενθαρρύνη κάθε πιθανό τρόπο ευαγγελισμού δια προσωπικής μαρτυρίας, κυρίως, αλλά και με κάθε άλλον προσήκοντα τρόπο. Θα πρέπει να σημειωθή ότι η Εκκλησία εκδίδει συνεχώς από το 1858 (τότε ως εβδομαδιαία εφημερίδα, αλλά από πολλού χρόνου ως μηνιαίο όργανο της Συνόδου μας), το περιοδικό "ΑΣΤΗΡ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ", που αποτελεί την αρχαιοτέρα συνεχιζόμενη έκδοσι στην Ελλάδα.

3. Να προαγάγη, παρά τα πτωχά οικονομικά μέσα μας, μια κοινωνική συμμετοχή. Έχουμε αναπτύξει διακονίες, κυρίως από εθελοντές, για βοήθεια σε θύματα ναρκωτικών και σε περιθωριακούς τόσο στην περιοχή των Αθηνών όσο και στη Θεσσαλονίκη. Επίσης ενεργώς συμμετέχει σε περιστάσεις εκτάκτου ανάγκης, όπως π.χ. στην παροχή βοηθείας σε θύματα των προσφάτων σεισμών στην Τουρκία και ακόμη εσχάτως σε σεισμοπλήκτους εκ των καταστρεπτικών σεισμών στην περιοχή Αθηνών, όπου παρεσχέθη διατροφή εις 270 πρόσωπα σε δύο κατασκηνώσεις επί 30 ημέρες. Η διακονία αυτή συνεχίζεται με άλλη μορφή.

4. Να διαφυλάξη την ενότητα της Εκκλησίας από διαφόρους εξωτερικάς επιρροάς, όπως ένα στείρο "φονταμενταλισμό" ή από θεολογικό φιλελευθερισμό, ιδιαίτερα όταν ανατρέπεται η αυθεντία της Βίβλου.

5. Να ενισχύση και να διευρύνη το ιεραποστολικό έργο στην Αλβανία (κυρίως μεταξύ πρώην Μουσουλμάνων), που άρχισε στην αρχή της δεκαετίας του 1990, με αποτέλεσμα την σύστασι δύο συναθροίσεων στη Νότιο Αλβανία, που φέρουν τον τίτλο "Ευαγγελική Αναμορφωμένη Εκκλησία εις την Αλβανίαν", τώρα σαν μια κοινή προσπάθεια με μια Ολλανδική Ιεραποστολή.

6. Να επηρεάση την Ελληνική κοινωνία αναμιγνυομένη σε κρίσιμα κοινωνικά θέματα όπως των εκτρώσεων, ευθανασίας, περιβάλλοντος, ομοφυλοφιλίας, πορνογραφίας κ.λπ. Μια Επιτροπή έχει ορισθή από την Γενική Σύνοδο με τον τίτλο "Επιτροπή για την αξιοπρέπεια της ζωής". Ένας αριθμός τέτοιων μελετών υπεβλήθησαν στη Σύνοδο και αναμένεται ότι σύντομα θα παρουσιασθούν στο Ελληνικό κοινό.

7. Να τονίση τη δέσμευσί μας στην καλά εννοουμένη οικουμενική ιδέα με ενεργό συμμετοχή, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, σε κρίσιμες κταστάσεις, όπως π.χ. στην κρίσι του Κοσυφοπεδίου - Γιουγκοσλαυΐας. Όταν εκατοντάδες χιλιάδες Κοσοβάρων κατέκλυσαν τις γειτονικές Βαλκανικές χώρες, και χιλιάδες από αυτούς κατέφυγαν στη Νότιο Αλβανία, όπου η Ιεραποστολή μας εργάζεται, τούτο προεκάλεσε την άμεση κινητοποίησι της Εκκλησίας μας δια της αποστολής υλικής βοηθείας σ' αυτούς τους πρόσφυγες. Αυτή η φροντίς εξακολουθεί και μετά την επιστροφή τους στο Κοσυφοπέδιο, κάτω από πολύ άσχημες περιστάσεις. Η Ιεραποστολή μας, μαζί με Ολλανδούς Αναμορφωμένους συνεργάτες συνεχίζει ν' αναπτύση ανάμεσά τους ένα ειδικό ιεραποστολικό έργο.

9. Να μείνουμε σταθεροί εναντίον μιας αυξανομένης απειλής για τον περιορισμό των θρησκευτικών ελευθεριών που υποκινείται από ακραίες θρησκευτικές ομάδες, με την πρόφασι ενός αγώνος κατά των "αιρέσεων" (στις οποίες μας συμπεριλαμβάνουν), όπως και στην προσπάθεια για την κατάργησι αντισυνταγματικών θρησκευτικών νόμων που ανάγονται στην περίοδο της δικτατορίας στα τέλη της δεκαετίας του 1930.

Πάντως, ό,τι μικρό πράττουμε, ό,τι είμαστε, θερμά προσευχόμαστε, να είναι μόνο για τη δόξα του Θεού: SOLI DEO GLORIA. I

 

 

 

 

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

της κας Έρσης Αντωνιάδου

 

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε που άρχισα να εργάζομαι, τόσα που μπορώ να πω ότι ξέρω τι σημαίνει για μια γυναίκα η εργασία της, ο χώρος της εργασίας της, οι συνθήκες της εργασίας της, η αμοιβή για την εργασία της ακόμα και η αξιοκρατική εξέλιξή της ανάλογα με την εργασία της. Νοιώθω ακόμα ότι μπορώ να μιλάω για τη Χριστιανή γυναίκα και την εργασία, καθώς έχω αντιμετωπίσει καταστάσεις που κάθε χριστιανή γυναίκα αντιμετωπίζει στην εργασία της. Δεν διατείνομαι ότι τις αντιμετώπισα πάντα με επιτυχία, ή με το επιθυμητό για μένα αποτέλεσμα. Εκείνο όμως που ξέρω σίγουρα, είναι ότι στα χρόνια που εργάστηκα πήρα πολλά μαθήματα για την πνευματική μου ζωή και ο Θεός μού έμαθε να αναπαύομαι σ' Αυτόν και να περιμένω τη δική Του επέμβαση στη ζωή μου.

Καθώς αναζητούσα στη Βίβλο παραδείγματα εργαζομένων γυναικών, το μάτι μου σταμάτησε στο βιβλίο των Παροιμιών, στο τέλος του οποίου γίνεται εκτενής αναφορά σε κάποια γυναίκα, την ενάρετη γυναίκα, η οποία μοιάζει να είναι δυσεύρετη, τουλάχιστον με την έννοια που αναφέρεται στο συγκεκριμένο απόσπασμα του Λόγου του Θεού.

Όταν διαβάζω το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου των Παροιμιών, (31,10-31) νομίζω μερικές φορές ότι αναφέρεται σε κάποια πολύ συγκεκριμένη, αλλά δυσεύρετη γυναίκα και συχνά αναρωτιέμαι: υπάρχει σήμερα αυτή η γυναίκα; Αυτό όμως είναι λάθος μου. Το κεφάλαιο αυτό αναφέρεται στα χαρακτηριστικά μιας θεοσεβούμενης γυναίκας.

Πριν σταθώ σε συγκεκριμένα εδάφια, θα 'θελα να παρατηρήσω ότι υπάρχουν στο κεφάλαιο αυτό μερικά στοιχεία που θα 'λεγε κανείς ότι αναφέρονται σε μια σημερινή εργαζόμενη γυναίκα. Ο θεσμός της εργαζόμενης γυναίκας έχει πολύ συχνά κατηγορηθεί, έχει ακόμα ενοχοποιηθεί για την αποτυχία της οικογενειακής ζωής, τη φροντίδα και ανατροφή των παιδιών, τη σωστή λειτουργία του σπιτικού της.

Στο κεφάλαιο αυτό διακρίνουμε μεταξύ άλλων προσόντων τα εξής χαρακτηριστικά:

1. Ασκεί διοικητικά καθήκοντα. Στο εδ.15 διαβάζουμε ότι "...εγείρεται... και δίδει έργα εις τας θεραπαίνας αυτής". Σηκώνεται και αναθέτει έργα στις υπηρέτριές της (ΝΜΒ)1. Σε τι διαφέρει αυτό από εκείνο που σήμερα αποκαλούμε επιστήμη του μάνατζμεντ;

2. Κάνει εμπορικές εργασίες. Στο εδ.16 διαβάζουμε ότι "...Θεωρεί αγρόν και αγοράζει αυτόν. Εκ του καρπού των χειρών αυτής φυτεύει αμπελώνα" Κοιτάζει ένα χωράφι και το αγοράζει. Με χρήματα που η ίδια κέρδισε φυτεύει αμπέλι (ΝΜΒ). Εδώ θα 'λεγε κανείς ότι έχουμε μια εμπορευόμενη γυναίκα.

3. Δίνει προσοχή στη λεπτομέρεια. (Κυρίως γυναικείο χαρακτηριστικό). Στο εδ. 24 βλέπουμε ότι "κάμνει λεπτόν πανίον και πωλεί, και δίδει ζώνας εις τους εμπόρους". Φτιάχνει ύφασμα λεπτό και ζώνες και τα πουλάει στους εμπόρους που περνούν (ΝΜΒ)

4. Εμπνέει στους γύρω της τον σεβασμό. Στο εδ. 25 "Ισχύν και ευπρέπειαν είναι ενδεδυμένη" Δύναμη και αξιοπρέπεια είναι ντυμένη (ΝΜΒ). Κι' αυτό δεν είναι κατ' ανάγκην εξωτερικό γνώρισμα. Είναι θέμα χαρακτήρα. Ας μην ξεχνούμε ότι ο σεβασμός δεν επιβάλλεται. Εμπνέεται.

5. Ο λόγος της έχει κύρος. Στο εδ.26 "Ανοίγει το στόμα αυτής εν σοφία. Και επί της γλώσσης αυτής είναι νόμος ευμενείας". Ανοίγει το στόμα της με σοφία και έχει καλοσυνάτες διδαχές στη γλώσσα της (ΝΜΒ). Ο λόγος της έχει κύρος, "μετράει" για τους γύρω της.

Με λίγα λόγια παρατηρούμε εδώ ότι η γυναίκα που περιγράφεται στο κεφάλαιο αυτό όπου αναφέρονται τα χαρακτηριστικά της τέλειας γυναίκας, δεν είναι καθόλου άσχετη με την αγορά εργασίας. Ακόμα και στην Καινή Διαθήκη υπάρχει αναφορά σε εργαζόμενη γυναίκα. Η Λυδία στους Φιλίππους είχε μια ανθούσα επιχείρηση. Πουλούσε πορφύρα. Δεν αποκλείεται να είχε κάτω από τις εντολές της ένα σεβαστό αριθμό ανδρών και γυναικών που εργάζονταν γι' αυτήν. Ήταν ανεξάρτητη και κέρδιζε μόνη της τα προς το ζην. Ο δε απόστολος Παύλος δεν μοιάζει να έχει κάποιο πρόβλημα με όλα αυτά.

Θα σταθούμε όμως ιδιαίτερα στο εδάφιο 30 αυτού του κεφαλαίου (Παρ.30,30). Διαβάζουμε εκεί ότι "η χάρη είναι απατηλή και μάταιη η ομορφάδα. Μα τη γυναίκα που τον Κύριο σέβεται, αυτήν θα την παινεύουν" (ΝΜΒ). Ή όπως λέει η μετάφραση του Βάμβα, "Ψευδής είναι η χάρις και μάταιον το κάλλος. Η γυνή η φοβουμένη τον Κύριον, αυτή θέλει επαινείσθαι".

Για κάποιους λόγους που δεν είναι της ώρας να τους αναλύσουμε, η γυναίκα αναγκάστηκε κάποτε να βγει στην αγορά εργασίας, είτε δίπλα στον άνδρα σε συνεργασία μαζί του, είτε κάτω από τις διαταγές του, είτε επάνω απ' αυτόν διοικητικά, αλλά ακόμα και ανεξάρτητα απ' αυτόν, σαν ελεύθερη επαγγελματίας. Τα πρώτα χρόνια η εργασία της γυναίκας έξω από το σπίτι αντιμετωπίστηκε με άρνηση, δυσπιστία, αντίδραση και προκάλεσε αν θέλετε πολλή αναταραχή στους εργασιακούς χώρους, κυρίως σε θέματα ισότητας μεταξύ των δύο φύλων αλλά και της αξιοκρατικής εξέλιξής της. Τα τελευταία χρόνια πολλά από τα προβλήματα αυτά έχουν αμβλυνθεί και η εργασία της γυναίκας θεωρείται κάτι εξ ίσου φυσικό με την εργασία του άνδρα. Προβλήματα όπως η ισότητα των δύο φύλων, ή η αξιοκρατική εξέλιξη της εργαζόμενης γυναίκας, έχουν ξεπεραστεί σε έναν αρκετά μεγάλο βαθμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη κατάλοιπα εκείνης της παλιάς αντίληψης. Έτσι, παρ' όλο που σήμερα η γυναίκα μπορεί άφοβα να βγει στην αγορά εργασίας, έχει ακόμη να αντιμετωπίσει κάποιες προκαταλήψεις και να παλέψει μ' αυτές κι' αυτό για να διεκδικήσει το δίκιο της. Αυτό το δίκιο μπορεί να κυμαίνεται ανάμεσα στην αρχή της "ίσης αμοιβής για ίση εργασία" - ισότητα μεταξύ των δύο φύλων, και στην αξιοκρατική εξέλιξή της στην ιεραρχία. Και αυτά είναι μόνο ένα μικρό δείγμα.

