ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


IANOYAΡΙΟΣ 2004

 

Εμοί γαρ το ζην...
και το αποθανείν...


 

του αιδ. Κ. Εμμανουηλίδη

  

Αυτός που δεν είναι πνευματικός ως τη σάρκα του γίνεται σαρκικός ως το πνεύμα του

 

Ο Απόστολος Παύλος, ο γεμάτος από ουράνια χαρά δούλος του Ιησού Χριστού, βρίσκεται φυλακισμένος στη Ρώμη περιμένοντας την τελική απόφαση του Αυτοκράτορα. Αν η απόφαση ήταν καταδικαστική, αναπόφευκτα ο μαρτυρικός θάνατος θα ακολουθούσε. Αν ήταν αθωωτική, με άνεση θα μπορούσε να απομακρυνθεί από τη φυλακή, απολαμβάνοντας και πάλι την ελευθερία του.

Στην πρώτη περίπτωση, με εντολή του Αυτοκράτορα, ο Παύλος βηματίζοντας αργά θα άφηνε πίσω του τη φυλακή και διασχίζοντας την πόλη θα κατέληγε, συνοδευόμενος από τους φρουρούς του, στον τόπο της εκτέλεσης, όπου εκεί μ' ένα ξαφνικό και ανελέητο χτύπημα του δήμιου θα τελείωνε η ζωή του.

Σε περίπτωση που η απόφαση ήταν απαλλακτική, η πόρτα της φυλακής θα άνοιγε διάπλατα, οδηγώντας τον Παύλο στην ελευθερία και επιτρέποντάς τον να επισκεφθεί τα πνευματικά του παιδιά στους Φιλίππους, στη Θεσσαλονίκη ή στην Κόρινθο, να ευαγγελίσει κάποια καινούρια περιοχή, να επαναλάβει την ίδια παλιά αλλά μοναδική σε αξία και ομορφιά ιστορία του Ιησού του Ναζωραίου, να ζήσει την ίδια θυσιαστική ζωή και να κερδίσει ακόμα περισσότερα τρόπαια για το Χριστό.

Δύο δρόμοι λοιπόν βρίσκονται μπροστά του.

Πότε κοιτάζει προς τη μια κατεύθυνση και πότε προς την άλλη ομολογώντας με αξιοζήλευτη παρρησία και ασύγκριτο καμάρι, ''Εμοί γαρ το ζην Χριστός και το αποθανείν κέρδος'', Φιλ. 1:21. Η ζωή και ο θάνατος για τον Παύλο έχουν χάσει την αξία και τη σημαντικότητά τους επειδή μια μόνο εικόνα, μια ολοκάθαρη όραση, έχει πλημμυρίσει τον ορίζοντα της ζωής του, σ' όποια κατεύθυνση κι αν στρέψει τη διορατική ματιά του.

Κοιτάζει αριστερά και βλέπει μόνο το Χριστό. Κοιτάζει δεξιά και βλέπει πάλι Χριστό. Κοιτάζει στην ανατολή και κοιτάζει στη δύση και βλέπει μόνο Χριστό. Κοιτάζει στο βορρά και μετά στο νότο και πάλι μπροστά του είναι ο Χριστός.

Εδώ, κάτω στη γη είναι ο Χριστός, εκεί, ψηλά στον ουρανό είναι το κέρδος. Κέρδος είναι ο Χριστός και Χριστός είναι το κέρδος. Για τον Παύλο δεν υπάρχει πουθενά σκοτάδι αλλά μόνο φως, διότι όπου κι αν στρέψει τη ματιά του βλέπει τον Κύριο Ιησού. Αυτό θα πει είμαι Χριστιανός.

Χριστιανός θα πει είμαι του Χριστού, ζω Εκείνον, ζω για Εκείνον, και αυτό ακριβώς είναι το περιεχόμενο του γνήσιου χριστιανισμού. Χριστιανισμός ίσον Χριστός. Για τον απόστολο όλο εκείνο το ασύλληπτο και θαυμάσιο δόγμα της λύτρωσης μπορεί να εκφραστεί συμπυκνωμένο με τις εννέα λέξεις του εδ. 21, ''Εμοί γαρ το ζην Χριστός και το αποθανείν κέρδος''.

Επειδή λοιπόν ο μοναδικός στόχος του Παύλου ήταν να ''μεγαλυνθεί ο Χριστός εν τω σώματί μου, είτε δια ζωής, είτε δια θανάτου'', εδ. 20, γι' αυτό και η ομολογία, ''το να συνεχίσω να ζω σημαίνει Χριστός και το να πεθάνω σημαίνει κέρδος''.

Αυτή η μοναδική φράση σε αξία και νοήματα δε φανερώνει μόνο το τρομακτικό βάθος της θεολογίας του Παύλου αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει και το Χριστοκεντρικό του βίωμα. Αυτό ζούσε για 30 ολόκληρα χρόνια από τη στιγμή της αναγέννησής του μέχρι τώρα.

Σημειώστε πρώτα απ' όλα ότι το εδάφιο μας ξεκινάει με τις λέξεις ''εμοί γαρ'', που σημαίνουν, γιατί για μένα.

Η εμφατική θέση της προσωπική αντωνυμίας ''εμοί'' σίγουρα δεν είναι τυχαία. Ο απόστολος τονίζει την ακλόνητη πίστη του αδιαφορώντας για τις περιστάσεις της ζωής του και τις συνέπειες των ενεργειών του. Αυτή είναι η προσωπική του μαρτυρία· μας την καταθέτει άφοβα και εμφατικά, όχι μόνο για να περιγράψει την καταπληκτική ποιότητα της σχέσης του με τον Ιησού, αλλά και για να υπογραμμίσει την αστρονομική απόσταση, την τεράστια διαφορά νοοτροπίας και πρακτικής χριστιανικής ζωής, ανάμεσα σε αυτόν και τους αδελφούς των εδαφίων 15 και 16 στην Φιλιππησίους κεφ. 1. Εκείνοι χρησιμοποιούσαν το έργο του Θεού για την αυτοπροβολή και το ατομικό τους συμφέρον. Ο Παύλος αντίθετα έλιωνε σαν το κεράκι για να φωτίσει τους ανθρώπους που βρίσκονταν γύρω του, προς όφελος δηλαδή των άλλων, και πάντοτε για να δοξάσει και να εξυψώσει τον αναστημένο Ιησού. Των πρώτων τα κίνητρα ήταν εγωκεντρικά ενώ του Παύλου Χριστοκεντρικά, εξ ου και η Χριστοκεντρική ζωή και πορεία του. 

Τι όμως ακριβώς σημαίνει η φράση, ''Εμοί γαρ το ζην Χριστός;''

Σημαίνει ότι η ζωή μου είναι Εκείνος. Ζωή για μένα σημαίνει Χριστός. Αυτός είναι η χαρά μου, η ευτυχία μου, η άνεσή μου. Ο Χριστός για μένα είναι τα πάντα· και ζωή και πνοή και φως.

Σημαίνει ότι ζω και αναπνέω με μια άσβηστη δίψα κι έναν ακατανίκητο πόθο, να γνωρίσω όσο καλύτερα μπορώ Εκείνον, να πλησιάσω όσο το δυνατόν κοντύτερά σ' Εκείνον, να τον αγαπήσω, να τον μιμηθώ, να ταυτιστώ μαζί Του, να τον ακολουθήσω, να μεταδώσω στους γύρω μου με κάθε ευκαιρία την καταπληκτική Του σωτηρία. Στο κέντρο της καρδιάς μας ο Χριστός. Η πρώτη και μεγάλη μας αγάπη. Ο θείος έρωτας, ο Νυμφίος της ψυχής μας. Αυτός να είναι το εντρύφημά μας, η άνεσή μας, η χαρά και η ευτυχία μας.

''Εμοί γαρ το ζην Χριστός'' σημαίνει ότι είμαι τόσο ενωμένος μαζί του, ώστε όπως ακριβώς το αναφέρει στο Γαλ. 2:20, δε ζω πλέον εγώ ο ίδιος αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Εγώ απλώς είμαι το ''κουστούμι'' Του. Με φοράει και κάνει ό,τι θέλει· πηγαίνει όπου θέλει, όποτε το θέλει. Ο Χριστός είναι ο Κύριος μου· είναι το αφεντικό μου, ο αφέντης μου. Με κρατάει στην κυριότητά Του. Του ανήκω. Αποφασίζει για μένα.

Σημαίνει επίσης ότι είμαι Χριστιανός όλη την ημέρα, σ' όλη μου τη ζωή. Καθ' ολοκληρίαν Χριστιανός, Χριστιανός πλήρους απασχολήσεως.

Σημαίνει ότι τίποτα από τα ανθρώπινα, τα γήινα, τα υλικά, δεν ενοχλούσε τον Παύλο, δεν τον επηρέαζε και δεν αποσπούσε έστω και για λίγο την προσοχή του. Ούτε φόβος, ούτε λύπη, ούτε ανθρώπινη δόξα, ούτε ηδονή, ούτε θυμός, ούτε κάτι άλλο, απ' όλα εκείνα που τόσο συχνά αλυσοδένουν και κηλιδώνουν τις δικές μας ψυχές, δε χωρούσε στην καρδιά του Παύλου. Εκεί ζούσε, χωρούσε και δρούσε μόνο ο Χριστός. Κανείς και τίποτα άλλο δεν τολμούσε να πλησιάσει. Η εγγύτητα και η ενότητά του με το Χριστό είχαν απομακρύνει τα πάντα. Ο Παύλος συζούσε με το Χριστό· τροχονόμος στην πορεία του ήταν μόνο ο Χριστός. Ο Παύλος ζούσε για το Χριστό και το έργο Του· ζωή ιεραποστολικά προσανατολισμένη. 

Η ευχαρίστηση του Παύλου ήταν το πρόσωπο του Χριστού. Αν ήθελε να ζει, το ήθελε για το Χριστό, διότι Εκείνος ήταν το κίνητρο των ενεργειών του, ο σκοπός της ζωής του, η πηγή της χαράς και της δύναμής του.

Σημαίνει ακόμα ότι:

-αντλώ τις δυνάμεις μου από Εκείνον, 4:13,

-έχω την ίδια στάση και το ίδιο ταπεινό φρόνημα μ' Εκείνον, 2:5-11,

-είμαι πρόθυμος να θυσιάσω τα πάντα για να γνωρίσω καλύτερα   και βαθύτερα Εκείνον, 3:8,

-είμαι σκεπασμένος με τη δικαιοσύνη Εκείνου, 3:9,

-χαίρομαι μ' Εκείνον, 3:1,4:4.

Εάν και για μας έτσι ακριβώς το ζην είναι ο Χριστός, τότε ο θάνατος θα είναι κέρδος, διότι θα αναχωρήσουμε για να βρεθούμε για πάντα κοντά στον Ιησού Χριστό, εδ. 23. Ο θάνατος έτσι γίνεται η πύλη, η είσοδος, το διαβατήριο για καθαρότερη πνευματική γνώση. Γίνεται το πέρασμα για ''περισσότερο'' Χριστό. Γι' αυτό είναι κέρδος.

Ο θάνατος για το μη αναγεννημένο άνθρωπο-ή ακόμα και για τον απαθή Χριστιανό που άσκοπα και εγωιστικά χαραμίζει τη ζωή του-είναι τραγική απώλεια διότι σε μια στιγμή χρόνου χάνει τα πάντα. Γυμνός και πάμπτωχος μεταφέρεται ενώπιον του ουράνιου Κριτή. Αυτή αναμφίβολα είναι η μεγαλύτερη τραγωδία, Ιωάν. 8:21, 24.

Για τον πιστό βέβαια ο θάνατος είναι κέρδος. Γιατί είναι κέρδος; Διότι μεταβαίνει αιώνια στην παρουσία του Θεού. Τελειώνουν μια για πάντα οι πειρασμοί, οι δοκιμασίες, ο φόβος, το άγχος, η μέριμνα, οι εχθροί, οι διωγμοί, οι συκοφαντίες, ο πόνος, τα βάσανα, οι αρρώστιες... Μαζί με τον Κύριο και τα προσφιλή σου πρόσωπα σ' όλη την αιωνιότητα!

Μπορούμε όμως να πούμε ότι το αποθανείν είναι κέρδος εάν το ζην είναι το χρήμα, η φήμη, οι σαρκικές απολαύσεις, η δύναμη και επιρροή, τα υπάρχοντα και η καλοπέραση;

Εάν το ζην είναι το χρήμα τότε θάνατος σημαίνει απώλεια μια και όλα θα μείνουν πίσω. Εάν το ζην είναι η φήμη τότε θάνατος σημαίνει ότι γρήγορα θα ξεχαστείς και κανείς δε θα σε θυμάται πια. Εάν το ζην είναι δύναμη και επιρροή τότε με το θάνατό σου σε μια στιγμή χάνεις και τα δύο. Εάν το ζην είναι τα υπάρχοντα, τα οικόπεδα, τα σπίτια και οι καταθέσεις τότε θάνατος σημαίνει αναχώρηση με άδεια χέρια.

Όταν το χρήμα γίνει ο σκοπός της ζωής μας τότε διαρκής είναι ο φόβος της απώλειάς του και αναπόφευκτα, έντονα θα υποψιαζόμαστε τον καθένα που μας πλησιάζει. Όταν η φήμη και η δόξα γίνουν ο σκοπός της ζωής μας θα καταντήσουμε ανταγωνιστικοί, έτοιμοι με μεγάλη άνεση να εκτοπίσουμε τον καθένα που θα βρεθεί μπροστά μας. Όταν η δύναμη και η επιρροή γίνουν ο σκοπός της ζωής μας τότε θα γίνουμε εγωιστές, άκαμπτοι και υπερήφανοι. Όταν τα υπάρχοντα γίνουν ο σκοπός της ζωής μας τότε θα καταλήξουμε να είμαστε υλιστές, άπληστοι, πλεονέκτες. Χριστιανός υλιστής ακούγεται σαν το αχρίστιανος χριστιανός.

Μόνο ο Χριστός μπορεί να μας ικανοποιήσει, είτε είμαστε πλούσιοι είτε όχι, είτε είμαστε φημισμένοι είτε άσημοι, είτε είμαστε μορφωμένοι είτε αμόρφωτοι, είτε ζούμε είτε πεθάνουμε.

Τι θα λέγατε για μια ειλικρινή πνευματική ενδοσκόπηση;

Διότι εις εμέ το ζην είναι _____________, και το αποθανείν ___________________.

Που θα βάλλεις την υπογραφή σου, στο Φιλιππησίους 1:21 ή στο Φιλιππησίους 2:21; Όλοι ζούμε το ένα ή το άλλο εδάφιο.

Εύχομαι ολόψυχα να επιλέξεις το πρώτο εδάφιο και να το βιώνεις κάθε δευτερόλεπτο του 2004, με τη Χάρη και τη βοήθεια του Θεού.    I

                        

Ο αιδ. Κώστας Εμμανουηλίδης είναι ποιμένας της

Ε.Ε.Ε. Νικαίας

 

 

 

Μεγάλες Αλήθειες από τους Μικρούς Προφήτες
Αγγαίος
Βάζοντας τα πρώτα πράγματα στην πρώτη θέση



 

του αιδ. Π. Κανταρτζή

 

 Το ιστορικό πλαίσιο της διακονίας του Αγγαίου

 

Ήταν το 539 π.Χ., δηλαδή περίπου 50 χρόνια μετά από την καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τους Βαβυλώνιους, όταν ο βασιλιάς Κύρος έκδωσε το διάταγμα με το οποίο επέτρεπε τους εκτοπισμένους Ισραηλίτες να επιστρέψουν από την αιχμαλωσία τους στη Βαβυλώνα πίσω στον τόπο τους, στα μέρη τους. Ενώ όμως θα περιμέναμε μία ενθουσιώδη, μαζική επιστροφή, στην πραγματικότητα μόνο μία μικρή μερίδα Ισραηλιτών επέλεξαν τον επαναπατρισμό. Σύμφωνα με τον Έσδρα 2:64 και Νεεμία 7:66 θα πρέπει να ήταν περίπου 50.000 άτομα. Οι λόγοι αυτής της ισχνής επιστροφής ήταν πολλοί. Πρώτα από όλα μία ολόκληρη γενιά Ισραηλιτών γεννήθηκε και μεγάλωσε στο κοσμοπολίτικο περιβάλλον της Βαβυλώνας. Ήταν φυσικό να την νιώθουν σαν το σπίτι τους. Επίσης η επιστροφή τους συνδεόταν με μία σειρά προβλημάτων. Για παράδειγμα, στην Παλαιστίνη επικρατούσε μία χαοτική κατάσταση όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Έτσι, οι λίγοι Ισραηλίτες που είχαν μείνει πίσω οικειοποιήθηκαν όλα τα περιουσιακά στοιχεία που οι αιχμάλωτοι ομοεθνείς τους άφησαν πίσω τους (Ιεζεκιήλ 11:3, 15). Το τι ανήκει σε ποιόν ήταν λοιπόν θέμα που έπρεπε να διευθετηθεί από την αρχή χωρίς να υπάρχει τίποτε να διαβεβαιώνει μία εύκολη λύση (Νεεμίας 5:6 - 8). Επίσης, η γη όλα αυτά τα χρόνια έμεινε σε μεγάλο βαθμό ακαλλιέργητη απαιτώντας τεράστια επένδυση χρόνου και κόπου για την εκχέρσωσή της. Τέλος, εχθρικοί λαοί λυμαίνονταν την περιοχή δυσκολεύοντας το έργο της ανοικοδόμησής της.

Όσοι λοιπόν επέστρεψαν είχαν να αντιμετωπίσουν πολλές και ιδιαίτερα απαιτητικές προκλήσεις. Μέσα στον κυκεώνα των προβλημάτων τους όμως ξέχασαν τις προτεραιότητές τους. Ο ναός του Θεού είναι ερειπωμένος, εγκαταλειμμένος. Ο λαός είναι τόσο απορροφημένος με τις δικές του έγνοιες που βάζει τον Θεό και την λατρεία Του στο περιθώριο.

Για να αφυπνίσει αυτόν τον λαό ο Θεός σηκώνει ως προφήτη Του τον Αγγαίο. Αν προσδιορίσουμε τη διακονία του προφήτη με βάση τα μηνύματα που έχουμε καταγεγραμμένα, τότε θα πρέπει να διήρκεσε γύρω στους τέσσερις μήνες, από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο του 520 π.Χ.

Το μήνυμα του Αγγαίου

 

Το βιβλίο του Αγγαίου αποτελείται από τέσσερα μηνύματα. Αυτά τοποθετούνται μέσα σε ένα αφηγηματικό πλαίσιο που περιγράφει την περίσταση στην οποία δόθηκαν και το αποτέλεσμα το οποίο έφεραν.

Στη συνέχεια θα εξετάσουμε με συντομία τα μηνύματα αυτά.

1. Πρώτο μήνυμα: βάζοντας τις

σωστές προτεραιότητες (1:1 - 11)

 

Όπως είδαμε στην αρχή οι πρώτοι που επαναπατρίστηκαν είχαν να αντιμετωπίσουν πολλές δυσκολίες. Αυτές λειτούργησαν ως άλλοθι για να περιθωριοποιούν στη ζωή τους τον Θεό και τη λατρεία Του. Διαβάζουμε έτσι, "Ο Κύριος του σύμπαντος λέει, "ο λαός αυτός ισχυρίζεται ότι δεν ήρθε ακόμα ο καιρός να ξαναχτιστεί ο ναός μου'" (1:2). Αντί να ασχοληθούν με το Θεό αυτοί είναι απορροφημένοι τρέχοντας και αγωνιζόμενοι για τις δικές τους υποθέσεις. Το αποτέλεσμα είναι το να βυθίζονται στη ματαιότητα. "Σπέρνετε πολλά μα συγκεντρώνετε λίγα, τρώτε αλλά δε χορταίνετε, πίνετε μα δεν ευχαριστιέστε, ντύνεστε αλλά δε ζεσταίνεστε και του εργάτη ο μισθός μπαίνει σε τρύπια τσέπη"(1:6).

Όταν δεν ασχολούμαστε με αυτό που έχει πρωταρχική αξία τότε κάθε τι άλλο με το οποίο ασχολούμαστε χάνει την αξία του.  

Αν ο Θεός δεν βασιλεύει σαν ήλιος στο κέντρο του σύμπαντός μας τότε κάθε τι άλλο εκτροχιάζεται και αποσυντονίζεται.