Στα χρόνια που πέρασαν, πολλές γυναίκες έχουν αναλώσει τη ζωή τους και τις δυνάμεις τους στο να διορθώσουν όλα τα κακώς κείμενα όσον αφορά την εργατική νομοθεσία για τις γυναίκες. Στην πραγματικότητα υπάρχουν ακόμη και Χριστιανικές οργανώσεις που κάνουν διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, πράγμα άδικο και κατακριτέο. Ίσως ακόμα κι' εμείς σήμερα να έχουμε την ευκαιρία να συμβάλουμε στην αποκατάσταση κάποιων αδικιών.

Εκ πρώτης όψεως δεν υπάρχει τίποτα κακό σ' αυτό. Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να διεκδικείς τα δικαιώματά σου. Το να γίνεσαι όμως σκλάβος του αγώνα σου για κάποιο θέμα που διεκδικείς, σημαίνει ότι έχεις χάσει τον πνευματικό σου προσανατολισμό. Υπάρχει ανάγκη σαν Χριστιανές εργαζόμενες γυναίκες να στρέψουμε την προσοχή μας σ' εκείνα που έχουν αιώνια και όχι προσωρινή αξία.

Στο σημείο αυτό θα 'θελα να φέρω ένα προσωπικό παράδειγμα από την εμπειρία μου στον χώρο της εργασίας μου.

Είναι μια σχετικά πρόσφατη εμπειρία μου. Η πιο στενή μου φίλη στη δουλειά, εκείνη με την οποία έχουμε μοιραστεί πολλά από την προσωπική ή επαγγελματική ζωή μας, έχουμε μοιραστεί μαζί προβληματισμούς και ανησυχίες για θέματα προσωπικά, οικογενειακά, επαγγελματικά, ακόμα και συνδικαλιστικά, είναι πολύ μαχητική σ' αυτόν τον τελευταίο τομέα, τον συνδικαλισμό. Ξέρω πολύ καλά ότι τα κίνητρά της είναι αγνά και ο αγώνας της γι' αυτά που πιστεύει, είναι τίμιος. Όπως επίσης γνωρίζω πολύ καλά ότι ο συνδικαλισμός στους χώρους δουλειάς τα τελευταία χρόνια, κάθε άλλο παρά αγνός και τίμιος είναι. Προσωπικά έχω προσπαθήσει να μείνω όσο μπορώ έξω απ' όλα αυτά. Βρέθηκα όμως κοντά στη φίλη μου το τελευταίο διάστημα και έζησα μαζί της την απογοήτευσή της, όταν είδε αυτούς στους οποίους πίστευε, να την προδίδουν. Κι' ενώ μέχρι τότε, ούτε την είχα ενθαρρύνει να ασχολείται μ' όλα αυτά, ούτε την είχα αποθαρρύνει, την ώρα της μεγάλης απογοήτευσης ο Θεός μου έδωσε την ευκαιρία να της μιλήσω για τα ανθρώπινα συστήματα και τις ανθρώπινες αξίες σε αντίθεση με τα ουράνια πράγματα και τις αιώνιες αξίες. Δεν είχε παρά να συμφωνήσει ότι τελικά εκείνα που αξίζουν είναι τα ουράνια και τα αιώνια.

Ο Παύλος γράφει στην προς Ρωμαίους επιστολή ότι όλοι είμαστε σκλάβοι είτε της αμαρτίας, είτε του Χριστού. Αν εμείς οι ίδιες ή άλλες γυναίκες γύρω μας αισθανόμαστε καταπιεσμένες επαγγελματικά, ιεραρχικά, ή με οποιονδήποτε τρόπο και ο σκοπός της ζωής μας είναι να απαλλαγούμε από αυτή την καταπίεση, καλό θα ήταν να γνωρίσουμε εμείς και να συστήσουμε και στις άλλες γύρω μας, την αλήθεια που ελευθερώνει, - "θα γνωρίσετε την αλήθεια και αυτή θα σας ελευθερώσει" - και όχι την ελευθερία που σκλαβώνει.

Δεν θα αναφερθώ στο πώς πρέπει να είναι και να συμπεριφέρεται μια εργαζόμενη Χριστιανή γυναίκα. Αυτό συμπεριλαμβάνεται γενικότερα στα καθήκοντα του Χριστιανού. Θα γυρίσω όμως στο εδάφιο 30 του κεφ.31 των Παροιμιών. "Τη γυναίκα που τον Κύριο σέβεται, αυτήν θα την παινεύουν". Η ομορφιά του χαρακτήρα και η αξία αυτής της γυναίκας που περιγράφεται στο κεφάλαιο αυτό, είναι ο φόβος του Θεού. Ο στόχος της δεν είναι να ικανοποιήσει τους ανθρώπους, αλλά τον Θεό.

Αν έμαθα κάτι όλ' αυτά τα χρόνια, ήταν τούτο. Δυσκολεύτηκα, μου πήρε χρόνο, αλλά το έμαθα! Είναι προτιμότερο να μη βιάζεσαι να πάρεις θέση και να πεις την άποψή σου για κάποιο θέμα, ή να παλέψεις γι' αυτήν. Πολύ συχνά δε σ' ακούει κανείς. Σε βεβαιώνω ότι θα νοιώσεις μεγάλη ικανοποίηση όταν έρθουν και σου πουν: "Για πες μας, εσύ τι λες γι' αυτό ή εκείνο το θέμα;" Αυτό σημαίνει ότι η γνώμη σου έχει κάτι ξεχωριστό γι' αυτούς και θέλουν να την ακούσουν. Και τότε θα την ακούσουν!

Μπορείς σαν εργαζόμενη γυναίκα να βάλεις στόχους και να προσπαθήσεις να τους φθάσεις. Ίσως όμως να μην τα καταφέρεις. Ίσως να μην μπορέσεις να φθάσεις εκεί που θέλεις, ίσως να σε ξεπεράσουν κάποιες άλλες γυναίκες, ίσως να υπάρχουν δρόμοι που ποτέ δε θα διαβείς, ίσως υπάρχουν βουνά που ποτέ δε θα τ' ανέβεις. Μπορεί να νοιώθεις πως είσαι ασήμαντη ανάμεσα στις άλλες γυναίκες. Όμως θα είσαι η γυναίκα που θα σε επαινέσουν, επειδή σέβεσαι τον Κύριο.

Υπάρχουν περιπτώσεις που είναι ιδιαίτερα δύσκολες στην καριέρα μιας εργαζόμενης Χριστιανής γυναίκας. Για παράδειγμα, η αξιοκρατική εξέλιξή της. Είναι κάτι που το έχω ζήσει. Έχεις τα προσόντα για να εξελιχθείς. Δεν έχεις όμως αυτό που λέμε "μέσον", για παράδειγμα. Ή έχεις τα προσόντα να εξελιχθείς αλλά τα έχει και ένας άντρας. Ακόμα χειρότερα, προτιμάται ένας άντρας που ενίοτε έχει και λιγότερα τυπικά ή ουσιαστικά προσόντα από σένα. Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιδράσεις. Ο ένας είναι να αμυνθείς ή ακόμα και να επιτεθείς διεκδικώντας τα νόμιμα δικαιώματά σου. Ο δεύτερος είναι να εμπιστευθείς τον Κύριο και τη δική Του δίκαιη κρίση και να ζητήσεις το δικό Του θέλημα στη ζωή σου. Ο πρώτος τρόπος μπορεί να σου δώσει αυτό που ζητάς, αλλά συγχρόνως να σου αφαιρέσει φίλους και να σου προσθέσει εχθρούς. Παράλληλα ίσως να σου αφαιρέσει την ειρήνη από την καρδιά σου. Ο άλλος θα σου δώσει αυτό που ζητάς, το θέλημα δηλαδή του Θεού στη ζωή σου, θα διατηρήσει την ειρήνη στην καρδιά σου και όταν έρθει η ώρα του Κυρίου, θα ικανοποιήσει και το δίκαιο αίτημά σου. Αυτό είναι προσωπική μου εμπειρία. Χρειάστηκε να περιμένω δυόμισι χρόνια μέχρις ότου ο Θεός - το πιστεύω αυτό - μου δώσει τη θέση που δικαιωματικά μου ανήκε και την οποία όλο αυτό το διάστημα διεκδικούσαν κάποιοι άλλοι, όχι κατ' ανάγκην με ανάλογα προσόντα. Το σημαντικό για μένα είναι ότι όλο αυτό το διάστημα, αν και έχασα χρήματα, δεν έχασα την ειρήνη μου.

Ένα άλλο θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα την εργαζόμενη Χριστιανή γυναίκα είναι οι διάφορες συζητήσεις, αστεία ή άλλες εκφράσεις που έχουν να κάνουν με το σεξ, ακόμα και αυτό που αποκαλούμε "σεξουαλική παρενόχληση". Μερικές φορές οι αντιδράσεις μιας Χριστιανής γυναίκας δίνουν την εντύπωση ανθρώπων που ζουν σε κάποιους άλλους κόσμους, ακόμα και σε προηγούμενους αιώνες. Πιστεύω ότι πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι ζούμε στη σημερινή πραγματικότητα όπου τα πάντα έχουν ισοπεδωθεί, δεν υπάρχουν πλέον αξίες, και τα πιο σημαντικά, ιερά και όμορφα πράγματα έχουν πλήρως εκχυδαϊσθεί. Πρέπει μέσα σ' αυτή την πραγματικότητα να σταθούμε, να επιζήσουμε αλλά και να γίνουμε το αλάτι της γης. Οσάκις έγιναν μπροστά μου παρόμοιες συζητήσεις, η δική μου στάση ήταν κατ' αρχήν η αποχή από τη συζήτηση. Όταν όμως δοκίμασαν κάποιοι να με εμπλέξουν σε τέτοιου είδους κουβέντα, βρήκα την αφορμή να αναπτύξω τις θέσεις μου, δίνοντας στους γύρω μου να καταλάβουν ότι τα θέματα αυτά αποτελούν για μένα μέρος της ζωής, είναι πολύ σοβαρά και θα τα συζητούσα ευχαρίστως μαζί τους, αλλά σε σοβαρό και πολιτισμένο επίπεδο και όχι στο απίστευτα χαμηλό επίπεδο της συζήτησής τους. Και το έκανα. Δεν θεωρώ τέτοιου είδους συζητήσεις "ταμπού". Και όταν το έκανα, και με σεβάστηκαν, και με άκουσαν, και σε πολλά πράγματα συμφώνησαν μαζί μου, αλλά το κυριότερο, μαζί με τη μαρτυρία που δόθηκε, ανέβηκε το επίπεδο της συζήτησης και σχεδόν ποτέ ξανά μπροστά μου δεν έγινε τέτοιου είδους συζήτηση. I

 

 

Η Συμμετοχή του Κυριακού Σχολείου

στην Εκκλησιαστική Ζωή

 

της κας Έφης Χαριτωνίδου

 

Όλοι ήταν στενοχωρημένοι τη χρονιά εκείνη! Ένας ολόκληρος χρόνος είχε περάσει χωρίς καμία πρόοδος να σημειωθεί στο έργο της Εκκλησίας. Ο ηλικιωμένος ποιμένας φταίει, είπαν αρκετοί. Και αποφάσισαν πως κάποιος άλλος έπρεπε ν' αναλάβει τον άμβωνα. Πιο νέος και πιο δραστήριος! Ο ηλικιωμένος εργάτης του Ευαγγελίου άκουσε με σκυμμένο το κεφάλι την απόφαση των πρεσβυτέρων. Δίκιο έχετε, ο χρόνος τούτος ήταν άκαρπος. Καμιά νέα ψυχή δεν προστέθηκε στην Εκκλησία, εκτός από το μικρό Ροβέρτο του Κυριακού μας Σχολείου. Όμως, ένα παιδί μικρό είναι. Δεν αξίζει να το λογαριάσουμε. Και δεν το λογάριασαν. Ένας άλλος ποιμένας ήρθε στη θέση του γέροντα. Ο Θεός όμως έκρινε διαφορετικά. Πολύ διαφορετικά. Λίγα χρόνια αργότερα ο μικρός Ροβέρτος έφθανε ιεραπόστολος στη Νότια Αφρική. Πενήντα τέσσερα χρόνια έμεινε εκεί και πολλές ψυχές δέχθηκαν στον Χριστό με τη διακονία του. Μόνος του μετέφρασε όλη τη Γραφή στη γλώσσα των φυλών Μπεχουάνας. Στ' αχνάρια του έργου του αργότερα ο γαμπρός του Λίβινγκστον. Το όνομά του είναι Ροβέρτος Μόφατ. Ο ευαγγελιστής στη Μαύρη Ήπειρο, ο άνθρωπος που η Εκκλησία του δεν λογάριασε το έργο που έγινε στην παιδική του ηλικία, αλλά ο Θεός τον λογάριασε και τον χρησιμοποίησε για τα άγια σχέδιά Του.

Κάθε Κυριακή διδάσκουμε στο Κυριακό Σχολείο. Ρωτήσαμε ποτέ τον εαυτό μας ποιος είναι ο σκοπός της διδασκαλίας μας; Διδάσκουμε, γιατί; Διότι μας κάνει να ξεχωρίζουμε ανάμεσα στα άλλα μέλη της Εκκλησίας μας; Γιατί έχουμε πολλές βιβλικές γνώσεις; Ή δεν ξέρω γιατί άλλο! Πρέπει να διδάσκουμε διότι ο Θεός μας κάλεσε στο έργο αυτό. Πρέπει να διδάσκουμε διότι αγαπάμε τις ψυχές που ο Θεός μας εμπιστεύθηκε και διότι σαν ύψιστο σκοπό της ζωής μας έχουμε να οδηγούμε ψυχές στον Χριστό.

Σκοπός του Κυριακού Σχολείου είναι ο κάθε μαθητής:

1) Να γνωρίσει τον Θεό σαν Ουράνιο Πατέρα

2) Να δεχθεί τον Χριστό προσωπικό του Σωτήρα και Κύριό του

3) Να γνωρίσει το Άγιο Πνεύμα σαν πρόσωπο και δύναμη στη ζωή του

4) Ν' αγαπήσει την Αγία Γραφή και να τη μελετάει κάθε μέρα

5) Ν' αποκτήσει την ευλογημένη συνήθεια της προσευχής

6) Ν' αγαπήσει τους πιστούς και την Εκκλησία του Χριστού, βρίσκοντας τη θέση του στην κοινωνία της Εκκλησίας, σαν αναπόσπαστο μέλος του σώματος του Χριστού.

Κι αυτή τη χρονιά τα πρόσωπα των παιδιών είναι στραμμένα σε μας, τους δασκάλους. Τι θα τα διδάξουμε; Κύριε φώτισέ μας! Δεν θα τα 'χουμε στα χέρια μας για πολύ ακόμα. Αύριο θ' αφήσουν τα θρανία του Κυριακού Σχολείου. Θα μεταπηδήσουν στα θρανία της Εκκλησίας; Ας σταθούμε στα γόνατα για καθένα παιδί που μας εμπιστεύθηκε ο Θεός. Εμείς οι δάσκαλοι έχουμε το προνόμιο να επηρεάζουμε το μέλλον των παιδιών του Κυριακού Σχολείου. Ο δάσκαλος πρέπει να συνδέεται στενά με κάθε μαθητή της τάξης του. Να δούμε πώς μπορούμε να το επιτύχουμε αυτά:

* Πρέπει να είμαστε παράδειγμα για τους μαθητές μας, ξέροντας ότι οι πράξεις της καθημερινής μας ζωής έχουν μεγαλύτερη επίδραση στους μαθητές μας απ' τα λόγια που ακούν από μας κάθε Κυριακή. Είμαι πράγματι ένα παράδειγμα στους μαθητές μου;

* Πρέπει να κάνουμε συχνές επισκέψεις στα σπίτια των μαθητών μας. Ο δάσκαλος του Κυριακού Σχολείου πρέπει να συνδέεται στενά με κάθε μαθητή της τάξης του. Πώς θα μπορέσει ο δάσκαλος να χρησιμοποιήσει την κατάλληλη μέθοδο διδασκαλίας αν δεν γνωρίζει καλά κάθε μαθητή της τάξης του;

* Ο δάσκαλος του Κυριακού Σχολείου θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά και στις υπόλοιπες δραστηριότητες της Εκκλησίας του και οπωσδήποτε να είναι παρών στις κύριες συνάξεις της (Λατρείες, Συμμελέτη, Συμπροσευχή), για να δίνει το παράδειγμα στους μαθητές του και στους γονείς τους, ώστε να μορφώσουν εκκλησιαστική συνείδηση.

* Είναι τραγικό να τελειώνει ένας δάσκαλος το μάθημά του στο Κυριακό Σχολείο και να λέει στους μαθητές του "και τώρα θα ξαναϊδωθούμε την άλλη Κυριακή". Ο δάσκαλος λίγα λεπτά πριν κλείσει το μάθημά του, προετοιμάζει την τάξη του για τη λατρεία της Εκκλησίας κι όταν το μάθημα τελειώσει, οδηγεί την τάξη του στην Εκκλησία. Η ώρα της διδασκαλίας στο Κυριακό Σχολείο είναι ένα σκαλοπάτι προς τη λατρεία.

* Μπορούμε να κάνουμε κάποια εκδρομή του Κυριακού Σχολείου με όλη την Εκκλησία.

* Είναι ιδιαίτερη ευλογία όταν το Κυριακό Σχολείο συμμετέχει ενεργά στις λατρείες της Εκκλησίας, ή και σε ορισμένες ειδικές συνάξεις (Υμνωδία, Γιορτή Χριστουγέννων και Παραμονής Πρωτοχρονιάς, Γιορτή της Μητέρας, Γιορτή Κυριακού Σχολείου).

* Μπορεί ο ποιμένας, κατά τη διάρκεια της λατρείας, να έχει ένα σύντομο παιδικό μήνυμα, έτσι ώστε τα παιδιά να αισθάνονται πως υπάρχει ένας μέρος της λατρείας που ιδιαίτερα απευθύνεται σ' αυτά.

* Πρέπει τα παιδιά να μάθουν από νωρίς να δίνουν την οικονομική εισφορά τους στο έργο της Εκκλησίας, με τις τακτικές λογίες που γίνονται κάθε Κυριακή στο Κυριακό Σχολείο καθώς και στις έκτακτες λογίες, που τα παιδιά προσφέρουν τα χρηματικά δώρα τους για ειδικούς σκοπούς.

Για τη ζωή της Εκκλησίας το Κυριακό Σχολείο είναι βασικότατο. Μια έρευνα έχει αποδείξει ότι το 75% των μελών των Εκκλησιών προέρχονται από τις τάξεις του Κυριακού Σχολείου. Το 85% των εργατών της Εκκλησίας προέρχονται απ' τις τάξεις του Κυριακού Σχολείου. Το 95% των ποιμένων προέρχονται απ' τις τάξεις του Κυριακού Σχολείου. Το Κυριακό Σχολείο είναι η μόνη ελπίδα της Εκκλησίας. Ο Θεός, μέσω της Εκκλησίας και των γονιών, μας εμπιστεύθηκε τα παιδιά του Κυριακού Σχολείου, όχι για να τα μάθουμε ν' αποστηθίζουν ξερά εδάφια, αλλά για να τα οδηγήσουμε όσο νωρίτερα μπορούμε στην προσωπική γνωριμία τους με τον Θεό, και κείνο που θ' ακολουθήσει στη ζωή τους θα εξαρτηθεί πάρα πολύ από εκείνα που σήμερα εσύ θα τα διδάξεις. Θα είναι ολοκληρωμένο το έργο σου σαν δάσκαλος, όταν όλοι οι μαθητές σου αναγεννηθούν και δεχθούν τον Ιησού Χριστό Λυτρωτή και Κύριό τους. I

 

 

 

 

 

 

Όπως ο Χριστός στην Καθημερινή Ζωή

 

του κ. Στέφ. Κατσάρκα

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη που μπορούν να γίνουν σε ένα άρθρο, είναι να δημιουργηθεί η εντύπωση μέσα στο μυαλό του αναγνώστη πως αυτός που γράφει θεωρεί τον εαυτό του απαλλαγμένο από όλες εκείνες τις αδύνατες πλευρές που επισημαίνει μέσα στην ομιλία του. Στην περίπτωσή μας, για να ξεκαθαρίσουμε απ' την αρχή τον ορίζονται και να εξαφανίσουμε οποιαδήποτε αμφιβολία κι οποιοδήποτε ερωτηματικό, σπεύδουμε να δηλώσουμε πριν καν μπούμε στο θέμα μας, πως αυτός που γράφει θεωρεί τον εαυτό του απλά ένα μέσο χριστιανό, σαν όλους τους άλλους μέσους χριστιανούς των χριστιανικών εκκλησιών, με διαφορετικούς βαθμούς στα διάφορα πνευματικά κεφάλαια και με γενική πνευματική βαθμολογία που είναι φυσικά αδύνατο, κι ούτε επιτρέπεται, να προσδιοριστεί σε επίγεια εξεταστικά κέντρα. Δήλωση, που του χαρίζει άνεση, χωρίς να γεννά καχυποψίες και στενόχωρες αντιδράσεις. Και τη δυνατότητα, ελπίζω, να γίνεται πιο ευπρόσδεκτος και να εισακούεται πιο απροκατάληπτα.

Διερωτώμαι, πόσοι άραγε από τους ειλικρινείς χριστιανούς κάθε εποχής θα μπορούσαν να βαθμολογήσουν τον εαυτό τους με ικανοποιητικό βαθμό, ή να βαθμολογηθούν ανάλογα απ' τον επουράνιο βαθμολογητή πάνω στο πιο βασικό εδάφιο-μάθημα του Λόγου του Θεού, που συγκεφαλαιώνει σε μια φράση ολόκληρη τη χριστιανική ζωή: "Όστις λέγει ότι μένει εν αυτώ, χρεωστεί καθώς εκείνος περιεπάτησε, και αυτός ούτω να περιπατή" (Α΄ Ιω. 2:6). Κάτι που συχνά διατυπώνεται μ' ένα γνωστό σ' όλους μας ερώτημα που ισχύει για κάθε περίπτωση της ζωής μας: "Τι άραγε θα 'κανε ο Χριστός στη θέση μου;" Εγώ μάλιστα θα συμπλήρωνα το ερώτημα και με το "τι θα 'λεγε άραγε ο Χριστός πάνω σ' αυτό που κάνω ή σ' αυτό που πάω να κάνω;" Προσωπικά πιστεύω πως τα ευαγγέλια έχουν αρκετό υλικό για ν' αντιμετωπίζουν και να απαντούν στις άπειρες λεπτομέρειες που απαρτίζουν την καθημερινή ζωή και που θα πρέπει να προσαρμοστούν στο πιο πάνω εδάφιο. Κι είναι αυτό το υλικό αποκλειστικό κριτήριο και "συνταγματικός χάρτης" για τη συμπεριφορά μας, που με βάση αυτό θα κρίνουμε και όποιο άλλο περιστατικό ή άλλη περίπτωση αναφέρει ο Λόγος του Θεού σε άλλα μέρη του, είτε στην Καινή είτε -προπάντων- στην Παλιά Διαθήκη, απ' όπου πολλοί δυστυχώς αποτολμούν να βγάλουν συμπεράσματα και να διατυπώσουν άσκοπες και άστοχες γενικεύσεις. Γιατί το εδάφιο που διαβάσαμε τονίζει πως οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε όπως συμπεριφέρθηκε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός -και φυσικά κι όπως μας δίδαξε να συμπεριφερόμαστε- κι όχι οποιοσδήποτε άνθρωπος όσο άγιος κι όσο πνευματικά σημαντικός. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το "ου φονεύσεις". Εντολή που κατεύθυνε κι επεξήγησε ο Κύριος μέχρι τις έσχατες και λεπτές αποχρώσεις της. Κι ωστόσο οι χριστιανοί -και οι "χριστιανοί"= κατόρθωσαν και βρήκαν τάχα άλλοθι για πολέμους και σκοτωμούς από άλλα μέρη του Λόγου του Θεού, προπάντων της Παλιάς Διαθήκης, και από περιπτώσεις ξένες προς το πνεύμα και την εποχή που εγκαινίασε ο Χριστός με το παράδειγμα και τη διδασκαλία Του.

Ξαναγυρίζουμε στο ερώτημα πόσοι άραγε από τους πιστούς κάθε εποχής θα μπορούσαν να βαθμολογηθούν με ικανοποιητικό βαθμό συγκρίνοντας τη ζωή τους με το παράδειγμα του Χριστού. Προσωπικά μέχρι σήμερα δε γνώρισα παρά ελάχιστους. Κι είμαι σίγουρος πως ο αριθμός αυτός θα λιγόστευε ακόμα περισσότερο αν μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε τη ζωή τους σ' όλες της τις λεπτομέρειες. Δεν έχω πρόθεση ν' απογοητεύσω εκείνους απ' τους χριστιανούς που αγωνίζονται. Αντίθετα, θα παρατηρήσω πως δεν υπάρχει πιο σημαντικός και πιο συναρπαστικός αγώνας. Ωστόσο η ανθρώπινη φύση πάντα καραδοκεί, κι ο εχθρός πάντα παραμονεύει. Κι ίσως οι αποτυχίες μας να μας προστατεύουν από μια ακόμη μεγαλύτερη παγίδα: τον πνευματικό εγωισμό. Εικόνα που παρουσιάζουν αρκετοί δυστυχώς χριστιανοί, γνήσιοι δον-κιχώτες, που αποτυχαίνουν καθημερινά στη συμμόρφωσή τους με τον Χριστό, κι ωστόσο φουσκώνουν και προβάλλουν και τεντώνουν το ανύπαρκτο πνευματικό τους ανάστημα. Κρίμα που η γελοιογραφία δεν έχει καλλιεργηθεί ακόμη στους κύκλους μας. Δε θα γελούσαμε μονάχα. Θα 'χαμε πολλά να διδαχτούμε.

Μιλάμε λοιπόν όχι μόνο για το πώς συμπεριφέρθηκε ο Χριστός, αλλά και για το πώς μας δίδαξε να συμπεριφερόμαστε. Κι είναι ακριβώς εκεί -στη διδασκαλία Του- που γεννιούνται κάποιες απορίες κι ερωτηματικά, κι όπου σημειώνονται οι πιο πολλές αποτυχίες. Στην επί του Όρους Ομιλία, για παράδειγμα, υπάρχουν αρκετές προτάσεις που μας στέλνουν όλους καθημερινά στην επόμενη εξεταστική περίοδο με απαράδεκτα χαμηλούς βαθμούς: "... πας ο οργιζόμενος τω αδελφώ αυτού, ένοχος έσται τη κρίση.." (Προσοχή! Η λέξη "αναιτίως" που αναφέρει η μετάφραση του Βάμβα αποτελεί πιθανότατα μεταγενέστερη προσθήκη). Κάτι που συμπληρώνει ο Ιωάννης στην πρώτη επιστολή του: "πας ο μισών τον αδελφόν αυτού ανθρωποκτόνος έστι". Κι ακόμη "... πας ο βλέπων γυναίκα προς το επιθυμήσαι αυτήν ήδη εμοίχευσεν αυτήν εν τη καρδία αυτού" (και, φυσικά, το ίδιο ισχύει και για τις γυναίκες σε αντίστροφη πορεία). Ή "... όστις σε ραπίσει εις την δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αυτώ και την άλλην...". Και δεν είναι μονάχα η επί του Όρους Ομιλία που μας φέρνει σ' αμηχανία. Πόσοι άραγε από μας έχουν μοιράσει όλα τα υπάρχοντά τους στους φτωχούς; Πόσοι έχουν χαρίσει απλόχερα ρούχα που αγαπούν και δεν τα 'χουν αποσύρει από την κυκλοφορία; Πόσοι έχουν δανείσει χρήματα σ' αυτούς που δεν περιμένουν να τους τα επιστρέψουν; Είναι λοιπόν ανεδαφικές κι ανεφάρμοστες οι εντολές του Κυρίου, ή τουλάχιστον ορισμένες απ' αυτές;

Προσωπικά πιστεύω πως ο Χριστός με τη διδασκαλία Του παρουσίασε την ολοκληρωμένη εικόνα του θελήματος του Θεού, αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε με εξωβιβλική ορολογία "απόλυτη ηθική ζωή". Σ' αυτό το πρότυπο τείνουμε χωρίς να το φτάσουμε απόλυτα ποτέ. Αυτή άλλωστε την έννοια έχει και η φράση πως "χρωστούμε να περπατούμε στη ζωή μας όπως ο Χριστός". Το πρότυπο είναι χειροπιαστό και συγκεκριμένο. Το τέρμα είναι άπιαστο και ιδανικό. Τείνουμε όμως προς αυτό, και πρέπει να τείνουμε. Κι αλίμονό μας αν για πολλά χρόνια εξακολουθούμε και φοιτάμε στην ίδια πάντα χαμηλή τάξη...