Η δυσαρέσκεια του Θεού φαίνεται κι από την προσφώνηση "ο λαός αυτός" (1:2) αντί της συνηθισμένης "ο λαός μου".

Ο Αγγαίος λοιπόν, ενθαρρύνει τον λαό Ισραήλ να ξεκινήσει να ανοικοδομεί τον ερειπωμένο ναό, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο την αφοσίωσή τους στον Θεό. Στην αφήγηση που ακολουθεί βλέπουμε ότι ο λαός ανταποκρίνεται στην κλήση και ξεκινούν το έργο της οικοδομής του ναού. Διαβάζουμε, "ήρθαν και εργάζονταν στο ναό του Κυρίου του σύμπαντος του Θεού τους" (1:15).

2. Δεύτερο μήνυμα : Μην καταφρονείτε την ημέρα των μικρών πραγμάτων

(2:1-9)

 

Ένας μήνας έχει περάσει από την έναρξη των εργασιών στο ναό και για κάποιον λόγο, πιθανόν στο πλαίσιο του εορτασμού της γιορτής της Σκηνοπηγίας, ο λαός είναι συναγμένος στον υπό κατασκευή ναό. Η διάθεση του λαού δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη. Για να καταλάβει κανείς το γιατί, αρκεί να ρίξει μια ματιά στον καινούργιο ναό και να τον συγκρίνει με το μεγαλείο του ναού του Σολομώντα. Η ετυμηγορία είναι σαφής, "τι είναι αυτό που βλέπετε τώρα; Σε σύγκριση μ' εκείνον, ετούτος ο ναός δεν αξίζει τίποτα!" (2:3). Ο Θεός όμως που μετρά την διάθεση της καρδιάς κι όχι τα τετραγωνικά ενός κτιρίου, βλέπει το όλο θέμα διαφορετικά.

 

Έτσι το μήνυμά Του μέσω του Αγγαίου είναι "πάρτε δύναμη...και τώρα στη δουλειά! Εγώ είμαι μαζί σας, ο Κύριος του σύμπαντος" (2:4). Αυτό που κάνει ένα κτίριο να είναι "ναός" του Θεού δεν είναι η αρχιτεκτονική του, ο πλούσιος διάκοσμός του ή το μέγεθός του. Είναι η παρουσία του Θεού σε αυτό. Αυτό υπόσχεται στο λαό Του ο Θεός. Αντί να κάθονται λοιπόν και να αναπολούν στις παλιές καλές μέρες η κλήση του προφήτη είναι "και τώρα στη δουλειά!". Πρέπει να μην καταφρονούν τις μέρες των μικρών πραγμάτων, των δειλών προσπαθειών, των πρώτων μουδιασμένων βημάτων.

 

Η υπόσχεσή Του είναι ότι μια μέρα Αυτός θα δώσει στο ναό την παλιά του δόξα. Οι θησαυροί των εθνών θα εισρεύσουν κάνοντας την λαμπρότητα του ναού να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Αυτή η προσδοκία έγινε πραγματικότητα με έναν ανέλπιστο αλλά και ανεπανάληπτο τρόπο. Ο ίδιος ο Θεός ήρθε και "σκήνωσε" ανάμεσά μας (Ιωάννης 1:14). Οι θησαυροί των εθνών ήρθαν σε Αυτόν καθώς οι μάγοι από τα έθνη ήλθαν και απόθεσαν τα δώρα τους μπροστά στα πόδια Του (Ματθαίος 2:1 - 12).

Και με τον Χριστό ακρογωνιαίο λίθο οικοδομείται ένας ναός από "ζωντανούς λίθους" που προέρχονται και από τους Ιουδαίους αλλά και από τα έθνη (Α΄ Κορινθίους 3:16 - 17, Α΄ Πέτρου 2:4 - 10).

3. Τρίτο μήνυμα: Αγιότητα και υπακοή (2:10 - 19)

 

Η έμφαση του Αγγαίου στην σπουδαιότητα της ανοικοδόμησης του ναού έκανε διάφορους ερμηνευτές να τον αντιπαραβάλλουν με τους προ - αιχμαλωσιακούς προφήτες οι οποίοι υποβίβαζαν τις τελετουργίες που συνδέονταν με τον ναό και τόνιζαν την ανάγκη της ηθικής ακεραιότητας.

Προσέχοντας όμως αυτό το μήνυμα του Αγγαίου, βλέπουμε ότι και αυτός δεν έπαυε να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου της τυπολατρίας. Στο μήνυμα αυτό έχουμε μία ερώτηση που αφορά την ερμηνεία του τελετουργικού νόμου και έχει να κάνει με την βεβήλωση ή την καθαγίαση δια της αφής. Το συμπέρασμα είναι ότι ενώ όταν κάτι το ακάθαρτο αγγίξει κάτι άλλο, το καθιστά και αυτό ακάθαρτο, το ίδιο δεν ισχύει και με την κατάσταση της αγιότητας. Η συζήτηση αυτή, αν και δυσνόητη για μας σήμερα, δόθηκε ως προειδοποίηση στον λαό Ισραήλ, τονίζοντάς του ότι η ενασχόληση με ιερά πράγματα, όπως ο ναός, δεν τους καθιστά αυτόματα και μαγικά καθαρούς. Οι εξωτερικές τελετουργίες και η υιοθέτηση κάποιον τύπων ποτέ δεν αντικαθιστά την ανάγκη για μία αυθεντική, βιωματική και έμπρακτη ανταπόκριση στον Θεό.

4. Τέταρτο μήνυμα: Η ελπίδα

της αποκατάστασης (2:20 - 23)

 

Το τελευταίο μήνυμα απευθύνεται κυρίως στον Ζοροβάβελ, τον διοικητή της Ιουδαίας και απόγονο του Ιωαχίν, τελευταίου βασιλιά πριν την αιχμαλωσία. Ο Θεός λοιπόν του λεει, "θα είσαι για μένα σαν τη σφραγίδα μου, γιατί εγώ σε διάλεξα" (2:23). Η περιγραφή αυτή είναι μία σαφής έκφραση εύνοιας και επιδοκιμασίας από μέρους του Θεού. Αξίζει να θυμηθούμε ότι πριν κάποια χρόνια ο Θεός είχε πει στον πρόγονο του Ζοροβάβελ, τον βασιλιά Ιωαχίν, ότι "ακόμη κι αν ήσουν σφραγιδόλιθος στο δεξί μου χέρι ορκίζομαι στον εαυτό μου πως θα σ' έβγαζα και θα σε πετούσα" (Ιερεμίας 22:24 - 25). Φυσικά, αυτό που ο Αγγαίος περίμενε ήταν η εδραίωση της Δαβιδικής βασιλικής δυναστείας κάτι που δεν έγινε. Η προφητεία τελικά αφορούσε τον ερχόμενο Μεσσία, τον Ιησού Χριστό ο οποίος με την ανάστασή Του εκπλήρωσε με έναν αξεπέραστο αν και απρόσμενο τρόπο τις προφητικές προσδοκίες για αποκατάσταση της Δαβιδικής εξουσίας (δες ενδεικτικά Πράξεις 2:24 - 36, 15:14 - 17).     I

                        

Ο αιδ. Π. Κανταρτζής είναι ποιμένας της Α΄ Ε.Ε.Ε. Αθηνών.

 

 

 

 

 

Το Λιοντάρι και ο Αμνός
 

Η εξοχότητα του Ιησού Χριστού

 

 του John Piper


Το λιοντάρι κερδίζει τον θαυμασμό μας λόγω της ορμητικής δύναμης και της αρχοντικής μεγαλοπρέπειάς του. Ο αμνός κερδίζει τον  θαυμασμό μας για την πραότητά του και για τα αγαθά που μας προσφέρει. Φανταστείτε το πόσο θα άξιζε τον θαυμασμό μας ένα λιοντάρι που μοιάζει με αμνό και ένας αμνός που μοιάζει με λιοντάρι. Ο γνωστός θεολόγος Ιωνάθαν Έντουαρντς παρατήρησε πριν από 250 χρόνια, ότι αυτό που κάνει τον Κύριο Ιησού Χριστό ξεχωριστό είναι "η αξιοθαύμαστη σύζευξη διαφορετικών αρετών".

Για παράδειγμα, θαυμάζουμε τον Χριστό για την μεγαλειότητά Του, αλλά Τον θαυμάζουμε ακόμη περισσότερο επειδή αυτή η απαράμιλλη μεγαλοσύνη Του συνδυάζεται με την υποταγή του στον Πατέρα Θεό. Προκαλεί δέος η σύζευξη της αδια-πραγμάτευτης δικαιοσύνης Του με την έκφραση άπειρου ελέους. Η εξοχότητά Του δεν είναι αποκρουστική ή εκφοβιστική καθώς συσχετίζεται με την πραότητά Του.  Αν και σε πλήρη ισότητα με τον Πατέρα Θεό, έδειχνε βαθύ σεβασμό για τον Πατέρα Θεό. Αν και άξιος για κάθε τι καλό, δέχτηκε με υπομονή να υποφέρει πόνο. Η κυρίαρχη δεσποτεία Του πάνω στον κόσμο ήταν διαποτισμένη με πνεύμα υπακοής και υποταγής. Οι περήφανοι διανοητές της εποχής της επίγειας διακονίας Του έμειναν άφωνοι μπρος στη σοφία Του. Ταυτόχρονα όμως ήταν τόσο απλός ώστε να Τον αγαπούν και να Τον κατανοούν τα μικρά παιδιά. Μπορούσε να καταπαύει μια τρικυμία με έναν Του μόνο λόγο κι όμως επέλεξε να μην κατεβάσει τον εαυτό Του από τον σταυρό στον οποίο οι άνθρωποι Τον κάρφωσαν.

Η δόξα του Χριστού δεν είναι κάτι το απλό και μονοδιάστατο. Είναι ο συγκερασμός σε ένα πρόσωπο εκ διαμέτρου αντίθετων ιδιοτήτων. Αυτό το βλέπουμε στο βιβλίο της Αποκάλυψης:  "ιδού, υπερίσχυσεν ο λέων όστις είναι εκ της φυλής Ιούδα, η ρίζα του Δαβίδ, να ανοίξη το βιβλίον, και να λύση τας επτά σφραγίδας αυτού" (Αποκ. 5:5). Εδώ ο θριαμβευτής Χριστός παρουσιάζεται σαν λιοντάρι έτοιμο να ξετυλίξει το βιβλίο της ιστορίας του κόσμου.

Προσέξτε όμως τι βλέπουμε στο αμέσως επόμενο εδάφιο. "Και είδον, και ιδού, εν μέσω του θρόνου και των τεσσάρων ζώων, και εν μέσω των πρεσβυτέρων, Αρνίον ιστάμενον ως εσφαγμένον, έχον κέρατα επτά, και οφθαλμούς επτά· οίτινες είναι τα επτά πνεύματα του Θεού τα απεσταλμένα εις πάσαν την γην" (6:6). Ο Λέων είναι το ίδιο πρόσωπο με το Αρνίον - ένα ζώο γνωστό για το πόσο άβλαβο και ήσυχο είναι και το πόσο εύκολα γίνεται λεία άλλων ζώων. Ένα ζώο που το κουρεύουν, το γυμνώνουν για να ντύσει άλλους και το σφάζουν για να γίνει τροφή για άλλους. Έτσι, ο Χριστός είναι ο Λέων που μοιάζει με Αμνό.

Ο Λέων του Ιούδα θριάμβευσε επειδή ήταν πρόθυμος να αναλάβει το ρόλο του Αμνού. Μπήκε στην Ιερουσαλήμ την Κυριακή των Βαΐων ως βασιλιάς - ο Λέων του Ιούδα - έτοιμος να ενθρονιστεί. Βγήκε από την Ιερουσαλήμ την Μεγάλη Παρασκευή σαν Αμνός έτοιμος να σφαγεί. Σαν το Λιοντάρι που κατασπαράζει τη λεία του έδιωξε έξω από το Ναό του εμπόρους που τον λυμαίνονταν. Και στο τέλος της ίδιας εβδομάδας παρέδωσε τον εαυτό του στη σφαγή, και έσφαξαν το Λιοντάρι του Ιούδα σαν να ήταν ένας Αμνός προς θυσία. Τι είδους αμνός, όμως; Στην Αποκάλυψη 5:6 διαβάζουμε για το "Αρνίον ιστάμενον ως εσφαγμένον, έχον κέρατα επτά". Ας προσέξουμε δύο πράγματα.

 

Πρώτον, το Αρνίον είναι "ιστάμενον", στέκεται. Ο εσφαγμένος αμνός δεν κείται σωριασμένος στο καταματωμένο έδαφος. Ναι, το Αρνίον είναι "ως εσφαγμένον". Αλλά τώρα το συναντούμε "ιστάμενον" - το βλέπουμε να στέκεται δίπλα στο θρόνο του Θεού.

 

Δεύτερον, ο Αμνός έχει εφτά κέρατα. Τα "κέρατα" μέσα σ' όλο το βιβλίο της Αποκάλυψης λειτουργούν ως σύμβολο δύναμης (12:3, 13:1, 17:3, 12). Το ίδιο και στην Παλαιά Διαθήκη (Δευτερονόμιο 33:17, Ψαλμός 18:2, 112:9). Επίσης ο αριθμός "επτά" είναι γνωστό σύμβολο πληρότητας και τελειότητας. Κατά συνέπεια αυτός ο Αμνός δεν είναι συνηθισμένος. Αν και είχε σφαγεί, τώρα είναι ζωντανός, και στέκεται ισχυρός και δυνατός στο έπακρο. Είναι στην πραγματικότητα ένας Αμνός που μοιάζει με λιοντάρι.

Αυτό το βλέπουμε με δέος λίγο παρακάτω όπου διαβάζουμε για ανθρώπους που καλούν τα βουνά και τους βράχους λέγοντας, "Πέσετε εφ' ημάς, και κρύψατε ημάς από προσώπου του καθημένου επί του θρόνου, και από της οργής του Αρνίου"(Αποκ. 6:16). Το ίδιο και παρακάτω, "Ούτοι θέλουσι πολεμήσει με το Αρνίον, και το Αρνίον θέλει νικήσει αυτούς, διότι είναι Κύριος των κυρίων και Βασιλεύς των βασιλέων· και όσοι είναι μετ' αυτού, είναι κλητοί και εκλεκτοί και πιστοί" (Αποκ. 17:14).

Ο Χριστός λοιπόν είναι ο Αμνός που μοιάζει με λιοντάρι και το Λιοντάρι που μοιάζει με αμνό. Αυτή είναι η μοναδικότητα της δόξας Του - "μία αξιοθαύμαστη σύζευξη διαφορετικών αρετών". Αυτή η ένδοξη σύζευξη λάμπει ευκρινέστερα επειδή ανταποκρίνεται τέλεια με την δική μας ανάγκη για έλεος και γλυκύτητα από τη μία και τον πόθο για εξοχότητα και μεγαλειότητα από την άλλη.

Ο Ιησούς είπε, "Έλθετε προς με, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θέλω σας αναπαύσει. Άρατε τον ζυγόν μου εφ' υμάς, και μάθετε απ' εμού· διότι πράος είμαι και ταπεινός την καρδίαν· και θέλετε ευρεί ανάπαυσιν εν ταις ψυχαίς υμών" (Ματθαίος 11:28 - 29). Αυτή η γλυκύτητα και πραότητα του Αμνού καταπραaνει την καρδιά μας. Πόσο την έχουμε ανάγκη! Αν μας καλούσε να Τον ακολουθήσουμε με σκληρότητα, σαν να στρατολογούσε νεοσύλλεκτους, θα νιώθαμε ανήμποροι και απρόθυμοι.

Από την άλλη όμως πλευρά, αν η πραότητα ήταν το μόνο στοιχείο του άγιου χαρακτήρα του Χριστού τότε θα έλειπε η δόξα, η μεγαλοπρέπεια. Η γλυκύτητα του σαν το λιοντάρι Αμνού λάμπει με έναν τρόπο μοναδικό όταν συνδυάζεται με την άπειρη και αέναη εξουσία του σαν τον αμνό Λιονταριού. Η δόξα αυτή είναι ικανή να καλύψει την ανάγκη μας για κάτι που μας υπερβαίνει, για κάτι το μεγαλειώδες, το μεγαλοπρεπές. Γιατί ναι μεν όλοι είμαστε "κοπιώντες και πεφορτισμένοι". Αλλά και σε όλων την καρδιά καίει σαν φλόγα, η επιθυμία η ζωή μας να μην χαραμιστεί, αλλά να μετρήσει για κάτι σπουδαίο, το μεγαλειώδες. Σε αυτό το πανανθρώπινο όνειρο ο Ιησούς απαντά, "Εδόθη εις εμέ πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης. Πορευθέντες λοιπόν μαθητεύσατε πάντα τα έθνη.. και ιδού, εγώ είμαι μεθ' υμών πάσας τας ημέρας, έως της συντελείας του αιώνος" (Ματθαίος 28:18 - 20). Ο σαν τον αμνό Λέων μας καλεί να εμψυχωθούμε από την απόλυτη εξουσία Του πάνω στο κάθε τι. Και μας θυμίζει ότι με όλη την εξουσία Του θα είναι μαζί μας έως της συντελείας του αιώνος. Αυτό ακριβώς που ποθούμε όλοι μας. Έναν ανίκητο ηγέτη, έναν πανίσχυρο αρχηγό.

 

Βλέπετε και εμείς, αν και απλοί θνητοί, είμαστε αρκετά πολύπλοκοι. Είμαστε αξιοθρήνητοι αλλά ταυτόχρονα έχουμε πανίσχυρα πάθη. Είμαστε αδύναμοι, κι όμως ονειρευόμαστε να μπορούμε να κάνουμε πράγματα θαυμαστά και μεγαλειώδη. Είμαστε παροδικοί όμως η αιωνιότητα είναι γραμμένη στις καρδιές μας. Η δόξα του Χριστού λάμπει ενδοξότερη επειδή ο συνδυασμός των ιερών ιδιοτήτων Του ανταποκρίνεται στην πολυπλοκότητα της ύπαρξής μας.

Στο παρελθόν, αυτό το σαν τον αμνό Λιοντάρι γεύθηκε πόνο και θλίψη. Οδηγήθηκε στη σφαγή. "Εφέρθη ως αρνίον επί σφαγήν, και ως πρόβατον έμπροσθεν του κείροντος αυτό άφωνον" (Ησαίας 53:7). Στην έσχατη ώρα όμως τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά. Το σαν το αμνό Λιοντάρι θα γίνει ο σαν το λιοντάρι Αμνός και με αυτοκρατορική αταραξία θα σταθεί στην όχθη της λίμνης του πυρός, εκεί όπου κάθε αμετανόητος εχθρός του "θέλει βασανισθή... ενώπιον των αγίων αγγέλων και ενώπιον του Αρνίου... εις αιώνας αιώνων" (Αποκάλυψη 14:10 - 11).  I

Μετάφραση: Π. Κανταρτζής

                     

 

Μετάφραση από το βιβλίο "Seeing and Savoring Jesus Christ" (Βλέποντας και Απολαμβάνοντας τον Ιησού Χριστό), του John Piper.

Ο J. Piper είναι ποιμένας της Bethlehem Baptist Church στην Μινεάπολη της Μινεσότα. Γνωστός συγγραφέας πολλών βιβλίων, και περιζήτητος ομιλητής.