Έφερα ένα παράδειγμα για αποφυγή, όταν αναφέρθηκα στην παραποίηση και καταστρατήγηση της εντολής "ου φονεύσεις". Και τέτοιου είδους φαινόμενα επαναλαμβάνονται δυστυχώς κάθε τόσο, προπάντων από μέρους εκείνων που χωρίς να γνωρίζουν το Ευαγγέλιο έχουν απομονώσει μερικές γνωστές του φράσεις. Γιατί η διδασκαλία του Χριστού και το παράδειγμά Του αποτελούν ένα ιδιαίτερο σύνολο, κι είναι λάθος να ξεχωρίζουμε ορισμένες μόνο πλευρές και να τις προβάλλουμε αποσιωπώντας ή παρατρέχοντας τις υπόλοιπες. Φυσικά, δεν φιλοδοξούμε να ολοκληρώσουμε την εικόνα για το πώς Εκείνος περπάτησε και δίδαξε, σε μερικές μόνο σελίδες. Θα κάνουμε όμως μερικές χρήσιμες επισημάνσεις, κι αυτό όσο το δυνατόν από περισσότερες πλευρές.

Εξάρτηση

Χρεωστούμε, λοιπόν, όπως Εκείνος περπάτησε, κι εμείς έτσι να περπατάμε, πρώτο και κύριο: στην απόλυτη εξάρτησή Του από τον Πατέρα και στην επικοινωνία μαζί Του, καθώς και στην πνευματικότητα, στη σωστή δηλαδή αποτίμηση, με κριτήρια πνευματικά, των υλικών αγαθών και απολαύσεων από το ένα μέρος και των πνευματικών αγαθών και αξιών από το άλλο. Ας θυμηθούμε το περιστατικό με τους πειρασμούς του Κυρίου στην έρημο. "Όλα τα βασίλεια του κόσμου είναι δικά σου, αν πέσεις και με προσκυνήσεις", Του είχε πει ο Διάβολος. Κι είναι αυτό το αιώνιο δίλημμα του Χριστιανού κι ο αιώνιος αγώνας του. Μοτίβο που διασώζεται ακόμη και στη μυθολογία των λαών. Απ' τη μια η Αρετή, απ' την άλλη η Κακία στο μύθο του Ηρακλή. Απ' τη μια οι πιστοί προσκυνητές, απ' την άλλη οι πειρασμοί του Βουνού της Αφροδίτης στο μύθο του Ταγχώϋζερ. Αγώνας παρόμοιος κι αυτός του Χριστιανού αλλά με άλλου είδους όπλα κι άλλου είδους συντροφιά και στήριγμα. Με όπλα την προσευχή και το Λόγο του Θεού, με συντροφιά και στήριγμα το Άγιο Πνεύμα που μας έστειλε ο Χριστός. Η χριστιανική ζωή, βλέπετε, δεν είναι απλώς ένα σύνολο αντιλήψεων ή απλώς μια κοσμοθεωρία, ή ακόμα λιγότερο είναι η συμμετοχή σε μια ομάδα όπως ακριβώς γίνεται με την συμμετοχή μας στους διαφόρους συλλόγους και λέσχες. Θ' άξιζε τον κόπο να μετρήσουμε πόσες φορές αναφέρουν τα ευαγγέλια πως ο Κύριος προσευχήθηκε προς τον Πατέρα Του για δύναμη, για καθοδήγηση, για πνευματικό ανεφοδιασμό. Δηλώνουμε Χριστιανοί. Πόσο συχνά προσευχόμαστε, πόσο ουσιαστικά προσευχόμαστε, πόσο νιώθουμε την ανάγκη της προσευχής, πόσο πιστεύουμε στην αξία της προσευχής; Δηλώνουμε Χριστιανοί. Πόσο τιμή αποδίδουμε στον Λόγο του Θεού, απαράλλακτα όπως έκανε ο Κύριος με το Νόμο και τους Προφήτες; Πόσο συχνά τον μελετούμε, πόσο σοβαρευόμαστε μαζί του; Πόσο τον πιστεύουμε για γνήσια θεόπνευστο λόγο; Δηλώνουμε Χριστιανοί, και διαπιστώνουμε την περιφρόνηση που έδειχνε ο Κύριος προς τα υλικά αγαθά. Πόσο χρόνο ξοδεύουμε μελετώντας και συζητώντας την εξωτερική εμφάνιση, και τη δική μας και των ανθρώπων του περιβάλλοντός μας; Πόσο πολύ έχει απορροφήσει τον πολύτιμο χρόνο μας κι έχει σκλαβώσει τη σκέψη μας η ανάπτυξη κι επέκταση της επιχείρησής μας, τι είδους κριτήρια χρησιμοποιούμε και με ποια νοοτροπία αντιμετωπίζουμε την όποια σταδιοδρομία μας, πόσο "η αλαζονεία του βίου" έχει κυριεύσει τη σκέψη και τα όνειρά μας; "Το εμόν φαγητόν είναι να πράττω το θέλημα του πέμψαντός με, και να τελειώσω το έργον αυτού", διακήρυξε ο Κύριος. Μήπως έχουμε την εντύπωση πως εμείς είμαστε απαλλαγμένοι απ' αυτή την υποχρέωση;

Δεύτερο: Χρεωστούμε να συμμορφωνόμαστε όλο και περισσότερο με την περί ηθικής αντίληψη και τον ηθικό νόμο του Χριστού. Όταν ακόμη και το πονηρό βλέμμα το τοποθετεί στο επίπεδο και στη σημασία του αμαρτήματος της μοιχείας, όταν η θέση Του για τη διάλυση του γάμου είναι τόσο ξεκάθαρη, κανενός είδους ηθική χαλαρότητα δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, κι ακόμη λιγότερο να θεμελιωθεί θεωρητικά όπως ίσως μερικοί Χριστιανοί προσπαθούν να επιχειρήσουν. Όταν η αλήθεια κι η ειλικρίνεια κυριαρχούν στα λόγια και στο παράδειγμα του Κυρίου κανενός είδους διπροσωπία, κανενός είδους θολές και διφορούμενες καταστάσεις και κανένα ψέμα σε όποια μορφή δεν έχει θέση στη ζωή του Χριστιανού.

Όταν ακόμη και την απλή οργή ενάντια στον αδελφό την τοποθετεί στο επίπεδο του φόνου, πολύ, πάρα πολύ θα πρέπει να φοβηθούμε όταν πολύ-πολύ χειρότερα φαινόμενα αποτελούν τον καθημερινό σχεδόν κανόνα στις σχέσεις αρκετών χριστιανών με τους αδελφούς τους και γενικότερα με το περιβάλλον τους. Αναρωτιέμαι μάλιστα πώς αρκετοί χριστιανοί δικαιολογούν καταστάσεις που μονάχα με την παραπομπή σε σκοτεινούς καιρούς της Παλιάς Διαθήκης μπορούν να θεμελιωθούν, όπως η κρατική βία, η θανατική καταδίκη, οι πόλεμοι, τα ανελεύθερα καθεστώτα, οι φυλετικές διακρίσεις κι άλλα παρόμοια. Κι είναι περίεργο πώς χριστιανοί άψογοι στην ηθική τους ζωή, στην αφιέρωσή τους στον Κύριο και στις σχέσεις τους με τους αδελφούς και τους συνανθρώπους τους, παρουσιάζουν αγεφύρωτο χάσμα κι εκπληκτική ασυνέπεια στις αντιλήψεις τους πάνω σε θέματα όπως τα παραπάνω. Να υποθέσουμε άραγε πως κι εδώ λειτουργεί κάποιος φυσικός νόμος, όπως: "το άθροισμα της γενικής βαθμολογίας των χριστιανών στους διαφόρους τομείς της ζωής είναι περίπου σταθερό" -ή, αλλιώτικα: "η υπερβολική επιτυχία σε ορισμένους τομείς συνεπάγεται την πλήρη αποτυχία σε άλλους"; Ποιος ξέρει...

Τρίτο: Όπως ο Χριστός, στη συμπεριφορά απέναντι σε διάφορες κατηγορίες ανθρώπων. Πάρα πολλά θα 'χαμε να πούμε πάνω σε τούτο το κεφάλαιο. Γιατί είναι ίσως το λιγότερο προσεγμένο κι αρκετά από τα σημεία του αρκετοί από τους "παραδοσιακούς" χριστιανούς όλων των αιώνων τα έχουν παρατρέξει και παρασιωπήσει νιώθοντας όχι και τόσο άνετα ή κι αρκετά στενόχωρα. Κι ο λόγος είναι ότι απέναντι στον αμαρτωλό, στον κάθε αμαρτωλό, μονάχα συμπόνια και συγχωρητικότητα έδειξε ο Γιος του Θεού, τη στιγμή που αρκετοί χριστιανοί κάθε εποχής δεν έκρυψαν τα αισθήματα αποστροφής κι αντιπάθειας απέναντί τους. Η επ' αυτοφώρω συλληφθείσα σε μοιχεία, η αμαρτωλή γυναίκα που έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια Του, οι τελώνες και οι πόρνες, όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί θα μπορούσαν να διηγηθούν για την αγάπη και την επιείκεια που τους έδειξε μόλις τον πλησίασαν. Κι ασφαλώς αρκετοί απ' αυτούς θα το 'καναν με αρκετή ταραχή, αρκετή αμφιβολία κι αρκετό τρακ. Τι εμπειρίες έχουν άραγε αποκομίσει παρόμοιου είδους άνθρωποι από το πλησίασμά τους κοντά μας; Πόσο ξέρουμε να κάνουμε διάκριση ανάμεσα στην αποστροφή μας προς την αμαρτία και στην αντιμετώπιση του αμαρτωλού, που έχει δημιουργηθεί κατ' εικόνα και ομοίωση του Θεού; Και σε τελευταία ανάλυση: Πόσο αυστηροί είμαστε απέναντι στον εαυτό μας και πόσο επιεικείς απέναντι στους άλλους;

Δεν είναι όμως μονάχα η συμπεριφορά απέναντι στους αμαρτωλούς. Είναι και η αντιμετώπιση αυτών που αρνούνται την πίστη και αυτών που δεν ανήκουν στο ίδιο στρατόπεδο, αν και πιστοί. Έτοιμοι οι μαθητές να ζητήσουν να πέσει "πυρ εξ ουρανού" να κατακαύσει την πόλη των Σαμαρειτών που δεν δέχτηκε να τους φιλοξενήσει. "Δεν εξεύρετε ποίου πνεύματος είσθε σεις· διότι ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε να απολέση ψυχάς ανθρώπων, αλλά να σώση" (Λουκ. 9:54-55). Αλήθεια, πόσο εκδικητικοί είμαστε γι' αυτούς που δεν μας δέχονται και δεν μας τιμούν όσο μας πρέπει; Κι όταν εμφανίζεται κάποιος που βγάζει δαιμόνια στο όνομα του Δασκάλου, οι μαθητές τον εμποδίζουν γιατί δεν ανήκει στη δική τους ομάδα. "Μην τον εμποδίζετε", τους παρατηρεί ο Κύριος. "Όποιος δεν είναι εναντίον μας, είναι μαζί μας". Όταν ο ίδιος ο Χριστός αντιμετωπίζει έτσι αυτούς που δεν ανήκουν στην ομάδα του, από πού αντλούμε εμείς το δικαίωμα ν' αντιμετωπίζουμε διαφορετικά αυτούς που δεν ανήκουν στη δική μας εκκλησία;

Υποθέτω πως έχετε παρατηρήσει ποιους μονάχα αντιμετώπισε αυστηρά και μ' απροσδόκητη σκληρότητα: τους κακόπιστους, στρεψόδικους κι υποκριτές γραμματείς και φαρισαίους, όλους εκείνους που καπηλεύονταν τη θρησκεία για ν' αποκτήσουν κάθε είδους οφέλη σαν τους εμπόρους και τους αργυραμοιβούς του Ναού, τους κάθε είδους απατεώνες που εκμεταλλεύονταν τη θρησκευτική ευπιστία του απλού λαού. Κι ασφαλώς πολλά θα είχε να πει γι' αρκετούς από τους σημερινούς πνευματικούς οδηγούς και ιεράρχες που έχουν αντιγράψει πιστά τους αντίστοιχους της εποχής εκείνης. Ωστόσο η υποκρισία και ο φαρισαϊσμός δεν έλειψαν ποτέ και από την ίδια την αληθινή Εκκλησία του Χριστού. Πώς άραγε θ' αντιμετώπιζε ο ίδιος ο Κύριος τους κάθε λογής φαρισαίους μέσα στην ίδια Του την Εκκλησία, που συχνά μάλιστα χαίρουν ιδιαίτερης τιμής και εκτίμησης από μέρους των υπόλοιπων πιστών; Τι θα 'χε άραγε να πει για τους σύγχρονους ευπρεπείς πιστούς, που πολύ ενοχλούνται από αρκετά που συμβαίνουν γύρω τους, από ανθρώπους που η εξωτερική τους εμφάνιση δεν ταιριάζει απόλυτα στις προδιαγραφές τους, από εκδηλώσεις που δεν ταιριάζουν στη δική τους ευπρέπεια κι αξιοπρέπεια και στη σοβαρότητα και παράδοση της εκκλησίας τους, απαράλλαχτα όπως ενοχλήθηκε ο ευπρεπής και άψογος πρωτότοκος γιος της παραβολής του Ασώτου;

Τέταρτο: Όπως ο Χριστός, στη νοοτροπία, στην άνεση και στο ελεύθερο πνεύμα. Γράφτηκε η Αγία Γραφή -Παλιά και Καινή Διαθήκη- κατά τη διάρκεια αρκετών αιώνων. Κι ήταν οι ιδέες του κάθε της βιβλίου τον καιρό που γράφτηκε πρωτοποριακές και ριζοσπαστικές για την εποχή του. Και πήραμε εμείς, οι κατοπινοί χριστιανοί, αυτές ακριβώς τις πρωτοποριακές ιδέες, και χωρίς επεξεργασία και χωρίς φαντασία τις μεταφέραμε στην κάθε εποχή από τότε, και μας ειρωνεύτηκαν για οπισθοδρομικούς, για ανεδαφικούς και για ξεπερασμένους. Βλέπουμε μέσα σ' ολόκληρη τη Γραφή πιστούς που τους κατηγορούν για ανυπακοή στις αρχές και στις εξουσίες, για επαναστάτες, για ταραξίες, για ιδιόρρυθμους ίσως και αντισυμβατικούς, πουθενά όμως δε χαρακτηρίζονται οπισθοδρομικοί και προσκολλημένοι σε παλιές νεκρές παραδόσεις. Κι ωστόσο στους κατοπινούς αιώνες ο Γαλιλαίος καταδικάστηκε από χριστιανούς (χριστιανούς με εισαγωγικά ή όχι δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, μια κι οι λαθεμένες αντιλήψεις κι η οπισθοδρομικότητα είναι κοινά γνωρίσματα σε αρκετούς εκπροσώπους και των δύο κατηγοριών) γιατί τάχα ανέτρεψε την αλήθεια της Γραφής με το να πιστεύει πως κινείται η γη γύρω από τον ήλιο κι όχι ο ήλιος γύρω απ' τη γη. Κι ο Παστέρ συνάντησε πολλή αντίδραση γιατί η ανακάλυψη των μικροβίων ήταν δήθεν αντίθετη με την άποψη της Γραφής πως οι αρρώστιες προκαλούνται από τα πονηρά πνεύματα. Και μόλις πριν μερικά χρόνια οι χριστιανοί διακήρυτταν με πύρινα άρθρα πως άνθρωπος δεν πρόκειται να φτάσει ποτέ στο φεγγάρι γιατί προκύπτει απ' την Αγία Γραφή πως ο Θεός δε θέλει να γίνει κάτι τέτοιο και, φυσικά, γελοιοποιηθήκαμε γι' άλλη μια φορά. Μέχρι τις ατέλειωτες και περισπούδαστες συζητήσεις για πολλούς αιώνες, αν επιτρέπεται η γυναίκα να κόβει τα μαλλιά της κοντά, ή αν πρέπει να φορά κάλυμμα στο κεφάλι στην ώρα της λατρείας ή του Δείπνου, ή αν πρέπει να προσεύχεται δημόσια ή ακόμη αν πρέπει να βάζουμε αρμόνια και χορωδίες και πολυφωνία και βιτρώ μέσα στις εκκλησίες, ή αν πρέπει να πλένουμε τα πόδια μας πριν απ' το Δείπνο όπως έκανε ο Χριστός στους μαθητές Του -γιατί υποστηρίχτηκε κι αυτό από μερίδα πιστών- ή αν πρέπει να αποφεύγουμε τη μετάγγιση αίματος γιατί η Γραφή το απαγορεύει, όπως υποστηρίζουν οι λεγόμενοι μάρτυρες του Ιεχωβά.

Ναι, η Αγία Γραφή είναι το πιο πρωτοποριακό βιβλίο, μαζί όμως μ' αυτό ο Θεός μας έχει δώσει και το μυαλό, που μας βοηθά να διακρίνουμε τις μεγάλες διαχρονικές αλήθειες από τις διατάξεις που αφορούσαν εκδηλώσεις χρήσιμες κι απαραίτητες για την εποχή που γράφτηκε η Αγία Γραφή, που όμως σήμερα δεν έχουν καμιά απολύτως έννοια. Όσο για το ίδιο το πρόσωπο του Χριστού, για τη συμπεριφορά Του, για το παράδειγμά Του, για τις αντιλήψεις Του και για τα όσα δίδαξε, εκεί τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Γιατί όχι μόνο ισχύουν απαράλλαχτα τα πάντα μέχρι την τελευταία λέξη και την τελευταία λεπτομέρεια σήμερα, αλλά επιπλέον αρκετά βρίσκονται πιο μπροστά κι από τη δική μας εποχή. Αξίζει ν' αναφέρουμε δύο-τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα, δίνοντας αρκετή έκταση στο κεφάλαιό μας αυτό, για να προσπαθήσουμε να κάνουμε τους νεαρούς αναγνώστες μας να συνειδητοποιούσουν πόσο λαθεμένη είναι η αντίληψη ότι δήθεν οι σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές κατακτήσεις είναι ξένες στην πίστη και τη διδασκαλία του Χριστού, και πως τάχα προήλθαν από αρνητές και αθεϊστές, ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Κι αυτό ανεξάρτητα απ' το γεγονός ότι αρκετοί χριστιανοί δεν ακολούθησαν πιστά όλα εκείνα που έδειξε και δίδαξε ο Δάσκαλος. Κι ακόμη θα επιμείνουμε κάπως περισσότερο σ' αυτό το κεφάλαιο, γιατί ακούγεται πολύ σπάνια και μάλλον φευγαλέα στους κύκλους μας. Είναι ανοιχτό ακόμη και σήμερα -ιδιαίτερα για τη χώρα μας, όπου δεν καταφέραμε να το λύσουμε ακόμη- το πρόβλημα των σχέσεων ανάμεσα στην Εκκλησία και το Κράτος, και γενικότερα το πρόβλημα της εξουσίας από την πνευματική του σκοπιά. Και μάλιστα αρκετοί από τους ηγεμόνες στο κύλισμα των αιώνων απ' τον Χριστό μέχρι σήμερα, ειδικεύοντας ορισμένες γενικές παρατηρήσεις του Αποστόλου Παύλου διατύπωσαν το πολύ συμφέρον γι' αυτούς δόγμα της "ελέω Θεού βασιλείας", πως τάχα δηλ. αντλούν την εξουσία τους μονάχα απ΄ τον Θεό κι επομένως οφείλουν να λογοδοτούν μονάχα σ' Αυτόν και δεν υπόκεινται σε κανένα ανθρώπινο έλεγχο. Ωστόσο το πρόβλημα το είχε λύσει ήδη ο Χριστός με μια Του μονάχα φράση: "απόδοτε τα του Καίσαρος εις τον Καίσαρα, και τα του Θεού εις τον Θεόν". Μ' άλλα λόγια "μη μπερδεύετε κοσμικές εξουσίες με πνευματικές. Μη συσχετίζετε ανθρώπινες κυβερνήσεις με την κυριαρχία του Θεού". Κάτι που μεταφράζεται και στο χωρισμό της Εκκλησίας από το Κράτος, αν φυσικά με τον όρο "Εκκλησία" εννοούμε την πραγματική Εκκλησία του Χριστού. Πώς κατάφεραν τώρα ακόμη και γνήσιοι χριστιανοί και μπέρδεψαν τις δύο έννοιες μέχρι σήμερα, είναι άλλο θέμα.

Το πρόβλημα των φυλετικών διακρίσεων είναι τόσο παλιό, όσο κι οι ανθρώπινες φυλές. Η ίδια η Εκκλησία του Χριστού έχει ταλαιπωρηθεί απ' αυτό, με διάφορες ύποπτες θεωρίες που δήθεν στηρίζονται στη Γραφή, και μάλιστα στην ιστορία του Νώε που τον κορόιδεψε ο Χαμ, ο γιος του, πρόγονος όλων των εγχρώμων, όταν μια μέρα ο Νώε σε κατάσταση μέθης γυμνώθηκε και γελοιοποιήθηκε. Είχαν κι οι Εβραίοι της εποχής του Χριστού τους "μαύρους" τους. Τους Σαμαρείτες. Που χωρίς να 'ναι έγχρωμοι αντιμετώπιζαν ωστόσο το φυλετικό μίσος και τη φυλετική περιφρόνηση των καθαρόαιμων Εβραίων, που θεωρούσαν τους εαυτούς τους φυλετικά υπέρτερους από τους Σαμαρείτες, μια κι οι τελευταίοι προέρχονταν από ανάμιξη Εβραίων και Ασσύριων. Οι Ιουδαίοι λοιπόν "δεν συγκοινωνούσαν με τους Σαμαρείτες", όπως μας βεβαιώνει ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του. Ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε καθόλου τον Κύριο να κάνει ολόκληρη -θεολογική- συζήτηση με κάποιον καθόλου ευυπόληπτο εκπρόσωπο των Σαμαρειτών, και μάλιστα θηλυκού γένους, κάτι δηλ. μεταξύ ανθρώπου και ζώου, όπως περίπου θα εκφραζόταν ο Εβραίος της εποχής εκείνης. Κι όταν ο Κύριος θεραπεύει τους δέκα λεπρούς, που ανάμεσά τους βρίσκεται κι ένας Σαμαρείτης -ο μόνος που θυμάται να ξαναγυρίσει και να Τον ευχαριστήσει για την θεραπεία του- βρίσκει ευκαιρία να επαινέσει την πίστη του ξένου και να τον βεβαιώσει πως τον έχει σώσει η πίστη του. Κι ασφαλώς οι μαθητές θα κοιτάζονται μεταξύ τους απορημένοι, μη μπορώντας να εξηγήσουν μια τέτοια περίεργη κι ανορθόδοξη συμπεριφορά. Είχαν άλλωστε υποστεί ήδη μια ακόμη ψυχρολουσία, όταν στην παραβολή του καλού Σαμαρείτη οι πιο σπουδαίοι εκπρόσωποι του Εβραϊκού Έθνους, οι ιερείς και οι λευίτες, εμφανίστηκαν αδιάφοροι κι ανελέητοι μπροστά στον ανθρώπινο πόνο, αντίθετα με το Σαμαρείτη που έδειξε την αγάπη στον πλησίον παραδειγματικά και πλουσιοπάροχα.

Όσο για το επίσης ακόμα και σήμερα επίκαιρο θέμα της ισότητας των δύο φύλων, μια ανδρική προσευχή του Ισραήλ στην εποχή του Χριστού έλεγε: "Ευλογημένος να 'σαι, Κύριε, που δεν με έκανες γυναίκα". Με αντίλογο μάλιστα από μέρους της γυναίκας: "Ευλογημένος να 'ναι ο Κύριος, που με δημιούργησε σύμφωνα με το θέλημά Του". Για να μη μιλήσουμε για τους ειδωλολατρικούς λαούς της ίδιας εποχής, κι ακόμη και για τους δικούς μας φωτισμένους και δημοκρατικούς προγόνους και για τους σοφούς τους φιλοσόφους που είτε αδιαφορούν τελείως για τη γυναίκα, είτε μιλούν γι' αυτήν περιφρονητικά και καθόλου κολακευτικά (Αριστοτέλης: "εκ φύσεως ελαττωματική και ατελής", Πυθαγόρας: "από τη γυναίκα το χάος και το σκοτάδι", Κικέρων: "αν δεν υπήρχαν οι γυναίκες οι άνδρες θα συνδιαλέγονταν με τους θεούς"). Κι ακόμη ας μη μιλήσουμε καθόλου για το Βούδα ή τον Κομφούκιο, ή και -φυσικά- για το Μωάμεθ. Αντίθετα με όλους αυτούς, η συμπεριφορά του Ιησού Χριστού απέναντι στις γυναίκες και η αντίληψή Του γι' αυτές ξεπερνά και τις πιο προοδευτικές σύγχρονες ιδέες σ' αντίθεση, βέβαια, με πολλούς χριστιανούς κάθε εποχής, κι ασφαλώς και της δικής μας. Θυμόμαστε όλοι τη συμπεριφορά Του απέναντι στη σύζυγο που κατηγορήθηκε για απιστία και που θέλησαν να λιθοβολήσουν οι βλοσυροί και αυστηροί τηρητές του νόμου. Μιλήσαμε για την πολύ ελαφρών ηθών Σαμαρείτισσα, με την οποία ο Κύριος είχε μια πολύ σοβαρή συζήτηση, πράγμα αδιανόητο για την εποχή εκείνη. Ωστόσο δεν είναι μονάχα τα δύο αυτά παραδείγματα. Υπάρχουν αρκετές άλλες περιπτώσεις που ίσως είτε τις έχουμε αφήσει απαρατήρητες, είτε φωτίζονται περισσότερο από άλλες άγνωστες λεπτομέρειες. Ας θυμηθούμε την παραβολή των Δέκα Παρθένων, που τις πέντε απ' αυτές τις παρουσίασε ο Κύριος σαν υπόδειγμα επίμονης και ζωντανής πίστης. Ας θυμηθούμε τη Μαρία που καθόταν στα πόδια Του κι άκουγε τα λόγια Του, κι Εκείνος την επαίνεσε πολύ περισσότερο από τη Μάρθα, που ασχολιόταν με το καθαρά γυναικείο έργο του νοικοκυριού -και διερωτώμαι μήπως θα 'πρεπε και οι άντρες ν' ασχολούνται περισσότερο με την κουζίνα στα νεανικά μας συνέδρια για ν' ακούνε και οι γυναίκες πού και πού μερικά χρήσιμα πράγματα. Ας θυμηθούμε ακόμη τη συμπεριφορά Του απέναντι στην αμαρτωλή μετανοούσα γυναίκα που τόσο πολύ την επαίνεσε και την εξύψωσε, παίρνοντας μάλιστα αφορμή για να συγκρίνει τη συμπεριφορά και την πίστη της με εκείνη του φαρισαίου οικοδεσπότη Του. Ας θυμηθούμε πως σε γυναίκες ανέθεσε ο Χριστός την αποστολή ν' αναγγείλουν το κορυφαίο γεγονός της χριστιανικής πίστης: την ανάστασή Του απ' τους νεκρούς. Κι ακόμη πως αντίθετα με πολλές αντιλήψεις της εποχής μας διευκρινίζει πως η διαίρεση σε άνδρα και γυναίκα είναι τελείως εφήμερη και προσωρινή, και διαρκεί μόνο όσο διαρκεί η παρούσα ζωή: "Κατά την ανάσταση ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι όπως οι άγγελοι στον ουρανό". Ο Vittorio Messori στο εκπληκτικό βιβλίο του "Υπόθεση Ιησούς" αναφέρει μερικά πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία πάνω σ' αυτό το θέμα. Σχολιάζοντας τη θεραπεία της αιμορροούσας που έπασχε από μια καθαρά "γυναικεία" ασθένεια, παρατηρεί πως ο Ιησούς, αντίθετα από οποιοδήποτε κανόνα σεμνοτυφίας ακόμη και της δικής μας εποχής, ζήτησε από τη γυναίκα να μιλήσει δημόσια για τη θεραπεία της, για να φανεί μ' αυτόν τον τρόπο ότι οι αρρώστιες των γυναικών δεν είναι πιο "ντροπιαστικές" από τις παθήσεις των ανδρών, όπως πίστευαν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής. Πιο εκπληκτική ακόμη η περίπτωση της πεθεράς του Πέτρου. Ο Χριστός τη θεράπευσε, πιάνοντάς την απ' το χέρι. Κι αυτή σηκώθηκε και Τον υπηρέτησε. Στην πράξη αυτή, μας λέει ο Messori, υπάρχουν τρία ανήκουστα πράγματα για την εβραϊκή κοινωνία:

1. Ένας ραββίνος ή ένας μεσαίος δάσκαλος του Ισραήλ δε θα καταδεχόταν ποτέ να πλησιάσει μια γυναίκα.

2. Και στην περίπτωση που θα βρισκόταν κάποιος να το κάνει δε θα την έπιανε ποτέ από το χέρι.

3. Ένας ραββίνος θα αρνιόταν οπωσδήποτε να εξυπηρετηθεί από μια γυναίκα για την οποία θα είχε υποψίες. Κατά συνέπεια η συμπεριφορά του Ιησού προς την πεθερά του Πέτρου περιέχει κάτι το νέο για την εβραϊκή παράδοση.

Δεκαέξι αιώνες αργότερα ο μεγάλος φιλόσοφος της Αναγέννησης Giordano Bruno, σύμβολο της ελευθερίας της σκέψης και πρόδρομος των σύγχρονων αθεϊστών και υλιστών, θα εκφραστεί για τις γυναίκες υβριστικά με λέξεις που είναι δύσκολο να μεταφερθούν στο περιοδικό, αποδεικνύοντας γι' ακόμη μια φορά ποιος στην πραγματικότητα χάρισε την αληθινή απελευθέρωση στη γυναίκα, και ποιοι ιδιοποιήθηκαν μια τιμή που καθόλου δεν ανήκει σ' αυτούς. Κι όσο για τις σημερινές εκκλησίες του Χριστού, αφήνω στη δική σας κρίση ν' απαντήσετε στο ερώτημα ποιες και κατά πόσο ευθυγραμμίζονται με το παράδειγμα και τη διδασκαλία του Χριστού στην καθημερινή τους πρακτική, στη συμπεριφορά και στις αντιλήψεις τους σχετικά με το θέμα αυτό. Κι ασφαλώς το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο δραματικό όταν πρόκειται για τη συμπεριφορά και τις αντιλήψεις μας σαν ατόμων μέσα στην εκκλησία μας και μέσα στην οικογένειά μας.

Σε κάποιο χαρακτηρισμό της προσωπικότητας του Ιησού Χριστού, τον τελειότερο ίσως απ' όσους έχω διαβάσει μέχρι τώρα, αναφέρεται πως ήταν "απαλλαγμένος από κάθε μονομέρεια και αποκλειστικότητα", πως ήταν "στολισμένος με μια αγνότητα που ακτινοβολούσε, χωρίς όμως ν' αποφεύγει τον κόσμο, ακόμη και τη συναναστροφή με αμαρτωλούς ανθρώπους", πως περιφρονούσε τους πειρασμούς του κόσμου και δεν τους φοβόταν, πως "αγαπούσε τη μόνωση κι ωστόσο ζούσε συνήθως ανάμεσα στους ανθρώπους".

Αυτό ακριβώς είναι το παράδειγμα που μας άφησε ο Χριστός. Να συνδυάζουμε την παρουσία μας "εν τω κόσμω" με την τέλεια αγνότητα και τη σωστή αξιολόγηση των υλικών αγαθών. Χωρίς προσκόλληση κι εξάρτηση απ' αυτά, χωρίς όμως και επιδεικτική άρνηση και ασκητική ψευδοσεμνοτυφία. Αρκετοί από τους "πουριτανούς" χριστιανούς θα 'θελαν πολύ το θαύμα στην Κανά όπου ευλογήθηκε το κρασί κι ενθαρρύνθηκε η διασκέδαση κι η εύθυμη διάθεση -μέσα στα πλαίσια φυσικά της ευπρέπειας και νηφαλιότητας- να μην περιλαμβανόταν στην ευαγγελική διήγηση. Ακριβώς όπως κι η ιστορία της επ' αυτοφώρω συλληφθείσας για μοιχεία, που μάλιστα έχει αφαιρεθεί από αρκετά χειρόγραφα, προφανώς γιατί οι χριστιανοί αντιγραφείς των Ευαγγελίων δεν την θεώρησαν "πολλής περιωπής". (Είναι αυτό το πνεύμα που εντελώς πετυχημένα εκφράζει ο Ντοστογιέφσκι βάζοντας έναν εκπρόσωπο της εκκλησίας να φωνάζει προς τον Ιησού: "Μην ξαναγυρίσεις. Σταμάτα να μας καταπιέζεις με την ελευθερία σου"!).

Αρκετοί από τους πολύ αυστηρούς χριστιανούς δεν έχουν προσέξει πως ο Χριστός μας παραγγέλλει ν' αποφύγουμε το υποκριτικό σκυθρωπό ύφος όταν εκτελούμε θρησκευτικές πράξεις όπως ήταν η νηστεία την εποχή εκείνη, προσέχοντας μάλιστα την τακτική φροντίδα της εξωτερικής μας εμφάνισης, όπως την καθαριότητα του προσώπου και την περιποίηση των μαλλιών με άρωμα ή κάτι ανάλογο, αντίθετα μάλιστα με τους Εσσαίους, αστέρες θρησκευτικούς πρώτου μεγέθους της εποχής, που τόσο επιπόλαια και τόσο ανόητα σύγκριναν παλιότεροι ερευνητές τη διδασκαλία τους μ' εκείνη του Χριστού, που διακήρυτταν: "Κανείς να μην τολμήσει ν' αρωματιστεί τη μέρα του Σαββάτου". Ή πως αντίθετα με τον ασκητικό Ιωάννη τον Βαπτιστή που φορούσε φορέματα από τρίχες καμήλας και τρεφόταν με αγριόχορτα και άγριο μέλι, Εκείνος δεν περιφρονούσε καθόλου το καλό φαΐ και το καλό κρασί, και ήταν τόσο ωραίος ο μονοκόμματος ολοϋφαντος χιτώνας που φορούσε, ώστε οι στρατιώτες συναγωνίζονταν με τα ζάρια τους ποιος θα τον πρωταρπάξει. Κι ακόμη αρκετοί χριστιανοί που πολλές διατάξεις και πολλές παραδόσεις θέσπισαν μέσα στους αιώνες, θα 'νοιωθαν πολύ άσχημα αν πρόσεχαν πως η περιφρόνηση προς τις διατάξεις του νόμου, όπως η τήρηση του Σαββάτου με σχολαστικότητα που έπνιγε το αληθινό νόημα της εντολής, το πλύσιμο των χεριών κι άλλες τυπικότητες, δεν ήταν απλή περιφρόνηση προς το άχρηστο πια τυπικό του μωσαϊκού νόμου, μα ακόμη περισσότερο, αποτελούσε αναίρεση οποιασδήποτε τυπικότητας κι οποιασδήποτε άχρηστης παράδοσης, και προτροπή να ερευνούμε την ουσία και το βάθος και τον πνευματικό πυρήνα κάτω από τα σκληρά εξωτερικά περιβλήματα. Στο Ευαγγέλιο του Λουκά διασώζεται ένα περιστατικό που κατά περίεργο τρόπο αναφέρεται σ' ένα μόνο χειρόγραφο -από τα πιο σημαντικά- γι' αυτό και ο Βάμβας το παραλείπει, και το κριτικό κείμενο το αναφέρει σε μια υποσημείωσή του. Ποιος ξέρει αν ειπώθηκε πραγματικά απ' τον Κύριο, κι αν ίσως οι διάφοροι αντιγραφείς πολύ στενοχωρήθηκαν και φρόντισαν να το αφαιρέσουν... Και μάλιστα ο Γιώργος Χατζηαντωνίου αναφέροντας το περιστατικό στο βιβλίο του "Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη" το χαρακτηρίζει "πολύ ενδιαφέρον". Γράφει λοιπόν ο Λουκάς: "τη αυτή μέρα θεασάμενός τινα εργαζόμενον τω σαββάτω είπεν αυτώ· άνθρωπε, ει μεν οίδας τι ποιείς, μακάριος ει· ει δε μη οίδας, επικατάρατος και παραβάτης ει του νόμου".

Μ' άλλα λόγια (όπως τουλάχιστον εγώ το καταλαβαίνω): "Αν μεν εργάζεσαι το Σάββατο επειδή πιστεύεις πως οι τύποι δεν έχουν καμιά σημασία κι έχεις συλλάβει τ' αληθινό νόημα της υπακοής στο νόμο του Θεού, τότε είσαι μακάριος. Αν όμως πιστεύεις πως πρέπει να κρατάς τις παραδόσεις και παρ' όλα αυτά εργάζεσαι μια τέτοια μέρα, αμφιβάλλοντας μέσα σου και τρέμοντας την ενδεχόμενη τιμωρία του Θεού, τότε είσαι καταραμένος και παραβάτης του νόμου". Θεμελιώνεται έτσι αυτό που εκλεπτύνει σε ακραίο βαθμό τη χριστιανική συνείδηση, και που θεσμοθετεί την άκρα ελευθερία επιλογής του χριστιανού με βάση τα δικά του πνευματικά κριτήρια σε θέματα που δε σχετίζονται άμεσα με τον ηθικό νόμο του Θεού, αρχή που αργότερα αναπτύσσει ο Απόστολος Παύλος με τα ακόλουθα λόγια: "Ο παρατηρών την ημέραν παρατηρεί αυτήν δια τον Κύριον, και ο μη παρατηρών την ημέραν, δια τον Κύριον δεν παρατηρεί αυτήν. Ο τρώγων, δια τον Κύριον τρώγει· διότι ευχαριστεί εις τον Θεόν· και ο μη τρώγων, δια τον Κύριον δεν τρώγει, και ευχαριστεί εις τον Θεόν". Κι ακόμη: "Μακάριος όστις δεν κατακρίνει εαυτόν εις εκείνο το οποίον αποδέχεται. Όστις όμως αμφιβάλλει, κατακρίνεται, εάν φάγη· διότι δεν τρώγει εκ πίστεως· και πάν ό,τι δεν γίνεται εκ πίστεως, είναι αμαρτία".