 

 

 

 

 

Μαρτίνος Λούθηρος
 

 

ο Μεταρρυθμιστής, ο Χριστιανός, ο Άνθρωπος

 

 

του κ. Στ. Κατσάρκα

 

"Είμαι γιος χωρικού, και ο παππούς μου και ο προπάππος μου ήταν κι αυτοί χωρικοί. Ο πατέρας μου με προόριζε να γίνω δήμαρχος. Εγώ πήρα το δίπλωμα του πανεπιστημίου κι έγινα καθηγητής. Ύστερα ντύθηκα το μοναχικό σχήμα κι αργότερα το πέταξα. Αυτό δυσαρέστησε τον πατέρα μου. Κατόπιν μπήκα στη μύτη του Πάπα παίρνοντας για γυναίκα μια μοναχή αποστάτρια. Ποιος θα μπορούσε να τα διαβάσει όλα αυτά στ' αστέρια;"

 Θαρρώ κι ακούω το τρανταχτό, χορταστικό του γέλιο ν' αντηχεί στους θόλους του πρώην μοναστηριού της Βιτεμβέργης, που του έχει παραχωρήσει ο ηγεμόνας Φρειδερίκος της Σαξονίας για μόνιμη κατοικία, καθώς σκιτσογραφεί στους δικούς του και στους φίλους του με τις λίγες αυτές φράσεις τη ζωή και τη σταδιοδρομία του. Με το γνωστό χιουμοριστικό και σκωπτικό του ύφος, με την καλοσυνάτη διάθεση, ανάμεσα σ' ένα ωραίο απολαυστικό γεύμα και σ' ένα ποτήρι γεμάτο μ' εκλεκτή μπύρα. Γνήσιος, καθαρός γερμανός  -ο πιο γερμανός ίσως απ' όλους τους μεγάλους γερμανούς- άνθρωπος ελεύθερος χωρίς συμπλέγματα και ταμπού που γέμισαν απ' αυτά την ευαγγελική πίστη οι κατοπινοί του οπαδοί κι οι ιδεολογικοί του αντίπαλοι, κι ωστόσο χριστιανός με τα όλα του, άνθρωπος βαθύτατα ηθικός με τη σωστή κι ολοκληρωμένη σημασία της λέξης, και στη θεωρία, και προπάντων στην πράξη. Μακάρι τούτο το παράδειγμα ν' ακολουθούσε η ανανεωμένη εκκλησία. Και στην απόλυτη ειλικρίνειά του, και στην ανυποχώρητη εμμονή του στην αλήθεια, και στην αδυσώπητη στάση του μπροστά σε κάθε υποκριτή και σε κάθε κάπηλο της γνήσιας πίστης του Χριστού, και στην ευαίσθητη καρδιά που έκρυβε κάτω από μια κάθε άλλο παρά ασκητική κορμοστασιά, και στο πνεύμα της θυσίας και της έμπρακτης αγάπης προς τους αδελφούς του. Κι ακόμη  -γιατί όχι-  και στην απόλαυση, χωρίς όμως παρεκτροπή, κάθε νόμιμης χαράς από εκείνες που τόσο άφθονα και σπάταλα χάρισε ο Θεός στους θνητούς. Εγώ τουλάχιστον δεν ξέρω κανέναν από τους μεγάλους χριστιανούς της ιστορίας, τους τόσο βλοσυρούς κι ασκητικούς τις πιο πολλές φορές, που να συνδύασε όλες αυτές τις αρετές σε τόσο μεγάλο βαθμό. Μια αλλιώτικη σύλληψη, θα μπορούσαμε να πούμε, της παραδοσιακής χριστιανικής ζωής και ηθικής. Που τόσο πολύ πλησιάζει όμως στο παράδειγμα του ίδιου του Χριστού.

1983: Έτος Λούθηρου

Το 1983 ήταν έτος Λούθηρου -500 χρόνια από τη γέννησή του. Μα και έτος Ραφαήλ, και έτος Μαρξ, και έτος Βάγκνερ, και έτος Καβάφη, και άλλων μεγάλων του  πνεύματος και της τέχνης. Ο Λούθηρος τους επισκίασε όλους και ιδιαίτερα στην πατρίδα του.

Μονάχα στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας όπου βρίσκονται οι περιοχές και οι πόλεις που έδρασε, κι όπου κατά περίεργο τρόπο το επίσημο αθεϊστικό κράτος προώθησε κι υποστήριξε τις γιορταστικές εκδηλώσεις στη μνήμη του, κυκλοφόρησαν μέσα στο 1983 εκατό διάφορες εκδόσεις (άρθρα, ομιλίες, βιβλία) για τη ζωή και το έργο του. Κάποιο τεύχος που είχε εκδοθεί με τις προγραμματισμένες σ' ολόκληρη τη Γερμανία εκδηλώσεις για ολόκληρο το χρόνο, κάλυψε 66 σελίδες για την Ανατολική Γερμανία  -απλή αναφορά των διαφόρων εκδηλώσεων-  και 69 σελίδες για τη Δυτική. Παντού, κι ιδιαίτερα στις εκκλησίες, μπορούσε κανείς ν' αγοράσει μενταγιόν και πιάτα με τη μορφή του, προτομές του και κάθε άλλου είδους αναμνηστικά. Οι πάντες προσπαθούν να τον οικειοποιηθούν. Η εκκλησία που έχει τ' όνομα του πρώτη-πρώτη, φυσικά. Οι κάθε λογής επαναστάτες και κομμουνιστές. Κι ασφαλώς, δικαιωματικά, οι γνήσιοι πιστοί, που μέσα από τα σκοτάδια τους άνοιξε το δρόμο για να ζήσουν προσωπικά το Χριστό και τη διδασκαλία Του, μ' ένα τρόπο που για αιώνες είχε ξεχαστεί.

Οι χαρακτηρισμοί για το πρόσωπό του ήταν ποικίλοι κι αρκετά διασκεδαστικοί μερικοί απ' αυτούς. Κάποιο από τα βιβλία που κυκλοφόρησε στη Γερμανία τιτλοφορήθηκε με το παρατσούκλι που του έδωσε ο γνωστός σύγχρονός του γερμανός ποιητής Hans Sachs: "το αηδόνι της Βιτεμβέργης". Το αμερικανικό περιοδικό "Time" δημοσίευσε ολοσέλιδη εικόνα του σ' εξώφυλλό του τον Οκτώβριο του '83 μαζί με τον τίτλο του πρωτοσέλιδου άρθρου του: "Λούθηρος: 500 χρόνια νέος", υπονοώντας τη συνεχή επικαιρότητα της διδασκαλίας και της προσωπικότητάς του. Το γερμανικό περιοδικό "Stern", κατακρίνοντας την εκμετάλλευσή του από τους ναζιστές και από άλλες πολιτικές ομάδες, έδωσε σε άρθρο του το χαρακτηρισμό: " Ο κακοποιημένος Λούθηρος". Και η παρισινή εφημερίδα  "Monde", σχολιάζοντας προφανώς τη στροφή του επίσημου κράτους της Ανατολικής Γερμανίας, του αφιέρωσε άρθρο με τον τίτλο: "Ζήτω ο σύντροφος Μαρτίνος Λούθηρος!"

 Ωστόσο δεν είναι μονάχα η φετινή χρονιά, το 1983, που ο Λούθηρος βρέθηκε στην κορυφή της επικαιρότητας. Το αμερικανικό περιοδικό "National Geographic" μας πληροφόρησε πως για καμιά άλλη προσωπικότητα μέσα στην ιστορία, με εξαίρεση μονάχα τον Ιησού Χριστό, δεν έχουν γραφεί τόσο πολλά άρθρα, πραγματείες και βιβλία, όσα για το Μαρτίνο Λούθηρο. Η επίδρασή του στη σύγχρονη σκέψη είναι πολύ μεγαλύτερη απ' όσο φανταζόμαστε, όχι μονάχα στην εκκλησία, κι όχι μονάχα στη Γερμανία. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν σαν τον τελευταίο άνθρωπο του μεσαίωνα και τον πρώτο της αναγέννησης. Ο Ρόλαντ Μπέντον, ο αμερικανός καθηγητής που έγραψε μια από τις πιο πετυχημένες βιογραφίες του που μεταφράστηκε και στα ελληνικά με τον τίτλο "Εδώ Στέκομαι", γράφει πως "το γεγονός ότι κανείς άλλος δεν κατέχει παρόμοια θέση στη θρησκευτική ζωή του λαού του, οφείλεται στο ότι κανείς άλλος δεν έφτασε στο δημιουργικό του παράστημα".Και συνεχίζει  ο Μπέντον: "Όταν κανείς κοιτάζει πίσω στους αιώνες αναζητώντας κάποιον αντάξιο να παραβληθεί με το Λούθηρο, δε θα βρει άλλο γερμανό με το ίδιο παράστημα".

Αμέτρητοι καλλιτέχνες έχουν ζωγραφίσει τη μορφή του. Περίτεχνα μνημεία στολίζουν τις πόλεις όπου έδρασε και έζησε. Δίπλα στα πέτρινα και γρανιτένια μνημεία στέκει η ατέλειωτη σειρά από μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα και θεατρικά έργα, καθώς και οι διάφορες παραδόσεις και μυθολογικές διηγήσεις με θέμα τη ζωή του και τη δράση του. Μαζί με τα 350 εκατομμύρια κατ' όνομα ή κατ' ουσία ευαγγελικούς, που λίγο-πολύ ακολουθούν τη διδασκαλία του ή τουλάχιστον έχουν σαν αφετηρία τις αντιλήψεις του, όλο και περισσότερο οι καθολικοί σ' όλο τον κόσμο αναγνωρίζουν το έργο του και την προσωπικότητά του. Η καινούργια αντίληψη για την πίστη που καθιέρωσε, το ξεκαθάρισμα ενός καινούργιου δρόμου για τη θεϊκή χάρη (που ουσιαστικά δεν είναι καινούργια πράγματα μια και βασίζονται στην Αγία Γραφή που είχε ξεχαστεί), το γκρέμισμα των συνόρων ανάμεσα σε κληρικούς και λαϊκούς, καθώς και η κατάργηση της νεκρής λατινικής γλώσσας κι η αντικατάστασή της στην Αγία Γραφή και στη λειτουργία με τη ζωντανή γλώσσα του λαού  -όλα αυτά κι αρκετά άλλα, είναι ανεκτίμητα επιτεύγματα που γοητεύουν όλο και περισσότερο τους ειλικρινείς καθολικούς σήμερα σ' ολόκληρο τον κόσμο, κι ιδιαίτερα στη Γερμανία. Αρκετοί απ' αυτούς θεωρούν τον Ιερό Αυγουστίνο, το Θωμά Ακινάτη και το Μαρτίνο Λούθηρο τους σπουδαιότερους χριστιανούς του δυτικού κόσμου. Ο ίδιος ο πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β΄ αναγνωρίζει το βαθύ θρησκευτικό του αίσθημα, όπως λέει, και πολλοί από τους σημερινούς καθολικούς μοναχούς διαβάζουν με πολύ ενδιαφέρον τα βιβλία κάποιου ομοδόξου τους, του Hans Kung, που αποκαλείται σύγχρονος Μαρτίνος Λούθηρος, και που αμφισβητεί το αλάθητο του πάπα, ζητά την κατάργηση της αγαμίας των κληρικών, και υποστηρίζει άλλες προωθημένες αντιλήψεις σύμφωνες με το πνεύμα και τις ανάγκες της σημερινής εποχής. Κάποιος καθολικός κληρικός, αναφέρει το "Time", ειδικός στον προτεσταντισμό, καθηγητής σε πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνει ότι "σήμερα, πολλοί καθολικοί λόγιοι πιστεύουν πως ο Λούθηρος είχε δίκιο και πως οι καθολικοί πολέμιοι του 16ου αιώνα απλούστατα δεν κατάλαβαν το νόημα της διδασκαλίας του. Και οι δύο πλευρές, και οι λουθηρανοί και οι καθολικοί, συμφωνούν πως "τα καλά έργα των χριστιανών πιστών είναι αποτελέσματα της πίστης τους και έργο της θεϊκής χάρης μέσα τους, κι όχι προσωπική τους συνεισφορά για τη σωτηρία τους. Ο Χριστός είναι ο μοναδικός σωτήρας. Κανείς δεν μπορεί να σώσει μόνος τον εαυτό του". Και μια κοινή επιτροπή λουθηρανών και καθολικών που εξετάζει την περίπτωση συνεργασίας και προσέγγισης ανάμεσα στις δύο εκκλησίες, αναφέρει σε κάποια διακήρυξή της στα 1980: "είναι μονάχα με την χάρη και την πίστη στο σωτήριο έργο του Χριστού και όχι από κάποια προσωπική μας αξία, που γινόμαστε δεκτοί απ' το Θεό και παίρνουμε το Άγιο Πνεύμα που κάνει καινούργιες τις καρδιές μας, και μας δίνει τα εφόδια και την κλήση για τα καλά έργα". Μ' άλλα λόγια, υιοθετεί η επιτροπή τον πυρήνα της λουθηρανής διδασκαλίας, που φυσικά βασίζεται ακέραια στα λόγια της Αγίας Γραφής.

Κι ο Έρικ Χόνεκερ, ο αρχηγός του κομμουνιστικού κόμματος και του κράτους της Ανατολικής Γερμανίας, με την ευκαιρία του έτους Λούθηρου χαρακτηρίζει το μεταρρυθμιστή σαν "τον αρχηγό ενός μεγάλου επαναστατικού κινήματος", και αναγνωρίζει τη γερμανική μετάφρασή του της Βίβλου σαν "ένα από τα μεγαλύτερα πολιτιστικά επιτεύγματα στην ιστορία του γερμανικού έθνους".

Με δικαιολογημένη λοιπόν περηφάνια, εμείς οι χριστιανοί ευαγγελικοί, που είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε έμμεσα είτε άμεσα, είτε απ' το αριστερό είτε απ' το δεξί χέρι, είμαστε επίγονοι και μαθητές του, παρουσιάζουμε το Μαρτίνο Λούθηρο, το μεγάλο αδελφό μας...

Το ποτήρι ξεχειλίζει

Έχουμε τόσο πολλά άλλα ενδιαφέροντα να πούμε, που μόλις θα θίξουμε τα ιστορικά περιστατικά που λίγο-πολύ, ελπίζω, είναι σ' όλους μας γνωστά. Άλλωστε το θέμα μας είναι ο Μαρτίνος Λούθηρος κι όχι η θρησκευτική μεταρρύθμιση, και ό,τι θα πούμε γι' αυτήν θα 'ναι μονάχα αυτό που θα μας βοηθήσει για να ολοκληρώσουμε την εικόνα του μεγάλου μεταρρυθμιστή. Ας μην κατηγορηθούμε, λοιπόν, ότι απλώς θίξαμε έξω-έξω ή και αποσιωπήσαμε ορισμένα βασικά ιστορικά περιστατικά που ξεφεύγουν απ' το θέμα μας.

Και πρώτ'  απ' όλα δεν μπορούμε να μη σταθούμε με κατάπληξη  -και με αηδία-  σ' όλα εκείνα που συμβαίνουν στην καθολική "χριστιανική" εκκλησία της εποχής του Λούθηρου, στις αρχές του 16ου αιώνα. Αυτό το κατασκεύασμα όχι μονάχα χριστιανική εκκλησία δεν είναι, μα συνδυάζει και τα χαρακτηριστικά μιας τέλεια οργανωμένης συμμορίας. Οι πάπες, που δεν έχουν καμιά σχέση με τον καλοκάγαθο χριστιανό γέροντα που κυβερνά σήμερα την εκκλησία της Ρώμης, έχουν μεγάλη ανάγκη από χρήματα για ν' αποτελειώσουν το μεγαλόπρεπο ναό του Αγίου Πέτρου, κι ένας μάλιστα απ' αυτούς, ο Λέων  Ι΄,   -κι ίσως κι άλλοι μαζί του-  έχει και πολλές προσωπικές οικονομικές ανάγκες, όντας ανάμεσα στ' άλλα προσόντα του και δεινός χαρτοπαίκτης.

Είναι γνωστό  -κι ήταν τότε καινούργια επινόηση-  πως ένα βασικό έσοδο του κράτους είναι και οι χρηματικές ποινές. Αντί να σε κρατούν μέσα στη φυλακή και να επιβαρύνεις και τον κρατικό προϋπολογισμό, εξαγοράζεις με χρήματα τη φυλάκισή σου, κι έτσι μένεις κι εσύ ευχαριστημένος και το κράτος οικονομικά ωφελημένο. Γιατί να μην κάνει κάτι τέτοιο και η εκκλησία, γιατί να μην ωφεληθούν απ' το θρησκευτικό αναλφαβητισμό του λαού και οι κοσμικοί ηγεμόνες; Ο Φρειδερίκος ο Σοφός, για παράδειγμα, εκλέκτορας της Σαξονίας και ηγεμόνας του Λούθηρου, κατέχει μια από τις πιο αξιόλογες συλλογές σε ιερά λείψανα: ένα γνήσιο αγκάθι από το στεφάνι του Χριστού, τέσσερις τρίχες από τα μαλλιά της Παρθένου Μαρίας, κομμάτια απ' το φόρεμα της και τη μαντίλα της, ραντισμένα μάλιστα με το αίμα του Χριστού, ένα δεμάτι σανό απ' το στάβλο της Βηθλεέμ, ένα κομμάτι απ' το ψωμί του Μυστικού Δείπνου, 204 κομμάτια απ' τα κόκαλα κι ένα ολόκληρο σκελετό από τα παιδιά που έσφαξε ο Ηρώδης, ένα κλωνάρι από την καιόμενη βάτο του Μωυσή και πολλά άλλα. Έρχεσαι στη Βιτεμβέργη, πληρώνεις, φυσικά, ένα σημαντικό ποσό, προσκυνάς τα ιερά αυτά λείψανα (5005 συνολικά κομμάτια) κι αποκτάς απ' τον πάπα, με βάση ειδική εξουσιοδότησή του, άφεση αμαρτιών ικανή να συντομεύσει τα βασανιστήρια του καθαρτηρίου, τα δικά σου και των συγγενών σου, κατά 1.902.202 χρόνια και 270 μέρες. Με μια μοναδική προϋπόθεση: ότι θα 'ρθεις ανήμερα των Αγίων Πάντων. Τέτοιου είδους "ιερά λείψανα" έχουν κατακλύσει ολόκληρη την Ευρώπη. Και σα να μη φτάνει αυτό, αρχίζουν να κυκλοφορούν και τα περίφημα συγχωροχάρτια, που πουλιούνται στην περιοχή όπου ζει ο Μαρτίνος Λούθηρος από κάποιον που κατέχει σε βάθος όλα τα μυστικά του εμπορίου: το δομινικανό μοναχό Τέτσελ. Το αφεντικό του, ο εικοσιεξάχρονος πρίγκιπας κι επίσκοπος Αλβέρτος του Μαγδεμβούργου, έχει καταχρεωθεί στην προσπάθειά του να κατακτήσει την επίζηλη θέση του αρχιεπισκόπου της Μαγεντίας που θα του εξασφαλίσει το αξίωμα του "πριμάτου" της Γερμανίας. Τα μισά απ' τα χρήματα που εισπράττει ο Τέτσελ τα στέλνει ο Αλβέρτος στον πάπα. Με τ' άλλα μισά προσπαθεί να ξεπληρώσει το χρέος του στους Φούγκερ, τους πανίσχυρους τραπεζίτες, που του έχουν δανείσει άφθονα χρήματα για να πετύχει τους σκοπούς του.

Είναι στις 31 Οκτωβρίου του 1517, που από τότε γιορτάζεται σαν η μέρα της θρησκευτικής μεταρρύθμισης, που ο Μαρτίνος Λούθηρος, αυγουστινιανός μοναχός 34 χρονών, διδάκτορας της θεολογίας και καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Βιτεμβέργης, και μάλιστα ο πιο δημοφιλής από τους καθηγητές ανάμεσα στους φοιτητές, καρφώνει στην πύλη της εκκλησίας του κάστρου της Βιτεμβέργης τις περίφημες 95 θέσεις του ενάντια στα συγχωροχάρτια κι ενάντια στις υπόλοιπες αυθαιρεσίες και πλανεμένες διδασκαλίες της καθολικής εκκλησίας. Εδώ και μερικά χρόνια έχει οδηγηθεί στο συμπέρασμα πως ούτε τα συγχωροχάρτια, ούτε οι κάθε είδους αξιομισθίες, ούτε οι επικλήσεις των αγίων, ούτε και τα καλά έργα σώζουν τον άνθρωπο, παρά μονάχα η πίστη στο Χριστό και στο έργο που Αυτός έκανε με τη σταυρική θυσία Του. Κι αυτό μέσα από έναν απερίγραπτο αγώνα γεμάτο μεταπτώσεις, αμφιβολίες, τρόμους και αγωνία, και με εξαντλητική μελέτη της Αγίας Γραφής. "Αν φανταστείτε τη Βίβλο σαν ένα πελώριο δέντρο και κάθε της λέξη σαν ένα μικρό κλαδί, τίναξα ένα-ένα αυτά τα κλαδιά, γιατί ήθελα να ξέρω τι είδους είναι και τι εννοούν", γράφει κάπου.