Πέμπτο: Όπως ο Χριστός, στην αγάπη, στο πνεύμα της θυσίας, στη συγκατάβαση και στην ταπεινοφροσύνη. Κι είναι αυτό το κεφάλαιο ασφαλώς το πιο σπουδαίο, κι αυτό που -πολύ σωστά- ακούγεται περισσότερο μέσα στις εκκλησίες μας. Το ερώτημα είναι πόσο πολύ βιώνεται ανάμεσά μας. Στην περίφημη αρχιερατική προσευχή στο 17ο κεφάλαιο του ευαγγελίου του Ιωάννη, στο 21ο εδάφιο, ο Κύριος κάνει μια δήλωση με συγκλονιστικό περιεχόμενο: Η ενότητα των πιστών μεταξύ τους είναι σημάδι πως είναι ο Θεός που απέστειλε στον κόσμο τον Ιησού Χριστό. Μ' άλλα λόγια, η ευθύνη των πιστών για ενότητα και αγάπη μεταξύ τους είναι τρομακτική. Κι ωστόσο φοβάμαι πως τις περισσότερες φορές πολύ ελαφρά και πολύ επιπόλαια αντιμετωπίζουμε την ευθύνη μας αυτή. Δίνουμε πολύ μεγάλη σημασία σ' αυτό που αρκετοί χαρακτηρίζουν με τον όρο "εμπειρία με τον Χριστό". Ο ίδιος όμως ο Κύριος το δήλωσε ξεκάθαρα: "Δεν θέλει εισέλθει εις την βασιλείαν των ουρανών πας ο λέγων προς εμέ Κύριε, Κύριε, αλλ' ο πράττων το θέλημα του Πατρός μου του εν τοις ουρανοίς". Ακόμη κι ο Ευαγγελισμός στον οποίο πολύ σωστά δίνουμε πρωταρχική σημασία, αν δεν έχει βάση την αγάπη, αν δεν προέρχεται από αγωνία για το συνάνθρωπο και από γνήσιο ενδιαφέρον γι' αυτόν, πιστεύω πως πολύ μικρή σημασία έχει και ασφαλώς ασήμαντο είναι το αποτέλεσμά του. Προσκαλούμε νέους ανθρώπους να γνωρίσουν τον Χριστό. Κι είναι ο Χριστός ό,τι πιο πλούσιο, ό,τι πιο άφθονο κι ό,τι πιο έξοχο διαθέτει η ανθρώπινη ιστορία. Ισχυριζόμαστε ακόμη πως εμείς Τον έχουμε ήδη γνωρίσει. Μ' άλλα λόγια προσκαλούμε τους άλλους να γίνουν όπως εμείς. Πόσο άφοβα θα αφήναμε όμως έναν ξένο να μπει ελεύθερα στην παρέα μας, να διαπιστώσει την αγάπη που κυριαρχεί στις σχέσεις μας, να εντυπωσιαστεί από την ανυπόκριτη αποδοχή του ενός από τον άλλο, να θαυμάσει τη λεπτότητα στη συμπεριφορά μας, το πνεύμα της αμοιβαίας υπηρεσίας και θυσίας, την έμπρακτη εφαρμογή της προσταγής "προλαμβάνετε να τιμάτε αλλήλους"; Λίγο προτού παραδοθεί ο Ιησούς Χριστός στους βασανιστές Του, σε μια κορυφαία πράξη ταπεινοφροσύνης, υπηρεσίας και αγάπης, ζώστηκε το προσόψι κι έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του. "Κι εσείς χρεωστείτε να νίπτετε τας πόδας αλλήλων", ήταν μια από τις τελευταίες Του εντολές. Ποια άραγε απήχηση βρίσκει μέσα μας τούτη η σπουδαία προσταγή στην καθημερινή πρακτική ζωή; Με πόσο καθαρή καρδιά είμαστε πρόθυμοι να υπηρετήσουμε τον αδελφό μας ή τον πλησίον μας; Στην επί του Όρους Ομιλία, για να αναφέρουμε ένα μονάχα παράδειγμα, υπάρχει ένα πολύ πρακτικό εδάφιο ανάμεσα στην πληθώρα των υπόλοιπων πρακτικών εδαφίων: "Αν σε αγγαρεύσει τις μίλιον εν, ύπαγε μετ' αυτού δύο". Ίσως στη σύγχρονη γλώσσα θα μπορούσαμε να το ειδικεύσουμε: "Αν κάποιος σου ζητήσει να τον πας με το αυτοκίνητο ένα χιλιόμετρο, πήγαινέ τον δύο χιλιόμετρα". Αν τώρα σκεφτείς πως έχεις πολλές απασχολήσεις και δεν προλαβαίνεις να το κάνεις, ζήτα απ' τον Κύριο να σου δίνει πιο πολύ ελεύθερο χρόνο για να εξυπηρετείς τους άλλους. Αν σκεφτείς πως είσαι πολύ κουρασμένος για να οδηγήσεις πέρα απ' το καθημερινό σου πρόγραμμα, ζήτα απ' τον Κύριο να σου δίνει περισσότερη αντοχή. Αν όμως σκεφτείς πως δεν πρέπει να τον εξυπηρετήσεις, γιατί φοβάσαι μήπως σε περάσει για ταξιτζή του, τότε ζήτα απ' τον Κύριο να καθαρίσει την καρδιά σου. Δε βρίσκεσαι σε καθόλου καλό πνευματικό μήκος κύματος...

Η ιστορία επαναλαμβάνεται πολύ συχνά και διδάσκει ένα πράγμα: πως πολύ λίγοι διδάσκονται απ' αυτήν. Κι ακόμη λιγότεροι από την ιστορία του Ιησού Χριστού. Του κόσμου τα πνευματικά λάθη και αποκλίσεις από τη διδασκαλία Του κι απ' το παράδειγμα που μας έδωσε έχουν γίνει από πολλούς χριστιανούς μέσα στους αιώνες. Είναι γιατί τις περισσότερες φορές ξεχνάνε να μελετήσουν την προσωπικότητά Του, και περιορίζονται μονάχα στο Σταυρό και στην Ανάσταση, που είναι βέβαια το κορυφαίο γεγονός της παρουσίας Του στη γη, όχι όμως και το μοναδικό. Σ' αυτό το άρθρο παρακολουθήσαμε, φευγαλέα έστω, τη ζωή και το παράδειγμα και τη διδασκαλία της μοναδικής αυτής προσωπικότητας. Και ασφαλώς θα συμφωνήσουμε, αν είμαστε αρκετά ειλικρινείς, με κάποιο σοφό που παρατήρησε πως "ο θρησκόληπτος ηθικολόγος βρίσκεται το ίδιο μακριά από το μήνυμα του Χριστού, όσο κι ο άνθρωπος χωρίς ηθικές αρχές". Γιατί ούτε η θρησκοληψία, ούτε η ξερή ηθικολογία δεν έχει να κάνει τίποτε με μια προσωπικότητα σαν του Κυρίου, πάντα επίκαιρη, που δεν μπόρεσε να την ξεπεράσει καμιά εποχή, που μας φανέρωσε το αληθινό πρόσωπο του Θεού, που μας δίδαξε μια ηθική ρωμαλέα, που μας έδειξε τι θα πει εσωτερική λεβεντιά και μεγαλοψυχία, με μεγαλειώδεις φράσεις όπως "όστις σε ραπίσει εις την δεξιάν σου σιαγόνα στρέψον εις αυτόν και την άλλην", (κι αλίμονο σ' αυτόν που δεν πιάνει το αληθινό νόημα της μεγαλοψυχίας και της αξιοπρέπειας που κρύβει η φράση, και τη νομίζει κακομοιριά και μαζοχισμό), που μας χάρισε μια τόσο μεγάλη σωτηρία. Μακάρι εμείς όλοι να είμαστε από τους λίγους που που "εξέλεξαν την αγαθή μερίδα". Που διδάχτηκαν από την ιστορία. Την ανεπανάληπτη ιστορία του Χριστού. I

 

 

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

του κ. Χ. Νταγκουνάκη

 

Συνέχεια από το προηγούμενο

5. Η ευαγγελιστική μουσική στον 20ό αιώνα

Η εφεύρεση του φωνογράφου στα τέλη του 19ου αιώνα και οι εξελίξεις που ακολούθησαν αυτή την εφεύρεση στον 20ό στην εγγραφή και στην αναπαραγωγή του ήχου είχαν τρομερή επίδραση στη διακονία της μουσικής γενικά. Η τυπογραφία, εφεύρεση του 16ου αιώνα, ωχριούσε μπροστά στις δυνατότητες που πρόσφερε ο φωνόγραφος για την εξάπλωση της μουσικής. Οι τελειοποιημένες ηχητικές εγκαταστάσεις σήμερα αναπαράγουν όχι μόνο μερικά απλά σύμβολα μουσικής, όπως έκανε η τυπογραφία αλλά αυτή καθ' εαυτή τη μουσική. Μαγνητοταινίες και δίσκοι ταξιδεύουν από τη μια άκρη της γης στην άλλη. Εκατομμύρια κασέτες κυκλοφορούν σήμερα σε προσιτή τιμή παντού στον κόσμο. Για να έρθουν και οι τελευταίες εξελίξεις της βιντεοκασέτας, που μεταφέρει εικόνα και ήχο, όπως άλλωστε η τηλεόραση? αλλά σύντομα ήρθαν και τα CD και το ίντερνετ. Τώρα η θρησκευτική μουσική κυκλοφορεί σε όλο τον κόσμο και σε χιλιάδες γλώσσες. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία έκφρασης και ρυθμού. Υπάρχουν λ.χ. όμορφες λαϊκές μελωδίες από την τοπική παραδοσιακή μουσική? άλλες μελωδίες εκτελούνται από καλοδουλεμένες χορωδίες ή έμπειρους τραγουδιστές άλλες είναι μόνον ορχηστικά κομμάτια.

Η εποχή μας είναι μια κατακλυσμική εποχή από πολλές απόψεις. Δύο παγκόσμιοι πόλεμοι έχουν αφήσει χιλιάδες ανθρώπινα ερείπια στο πέρασμά τους. Πόλεμοι μικρότερης κλίμακας έχουν κι αυτοί αφήσει τη σφραγίδα τους. Τα μάτια του σημερινού ανθρώπου έχουν δει πολιτικές διαμάχες, παγκόσμιο πληθωρισμό, οικολογικά προβλήματα και καταστροφές, έλλειψη ενέργειας από πολλά μέρη της γης. Σε μερικά σημεία του πλανήτη η ένταση είναι τόσο εκρηκτική, ώστε εξαιτίας τους μια παγκόσμια σύρραξη μπορεί να γίνει πραγματικότητα σε λίγες μόνο στιγμές.

Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει σε μια τεχνοκρατούμενη κοινωνία. Είναι η απογοητευμένη, η αλλοτριωμένη γενιά η γεμάτη κυνισμό, η γεμάτη σαρκασμό, η γεμάτη υπαρξιακή απελπισία. Ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης κοσμικής μουσικής, όπως άλλωστε και όλες οι άλλες τέχνες, εκφράζει το πνεύμα αυτής της εποχής. Ιδιαίτερα ανάμεσα στη νεολαία επικρατεί μια διάθεση πειραματισμού των πάντων, καθώς νέοι, πιο "εύγλωττοι" τρόποι αναζητούνται για να υποβοηθήσουν μια ανεπαρκή μουσική γλώσσα (χορευτικές κινήσεις, εξεζητημένη εμφάνιση, κραυγές, φωτιστικά και ηχητικά εφέ κ.ο.κ.)

Όπως σε κάθε εποχή έτσι και στον 20ό και στον 21ο αιώνα η μουσική του ευαγγελίου δέχεται τις επιδράσεις της από τον κοσμικό περίγυρο. Και είναι ανάγκη να φροντίσουμε η χρήση της μουσικής στις εκκλησίες μας και στο ιεραποστολικό μας έργο να είναι μέσα στα πλαίσια του ευαγγελίου και να συμβαδίζουν με την ευγένεια του μηνύματος του Χριστού, όπως αυτό νοείται στην κάθε εποχή και στο εκάστοτε πολιτιστικό κλίμα. Οι ύμνοι μας θα πρέπει να εκφράζουν την πίστη στον Χριστό, την ελπίδα και τη γνήσια χαρά, στοιχεία που άλλωστε χαρακτηρίζουν τον κάθε πιστό χριστιανό.

Για τον αναγεννημένο άνθρωπο η εποχή μας είναι μια πραγματική πρόκληση. Σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας τυπωμένη μουσική, δίσκους, κασέτες, cd, βιντεοκασέτες, το ίντερνετ και έναν κόσμο γύρω μας που όλο και περισσότερο μαθαίνει μουσική και καταλαβαίνει τη μουσική. Αυτή η κατάσταση μας προσφέρει νέους τρόπους για τον ευαγγελισμό και το ιεραποστολικό μας έργο. Διάφορες προσπάθειες, ακόμα και στον τόπο μας έχουν καλλιεργήσει την ιδέα της μετάδοσης του μηνύματος του ευαγγελίου με τη μουσική και έχουν παρουσιάσει αξιόλογα δείγματα της δουλειάς τους.

6. Μουσική και Ιεραποστολή

Το ερώτημα όμως είναι πού ακριβώς εξυπηρετεί η μουσική στην ιεραποστολή;

Κάποιος έλεγε ότι το να προσπαθήσουμε να διοργανώσουμε μια μεγάλη ευαγγελιστική συνάθροιση χωρίς μουσική, είναι σαν να προσπαθούμε να περπατήσουμε χωρίς πόδια ή να παίξουμε μποξ χωρίς χέρια. Μέσα απ' αυτή την υπερβολή, μπορεί κανείς να διακρίνει μια εσώτερη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην ψυχολογική δύναμη της μουσικής και στα άλλα μέσα που χρησιμοποιούνται για την ιεραποστολή (δημόσιες συναθροίσεις, ραδιόφωνο, τηλεόραση, φιλμ, θεατρικές παραστάσεις κλπ.) μια σχέση που συνδέει όλα αυτά τα μέσα, αφού όλα τους, άλλο σε μικρότερο κι άλλο σε μεγαλύτερο βαθμό, χρησιμοποιούν τη μουσική.

Εξετάζοντας τη μουσική σε σχέση με τα τέσσερα στάδια της επικοινωνίας, παρατηρούμε τα ακόλουθα:

1. Η μουσική επικοινωνεί με τον ακροατή. Τα κύρια μέσα επικοινωνίας με τον συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου είναι:

(α) Ο ρυθμός, η αρμονία και η μελωδία της μουσικής,

(β) ο ενθουσιασμός του ερμηνευτή,

(γ) η ελκυστικότητα της προσωπικότητας και η όλη εμφάνιση του ερμηνευτή,

(δ) η σωστή ένταση, η εκφραστικότητα και η μουσικότητα που προκύπτουν από την ερμηνεία της μουσικής. Μπορεί εδώ να φαίνεται ότι τονίζονται υπερβολικά η προσωπικότητα και τα μέσα επικοινωνίας αλλά θα πρέπει να θυμόμαστε πως δεν είναι μόνον η δοκιμασμένη και αποδεδειγμένη μέθοδος αλλά είναι και ο τρόπος, ο βιβλικά θεμελιωμένος, που μας βοηθάει να επιτύχουμε την πρώτη επαφή με το άτομο: Ο Παύλος έχει μια λογική εξήγηση: "Πώς θα ακούσουν για τον Χριστό αν κάποιος δεν τους τον κηρύξει;" (Ρωμ 10,14 - Νέα Μετάφραση της Βίβλου). Σπάνια η καρδιά του ακροατή θα ανταποκριθεί σε ένα μήνυμα, αν το μυαλό του δεν ελκυστεί από τον κήρυκα κι αν τα συναισθήματά του δεν διαμορφώσουν έναν υψηλό βαθμό ανταπόκρισης στην προσωπικότητα του κήρυκα.