Το κακό με όλους τους καλόπιστους και ειλικρινείς ανθρώπους είναι πως δεν έχουν καμιά αμφιβολία ότι όλοι γύρω τους έχουν την ίδια καλή πίστη και καλή διάθεση, όπως αυτοί. Ότι μόλις τους υποδείξουν κάτι σωστό, αμέσως θα τ'  αναγνωρίσουν και θα σπεύσουν να συμμορφωθούν. Ο Λούθηρος, που μπροστά στην αλήθεια δε λογαριάζει τίποτε απολύτως, ούτε καν την ίδια του τη ζωή, ούτε κι αν θα βουλιάξει ολόκληρος ο κόσμος, ξεκινά έναν αγώνα που τα επακόλουθα και την κατάληξή του ούτε να τα φανταστεί μπορεί. "Έμοιαζε", γράφει ο Ρόλαντ Μπέντον στο βιβλίο του "Εδώ Στέκομαι", "με άνθρωπο που σκαρφάλωσε την ανεμόσκαλα του καμπαναριού ενός παλιού μητροπολιτικού ναού. Στο σκοτάδι κατόρθωσε να στηριχτεί γερά αρπάζοντας στο χέρι του ένα σκοινί. Κι ένιωσε κατάπληξη, όταν άκουσε την καμπάνα να χτυπάει". Ξεκίνησε απλά απ' την επιθυμία να μεταρρυθμίσει τον ίδιο του τον εαυτό. Κι ούτε που υποπτευόταν όλο εκείνο το αξιοθρήνητο παρασκήνιο που κρυβόταν πίσω από τα λείψανα και τα συγχωροχάρτια. Αποτείνεται στον επίσκοπο Αλβέρτο, ίσα-ίσα σ' αυτόν που έχει προωθήσει για οικονομικό του όφελος όλη αυτή την ιστορία. Κι αργότερα γράφει στον πάπα, νομίζοντας πως αυτός τουλάχιστον θα συγκινηθεί για θέματα όπως είναι η Αγία Γραφή, η σωτηρία ψυχών, η ουσία της χριστιανικής πίστης και η σωστή διδασκαλία. Απατάται οικτρά. Κι ο ειλικρινής και καλόπιστος άνθρωπος όταν εξαπατηθεί, όπως ξέρουμε, ορμά σαν ταύρος. Προπάντων όταν έχει το ταμπεραμέντο ενός Λούθηρου. Έτσι εξηγείται, πιστεύω, η βιαιότητα που μ' αυτήν πολέμησε αργότερα τον πάπα, αποκαλώντας τον "αντίχριστο" και με άλλα, λιγότερα ευπρεπή κοσμητικά επίθετα. Ίσως θα 'χουμε διαβάσει γι' αυτά. Οι περισσότεροι άλλωστε βιογράφοι και δημοσιογράφοι αρέσκονται στη σκανδαλοθηρία. Και κάνουν αρκετό λόγο και για τη βιαιότητα του μεταρρυθμιστή ενάντια στους ιδεολογικούς του αντιπάλους, και για τις βαριές εκφράσεις που μ' αυτές χαρακτηρίζει τον πάπα και την καθολική εκκλησία.

Ωστόσο, είτε με καλή πίστη, είτε κακόπιστα, όλοι μας, ποιος λίγο ποιος πολύ, κάνουμε το λάθος να κρίνουμε έναν άνθρωπο μιας άλλης εποχής και να βγάζουμε συμπεράσματα γι' αυτόν με τα μέτρα της εποχής μας. Για ν' αποφύγουμε λοιπόν αυτόν τον κίνδυνο νομίζω πως είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τις ειδικές συνθήκες και το κλίμα που μέσα σ' αυτό μεγάλωσαν, ανατράφηκαν κι έδρασαν οι μεγάλοι μεταρρυθμιστές του 16ου αιώνα.

Προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες

Είναι σ' όλους σήμερα γνωστό πως η ανατροφή, η εκπαίδευση και οι υπόλοιπες συνθήκες της παιδικής ηλικίας αποτελούν το βασικότερο παράγοντα στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανθρώπου. Ο κόσμος που μόλις τότε έχει αρχίσει να βγαίνει απ' τα σκοτάδια του μεσαίωνα δεν αφήνει καμιά θέση για τις χαρές της παιδικής ηλικίας. Το παιχνίδι είναι σπάνιο  -πού άλλωστε καιρός για τέτοιες πολυτέλειες-  ο παιδόκοσμος κι οι παιδικές χαρές όπως τα ζούμε σήμερα είναι άγνωστα. Στα παιδιά συμπεριφέρονται σα να 'χουν να κάνουν, ας πούμε, με "μικρούς ηλικιωμένους". Τα ρούχα τους είναι όμοια με των μεγάλων. Την εποχή εκείνη το ωράριο εργασίας διαρκεί 14,16 ή ακόμη και 18 ώρες, τις πιο πολλές φορές και τις Κυριακές. Γιατί λοιπόν να γίνει εξαίρεση στα παιδιά; Έτσι, ολόκληρο το χρόνο, χωρίς διακοπές, που είναι ακόμη τελείως άγνωστες, τα παιδιά είναι υποχρεωμένα να βρίσκονται στο σχολείο από το πρωί μέχρι το βράδυ, όπου το ένα μάθημα διαδέχεται το άλλο με μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα. Το ξύλο είναι η κυριότερη καθημερινή τροφή τους. Με το παραμικρό λάθος στα μαθήματα ο βούρδουλας πέφτει αλύπητα στις πλάτες των μικρών μαθητών. Ο Λούθηρος θυμάται σ' ολόκληρη τη ζωή του το δικό του ρεκόρ: ένα πρωί τον ξυλοκόπησαν δεκαπέντε φορές χωρίς σχεδόν καμιά αιτία, μόνο και μόνο επειδή δε θυμόταν σωστά τις κλίσεις και τις συζυγίες από κάποιο ρήμα. Και φυσικά το ξύλο του σχολείου το συμπληρώνουν οι γονείς στο σπίτι με μερίδα ανάλογης ποσότητας. Με τον τρόπο αυτό πιστεύουν όλοι, και γονείς και δάσκαλοι, πως το παιδί διαπαιδαγωγείται με την  πιο σωστή μέθοδο για την κατοπινή ζωή του. Παρ' όλα αυτά θεωρείται μεγάλη τύχη να κατορθώσει να φοιτήσει κανείς στο σχολείο. Τα περισσότερα παιδιά μπαίνουν από μικρά στη βιοπάλη και μένουν αναλφάβητα. Κι ακόμη πιο τυχεροί θεωρούνται οι λίγοι νέοι που έχουν τα οικονομικά μέσα, έστω και πενιχρά, όπως ο Μαρτίνος Λούθηρος, και τις δυνατότητες να παρακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές.

Ο Λούθηρος γεννιέται και μεγαλώνει μέσα σ' ένα απλοϊκό επαρχιακό περιβάλλον. Οι γονείς του είναι απλοί χωρικοί. Και πάλι μας είναι αδύνατο να καταλάβουμε σήμερα τι σημαίνει αυτό για την εποχή εκείνη, και μάλιστα στην οπισθοδρομική ακόμη κεντρική Ευρώπη. Μαζί με τα λίγα στοιχεία μιας κάποιας χριστιανικής "θρησκείας" ανακατεύονται πλήθος από προλήψεις, ξόρκια, μαγγανείες και πανάρχαιες ειδωλολατρικές συνήθειες κι αντιλήψεις. Κάποιο μικρό αδελφάκι του Λούθηρου πεθαίνει, πράγμα άλλωστε εντελώς συνηθισμένο τότε (και μάλιστα ο Λούθηρος, σχολιάζοντας την παιδική θνησιμότητα, συνήθιζε αργότερα να λέει πως ο ουρανός είναι γεμάτος από παιδιά). Η μητέρα θεωρεί υπεύθυνη για το θάνατο του μικρού γιου της κάποια γειτόνισσα που, όπως πιστεύει, είναι κακιά μάγισσα. Κι αργότερα, όταν ο παπάς της ενορίας κηρύττει ενάντια  στις μάγισσες και στις μαγγανείες, κι ύστερα από λίγο καιρό αρρωσταίνει και πεθαίνει κι αυτός, η μητέρα θεωρεί και πάλι ένοχη του εγκλήματος τη γειτόνισσα και περιγράφει στα παιδιά της με κάθε λεπτομέρεια πώς η γειτόνισσα πέτυχε να προκαλέσει την αρρώστια και το θάνατο του εφημέριου. Ο μικρός Μαρτίνος μεγαλώνει μέσα σε μια ατμόσφαιρα γεμάτη φόβο και τρόμο, γεμάτη με δαιμόνια και κακά πνεύματα που κατοικούν στα δάση, στις στέγες των σπιτιών, στις λίμνες. Είναι, βλέπετε, και το κλίμα και το περιβάλλον στα μέρη εκείνα όλο σκοτεινιά, βροχή και καταιγίδες, κι είναι ο τρόμος μπροστά σε μια τέτοια καταιγίδα που βρίσκει το νεαρό Μαρτίνο κάποια μέρα στην εξοχή  - σύμφωνα με μια διήγηση-  και τον κάνει μέσα στην αγωνία του να τάξει στην Αγία Άννα πως θ' αφιερώσει την υπόλοιπη ζωή του στο μοναχισμό. Άλλωστε η καθολική εκκλησία φροντίζει με πολύ ζήλο να επαυξάνει με τα δικά της μέσα τον τρόμο μέσα στις ψυχές του λαού. Με την απειλή των αιώνιων μαρτυρίων της κόλασης, με φρικιαστικές περιγραφές βασανιστηρίων, με αποτρόπαιες εικόνες κολασμένων και δαιμόνων, που βασανίζονται μέσα σε πυρακτωμένα κι άσβεστα καμίνια γεμάτα με καπνούς και θειάφι κι άλλα δηλητηριώδη αέρια

Τούτη η αποπνικτική ατμόσφαιρα του τρόμου και της αγωνίας φαντάζει σαν παράδεισος μπροστά στο περιβάλλον της μοναστικής ζωής. Κι ακόμη χειρότερα, που ο ίδιος ο Μαρτίνος προχωρεί πέρα από τους κανόνες και βασανίζει το σώμα του κάνοντας παραπανίσιες νηστείες κι αγρυπνίες και φορώντας μονάχα ένα πολύ λεπτό φόρεμα με το σκοπό να υποβάλλει το κορμί του και στο μαρτύριο του ψύχους. Κι όλα αυτά, για ν' αναγκάσει τον οργισμένο Θεό να του χαρίσει τη συγχώρεση και την αιώνια ζωή.

Ο ίδιος αυτός, ο τόσο σκληρά και τόσο αυστηρά αυτοβασανισμένος μοναχός, θ' ανοίξει αργότερα τις πύλες των μοναστηριών για να πετάξει τα καλογερίστικα ράσα και να ξεχυθεί έξω στον καθαρό αέρα ένα πλήθος από μοναχούς και μοναχές, και θα παρατηρήσει περιπαιχτικά πως όταν οι βοσκοί τη βραδιά της γέννησης του Χριστού πήραν το μήνυμα απ' τους αγγέλους, θα 'πρεπε κανονικά να ξυρίσουν τα κεφάλια τους, να νηστέψουν, να πουν τις προσευχές τους και να φορέσουν τον καλογερίστικο σκούφο. Ωστόσο δεν έκαναν τίποτε απ' όλα αυτά, αλλά επέστρεψαν στα κοπάδια τους ενεργώντας πολύ σωστά, γιατί διαφορετικά τα κοπάδια θα καταντούσαν σ' αξιοθρήνητη κατάσταση. Για να τονίσει μ' όλα αυτά την ανάγκη για κάθε χριστιανό να εκτελεί το έργο και τη δουλειά του με ζήλο μέσα στον κόσμο, όπου τον έχει τάξει ο Θεός, αντί ν' αποχωρήσει απ' την ανθρώπινη κοινωνία και ν' αποφύγει τις ευθύνες.

Συνέχεια στο επόμενο

                        

Το ανωτέρω κείμενο αποτελεί ομιλία που δόθηκε στην Ελεύθερη Ευαγγελική Εκκλησία Θεσσαλονίκης, Φλέμιγκ 42,  στις 9 Δεκεμβρίου 1983. Παρότι οι εποχές άλλαξαν, θεωρήσαμε ότι η διατήρηση του αρχικού κειμένου αποτελεί χρήσιμη καταγραφή μιας εποχής, στο πλαίσιο της οποίας έγινε ο εορτασμός των 500 ετών από τη γέννηση του Αναμορφωτή.

Ο κ. Στ. Κατσάρκας είναι π. μηχανικός και διευθυντής της χορωδίας της Ελευθέρας Ε.Ε. Θεσσαλονίκης.

  

 

 

Προφητεία: Σήμερα, όπως τότε;

 

 

 του αιδ.  Γ. Αδάμ

 

Το θέμα της "προφητείας" και της "γλωσσολαλιάς" συνεχίζει να είναι και σήμερα πηγή μεγάλων διαφωνιών και διαμάχης μέσα στην Εκκλησία. Κάποιοι είναι ενθουσιώδεις ενώ άλλοι, αντίθετα, είναι πεισμένοι πως οι προφητείες που δίνονται, καθώς και το φαινόμενο της γλωσσολαλιάς είναι έργο του Σατανά. Οι περισσότεροι δεν ξέρουν τι να σκεφτούν ή πώς να ανταποκριθούν στο φαινόμενο.

Πώς μπορεί κάποιος να αποφασίσει ποια στάση είναι η σωστή; Δεν μπορεί να αρνηθεί κανένας πως σε πολλές από τις εκκλησίες που ανήκουν στο φάσμα της Διαμαρτύρησης και που ξεπήδησαν από τη θρησκευτική Αναμόρφωση του 16ου αιώνα, τα χαρίσματα της προφητείας και της γλωσσολαλιάς ενθαρρύνονται, εξασκούνται και χρησιμοποιούνται. Πώς μπορεί όμως κάποιος να καταλήξει σε ένα συνετό συμπέρασμα για την σημασία τους; Από την άλλη μεριά στις Εκκλησίες που δεν ανήκουν στη 'χαρισματική' ή 'χαρισματίζουσα' πλευρά υπάρχει αντίθεση. Ποια είναι η σωστή στάση;

Η απάντηση είναι πως ο τρόπος για να καταλήξει κάποιος στα σωστά συμπεράσματα, είναι η μελέτη του Λόγου του Θεού. Φυσικά και είναι σωστό να έχουμε ευαισθησία στην θρησκευτική εμπειρία των αδελφών μας. Η αλήθεια, όμως, είναι πως κάθε εμπειρία πρέπει να κρίνεται, να δοκιμάζεται, να ελέγχεται με βάση την Αγία Γραφή. Κάθε χριστιανός που πραγματικά αγαπάει τον εν Χριστώ αδελφό ή την αδελφή του, πρέπει να τους ενθαρρύνει να εξετάσουν την εμπειρία τους με βάση την Αγία Γραφή. Στις Παροιμίες γράφει πως "Ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρον, και ο άνθρωπος ακονίζει το πρόσωπον του φίλου αυτού" (Παροιμίες 27:17).

Αυτό ακριβώς θέλουμε να κάνουμε στη μελέτη αυτή. Θέλουμε να σκύψουμε στον Λόγο του Θεού να μελετήσουμε τι ακριβώς λέει, και να ερμηνεύσουμε αυτά που λέει (γιατί όλοι ερμηνεύουμε, είτε το παραδεχόμαστε, είτε όχι) με προσευχή και εξάρτηση από το Άγιο Πνεύμα αναγνωρίζοντας τους δικούς μας ανθρώπινους περιορισμούς. Θέλουμε η μελέτη μας να είναι βαθιά και όχι επιφανειακή. Θέλουμε η μελέτη μας να στηριχθεί σε όλο τον Λόγο του Θεού, όχι σε απομονωμένα από το πλαίσιο τους εδάφια, παίρνοντας υπόψη μας, τόσο την Παλαιά όσο και την Καινή Διαθήκη. Θέλουμε επίσης η μελέτη μας να γίνει με σωστό πνεύμα, δηλαδή με ταπείνωση.

Πώς μπορεί να δείχνει κάποιος ταπείνωση στη μελέτη και ερμηνεία της Βίβλου; Με διάφορους τρόπους. Όπως για παράδειγμα, όταν δεν ταυτίζει την δική του ερμηνεία με αυτόν τον Λόγο του Θεού κατηγορώντας τους άλλους ότι "ερμηνεύουν" ενώ ο ίδιος απλά "εφαρμόζει". Δείχνουμε ταπείνωση, επίσης, όταν δεν "πετάμε στο καλάθι των αχρήστων" δύο χιλιετηρίδες εκκλησιαστικής ιστορίας και ερμηνείας των Γραφών. Όταν δηλαδή, λαμβάνουμε υπόψη μας, ότι ο Θεός δεν έχει μιλήσει μόνο σε εμάς, αλλά και σε άλλους πριν από εμάς, και έτσι στην μελέτη μας, σκύβουμε και συμβουλευόμαστε τα γραπτά τους.  Δείχνουμε ταπείνωση, επίσης όταν δεν κρίνουμε τα κίνητρα, ούτε την πνευματικότητα αυτών με τους οποίους διαφωνούμε. Πολύ συχνά έχει η μία πλευρά κατηγορήσει την άλλη για έλλειψη πνευματικότητας. Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Η 'χαρισματική' πλευρά κατηγορεί την 'μη-χαρισματική' πως προσπαθεί να δικαιολογήσει από την Αγία Γραφή την έλλειψη εμπειριών με το Άγιο Πνεύμα ερμηνεύοντας περικοπές "τραβώντας από τα μαλλιά" ή πως "αφαιρεί" από τον Λόγο του Θεού και "σβύνει" το Πνεύμα του Θεού. Η 'μη-χαρισματική' πλευρά κατηγορεί την 'χαρισματική' για έλλειψη σοβαρής μελέτης και διδασκαλίας στον λαό του Θεού. Η αλήθεια βέβαια είναι πως κάθε πλευρά προσπαθεί να δικαιώσει την εμπειρία της από την Αγία Γραφή! Θέλουμε να το αναγνωρίσουμε αυτό και με ταπεινό πνεύμα να σκύψουμε στον Λόγο του Θεού και να τον μελετήσουμε όσο πιο πολύ εις βάθος μπορούμε.

Η μελέτη αυτή δεν έχει σκοπό να κρατήσει "ουδέτερη" στάση. Σκοπό έχει, με σεβασμό στους αδελφούς που έχουν αντίθετες ερμηνείες, να δείξει γιατί τα χαρίσματα της προφητείας και της γλωσσολαλιάς χρησιμοποιήθηκαν από τον Θεό την εποχή της δημιουργίας της Καινής Διαθήκης καθώς ο κανόνας της Αγίας Γραφής σχηματιζόταν. Σήμερα, καθώς το 'θεμέλιο των αποστόλων και προφητών' έχει ήδη τοποθετηθεί και δεν μεγαλώνει, ούτε προστίθεται νέο θεμέλιο, η βάση μας, η μελέτη μας, και η διδασκαλία μας στηρίζονται μόνο στον Λόγο του Θεού και όχι σε "αποκαλύψεις" οι οποίες διεκδικούν στη ζωή μας ίση προτεραιότητα με τον γραπτό Λόγο του Θεού.

Οι λόγοι για τους οποίους δημοσιεύεται αυτή η μελέτη, είναι ποιμαντορικοί και ερμηνευτικοί. Πολύ συχνά αδελφοί των εκκλησιών μας βασανίζονται από ενοχές γιατί κάποιος αδελφός ή αδελφή τους, τους είπαν πως επειδή δεν έχουν γλωσσολαλήσει, είτε δεν είναι σωσμένοι, είτε είναι σωσμένοι και δεν έχουν βαπτιστεί με το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή με κάποιο τρόπο δεν είναι "ολοκληρωμένοι" σε σχέση με τους υπόλοιπους που είχαν τέτοιες εμπειρίες. Κάποιοι άλλοι πάλι διερωτώνται πόσο βάρος πρέπει να δίνουν όταν κάποιος αδελφός τους, τους εξηγεί ότι πρέπει να πειθαρχήσουν στην οδηγία που το Άγιο Πνεύμα έδωσε για τους ίδιους μέσω κάποιων άλλων. Στο πλαίσιο λοιπόν, όπου η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία ζει και κινείται, δηλαδή στην οικογένεια  της Ευαγγελικής Διαμαρτύρησης, έχει την υποχρέωση να διδάσκει και να καταρτίζει τα μέλη της με βάση πάντα τον Λόγο του Θεού, με την ερμηνεία που δίνει στα θέματα αυτά. Εξάλλου κάθε Εκκλησιαστική ομάδα αυτό κάνει και αυτό πρέπει να κάνει.

Ευχή και προσευχή μας είναι μετά την ανάγνωση της μελέτης αυτής, να έχουν συμβεί τα εξής:

Η μελέτη μας να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να δοξαστεί ο Θεός! Αυτός άλλωστε είναι και ο τελικός σκοπός όλης της δημιουργίας (Αποκάλυψη 5:13)

Να οικοδομηθεί το Σώμα του Χριστού. Να αποκτήσουμε καλύτερη κατανόηση και πληροφορημένη πίστη για το τι διδάσκει ο Λόγος του Θεού στα θέματα αυτά.

Επίσης, επιθυμία μας είναι να αποκτήσουμε ανανεωμένη "πείνα και δίψα" για τον Λόγο του Θεού. Να μπορούμε να πούμε μαζί με τον Ψαλμωδό πως οι νόμοι, τα διατάγματα, οι κρίσεις του Θεού είναι πλέον επιθυμηταί παρά το χρυσίον, μάλιστα παρά πλήθος καθαρού χρυσίου, και γλυκύτεραι υπέρ το μέλι και τους σταλαγμούς της κηρήθρας (Ψαλμός 19:10).

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η μελέτη έχει σκοπό να προσπαθήσει να διδάξει "αρχές" τις οποίες πρέπει να έχουμε υπόψη μας όταν μελετούμε τον Λόγο του Θεού για οποιοδήποτε θέμα.

Ας ακούσουμε λοιπόν, και σαν τους Βεροιείς, ας σταθούμε εξετάζοντες καθ' ημέραν τας γραφάς αν ούτως έχωσι ταύτα (Πράξεις 17:11).

 

Α΄.  Η επάρκεια της Αγίας Γραφής

Εισαγωγή: Στο πρώτο άρθρο της Ομολογίας Πίστης της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας διαβάζουμε τα εξής: "Πιστεύομεν εις την Αγίαν Γραφήν (δηλαδή τα 39 κανονικά βιβλία της Παλαιάς και τα 27 της Καινής Διαθήκης) ως το μόνο θεόπνευστο βιβλίο και ως τη μόνη πηγή και τον μόνο κανόνα πίστεως και έργων, και ότι είναι αυτή (η Αγία Γραφή) πλήρης, επαρκής, ασφαλής και αλάθητος οδηγός για κάθε περίσταση πνευματικής απορίας και δυσκολίας."   

 

Α.  Ορισμός της επάρκειας της Αγίας Γραφής

Η επάρκεια της Αγίας Γραφής σημαίνει ότι ο Λόγος του Θεού περιλαμβάνει όλα όσα ήθελε ο Θεός να ξέρει ο λαός Του σε κάθε στάδιο της ιστορίας της σωτηρίας του ανθρώπινου γένους, και ότι τώρα περιλαμβάνει όλα όσα χρειαζόμαστε για την σωτηρία, την εμπιστοσύνη και την υπακοή μας στο Θεό.

Ό,τι χρειάζομαι να ξέρω για το πως να ζήσω τη ζωή μου, ο Θεός το έχει ήδη πει. Περαιτέρω απόδειξη για αυτό είναι οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις να μην προσθέσουμε ούτε να αφαιρέσουμε από τον Λόγο Του: Δευτερονόμιο 4:2, Δευτερονόμιο 12:32, Παροιμίες 30:5-6, Αποκάλυψη 22:18-19.

 

Β.  Το γεγονός της "επάρκειας" της Αγίας Γραφής έχει ορισμένες πρακτικές εφαρμογές για την

 καθημερινή ζωή του πιστού

Ο Λόγος του Θεού είναι επαρκής γιατί

είναι αποτελεσματικός Ησαΐας 55:10-11

αλλάζει ζωές Ψαλμός 19:7-11

με αυτόν νικώ τους πειρασμούς Ματθαίος 4:1-11.

μου φτάνει για να ζήσω όπως με θέλει ο Θεός [αγιασμός] Β΄ προς Τιμόθεο 3:1-17,  Ψαλμός 119:11, 105

αρκεί για ευαγγελισμό Μάρκος 1: 38-39, Λουκάς 16:19-31, Ρωμαίους 10:14-17      

Πώς παρουσιάζεται ο Λόγος του Θεού στα παρακάτω εδάφια;

Ιερεμίας 23:29:         Σφυρί & Φωτιά

Ιάκωβος 1:23-25        Καθρέπτης

Εβραίους 4:12, Εφεσίους 6:17     Μαχαίρι δίκοπο

Ησαΐας 55:10-11       Βροχή

Ψαλμός 19:10          Μέλι

Ψαλμός 119:105        Φως

Παροιμίες 30:5      Ασπίδα

Ιωάννης 17:17          Αλήθεια

Μην υποτιμάς την αποκάλυψη του Θεού. Είναι φοβερή και καταπληκτική! Καμιά φορά ψάχνουμε οδηγία όταν δεν χρειαζόμαστε. Ο Θεός μας έχει πει ήδη πάρα πολλά. Είναι ένδοξη η διακονία του Λόγου του Θεού γιατί τώρα το Άγιο Πνεύμα σε εμάς που ζούμε στα χρόνια της Καινής Διαθήκης, γράφει αυτό τον Λόγο στην καρδιά μας. (Δες Ιερεμίας 31:31-34, Ιεζεκιήλ  36: 22-27, Εβραίους 8:7-12).

Αν θέλεις να μεταμορφώνεσαι στην εικόνα του Χριστού και να ελευθερώνεσαι, χρειάζεσαι μεγάλες δόσεις "αλήθειας" κάθε μέρα. Ανανέωσε την απόφασή σου σήμερα, κάθε μέρα να μελετάς την Αγία Γραφή, όχι επιφανειακά, αλλά σοβαρά! (Ιησούς του Ναυή 1:8)

Αν η Αγία Γραφή είναι ο μόνος αλάθητος και θεόπνευστος οδηγός, τι θέση έχει στη ζωή μου; Είναι σύμφωνα με τον Ψαλμό 119:105, λυχνάρι στα πόδια μου και φως στα μονοπάτια μου; Τον εμπιστεύομαι; Ή τον έχω παραμελημένο; Ή μήπως τον συνδυάζω, με το τι διαβάζω στα περιοδικά, τι μου λένε οι φίλοι μου, τι ακούω στην τηλεόραση; Ή μήπως τον "καίω"; (Δες Ιερεμίας 36:1-26)

"Η Αγία Γραφή δεν μας δόθηκε για να πλουτίσουμε τις γνώσεις μας, αλλά για να αλλάξουμε τη ζωή μας" (D. L. Moody)

Ο κανόνας της Καινής Διαθήκης

Τι σημαίνει η λέξη "κανόνας";1

1. "Κάνη" ή "κάννα" είναι το καλάμι. Ήταν το εργαλείο που χρησιμοποιούσε ο ξυλουργός ή ο κτίστης για να καθορίσουν τις διαστάσεις και την κατεύθυνση του ξύλου ή της πέτρας που θα χρειαζόταν για την οικοδομή.

2. Το όργανο με το οποίο εξακριβώνεται η συμμόρφωση ενός προσώπου ή πράγματος με συγκεκριμένα ή προκαθορισμένα μέτρα.

3. Οι Αλεξανδρινοί γραμματικοί αποκαλούσαν τους κλασσικούς Έλληνες συγγραφείς "κανόνες" δηλαδή τα ιδεώδη υποδείγματα γραπτού λόγου.

4. Γαλάτες 6:16 "και όσοι τω κανόνι τούτω στοιχήσουσιν, ειρήνη επ' αυτούς και έλεος, και επί τον Ισραήλ του Θεού".

5. Στον 2ο μ.Χ. αιώνα "ο κανών της αλήθειας" και "ο κανών της πίστεως" δηλώνουν την αποκρυσταλλωμένη ομολογία πίστεως της Εκκλησίας.

6. Τον 4ο μ.Χ. αιώνα, ο Μέγας Αθανάσιος:

Α. Στα θεσπίσματα (Σύνοδος Νικαίας) αναφέρεται στον Ποιμένα του Ερμά "ως μη ον εκ του κανόνος"

Β. Στην Εορταστική Επιστολή (367 μ.Χ.) μιλάει για τις Γραφές ως "κανονιζόμενα" σε αντίθεση προς τα "απόκρυφα" και σε διάκριση με τα "αναγινωσκόμενα".

 

Γιατί χρειάστηκε ο "κανόνας";

Επειδή κυκλοφορούσε πληθώρα βιβλίων στις εκκλησίες, και σιγά-σιγά ξεχώριζαν ορισμένα. Υπήρξαν όμως δύο γεγονότα που επίσπευσαν την διαδικασία αυτή:

1.  Ο κανόνας του αιρετικού Μαρκίωνα (140 μ.Χ.) σύμφωνα με τον οποίο:

- Ο Παύλος ήταν ο μοναδικός απόστολος

- Απέκλεισε όλη την Παλαιά Διαθήκη

- Εγκυρο ήταν μόνο το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο

- Εγκυρες μόνο οι επιστολές του Παύλου (όχι όμως οι Ποιμαντικές)

2. Το διάταγμα του Διοκλητιανού (303 μ.Χ.) που διέταξε την καταστροφή όλων των βιβλίων των Χριστιανών.

3. Η κυκλοφορία διαφόρων βιβλίων με αμφίβολο περιεχόμενο

Τα κριτήρια της "κανονικότητας"

1. Με ποια κριτήρια η Εκκλησία αποφάσισε ποια βιβλία ανήκουν στον Κανόνα της Καινής Διαθήκης και ποια όχι;

Α. Αποστολικότητα: (Εφεσίους 2:20, 2:42)

Β. Καθολικότητα:

Γ.  Πνευματικότητα περιεχομένου και αρμονία με τα βιβλία για το οποία δεν υπήρχε αμφιβολία:

 

2. Ποια βιβλία αποκλείστηκαν:

Υπήρχαν πάρα πολλά βιβλία τα οποία αποκλείστηκαν λόγω του περιεχομένου τους και μόνο:

Τα Απόκρυφα Ευαγγέλια (αντίθετα ως προς τα δημόσια τα οποία η εκκλησία ενέκρινε να διαβάζονται δημόσια από τον άμβωνα)

Κατά Εβραίους Ευαγγέλιο

Ευαγγέλιο του Πέτρου

Ευαγγέλιο του Νικόδημου

Ευαγγέλιο των Δώδεκα Αποστόλων

Κατά Αιγυπτίους Ευαγγέλιο

Ευαγγέλιο του Φίλιππου

Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου

Το Ευαγγέλιο Ιωσήφ του Τέκτονα

Κατά Θωμά Ευαγγέλιο της Γεννήσεως

[Υπήρχαν επίσης συζητήσεις για τα εξής βιβλία που ανήκουν στον κανόνα: Εβραίους, Ιακώβου, Β΄ Πέτρου, Β΄ και Γ΄ Ιωάννου, και Αποκάλυψη.]

Λίγα ήταν τα σοβαρά βιβλία για τα οποία υπήρχε κάποια αμφιβολία και τα οποία τελικά δεν συμπεριλήφθησαν.2

Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων (100-150 μ.Χ.), Επιστολή Βαρνάβα (100-130 μ.Χ.), Α΄ επιστολή Κλήμεντος (Ρώμη ~95 μ.Χ.), Ποιμένας του Ερμά (Ρώμη ίσως, περίπου 150 μ.Χ.)

- Κανένα από αυτά δεν είχε περισσότερο από "τοπική" αναγνώριση

- Δεν υπήρχαν παντού στα χειρόγραφα.

- Κανένα εκκλησιαστικό συμβούλιο δεν τα περιέλαβε ως "κανονικά"  βιβλία

- Η έστω περιορισμένη αποδοχή τους οφείλεται στο γεγονός ότι υπήρχαν αναφορές για αυτά στα "κανονικά" βιβλία: π.χ. Κολοσσαείς 4:16

- Υπήρχε "υποθετική" αποστολική συγγραφή (π.χ. οι Πράξεις του Παύλου)

 

3. Η προηγούμενη διαπίστωση, όμως, μπορεί να σημαίνει πως η Εκκλησία στέκεται πάνω από την Αγία Γραφή και η Εκκλησία είναι αυτή που δημιούργησε την Αγία Γραφή. Επομένως η Εκκλησία είναι η τελική εξουσία στην ζωή του πιστού και όχι η Αγία Γραφή, αφού η Αγία Γραφή είναι καρπός της Εκκλησίας. Η Εκκλησία λοιπόν, δημιούργησε την Αγία Γραφή; Ναι ή όχι και γιατί;

ΛΑΘΟΣ          ΣΩΣΤΟ

Η εκκλησία καθόρισε      Η εκκλησία αναγνώρισε

τον κανόνα         τον κανόνα

Η εκκλησία είναι η     Η εκκλησία είναι το παιδί

μητέρα του κανόνα     του κανόνα

Η εκκλησία δημιούργησε   Η εκκλησία κατοχύρωσε

τον κανόνα         τον κανόνα

Η εκκλησία είναι ο      Η εκκλησία είναι ο

κριτής του κανόνα         μάρτυρας του κανόνα.

 

Συνέχεια στο επόμενο

                        

Ο αιδ. Γ. Αδάμ είναι ποιμένας της Β΄ Ε.Ε.Ε. Αθηνών.

 

 

 

 

 

Ψαλμός 13

«Έως πότε Κύριε;»



 

του κ. Α. Κουλούρη

 

 

Και ο Ψαλμός αυτός1 ανήκει στην μεγάλη ομάδα των "θρήνων", όπως και ο προηγούμενος (ιβ΄). Οπωσδήποτε ανάμεσα στους δύο υφίσταται μία ουσιαστική διαφορά καθώς ο προηγούμενος Ψαλμός αναφέρεται στον εκφυλισμό της κοινωνίας, ενώ ο Ψαλμός αυτός αποτελεί μια κραυγή προσωπικού πόνου, δηκτικής αγωνίας, μέσα σε μια απέλπιδα, οδυνηρή, ασφυκτική εμπειρία.2 Κάθε όριο φυσικής αντοχής, υπομονής, καρτερίας έχει φθάσει στο πιο ακραίο τέρμα. Μια βαθειά απογοήτευσις διαχέεται σ' ολόκληρη την ύπαρξι του Ψαλμωδού, σαν κάθε ελπίδα να έχη χαθή, σαν κάθε θύρα να έχη κλεισθή, κάθε προοπτική εξόδου από το "αδιέξοδο" να έχη ματαιωθή, σαν καμμιά ακτίνα φωτός να μη διακρίνεται σ' ένα κατάμαυρο, ζοφερό ορίζοντα. Αυτή η έντασις του Ψαλμωδού στην άσκησι υπομονής "Έως πότε Κύριε;", που επαναλαμβάνεται τρεις φορές (εδ. 1-2), που εκφράζει στον υπερθετικό βαθμό (αυτή είναι η έννοια της τριπλής επαναλήψεως στον Εβραϊκό λόγο), δείχνει την απόλυτα ακραία αγωνία του Ψαλμωδού. Κάθε όριο αντοχής φαίνεται να έχη τελείως εξαντληθή. Υπάρχουν όρια αντοχής ακόμη και για τον πιο γενναίο και θαρραλέο άνθρωπο, όταν η κραυγή της αγωνίας του παραμένει αναπάντητος.

Ο Ψαλμός αυτός διακρίνεται σε τρία τμήματα, το κάθε τμήμα αποτελούμενο από δύο εδάφια:

(α) Μια τετράπτυχη έκκλησις: (εδ. 1-2)

 

Εδ. 1: "Έως πότε, Κύριε, θέλεις με λησμονεί διαπαντός; Έως πότε θέλεις κρύπτει το πρόσωπόν σου απ' εμού;" Μια ερώτησι, γεμάτη απορία, μια ερώτησι όπου η ελπίδα και η απελπισία "κυνηγούν" η μια την άλλη, τρόπον τινά σ' έναν κύκλο αλληλοδιαδόχων φάσεων. Το πρώτο στοιχείο αυτής της καταθλιπτικής εμπειρίας είναι ένα αίσθημα εγκαταλείψεως, ωσάν ο ίδιος ο Θεός να τον έχει λησμονήσει. Και το αγωνιώδες ερώτημα είναι: αυτή η εγκατάλειψις θα είναι μόνιμη, οριστική, αναπόδραστη... "δια παντός;"

Υπάρχουν περιστάσεις που και ο πιστός διακατέχεται από ένα βαθύ αίσθημα μοναξιάς. Αισθάνεται ότι οι πάντες τον έχουν εγκαταλείψει, δεν υπάρχει κανείς που να ενδιαφέρεται πραγματικά γι' αυτόν. Είναι ωσάν και ο ίδιος ο Θεός να τον έχη λησμονήση... Η σύγχρονη πολυθόρυβη κοινωνία μας, με τόσες δραστηριότητες, δυνατότητες, εργασιακό συχνά οργασμό κυριαρχείται, παράλληλα, από αυτό το αίσθημα της μονώσεως, της μοναξιάς.

Ο Ψαλμωδός, (ο Δαβίδ κατά την παραδοσιακήν άποψι) ευρίσκεται σε μεγάλη ψυχική αγωνία. Ο Ιωάννης Καλβίνος στα σχόλιά του σημειώνει ότι ο Δαβίδ εμισείτο από το μέγιστο μέρος του λαού, εξ αιτίας ψευδών και συκοφαντιών που διεσπείροντο εις βάρος του, και όλοι σχεδόν έκριναν ότι όχι μόνον ο Σαούλ, αλλά ο ίδιος ο Θεός ήτο εναντίον του.3 Χωρίς αμφιβολία το ψεύδος, η δυσφήμισις, η συκοφαντία αποτελούν την χειρότερη δοκιμασία για κάθε άνθρωπο, ιδιαίτερα όμως για τον πιστό, που η ηθική του ευαισθησία τον καθιστά περισσότερο συναισθηματικά ευάλωτο.

 

Όμως εκτός από το αίσθημα της μονώσεως, της "μοναξιάς" ένα ισχυρά βασανιστικό αίσθημα καλλιεργείται στην ψυχή του πιστού, εκείνο της εντροπής: "... έως πότε θέλεις κρύπτει το πρόσωπόν σου απ' εμού;" Επανειλημμένως στους Ψαλμούς διακρίνουμε αυτήν την εκζήτησι του προσώπου του Κυρίου, που φαίνεται ότι το έχει στερηθή, και την οποία με λαχτάρα επιποθεί να ανακτήση, ν' απολαύση.4

Πόσον, πράγματι, η πιστή ψυχή επιποθεί το πρόσωπο του Κυρίου!

 

Εδ. 2: Δύο φορές ακόμη ο Ψαλμωδός επαναλαμβάνει αυτή την κραυγήν της απογνώσεως: "έως πότε θέλω έχει βουλάς εν τη ψυχή μου, οδύνας καθ' ημέραν εν τη καρδία μου;" Ο Ψαλμωδός φαίνεται να παραδίδεται στις δικές του σκέψεις, σε διαλογισμούς που δεν οδηγούν πουθενά, "θέλω έχει βουλάς εν τη ψυχή μου", αλλά αντίθετα προκαλούν "οδύνας καθ' ημέραν..." Η συνεχής αναμόχλευσις, η αδιάλειπτη εμμονή σε θλιβερές σκέψεις, αυτό το "αναμάσημα", ο μηρυκασμός θλιβερών περιστατικών, ο οποίος φέρει "οδύνας καθ' ημέραν" (ΝΜΒ: "Ως πότε θα 'χω έγνοιες στην ψυχή μου").

Μέσα στη συνεχιζόμενη αγωνία του, για μια τετάρτη φορά, ακούγεται η κραυγή: "Έως πότε θέλει υψώνεσθαι ο εχθρός μου επ' εμέ;" Το άδικο, το άνομο, εξακολουθεί να έχη μια κυρίαρχη εξουσία, να "υψώνεται", να έχη το "επάνω χέρι" ενώ αυτός αναζητά το πώς να ζήση δικαίως ενώπιον του Κυρίου και βλέπει τον εαυτό του αδύναμο, συντετριμμένο.