2. Η μουσική μεταβιβάζει κάτι. Η φύση της τελικής ανταπόκρισης του ακροατή στη μέθοδο επικοινωνίας εξαρτάται σε έναν μεγάλο βαθμό από τρία πράγματα:

(α) Από το ρητό μήνυμα. "Θα γνωρίσετε την αλήθεια και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει" (Ιω 8,32 - ΝΜΒ). Το μήνυμα πρέπει να παρουσιάζεται καθαρά και σωστά, είτε αυτή η παρουσίαση γίνεται με μουσική και στίχους που μαρτυρούν του ερμηνευτή την προσωπική σχέση και κοινωνία με τον Χριστό (π.χ. "Ω βεβαιότης ευλογητή, δικός μου είναι ο Λυτρωτής...") είτε γίνεται με έναν ύμνο που παραθέτει μερικά δόγματα πίστεως ("Πίστευσον εις τον Σωτήρα όστις επί του σταυρού, δι' ημών τας αμαρτίας έχυσε το αίμα αυτού").

(β) Από το καθαρό κίνητρο. "Όποιος σπέρνει στον αγρό των αμαρτωλών επιθυμιών του, θα θερίσει από κει ως καρπό την καταστροφή. Όποιος όμως σπέρνει στον αγρό του Πνεύματος, αυτός θα θερίσει ως καρπό του Πνεύματος την αιώνια ζωή" (Γαλ 6,8 - ΝΜΒ) Πού αποσκοπεί η μουσική μας; Σε ποιον αγρό σπέρνουμε; Στην περίτεχνη ή βαριοστολισμένη εμφάνιση, κάτι που συμβαίνει με την κοσμική μουσική; Αυτό -έλεγε ένας- είναι η κατάρα του θρησκευτικού τραγουδιού. Ποιο είναι το κίνητρό μας καθώς υπηρετούμε τη μουσική στο ιεραποστολικό έργο; Το χειροκρότημα; Η ευνοϊκή κριτική κάποιων που κανένα ενδιαφέρον δεν έχουν για την ιεραποστολή; Το χειροκρότημα σίγουρα θα έρθει, αν η ποιότητα της δουλειάς μας είναι υψηλή -και έτσι πρέπει να είναι- αλλά το κίνητρό μας δεν θα είναι αυτό.

(γ) Από την ευκρινή παρουσίαση. Όπως θα έλεγε κι ο Παύλος, "όχι με ανθρώπινη σοφία αλλά με τη χάρη του Θεού" (Β΄ Κορ 1,12 - ΝΜΒ). Χωρίς σαφήνεια και απλότητα στην παρουσίαση της μουσικής και των στίχων, δεν μπορεί να γίνει σωστή επικοινωνία του μηνύματος του ευαγγελίου. Η σαφήνεια για να μεταβιβαστεί, χρειάζεται το "όχημα" της ειλικρίνειας, του απλού ύφους, της καλής άρθρωσης και της άρτιας φράσης στον στίχο. Χωρίς σαφήνεια, το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια απλή συναισθηματική ανταπόκριση, αν δηλαδή κι αυτή κάνει κάποτε την εμφάνισή της! ("Θέλεις να γίνεις παιδί του Θεού; Είν' τόσο απλό. Θέλεις ν' ανέβεις εις τον ουρανό; Είν' αλήθεια τόσο απλό...")

3. Η μουσική βοηθάει τον ακροατή να πεισθεί. Η σωστή χρήση των μέσων επικοινωνίας -που προαναφέραμε- στο ιεραποστολικό μήνυμα, θα έχει τα παρακάτω αποτελέσματα:

(α) Ο ρυθμός, η αρμονία και η μελωδία θα μεταδώσουν το μήνυμα του στίχου με τρόπο κατανοητό.

(β) Η σωστή ένταση του ήχου και το στυλ της εμφάνισης βοηθούν στην επίδρασης του μηνύματος.

(γ) Ο ενθουσιασμός του ερμηνευτή θα πείσει τον ακροατή ότι αυτός που λέει αυτά τα λόγια με τον ύμνο του τα έχει πρώτος αυτός πειραματιστεί στη ζωή του. Μ' άλλα λόγια αυτά που ψέλνει τα πιστεύει και τα εννοεί.

(δ) Η ελκυστικότητα της προσωπικότητας του ερμηνευτή, η εμφάνισή του, ο ανεπιτήδευτος ενθουσιασμός του, που δείχνουν την εν Χριστώ χαρά του, θα ωθήσουν τον απογοητευμένο από όλα σύγχρονο ακροατή να πειραματιστεί κι αυτός την ίδια χαρά.

Μέχρι εδώ είδαμε τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο το Άγιο Πνεύμα εργάζεται με την κατάλληλη μουσική, το ταλέντο και την προσωπικότητα, για να οδηγήσει κάποιον στην πείρα της αναγέννησης. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πως όλα αυτά δεν είναι αυτή καθεαυτή η σωτηρία αλλά μάλλον δρόμοι που οδηγούν στην τελική απόφαση του ανθρώπου να ακολουθήσει στη ζωή του τον Χριστό. Όταν δηλαδή ένας ενθουσιαστεί με την άρτια μουσική, το στίχο και την όλη εμφάνιση μιας εκδήλωσης, αυτό δεν σημαίνει ότι σώθηκε κιόλας! Πρέπει να οδηγηθεί να πραγματοποιήσει και το τελικό βήμα παράδοσής του στον Χριστό. Το καλύτερο τεστ αποτελεσματικότητας του μέσου βρίσκεται στα ηθικά αποτελέσματα που μπορεί αυτό να επιτύχει.

4. Η μουσική οδηγεί στη μετάνοια. Μετανοώ σημαίνει κάνω μεταβολή κι αλλάζω κατεύθυνση στη ζωή μου. Όταν ο ακροατής έχει ανταποκριθεί θετικά στο μήνυμα της μουσικής που παρακολούθησε, όταν μπορέσει να δει πίσω από τον ερμηνευτή και πίσω από το μέσο αυτό καθεαυτό, τότε είναι έτοιμος να λάβει την πείρα της σωτηρίας.

Βέβαια, το έργο της σωτηρίας είναι τέλειο εν Χριστώ, αλλά η μουσική εκπληρώνει δύο επιπλέον λειτουργίες στη ζωή του νέου πιστού:

(α) Τον βοηθάει να θυμάται την απόφαση που πήρε να παραδοθεί στον Χριστό. Η Γραφή λέει, "Δεχτήκατε ως Κύριό σας τον Ιησού Χριστό. Να ζείτε, λοιπόν, ενωμένοι μαζί του" (Κολ 2,6 - ΝΜΒ).

(β) Τον καλεί σε μια περαιτέρω πείρα και ζωή υπηρεσίας . Ο Παύλος γράφει: "Αγωνίζομαι να τερματίσω και προσβλέπω στο βραβείο της ουράνιας πρόσκλησης του Θεού δια του Χριστού" (Φιλ 3,14 - ΝΜΒ).

Στις επιστολές του ο Παύλος παροτρύνει σε πολλά σημεία τους πιστούς των εκκλησιών να ψάλλουν. Η αρχέγονη Εκκλησία έψαλλε. Και με την υμνωδία μαρτυρούσε την πίστη της αλλά και οικοδομείτο στην πίστη του Χριστού.

Συμπέρασμα: Από όλα όσα προαναφέρθηκαν σχετικά με τη μουσική στην υπηρεσία της Ιεραποστολής, η κατάληξη θα μπορούσε με συντομία να διατυπωθεί ως εξής: Στο ιεραποστολικό έργο η σωστή χρήση της μουσικής μπορεί να οδηγήσει κάποιον από τα πρώτα βήματα γνώσης των πρωταρχικών αληθειών του ευαγγελίου μέχρι την τελική αποδοχή της σωτηρίας του Χριστού και βίωσης της δική του αγίας ζωής. I

 

 

 

ΣΕΛΙΔΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ:

Η ΚΥΡΙΑΚΗ ΑΡΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΙ

 

 

Με μεγάλο ενδιαφέρον διαβάσαμε στην αρχή του περασμένου χρόνου, τα ιστορικά στοιχεία για την Ε.Ε.Ε. Κατερίνης που ο πρεσβύτερος της εκκλησίας και μέλος της επιτροπής του περιοδικού μας, Π. Παπαγεωργίου, ετοίμασε. Τα ενδιαφέροντα αυτά στοιχεία μπορεί κανείς να τα βρει και στο Διαδίκτυο τόσο στην ιστοσελίδα του περιοδικού, όσο και στην ιστοσελίδα της εκκλησίας Κατερίνης. Ένα ενδιαφέρον σημείο που σημειώσαμε ήταν ο κανονισμός που διείπε τον συνοικισμό των ευαγγελικών στην Κατερίνη και η αυστηρότητα με την οποία απαιτούσε να τηρηθεί η Κυριακή αργία.

Ο Μιχαήλ Καλοποθάκης, πρωτοπόρος και στον τομέα της αργίας, πρωτοστάτησε τον προηγούμενο αιώνα ώστε να καθιερωθεί η Κυριακή αργία με κάθε τρόπο, αφού οι εργοδότες επέβαλλαν σε εξοντωτικά ωράρια, επτά ημέρες την εβδομάδα, σκληρή εργασία υπό απάνθρωπες συνθήκες, πολύ συχνά ακόμα και τα μικρά παιδιά. Οι ενέργειές του τότε, ενωμένες με άλλες φωνές, είχαν αποδώσει και η Κυριακή είχε κηρυχθεί επίσημα ημέρα αργίας. Όμως, όχι πάντα. Έτσι όταν ο δεύτερος εκδότης του περιοδικού μας και υιός του ανωτέρω, Δημήτριος, πήγε στη Μάνη για να δημιουργήσει πρότυπο ελαιουργείο, συνάντησε μία κατάσταση για την οποία θα διαβάσουν οι αγαπητοί αναγνώστες παρακάτω.

Ας σημειώσουμε το ενδιαφέρον του Δημητρίου Καλοποθάκη που εκείνη την εποχή ήταν έμπορος, να προβεί σε κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, την πειθώ του και την επιτυχία του μέτρου, που εφήρμοσε σύμφωνα με τις αρχές της Αγίας Γραφής και στο οποίο πρωτοστάτησε. Ομιλεί για τον εαυτό του σε τρίτο πρόσωπο.

"Προ 25ετίας μάλιστα, Ευαγγελικός τις έχων ατμοκίνητον ελαιουργείον και μύλον εν Μάνη, εις το οποίον συνέρρεον εκ πέντε γειτονικών δήμων (πολλάκις εξ αποστάσεως 8 και 10 ωρών), οι χωρικοί δια να αλέσωσι τα σιτηρά των ή να πωλήσωσι τας ελαίας των και εξέλεγον προς τούτο κατά προτίμησιν τας Κυριακάς, δια να μην χάσωσι μίαν καθημερινήν δια τας αγροτικάς των εργασίας, ειδοποίησε γενικώς όλους τους πελάτας του ότι το εργοστάσιόν του θα ήταν κλειστόν από του μεσονυκτίου του Σαββάτου μέχρι του μεσονυκτίου της Κυριακής, κατόρθωσε δε να πείση και τους καταστηματάρχας της μικράς κωμοπόλεως, ένθα το εργοστάσιον, να κλείωσι και αυτοί τα καταστήματά των τας Κυριακάς αν και αι δοσοληψίαι μόνης της Κυριακής ήσαν γενικώς σχεδόν ίσαι προς τας δοσοληψίας ολοκλήρου της υπολοίπου εβδομάδος. Εξέφρασαν μάλιστα τινές εκ των καταστηματαρχών τον φόβον ότι εάν έκλειον αυτοί, οι χωρικοί θα μετέβαινον δια να ψωνίσουν εις την πλησίον κειμένην πρωτεύουσαν της επαρχίας. Εν τούτοις, εδέχθησαν και συνεφώνησαν από κοινού δια πρωτοκόλλου να κλείωσι τας Κυριακάς επί εν έτος. Και εις το τέλος του έτους, εύρον ότι όχι μόνον δεν ηλλατώθησαν αι εισπράξεις των αλλά τουναντίον ηυξήθησαν. Και εσυνέχισαν το κλείσιμον κατά τας Κυριακάς επί αρκετά έτη, έως ου δι' άλλους λόγους εναυάγησε το εργοστάσιον, όπερ προσείλκυε το πλήθος των χωρικών. Έκτοτε δεν γνωρίζομεν τι κάμνουν. Αλλά το περιστατικόν τούτο δεικνύει τι δύναται να κατορθώσει η ιδιωτική πρωτοβουλία."

Σε έναν παλαιό Αστέρα υπάρχει το κείμενο που συνυπέγραψαν οι Μανιάτες με τις υπογραφές τους.

Η επιχείρηση του Δημητρίου Καλοποθάκη δεν πήγε καλά τελικά και αυτός έφυγε πίσω στην Αθήνα. Ανέλαβε μετά από κάποιο διάστημα με εντολή του Ελευθερίου Βενιζέλου την διεύθυνση τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών. Αυτά όμως τα σχετικά με το υπουργείο και τις υπηρεσίες που προσέφερε στον τόπο και στο έργο του Ευαγγελίου από την θέση αυτή, θα τα δούμε μία άλλη φορά.

Επιμέλεια: Ι.Τ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006