 

(β) Ένας τετράπτυχος φόβος (εδ. 3, 4)

    

Αυτή την τετράπτυχη έκκλησι διαδέχεται ένας τετράπτυχος φόβος -το "έως πότε" τώρα διαδέχεται το "μήποτε": (αα) Μήπως έλθη ο θάνατος; (ββ) μήπως ο εχθρός μου τελικά υπερισχύση; (γγ) μήπως, ακόμη, η θλίψις με καταβάλλει; (δδ) μήπως, στο τέλος, σαλευθώ;

 

Εδ. 3: Στην αδυναμία, στον φόβο, ακόμη στο αίσθημα του καμάτου, της αποθαρρύνσεως, της εξουθενωτικής αποκαρδιώσεως, το Πνεύμα το Άγιο σκόπιμα προσαρμόζει τα πρότυπα προσευχής που είναι καταχωρισμένα στη Γραφή.5 Όταν ο νους μας είναι εμποτισμένος με τον Λόγο του Θεού, τότε το Άγιο Πνεύμα θα αξιοποιήση τα θεία λόγια για να μας προσφέρεη ενθάρρυνσι, καθοδήγησι, παρηγοριά και ενίσχυσι. Έτσι ο Ψαλμωδός στρέφεται με ικεσία στον Κύριο: "Επίβλεψον· εισάκουσόν μου, Κύριε ο Θεός μου· φώτισον τους οφθαλμούς μου, μήποτε υπνώσω τον ύπνον του θανάτου". Με μια τρίπτυχο έκκλησι ο Ψαλμωδός στρέφεται προς τον Κύριο: "Επίβλεψον, εισάκουσον, φώτισον". Δεν βλέπει άραγε ο Θεός; Δεν είναι Αυτός ο "πανόπτης οφθαλμός"6, δεν ακούει; "Εάν ο Δαβίδ", σημειώνει ο Ιωάννης Καλβίνος, "δεν είχε πεισθεί ότι ο Θεός δεν είχε θέσει τους οφθλαμούς Του επάνω του, εις τίποτε δεν θα ωφελούσε η κραυγή του στον Θεό, αυτή όμως η πεποίθησίς του ήτο το αποτέλεσμα της πίστεως. Εν τω μεταξύ, μέχρις ότου ο Θεός πραγματικά εκτείνει την χείρα Του για να προσφέρη ανακούφισι, η σαρκική λογική μας υποβάλλει την σκέψι ότι Αυτός έχει κλείσει τους οφθλαμούς Του και δεν μας βλέπει".7

Ένας, όμως, στοιχείο που εμφιλοχωρεί στη σκέψι του Ψαλμωδού είναι μια πιθανή προοπτική θανάτου: "μήποτε υπνώσω τον ύπνον του θανάτου". Η σκέψις ότι ο θάνατος καραδοκεί στα βήματά του, πιθανόν εξ αιτίας κάποιας σοβαράς ασθενείας, απιδεινώνει περισσότερο τη διάθεσι του Ψαλμωδού.8

 

Εδ. 4: Έτσι ο Ψαλμωδός οδηγείται για μια δεύτερη φορά να εκφράση τους φόβους που τον κατατρύχουν: "μήποτε είπη ο εχθρός μου, Υπερίσχυσα κατ' αυτού, και οι θλίβοντές με αγαλλιασθώσιν εάν σαλευθώ". Αυτό το "μήποτε" του εδαφίου "νοητικώς" επαναλαμβάνεται δύο ακόμη φορές σ' αυτό το εδάφιο: "μήποτε" οι θλίβοντές με αγαλλιασθούν, "μήποτε" εγώ σαλευθώ. Έτσι, ίσως, διακρίνουμε μιαν αμοιβαία ανταπόκρισι σ' αυτά τα τέσσαρα "Έως πότε" των δύο πρώτων εδαφίων του Ψαλμού, με αυτό το "μήποτε".

Αυτόν τον συσχετισμό θα ημπορούσαμε να τον διατυπώσουμε ως ακολούθως:

 

- "Έως πότε, Κύριε θέλεις με λησμονεί..." (εδ. 1)

"μήποτε υπνώσω τον ύπνον του θανάτου" (εδ. 3)

- "Έως πότε, θέλεις κρύπτει το πρόσωπον..." (εδ. 1)

"μήποτε είπη ο εχθρός μου...." (εδ. 4)

- "Έως πότε, θέλω έχει βουλάς..." (εδ. 2)

"μήποτε" (νοητικώς) "οι θλίβοντές με αγαλλιασθώσι"

     (εδ. 4)

- "Έως πότε, θέλει υψώνεσθαι ο εχθρός μου..." (εδ. 2)

"μήποτε" (νοητικώς), "σαλευθώ" (εδ. 4).9

 

"μήποτε είπη ο εχθρός μου, Υπερίσχυσα κατ' αυτού": "Οι εχθροί του Δαβίδ", σημειώνει ο Ιω. Καλβίνος, "παραμόνευαν, όπως συμβαίνει σε μια ενέδρα, περιμένοντας την ώρα της καταστροφής του, ώστε να τον χλευάσουν.10 Ο εχθρός των ψυχών μας πάντοτε καραδοκεί να ιδή το σφάλμα μας, την αποτυχία μας, την πτώσι του τέκνου του Θεού, για να το περιγελάση, να το χλευάση, να το μυκτηρίση, να το γελοιοποιήση.

 

"... και οι θλίβοντές με αγαλλιασθώσι". Ένα από τα πλέον αποτρόπαια, βδελυρά, φρικτά αισθήματα, που θίγουν, προσβάλλουν, πληγώνουν είναι και η χαιρεκακία, που δυστυχώς δεν απουσιάζει και από τους εκκλησιαστικούς κύκλους, όταν το σφάλμα, το αμάρτημα, η πτώσις κάποιου προκαλεί ειρωνικά μειδιάματα, απρεπή σχόλια, εμπαικτική κριτική, πικρόχολες παρατηρήσεις, όταν δηλητήριο εξέρχεται από τα χείλη -συχνά κάτω από μια ευσεβιστική, αλλά υποκριτική, έκφρασι λύπης. Όμως η αγάπη που μας διδάσκει ο Παύλος, εμπνευσμένος από τα Χριστιανικά του βιώματα έχει άλλα στοιχεία: "... ου ζηλοί, ου περπερεύεται (μεχαλαυχεί, ψευδολογεί, αλαζονεύεται...), ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί... ου λογίζεται το κακόν"11.

 

"... εάν σαλευθώ": Όμως παρά τις προσδοκίες των εχθρών του ο Ψαλμωδός (ο Δαβίδ;)12 έχει μια σταθερή, ασφαλή βάσι, ένα θεμέλιο. Θα εχαίροντο βέβαια οι εχθροί του να τον ιδούν κλονιζόμενο, σαλευόμενο, πίπτοντα. Το θεμέλιο όμως για τον πιστό παραμένει αμετακίνητο, ακλόνητο, ασάλευτο. Στην καινοδιαθηκική μάλιστα εμπειρία του πιστού, τούτο συνδέεται με αυτήν την πίστι μας στον Χριστό, το αιώνιο θεμέλιό μας! "εποικοδομηθέντες επί τω θεμελίω των Αποστόλων και Προφητών όντος ακρογωνιαίου αυτού Χριστού Ιησού" (Εφ. Β΄ 20), και ο Απόστολος θα ανακράξη "... τις ημάς χωρίσει από της αγάπης του Χριστού; Θλίψις ή στενοχωρία ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότης ή κίνδυνος ή μάχαιρα;... πέπεισμαι γαρ ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε αρχαί ούτε ενεστώτα ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε τις κτίσις ετέρα δυνήσεται ημάς χωρίσαι από της αγάπης του Θεού της εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών" (Ρωμ. η΄ 34-39).

 

(γ) Μια τετράπτυχη διαβεβαίωση

(εδ. 5-6)

 

Αυτή την τετράπτυχο έκκλησι (εδ. 1, 2), τον τετράπτυχο φόβο (εδ. 3,4), τώρα ακολουθεί μια τετράπτυχος έκφρασις ελπίδος, αγαλλιάσεως, δοξολογίας.

Ο τρόπος για να απελευθερωθή η ψυχή από το πλέγμα των φόβων είναι να ανακάμψη με πίστι και να εισέλθη σε μια βαθύτερη ικανοποίησι.13 Οι πλήρεις πάθους εκκλήσεις των εδ. 1 και 2, τα αισθήματα φόβου που εκφράζονται στα εδ. 3 και 4, στην πραγματικότητα, δεν εκφράζουν την βαθύτερη ψυχική κατάστασι του πιστού. Πέρα από μια προσωρινή, ψυχολογική αντίδρασι, που έρχεται σαν έκφρασι της φυσικής ανθρώπινης αδυναμίας, υπάρχει το βαθύτερο, σταθερό, μόνιμο υπόστρωμα της θείας χάριτος, που δίνει, μάλιστα μέσα στο ίδιο δυσμενές και από κάθε άποψι αρνητικό περιβάλλον, την απόκρισι του πνευματικού ανθρώπου. Έτσι αυτή η φυσική ανθρώπινη αδυναμία τώρα αντικαθίσταται με ένα ενθουσιαστικό πνεύμα.

 

Εδ. 5: Η πρώτη έμφασις είναι στο έλεος του Θεού: "Αλλ' εγώ ήλπισα επί το έλεός σου·..." Ο Ψαλμωδός δεν στηρίζεται στα έργα του, στην αρετή του, ούτε ακόμη στην πίστι του, αλλά στο έλεος του Κυρίου. Βλέπει την αναξιότητά του, αναγνωρίζει την πλήρη ανεπάρκειά του, έχει βαθειά επίγνωσι της αμαρτωλότητός του. Ο άνθρωπος αυτός της Παλαιάς Οικονομίας δεν έχει άλλο στήριγμα, άλλη προοπτική, άλλο καταφύγιο παρά μόνο το Θείο έλεος! Δεν καυχάται, δεν κομπάζει, δεν απαιτεί αλλά ελπίζει. Ο Απόστολος Παύλος θα διακηρύξη: "... η δε ελπίς ου καταισχύνει, ότι η αγάπη του Θεού εκκέχυται εν ταις καρδίαις ημών δια πνεύματος Αγίου του δοθέντος ημίν"14, διότι πίσω από το "έλεος" -μέσα στο καινοδιαθηκικό πλαίσιο- εκφράζεται σαφέστερα, πληρέστερα, ευκρινέστερα αυτός ο ίδιος ο χαρακτήρ του Θεού από τον οποίο πηγάζει αυτό το "έλεος", ότι "ο Θεός αγάπη εστίν"15.

Η δευτέρα έμφασις είναι εκείνη η εσώτερη εμπειρία που η βεβαίωσις του ελέους παρέχει στον πιστό, είναι η "αγαλλίασις": "η καρδία μου θέλει αγάλλεσθαι εις την σωτηρίαν σου". Η απόδοσις των Ο΄ είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή: "αγαλλιάσεται η καρδία μου εν τω σωτηρίω σου"16. Αυτή τη λέξι "το σωτήριον" την συναντούμε στα λόγια του γέροντος Συμεών όταν είδε το βρέφος Ιησούν "... ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριον σου,"17, καθώς ταυτίζει τον Ιησούν με το σωτηριακόν έργον του Θεού.

Ένα στοιχείο που έχει υποσημειωθή από τους σχολιαστάς είναι η μεταβολή των χρόνων των ρημάτων που παρατηρείται στο εδ. 5 (αλλά και στο επόμενο 6): "εγώ ήλπισα" (Αόρ.) -"η καρδία μου θέλει αγάλλεσθαι" (Μελ.) ("αγαλλιάσεται": απόδοσις Ο΄). Ο Ιωάννης Καλβίνος σημειώνει: "καθώς τα ρήματα τα οποία χρησιμοποιεί ο Ψαλμωδός δεν είναι στον ίδιο χρόνο, διάφοραι έννοιαι είναι δυνατόν να συναχθούν από την διαφοράν των χρόνων· αλλά δεν έχω αμφιβολία ότι ο Δαβίδ επιθυμεί εδώ να βεβαιώση ότι με σταθερότητα στάθηκε στην ελπίδα της απελευθερώσεως, για την οποία είχε διαβεβαιωθή, και στην οποία θα συνεχίση να στηρίζεται μέχρι τέλους, ανεξάρτητα πόσο βαρύ είναι το φορτίο των δοκιμασιών που είναι δυνατόν να τον πιέση. Και για τον λόγο αυτό, το ρήμα -αγάλλομαι- είναι τοποθετημένο στον μέλλοντα, για να υποδηλώση την συνεχιζομένη άσκησι σταθερότητος, και ότι καμμιά θλίψις δεν θα κλονίση την καρδιά του από την "χαρά της πίστεως" (δηλαδή την "αγαλλίασι")18.

 

Εδ. 6: Ο Ψαλμός ολοκληρώνεται με μιαν αντίστροφη έμφασι εκείνης του προηγουμένου εδαφίου: "Θέλω ψάλλει εις τον Κύριον, διότι με αντήμειψε" ("Άσω τω Κυρίω τω ευεργετήσαντί με, και ψαλλώ εν τω ονόματι Κυρίου του Υψίστου" -απόδοσις Ο΄). Ίσως η ερμηνευτική προσέγγισις θα πρέπει να γίνη από διττής πλευράς. Αφ' ενός ο Ψαλμωδός ενθυμείται, ανεξάρτητα από τις ταλαιπωρίες που έχει υποστεί, τις τόσες ευεργεσίες τις οποίες μέχρι τώρα είχε απολαύσει από το χέρι του Κυρίου. Αυτές οι ευεργεσίες αποτελούν και την εγγύησι μιας μελλοντικής ευδοκίας, και τούτο τον οδηγεί στο να δίδη, και στο μέλλον τιμή και δόξα στον Θεό. Αφ' ετέρου, όμως, βλέπει την απελευθέρωσί του από τα δεινά των εχθρών του, σαν κάτι που έχει ήδη πραγματοποιηθή και που προκαλεί αυτό το αυθόρμητο αίσθημα ενός συνεχιζομένου στο μέλλον δοξαστικού άσματος: "Άσω τω Κυρίω...", κάτι που ενθυμίζει τα λόγια του συγγραφέως της προς Εβραίους Επιστολής για τον Κύριό μας τον Ιησού Χριστό, τύπος του οποίου υπήρξε και ο Δαβίδ: "..., ός αντί της προκειμένης αυτώ χαράς υπέμεινε σταυρόν αισχύνης καταφρονήσας..."19, ως και εκείνην του Παύλου "διότι η προσωρινή ελαφρά θλίψις ημών εργάζεται εις ημάς, καθ' υπερβολήν εις υπερβολήν αιώνιον βάρος δόξης"20.

Έτσι ο Ψαλμός αυτός ενώ αρχίζει με την τέσσαρες επαναλαμβανομένη κραυγή, αυτό το "Έως πότε Κύριε" (εδ. 1,2), κλείει με την ενθουσιαστική εκείνη έκφρασι δοξολογίας "θέλω ψάλλει εις τον Κύριον..." Είναι η νίκη, ο θρίαμβος της πίστεως

                       

 

Υποσημειώσεις:

 

1. Ο τίτλος αυτός έχει υιοθετηθή από την Ν.Μ.Β. άλλοι τίτλοι που έχουν υιοθετηθή από σχολιαστάς είναι: "Η απελπιδία (ή η αθυμία) που μετατρέπεται σε εμπιστοσύνη" (Leslie McCaw), "Η ερήμωσις που μεταβάλλεται σε ευφροσύνη" (Derek Kidner). Μία παλαιά Γαλλική μετάφρασις (1885) τον προλογίζει: "Το παράπονο του Δαβίδ και η εμπιστοσύνη του στον Θεό". Μια έκδοσις στην Πορτογαλική (1974) έχει τον εξής τίτλο "Ο Δαβίδ από την έσχατή του θλίψι, επανακτά την εμπιστοσύνη του στον Θεό". Ο Ιωάννης Καλβίνος προλογίζει τον Ψαλμό με το ακόλουθο σχόλιο: "Το θέμα αυτού του Ψαλμού είναι σχεδόν όμοιο ως και του προηγουμένου. Ο Δαβίδ δεν έχει μόνο ευρεθή σε βαθειά θλίψι, αλλά καθώς ευρίσκει τον εαυτό του να έχη καταβληθή από μια μακρά διαδοχή συμφορών, και πολλαπλών οδύνων, ικετεύει τη βοήθεια, την αρωγή του Θεού, την μοναδική θεραπεία που του έμεινε· και στο τέρμα ανευρίσκει θάρρος, απολαμβάνει μιαν ασφαλή ελπίδα ζωής από την υπόσχεσι του Θεού, ακόμη ανάμεσα στους τρόμους του θανάτου" (Σχόλια Ι.Κ. τόμος Α΄, Σελ. 181. Ψαλμοί, εκδ. "Calvin Translation Society").

2. Leslie Mc Caw. The New Bible Commentary, London -The InterVarsity Fellowship -Psalms, Σελ. 421.

3. Ιωάννου Καλβίνου, idem Σελ. 181. Σχετικώς σημειούται γνώμη του Θεοδωρήτου (393-455) Επισκόπου Κύρρους (Συρία), ότι ο Ψαλμός αυτός συνετέθη όχι κατά την διάρκειαν του διωγμού του Σαούλ, αλλά όταν ο Αβεσσαλώμ συνωμότησε εναντίον του...

4. Derek Kidner, InterVarsity Press, Leicester England -1973. (Ψαλμ. ια΄ 7, ιγ΄ 15, κζ΄ 4, 8). Αναλόγους εκφράσεις συναντώμεν στον Ιώβ κθ΄ 1 κ.ε., λ'  20 κ.ε., και πάλιν εις Ψαλμ. κβ΄ 1 κ.ε. ) Σελ. 77.

5. Ιωάννου Καλβίνου, idem Σελ. 184.

6. Δευτ. ια΄ 12, Κριτ. ς΄ 17, Χρον. ις΄ 9, Ζαχ. δ΄ 10, Ιωβ γ΄ 8, ... Ψαλμ. ρα΄ 6,... (βλ. Παλαιόν Υμνολόγιον Ε.Ε.Ε., Ύμνος 220)

7. Ιωάννου Καλβίνου, idem, Σελ. 184.

8. P.C. Craigie, World Biblical Commentary, Vo. 19 Word Books, Publisher -1983, Σελ. 141. Ο εν λόγω σχολιαστής υποστηρίζει ότι πιθανόν ο Ψαλμός αυτός στην αρχική του έκφρασι, εχρησιμοποιήθη στην συνάφεια κάποιας ιεροτελεστίας στον ναό, παρόλον ότι υπάρχει μικρή εσωτερική μαρτυρία προς προσδιορισμό μιας λατρευτικής συναφείας.

9. Αν και δεν γνωρίζω ποια είναι η ακριβής απόδοσις στο Εβραϊκό πρωτότυπο, λαμβανομένου υπ' όψιν ότι κατά την γνώμη σχολιαστών (P.C. Craigie, Ridderbos, Die Psalmen, 152), ο Ψαλμός αυτός είχεν εισαχθή σε λατρευτική τελετουργία στο ναό, πιθανώς η μουσική υπόκρουσις και ο τόνος των Ψαλτωδών θα προσέδιδαν τον δέοντα διαφορισμόν.

10. Ιω. Καλβίνου, idem, Σελ. 185.

11. Α΄ Κορ. ιγ΄ (βλ. Σχόλια μας εις την Α΄ Κορινθίους -Σελ. 367-391)..

12. Η παραδοσιακή άποψις είναι ότι ο Ψαλμός αυτός είναι του Δαβίδ. Τούτο όμως αμφισβητείται. Σχετικώς ο P.C. Craigie σημειώνει ότι ο Ψαλμός αυτός περιέχει ολίγα στοιχεία δια να υπολογισθή με ασφάλεια η χρονολογία του. Παρ' όλον ότι η γλώσσα του και τα γενικώτερα αισθήματα είναι τοιούτα, ώστε να υποθέσουμε ότι είναι παλαιός, εις την αρχική του μορφή τουλάχιστον, όμως υπάρχουν στοιχεία τα οποία τον τοποθετούν στους Βαβυλωνιακούς θρήνους και ο τύπος αυτός έχει μιαν μακρά ιστορίαν στην Ισραηλιτική λατρεία (Westermann, Der Psalter, 48-51). Είναι λογικό, καταλήγει, ο  Craigie να υποθέσουμε ότι ο Ψαλμός ανάγεται στην αρχική περίοδο της Εβραϊκής μοναρχίας (Σελ. 141).

13. Leslie McCaw, ibid, Σελ. 422.

14. Ρωμ. ε΄ 5.

15. Α΄ Ιω. δ΄ 8, 10.

16. Η απόδοσις της ΝΜΒ "για τη βοήθεια σου θ' αγάλλεται η καρδιά μου", φαίνεται να δίδη μια εξασθενημένη πληροφόρησι. "βοήθεια" -μόνον βοήθεια;

17. Λουκ. β΄ 30.

18. Ιωάννου Καλβίνου, ibid, Σελ. 186.

19. Εβρ. ιβ΄ 12.

20. Β΄ Κορ. δ΄ 17.       I

 

 

                        

Ο κ. Α. Κουλούρης είναι μεταφραστής στην Ελληνική γλώσσα των "Θεσμών της Χριστιανικής Θρησκείας" του Ι. Καλβίνου.

 

 

 

 

Πέρα από τη χώρα της σκιάς


 

40 χρόνια από το θάνατο του C. S. Lewis

 

 

της κας Β. Κάλφογλου-Καλοτεράκη

  

Το κείμενο που ακολουθεί, με τις απαραίτητες τροποποιήσεις μιας έντυπης παρουσίασης, αποτελεί τη γραπτή μορφή της διάλεξης που δόθηκε στη Θεσσαλονίκη με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Μελών της Ελεύθερης Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης  στις 29 Νοεμβρίου 2003.

 Οφείλω να πω ότι για την παρουσίαση, στο πλαίσιο της διάλεξης, της πρώτης απολογητικής μελέτης του C.S.Lewis Το Πρόβλημα του Πόνου ( The Problem of Pain ) αξιοποίησα και υλικό από παλαιότερο άρθρο μου που πραγματευόταν το ειδικό αυτό θέμα και είχε δημοσιευθεί στον ΑΣΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ( τεύχη Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 1999 ) με την ευκαιρία της συμπλήρωσης  100 χρόνων από τη γέννηση του συγγραφέα .Ο τίτλος του άρθρου τότε όπως και της ομιλίας τώρα, Πέρα από τη Χώρα της Σκιάς, ήταν δική μου επιλογή. Η παράσταση πίσω από τη φράση αυτή ομολογώ ότι με συνεπαίρνει τόσο, ώστε θέλησα συνειδητά να την  χρησιμοποιήσω και πάλι ως μέρος του θέματος της διάλεξης με μια ευρύτερη βέβαια διάσταση αυτή τη φορά : ανάμνηση της ημέρας που ο C.S.Lewis άφησε αυτό που ο ίδιος ονόμαζε Χώρα της Σκιάς, αλλά, κυρίως, και απόπειρα να σκιαγραφηθεί το έργο ενός συγγραφέα που κατεξοχήν στρέφει την προσοχή και την καρδιά του αναγνώστη πέρα από τη Χώρα της Σκιάς. Κι αυτό όχι σαν μια τάση φυγής από την πραγματικότητα και τα χειροπιαστά προβλήματα γύρω μας, αλλά σαν επιβεβαίωση του βαθύτερου Πόθου της ύπαρξής μας που δεν μπορεί να βρει την πλήρωσή της παρά μόνον στην Παρουσία του Δημιουργού της.

Όπως ο ίδιος χαρακτηριστικά έλεγε : " Η συνεχής προσδοκία του κόσμου της Αιωνιότητας δεν αποτελεί ( όπως πιστεύουν κάποιοι στις μέρες μας ) μια μορφή φυγής ή ευσεβούς πόθου αλλά συστατικό στοιχείο της Χριστιανικής ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα αδιαφορήσουμε για τον παρόντα κόσμο. Αντίθετα, οι πιστοί του Χριστού που πρόσφεραν περισσότερο στη βελτίωση των συνθηκών αυτού του παρόντος κόσμου ήταν εκείνοι ακριβώς που σκέφτονταν περισσότερο τον Άλλον, Αιώνιο Κόσμο".

 

 

Ίσως το πρώτο που νιώθεις, όταν σου ζητήσουν να μιλήσεις πάνω σ' ένα θέμα ιδιαίτερα οικείο και αγαπητό, να 'ναι μια εξαιρετική ευφορία και η ενθουσιώδης πεποίθηση πως πρόκειται για παιχνιδάκι. Και ύστερα βέβαια προσγειώνεσαι, καθώς συνειδητοποιείς  ότι ίσως τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα και τελικά πολύ πιο δύσκολα, όταν πραγματεύεσαι θέματα που αγαπάς. Κι αυτό, γιατί τότε χρειάζεται περισσότερο πειθαρχία και ισορροπία, αυτοσυγκράτηση και ευστοχία επιλογών, ώστε να οδηγήσεις σε μια ήρεμη κοίτη το ποτάμι των τόσων που λαχταράς να πεις κι έτσι να δροσίσεις, όχι να πνίξεις τους ακροατές. Καθώς λοιπόν πρόκειται να μιλήσω πάνω σ' ένα αντικείμενο που μου είναι εξαιρετικά αγαπητό, θα' θελα να γίνει σαφές πως γνωρίζω πολύ καλά τη δυσκολία  και τους ιδιαίτερους κινδύνους ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Γιατί μια ομιλία για τον C. S. Lewis ;

Και θα 'θελα ν' αρχίσω με ένα ερώτημα: τι το ιδιαίτερο υπάρχει στο έργο του C. S. Lewis (του Κλάιβ Στέιπελς Λιούις) που να δικαιολογεί την ενασχόλησή μας μαζί του;

Νομίζω πως όσοι είχαν μια επαφή, έστω φευγαλέα, με τα κείμενά του θα συμφωνήσουν πως ναι, πρόκειται για μια ξεχωριστή περίπτωση στον χώρο της Χριστιανικής Απολογητικής.

Το γεγονός ότι τα βιβλία του κυκλοφορούν, κάποια ως best-sellers, μεταφρασμένα στις περισσότερες γλώσσες, και από μη χριστιανικούς εκδοτικούς οίκους, το ότι λειτουργούν πάμπολλοι μικρής ή μεγάλης εμβέλειας σύλλογοι για τη μελέτη και διάδοση του έργου του, προσβάσιμοι οι πιο οργανωμένοι μέσω της αντίστοιχης ιστοσελίδας στο διαδίκτυο, όλα αυτά δεν αποδεικνύουν φυσικά ότι πρόκειται για μια αυθεντία με το προνόμιο του αλάθητου, αλλά οπωσδήποτε δείχνουν μια απήχηση και μια διεθνή παρουσία της Χριστιανικής απάντησης, του Χριστιανικού λόγου που τουλάχιστον ξεφεύγει από το συνηθισμένο.

Αν και ο ίδιος ήταν μέλος της Αγγλικανικής εκκλησίας, το έργο του γνωρίζει ευρεία αποδοχή από το φωτισμένο τμήμα όλων των Χριστιανικών αποχρώσεων, με προεξάρχουσα την ευαγγελική κοινότητα κυρίως στις αγγλόφωνες χώρες, και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.

Προλογίζοντας μια συλλογή άρθρων για τον C.S.Lewis κάτω από τον γενικό τίτλο "The Pilgrim's Guide-C.S.Lewis and the Art of Witness", η οποία εκδόθηκε το 1998 με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του  ο εκδότης ( David Mills ) θέτοντας ένα παρόμοιο ερώτημα "προς τι άλλο ένα βιβλίο για τον C.S.Lewis;"  απαντά: "Απλούστατα, γιατί ήταν ένας πράγματι ασυνήθιστος Χριστιανός συγγραφέας. Όχι τέλειος, όχι αλάνθαστος, αλλά ασυνήθιστος".

Το να αρνείται κανείς αυτό ισοδυναμεί με έλλειψη ευγνωμοσύνης προς τον Θεό για ένα δώρο προς την εκκλησία Του μέσα στον 20ο αιώνα. Ο C.S.Lewis  έδωσε απαντήσεις σε πολλά από τα ερωτήματα που οι Χριστιανοί καλούνται να απαντήσουν, συχνά με μια σαφήνεια και διεισδυτικότητα που πολύ σπάνια επιτυγχάνονται. Πολλοί συγγραφείς έγραψαν καλά πάνω σε ορισμένα θέματα, πολύ περισσότεροι έκαναν σωστές σκέψεις αλλά έγραψαν άσχημα. Μόνον ο C.S.Lewis συνεδύασε τόσο έξοχα σκέψη και λόγο πάνω σε τέτοια ποικιλία θεμάτων".

Οι μελετητές που υπογράφουν τα άρθρα της συλλογής εκπροσωπώντας ένα ευρύ φάσμα Χριστιανικών ομολογιών, εξετάζουν από διάφορες πλευρές τη μαρτυρία του Lewis για την Αλήθεια της Χριστιανικής Πίστης, όπως αυτή η μαρτυρία λειτούργησε και εξακολουθεί να λειτουργεί απέναντι στο συντεταγμένο μέτωπο του σύγχρονου υλιστικού κόσμου. Μάλιστα μεταξύ αυτών συμμετέχει με ένα ενδιαφέρον άρθρο του και ο Ορθόδοξος Επίσκοπος Διοκλείας στη Μ. Βρεταννία και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Κάλλιστος Ware.

Ο C.S.Lewis διέθετε σπάνιο συγγραφικό ταλέντο, μια εξαιρετική ικανότητα να συνδυάζει στο κείμενό του καθαρότητα, σαφήνεια, λαμπερή λογική με μια βαθιά ποιητική ευαισθησία. Το ότι  το σπινθηροβόλο πνεύμα όπως και η λεπτή αίσθηση του χιούμορ που τον χαρακτήριζαν δεν τον παρέσυραν ποτέ σε φραστικά πυροτεχνήματα και σε αμφίβολης ποιότητας αστειάκια, δεν ευτέλισαν τελικά το αντικείμενό του, το μήνυμα δηλ. του Ευαγγελίου, οφείλεται βεβαίως τόσο στο πραγματικό του μέγεθος ως συγγραφέα και διανοητή, όσο και στην βαθιά συναίσθηση της αδυναμίας του μπροστά στη μεγαλειότητα του Θεού - ήξερε και το διακήρυττε πως τα όποια διανοητικά προσόντα δεν είναι εξ ορισμού σε θέση να αποδείξουν την ύπαρξη και τις επεμβάσεις ενός υπερβατικού Θεού, σαν οποιοδήποτε επιστημονικό πείραμα.

Μπορούσε όμως με τα γραπτά του να ταρακουνήσει τον αδιάφορο ή εχθρικό αρνητή της πίστης, να του κλονίσει την αυτάρεσκη πεποίθηση πως ο υλισμός απαντά σ' όλα τα ερωτήματα, να στηρίξει τον αληθινό ερευνητή της αλήθειας αποδεικνύοντας πως τα δήθεν ισχυρά κάστρα της άθεης σκέψης έχουν σαθρά θεμέλια. Και αυτό έκανε, ανοιχτά - έγραψε και εξέδωσε απολογητικά βιβλία και άρθρα ως μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας της Οξφόρδης, διακινδυνεύοντας τη σκωπτική αντιμετώπιση και την εχθρότητα πολλών συναδέλφων, υφιστάμενος τελικά το  τίμημα της μαρτυρίας του.

Ζώντας και γράφοντας μ' αυτό τον τρόπο γι' αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε "το πολυτιμότερο μυστικό του Σύμπαντος" ο Lewis έφερε τη Χριστιανική Απολογητική, το μήνυμα του Χριστού στις εκδόσεις ευρείας κυκλοφορίας, έδωσε καίριο χτύπημα στην απόλυτα λανθασμένη αλλά διαδεδομένη  αντίληψη πως το Ευαγγέλιο αφορά τους ηλικιωμένους, τους ανθρώπους χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και μια περιθωριακή ομάδα γραφικών δέσμιων του παρελθόντος. Είναι νομίζω πολύ χαρακτηριστική η φράση που διάβαζε κανείς στο εξώφυλλο των αλλεπάλληλων εκδόσεων του πιο διαβασμένου έργου του "Mere Christianity" ("Βασικός Χριστιανισμός", κατά μία απόδοση. Η ιδιαίτερη παράσταση της έννοιας mere θα μας απασχολήσει περισσότερο στη συνέχεια) από τις εκδόσεις Penguin "Όποια άποψη κι αν έχει κανείς για τη θρησκεία ο C.S.Lewis σε κάνει να σκεφθείς πολύ σοβαρά γι αυτήν, σε πείθει πως είναι κάτι που απαιτεί το σύνολο της προσωπικότητάς σου, όλες σου τις διανοητικές και ψυχικές ικανότητες" Και μόνον αυτή η εκτός των τειχών απήχηση τον κάνει πράγματι ασυνήθιστη περίπτωση.

Από την πλευρά μου ελπίζω ότι τελικά η ενασχόλησή μας με το έργο του C.S.Lewis θα έχει σε κάποιο βαθμό δικαιωθεί.

 

22 Νοεμβρίου 1963

Η επιλογή των τελευταίων ημερών του Νοέμβρη για την ομιλία έχει βέβαια τον συμβολισμό της, κι αυτό γιατί στις 22 του μηνός συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από την ημέρα που άφησε για πάντα αυτό που ο ίδιος ονόμαζε Χώρα της Σκιάς (η Χώρα της Σκιάς - Shadowlands - ως χαρακτηρισμός του κόσμου που μας περιβάλλει, αυτού που θεωρούμε πραγματικότητα στο διάστημα της ζωής μας είναι μια έννοια που συνδέθηκε απόλυτα με τον C.S.Lewis και το έργο του). Τώρα βέβαια δεν μπορώ να μην παρατηρήσω ότι αν ο ίδιος μας άκουγε από κάπου να μιλούμε για 40 χρόνια, το πιθανότερο θα ήταν να ξεσπούσε στο χαρακτηριστικό του βροντερό και άκρως καλόκαρδο γέλιο, καθώς είναι γνωστή η ενασχόλησή του και η γοητεία που ασκούσε σ' αυτόν η έννοια του Χρόνου, μάλλον της διαφοράς ανάμεσα στις δικές μας πεπερασμένες συνθήκες και στην Πραγματικότητα του Θεού που κατοικεί την Αιωνιότητα, έξω από τα δεσμά του Χρόνου.

Όπως και να 'ναι, για μας λειτουργούν ακόμα αυτοί οι οδοδείκτες των επετείων, των εορτών, αφορμές για σκέψη, πνευματική οικοδομή.

Η 22 Νοεμβρίου 1963 χαράχτηκε στη συλλογική μας μνήμη  σαν η ημέρα της δολοφονίας του Προέδρου Κέννεντυ,- ένα γεγονός, όπως αποδείχθηκε, με σοβαρές ιστορικές συνέπειες. Πολλοί λιγότεροι, όπως ήταν άλλωστε φυσικό, συνέδεσαν και συνδέουν την ημερομηνία αυτή με τον θάνατο του Άγγλου λόγιου και ήδη τότε γνωστού Χριστιανού συγγραφέα. Άλλωστε το γεγονός ότι ο θάνατος του Αμερικανού Προέδρου μονοπώλησε, δικαιολογημένα, για πολλές μέρες το ενδιαφέρον των ΜΜΕ, στέρησε από την αναχώρηση του C.S.Lewis την προβολή που κανονικά θα είχε.

Αυτό φυσικά πολύ λίγη σημασία είχε για τον ίδιο. Πριν λίγους μήνες, το καλοκαίρι του '63, τα έντονα προβλήματα υγείας που τον βασάνιζαν μετά τον θάνατο της γυναίκας του (1960) οδήγησαν τελικά σε μια σοβαρή εγκεφαλική αιμορραγία. Κανένας από τους γιατρούς του δεν πίστευε πως θα συνέλθει ποτέ από το κώμα. Και όμως συνήλθε. Όταν αργότερα συνειδητοποίησε τι του είχε συμβεί, είπε σε κάποιο φίλο : "Δεν μπορώ να μη νιώθω πως είναι κρίμα που ξαναγύρισα...Αφού γλίστρησα χωρίς να υποφέρω καθόλου μέχρι την Πύλη, μου φαίνεται σκληρό αυτή να κλείσει μπροστά μου και να ξέρω πως το ίδιο ταξίδι πρέπει κάποια μέρα να επαναληφθεί, ίσως πολύ πιο οδυνηρά. Ο καημένος ο Λάζαρος!" Στις 22 Νοεμβρίου, λίγες μέρες πριν συμπληρώσει τα 65 του χρόνια, έφτασε και πάλι ήρεμα μπροστά στην Πύλη. Kαι αυτή τη φορά τη βρήκε ανοικτή (Παραθέτω λίγα λόγια από το ημερολόγιο του αδελφού του: " Στις 4 μ.μ. του πήγα το τσάι του. Ανταλλάξαμε λίγες λέξεις. Ήταν πολύ νυσταγμένος και η ομιλία του λίγο βαριά, γενικά όμως ήρεμος και ευδιάθετος. Ήταν η τελευταία φορά που μιλήσαμε. Στις 5.30 άκουσα θόρυβο στο δωμάτιό του. Έτρεξα και τον βρήκα αναίσθητο στο πάτωμα μπροστά στο κρεβάτι. Σταμάτησε ν' αναπνέει λίγα λεπτά αργότερα").

Καθώς θα προσπαθήσω να ρίξω το μεγαλύτερο βάρος της ομιλίας στην παρουσίαση των βασικών θεμάτων που πραγματεύτηκε ο C.S.Lewis στο έργο του θέλω να περιοριστώ στα απολύτως απαραίτητα βιογραφικά στοιχεία.

 

Η αρχή του ταξιδιού

Ο Clive Staples Lewis (Jack για τους δικούς του και φίλους, αφού από πολύ μικρός είχε δηλώσει πως έτσι θέλει να τον φωνάζουν) γεννήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 1898 στο Μπελφάστ της Β. Ιρλανδίας. Ο πατέρας, Albert Lewis, δικηγόρος, είχε ουαλέζικες ρίζες. Πρόγονοί του είχαν εγκατασταθεί στις αρχές του 19ου αιώνα στη Β. Ιρλανδία, όπου δούλεψαν σκληρά για να δημιουργηθούν. Η μητέρα, Flora Hamilton Lewis, κόρη κληρικού, προερχόταν από οικογένεια με μακρά παράδοση θητείας σε εκκλησιαστική διακονία και ιρλανδικές ρίζες. Κάτι εξαιρετικά σπάνιο για γυναίκα της εποχής της, η Flora Hamilton ήταν κάτοχος πτυχίου Μαθηματικών και Λογικής. 

 Οι γονείς  πρόσφεραν στους δυο γιους τους, τον Τζακ και τον Γουώρνι, χαρούμενα και ισορροπημένα παιδικά χρόνια μέσα σ' ένα χριστιανικό σπίτι. Από πολύ νωρίς ο Τζακ έδειξε εξαιρετική λεκτική ανάπτυξη, σφοδρή αγάπη για το διάβασμα, κλίση στο γράψιμο. Η πρακτική μάλιστα που επικρατούσε τότε στις αστικές και μεγαλοαστικές οικογένειες της Βρεταννίας χάρισε στα παιδιά χρόνια απαλλαγμένα από σχολείο, απολαυστικές ώρες μαθημάτων με τη μητέρα τους που ήταν σε θέση να τους δώσει τα πρώτα στοιχεία στα Γαλλικά και στα Λατινικά και, κυρίως, την απόλυτη ελευθερία να ικανοποιούν το πάθος τους για διάβασμα μέσα σ' ένα σπίτι γεμάτο βιβλιοθήκες. Η γλύκα αυτών των ημερών διακόπηκε βίαια με τον πρόωρο θάνατο της μητέρας, όταν ο Τζακ ήταν δέκα χρονών ("Με τον θάνατο της μητέρας μου,", έγραφε αργότερα, "η ευτυχία της ασφάλειας, η γαλήνη, η σιγουριά εξαφανίσθηκαν από τη ζωή μου... τώρα, ολόγυρά μου μια θάλασσα σπαρμένη νησιά... η μεγάλη ήπειρος πίσω μου είχε βουλιάξει για πάντα"). Η δυσαρμονία στη σχέση με τον πατέρα του (συντριμμένος από τον θάνατο της γυναίκας του δεν μπόρεσε ποτέ ξανά να χαράξει ένα δρόμο επικοινωνίας με τα παιδιά του), οι  απόλυτα αρνητικές εμπειρίες από ένα παιδαγωγικά πολύ κακό σχολείο (κατά τον επιεικέστερο χαρακτηρισμό) της Αγγλίας στο οποίο αρχικά στάλθηκε οικότροφος συνέτειναν στην απόλυτη αλλαγή του σκηνικού στη ζωή του. (Δεν είναι τυχαίο πως αργότερα γράφοντας για τον Ουρανό χρησιμοποιεί συχνά και την παράσταση του τέλους του σχολικού έτους, την εξαίσια μέρα της αρχής των διακοπών).

 

Ο δρόμος της αθεAας  και η συνάντηση με τη Χαρά

Όταν το 1917 άρχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο Lewis ήταν ήδη ένας πεπεισμένος αθεϊστής. "Δεν πιστεύω σε καμμιά θρησκεία", δηλώνει. "Δεν υπάρχει απολύτως καμμιά απόδειξη για την αλήθεια τους, μάλιστα, από φιλοσοφική άποψη, ο Χριστιανισμός δεν είναι η καλύτερη". Με τη χαρακτηριστική αλαζονεία της νεότητας και της πεποίθησης στην ορθότητα των επιχειρημάτων του καταλήγει: "Το πρόβλημα με τον Θεό είναι ότι μοιάζει με κάποιον που ποτέ δεν απαντά στα γράμματά σου και τελικά συμπεραίνεις πως είτε δεν υφίσταται, είτε έχεις λάθος διεύθυνση". Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου υπηρέτησε για ένα διάστημα στη Γαλλία, όπου και τραυματίστηκε. Ολοκλήρωσε με λαμπρή επιτυχία τις σπουδές του μετά το τέλος του πολέμου και το 1925 εξελέγη σε θέση διδάσκοντος (lecturer) της Αγγλικής γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Magdalen (Μώντλην) College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Όμως τα ίδια εκείνα χρόνια μια τεράστια εσωτερική πάλη αρχίζει να τον βασανίζει. Η Παρουσία που ως τότε απέφευγε και πολεμούσε τον πλησίαζε αργά και σταθερά ("Κάθε νύχτα, μόνος στο δωμάτιό μου στο Μώντλην, μόλις έστω και για ένα δευτερόλεπτο το μυαλό μου αποσπώνταν από τη δουλειά, ένιωθα να με πλησιάζει σταθερά και αδυσώπητα Εκείνος που πάσκιζα να μή συναντήσω").

Η εντιμότητά του και η ειλικρινής εκζήτηση της αλήθειας τον οδηγούσαν όλο και πιο συχνά στην παραδοχή ότι ο " αθεϊσμός τελικά ήταν υπερβολικά απλοϊκός", δεν ήταν σε θέση ν' απαντήσει στα καίρια και βασανιστικά υπαρξιακά προβλήματα: "Το επιχείρημά μου κατά του Θεού" (έλεγε αργότερα) "συνίστατο στην άποψη ότι το σύμπαν έμοιαζε φοβερά σκληρό και άδικο. Πώς όμως είχε γεννηθεί μέσα μου αυτή η ιδέα του δίκαιου και του άδικου; Με τι σύγκρινα αυτό το σύμπαν όταν το χαρακτήριζα άδικο; Αν όλη η πραγματικότητα ήταν κακή και παράλογη από το Α μέχρι το Ω, για να το πω απλά, γιατί τότε εγώ που υποτίθεται ήμουν μέρος αυτής της πραγματικότητας, αντιδρούσα απέναντί της τόσο βίαια; Κάποιος αισθάνεται βρεγμένος όταν πέφτει στο νερό, κι αυτό γιατί ο άνθρωπος δεν είναι ζώο του νερού, ένα ψάρι δεν αισθάνεται ποτέ βρεγμένο... Συνεπώς ο αθεϊσμός αποδεικνύεται πολύ απλοϊκός. Αν το σύμπαν στο σύνολό του δεν έχει κανένα νόημα, δεν θα διαπιστώναμε ποτέ ότι δεν έχει κανένα νόημα - όπως ακριβώς, εάν δεν υπήρχε φως στο σύμπαν κι επομένως πλάσματα με μάτια,.. το σκοτάδι θα ήταν μια λέξη χωρίς κανένα νόημα").

Ο Lewis ανακαλύπτει επίσης με έκπληξη ότι πολλοί επιφανείς διανοούμενοι του κύκλου του, συνάδελφοι, το έργο των οποίων δεν μπορούσε παρά να εκτιμά, πίστευαν στην ύπαρξη του Υπερφυσικού και σ' έναν Υπερβατικό όσο και προσωπικό Θεό. Ανάμεσά σ' αυτούς βέβαια και ο εξέχων φιλόλογος, αληθινή διάνοια στην μελέτη της Αγγλοσαξωνικής (και όχι μόνον) γλώσσας, καθηγητής  John Ronald Reuel Tolkien. (Η πρόσφατη κινηματογραφική μεταφορά της περίφημης τριλογίας του: Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών τον έκανε ακόμη ευρύτερα γνωστό και στη χώρα μας). Συνειδητός Χριστιανός της Καθολικής Εκκλησίας ο Τζ.Ρ.Ρ.Τόλκιν (1892 - 1973) απετέλεσε για το Lewis, όπως εκείνος αργότερα είπε, έναν από τους άμεσους ανθρώπινους παράγοντες της μεταστροφής του και βέβαια ένα στενό και καλό φίλο για τη συνέχεια της ζωής του.  Ο ίδιος ο Τόλκιν αποκαλούσε τη φιλία του με τον Lewis  ένα από τα μεγαλύτερα κέρδη της ζωής του. 

Ο Lewis είχε έντονα την αίσθηση πως κάποιος αόρατος κι επίμονος αντίπαλος (ο Ουράνιος Κυνηγός όπως θα πει αργότερα) τον καταδίωκε ολοένα, τον ωθούσε στη στιγμή της απόφασης, σαν τον ευφυή σκακιστή που ήρεμα, κίνηση μετά την κίνηση, οδηγεί έναν αδύναμο αντίπαλο στην τελική φάση - ρουά ματ. Παρατηρήσεις όπως αυτή ενός σκληροπυρηνικού αθεϊστή συναδέλφου έκαναν τον Lewis που ειλικρινά πάλευε να βρει την Απόλυτη Απάντηση να νιώθει στην πλάτη του την ανάσα αυτής της Παρουσίας : "Μυστήριο πράγμα αυτή η ιστορία με τον θνήσκοντα θεό. Σχεδόν σου έρχεται να πιστέψεις πως πράγματι κάτι τέτοιο συνέβη". Η παρατήρηση αφορούσε το αποδεκτό και σεβαστό από τον επιστημονικό κόσμο σύγγραμμα του γνωστού ανθρωπολόγου Sir James George Frazer, The Golden Bough, (Το Χρυσό Κλαδί), στο οποίο εξετάζονται οι διηγήσεις που αφθονούν στις παραδόσεις και τις λατρείες των Αρχαίων λαών γύρω από τη μορφή ενός θεού που πεθαίνει και ξαναζεί φέρνοντας στους ανθρώπους ένα είδος ανανέωσης.

Μαζί με όλα αυτά εξακολουθούσε να διαπερνά την ύπαρξή του ένας γλυκός, απροσδιόριστος Πόθος για Κάτι, μια ασύλληπτη Χαρά, άσχετη με ό,τι μπορούσε να γευτεί από τα γύρω του πράγματα, μια μυστηριώδης  Νοσταλγία που ένιωθε να τον συντροφεύει πάντα.

 Η συνθηκολόγηση με Αυτόν που τόσο επίμονα τον αναζητούσε, ήρθε στη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους του 1929. Η μεταστροφή του πέρασε από δύο φάσεις: αρχικά παραδέχτηκε ότι υπάρχει Θεός, μια συγκεκριμένη προσωπικότητα έξω από τον χωροχρόνο μας. Ύστερα από κάποιο διάστημα ήρθε το δεύτερο βήμα: η αποδοχή του Υιού του Θεού και του Λυτρωτικού του έργου. Ήταν τότε που η Χαρά τον ξάφνιασε στον δικό του δρόμο προς τη Δαμασκό- αυτόν τον τίτλο έδωσε αργότερα στην αυτοβιογραφική καταγραφή της επιστροφής του (Surprised by Joy). H σταδιακή αυτή μεταστροφή μπορεί φαινομενικά να συγκρούεται με κάποια ευαγγελικά στερεότυπα, δεν ξαφνιάζει όμως κάποιον που στέκεται με δέος μπροστά στη ποικιλομορφία των επεμβάσεων ενός άπειρου Θεού.

Συνέχεια στο επόμενο

 

                        

Η κα Β. Κάλφογλου-Καλοτεράκη  είναι Λέκτωρ του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 

 

 

 

Πρώτα τους Υπουργούς

 

 

του  C. S. Lewis

 

 

Μια εκπληκτική παρανόηση έχει για πολύ κυριεύσει τη σύγχρονη σκέψη  σχετικά με τον απόστολο Παύλο. Είναι αυτή: ότι ο Χριστός κήρυξε μια καλοσυνάτη κι απλή θρησκεία (που τη βρίσκουμε στα ευαγγέλια) και ότι στη συνέχεια ο απόστολος Παύλος τη διέφθειρε  σε μια σκληρή και περίπλοκη θρησκεία (που τη βρίσκουμε στις επιστολές). Αυτό είναι εντελώς ανυπόστατο. Όλα τα  κείμενα που μας αναστατώνουν  προήλθαν από τα χείλη του Κυρίου μας: όλα τα κείμενα πάνω στα οποία θα μπορούσαμε να βασίσουμε ένα δικαίωμα όπως είναι αυτό της ελπίδας σωτηρίας, που υπάρχει για τον άνθρωπο, προέρχονται από τον Παύλο.

Αν θα μπορούσε να αποδειχθεί πως ο απόστολος Παύλος αλλοίωσε τη διδασκαλία του Κυρίου κατά κάποιο τρόπο, την αλλοίωσε ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που διαδεδομένα υποτίθεται πως το έκανε. Αλλά δεν υπάρχει οποιαδήποτε πραγματική απόδειξη για μια διδασκαλία πριν από τον Παύλο που να είναι διαφορετική από εκείνη του Παύλου. Οι επιστολές είναι, κατά μεγάλο μέρος, τα αρχαιότερα χριστιανικά κείμενα που κατέχουμε. Ακολούθησαν τα ευαγγέλια.

 

Oι επιστολές δεν είναι 'το ευαγγέλιο', δηλαδή η διακήρυξη των χριστιανικών πεποιθήσεων. Έχουν γραφεί γι αυτούς που είχαν είδη μεταστραφεί, που είχαν ήδη αποδεχθεί 'το ευαγγέλιο'. Παραλείπουν πολλές από τις 'περιπλοκές' (δηλαδή, τη θεολογία) επειδή στοχεύουν σε αναγνώστες που τις είχαν ήδη διδαχθεί. Με την έννοια αυτή οι επιστολές είναι περισσότερο πρωτόγονες και κεντρικές από τα Ευαγγέλια - αν κι όχι, φυσικά, από τα μεγάλα γεγονότα που τα Ευαγγέλια εξιστορούν. Προέχει η Πράξη του Θεού (η Ενσάρκωση, η Σταύρωση, η Ανάσταση). Η πρώιμη θεολογική ανάλυση της Πράξης αυτής φθάνει σε μας με τις επιστολές. Όταν δε η γενεά  που γνώριζε τον Κύριο άρχισε να εκλείπει, συντάχθηκαν τα Ευαγγέλια για να παράσχουν στους πιστούς μια καταγραφή της μεγάλης Πράξης του Θεού και μερικά από τα λόγια του Κυρίου.

Η συνηθισμένη λαϊκή αντίληψη αντέστρεψε εντελώς τα πράγματα. Αλλά δε χρειάζεται να ψάξουμε πολύ για την αιτία. Στην πρώιμη ιστορία κάθε επανάστασης υπάρχει μια φάση κατά την οποία δεν επιτίθεστε ακόμα στο βασιλιά αυτοπροσώπως. Λες, 'ο Βασιλιάς έχει δίκιο. Είναι οι Υπουργοί που διαπράττουν τα λάθη. Τον διαστρεβλώνουν και διαφθείρουν όλα του τα σχέδια - που είναι βέβαια πολύ καλά σχέδια αν οι Υπουργοί επέτρεπαν την πραγματοποίηση τους.' Και η πρώτη νίκη αποτελείται από τον αποκεφαλισμό ορισμένων από τους Υπουργούς: στην επόμενη φάση πηγαίνεις κι αποκεφαλίζεις τον ίδιο το Βασιλιά.

Κατά τον ίδιο τρόπο, η επίθεση που έγινε το δέκατο ένατο αιώνα στον απόστολο Παύλο ήταν στην πραγματικότητα μια φάση της επανάστασης κατά του Χριστού. Οι άνθρωποι δεν ήταν έτοιμοι κι αρκετά πολυπληθείς ώστε να επιτεθούν κατά του ίδιου του Χριστού. Κάνανε το φυσιολογικό πρώτο βήμα - αυτό της επίθεσης κατά ενός από τους κορυφαίους 'υπουργούς' του. Συνεπώς το κάθε τι που δεν ήταν της αρεσκείας τους στο χριστιανισμό το απέδιδαν στον Παύλο.

Όμως, η υπόθεση τους δε θα μπορούσε να εντυπωσιάσει οποιονδήποτε που είχε πραγματικά διαβάσει τα Ευαγγέλια και τις Επιστολές με προσοχή: αλλά δυστυχώς πολύ λίγοι το είχαν κάνει,  έτσι κέρδισαν την πρώτη μάχη. Ο απόστολος Παύλος αμφισβητήθηκε και εξορίστηκε κι ο κόσμος έκανε το επόμενο βήμα - την επίθεση κατά του ίδιου του Βασιλιά.  I

 

Μετάφραση: Γ. Τασίογλου

                        

Το ανωτέρω κείμενο είναι τμήμα της εισαγωγής από τον καθηγητή C. S. Lewis μιας σύγχρονής (του 1947) αγγλικής μετάφρασης των επιστολών του αποστόλου Παύλου από τον J.B. Phillips που εκδόθηκε και κυκλοφόρησε με μεγάλη επιτυχία με τον τίτλο Επιστολές στις Νέες Εκκλησίες.

 

 

 

 

Ο  ΧΡΙΣΤΟΣ  ΤΟ  ΥΔΩΡ  ΤΗΣ  ΖΩΗΣ
ΩΘΩΝΤΑΣ  ΜΑΣ  ΝΑ  ΑΝΑΤΑΡΑΞΟΥΜΕ

ΤΑ  ΝΕΡΑ  TΗΣ  ΚΟΛΥΜΒΗΘΡΑΣ  ΤΟΥ  ΣΙΛΩΑΜ

 

    του κ. Νικ. Κ. Γκαραγκούνη


Πολλοί θα παραξενεύονται από το θέμα. Ο ρόλος του νερού στην διακήρυξη του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού. Και όμως στο νερό, μόνο ήδη στην Καινή Διαθήκη γίνονται πάνω από εβδομήντα αναφορές. Το νερό χρησιμοποιείται περισσότερο από ορισμένους συνηθισμένους δογματικούς όρους. Μην το ξεχνάμε ότι και η τελευταία λέξη του Χριστού "διψώ" πάνω στον σταυρό συσχετίζεται με το νερό.

Ίσως αυτό να οφείλεται στην ιδιαίτερη αξία που έχει το νερό για ένα λαό της ερήμου όπως ήταν οι Εβραίοι. Το νερό ήταν αυτό που μετέτρεψε την γη της Χαναάν σε γη της επαγγελίας. (Στην Εβραϊκή γλώσσα της Παλαιάς Διαθήκης γι' αυτό πολλές φορές υδρολογικοί όροι έχουν μία άλλη έννοια από ό,τι τους δίνουμε σήμερα. Χρησιμοποιούνταν όχι τόσο πάντα για την υπόδειξη νερού όσο για να υπογραμμιστεί ένα σημαντικό γεγονός που είχε σημαδέψει την ιστορία του λαού του Ισραήλ. Έτσι το νερό γίνεται ένας ιδιαίτερος συμβολισμός για την πρόοδο και την ανάπτυξη).

Το υδάτινο στοιχείο από την άλλη πλευρά όμως προκαλούσε τρόμο και δέος. Η ανατάραξη των κυμάτων της Ερυθράς θάλασσας γίνεται α φ ο ρ μ ή για να βρει ο λαός του Ισραήλ την ελευθερία του, όμως και ο τρόπος με τον οποίο θανατώνονται οι Αιγύπτιοι στρατιώτες. Το νερό έτσι παριστάνει και τον θάνατο και την ζωή και γίνεται σύμβολο κάθαρσης. Τα αναταραγμένα νερά φανερώνουν την παρουσία του Θεού, ανάμεσα στον λαό του. Έτσι έχουμε τον προφήτη Ηλία, και αργότερα τον προφήτη Ελισσαίο να αναταράζουν τα νερά του Ιορδάνη δείχνοντας έτσι ότι ο Θεός δεν θα εγκαταλείψει απροστάτευτο τον λαό του Ισραήλ.

Και ο ίδιος ο Χριστός  σέβεται αυτή την ιδιαίτερη σχέση που έχει δημιουργηθεί με το νερό. Πολλές φορές πάει να κηρύξει εκεί που υπάρχουν αποθέματα νερού, όχι μόνο  γιατί εκεί θα μαζευτεί ο περισσότερος κόσμος αλλά για να υπογραμμίσει έτσι καλύτερα την αξία του μηνύματός του. Κάποιοι από τους πιο σημαντικούς διάλογους της Καινής Διαθήκης γίνονται κοντά στο νερό. Και κάποιες από τις πιο όμορφες συζητήσεις αρχίζουν με θέμα αυτό, όπως ο διάλογος του Κυρίου με την Σαμαρείτιδα και η θεραπεία του παράλυτου στην κολυμβήθρα της Βησθαϊδά. Η θάλασσα της Τιβεριάδος θα είναι ο τόπος όπου οι μαθητές σιγά-σιγά θα εννοήσουν την θεϊκή υπόσταση του Χριστού. Από την άλλη πλευρά θα είναι ο τόπος που θα δεχτούν το κάλεσμα να ακολουθήσουν τον Χριστό αρχικά στις περιοδείες του στην Γαλιλαία και την Ιουδαία και αργότερα, μετά την ανάστασή Του, να πορευθούν "ανά πάσα τη οικουμένη" για να κηρύξουν το μήνυμα της Λυτρώσεως της ανθρωπότητας από τις αμαρτίες διαμέσου του Ιησού Χριστού.

Όμως και η καθημερινή χρήση του νερού γίνεται μέσω της διδασκαλίας και της διδαχής του Χριστού. Στην αρχή του μυστικού δείπνου ο Ιησούς πλένει με νερό τα πόδια των μαθητών του (αντιθέτως με τις ραβινικές συνήθειες που ήθελαν τον μαθητή να υπηρετεί τον διδάσκαλο). Ο Χριστός χρησιμοποιεί το νερό για να δείξει ότι όπως το νερό είναι δώρο από τον Θεό προς τον άνθρωπο, χωρίς ο τελευταίος να πρέπει να πληρώσει τίποτα γι' αυτό στον Θεό, έτσι και η έλευση του Θεανθρώπου πάνω στην γη υπήρξε μια δωρεάν υπηρεσία προς την ανθρωπότητα.

 "Όποιος προσφέρει στο όνομά μου ένα ποτήρι νερό..." Ο Χριστός αγαπάει να χρησιμοποιεί αυτό το απόφθεγμα για να δείξει ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι τα μεγάλα επιτεύγματα που θα κάνουμε τόσο, όσο οι μικρές πράξεις γεμάτες αγάπη που θα κάνουμε για τον συνάνθρωπό μας, όπως να του προσφέρουμε ένα απλό ποτήρι νερό, αλλά αυτό με όλη μας την καρδιά. Από την άλλη μεριά όμως πολλές φορές στην Αγία Γραφή ο τρόπος με τον οποίο προσφέρεται νερό στον ίδιο τον Χριστό, δείχνει αν ο συγκεκριμένος άνθρωπος που το κάνει ή και το περιβάλλον, αποδέχονται το μήνυμα του Κυρίου ή όχι. Έχουμε έτσι, στο σπίτι του φαρισαίου όπου είναι προσκαλεσμένος ο Ιησούς, το παράδειγμα της αμαρτωλής γυναίκας που πλένει τα πόδια του Χριστού με το νερό των δακρύων της (όπως υπογραμμίζουν οι Πατέρες, το πιο ωραίο παράδειγμα συντριβής και μετάνοιας), ενώ ο ίδιος οικοδεσπότης παρουσιάζεται τελείως απαθής απέναντι στον Κύριο.  

     Και μετά έχουμε στο ευαγγέλιο του Ιωάννη, την τελευταία μέρα της Σκηνοπηγίας, τον Χριστό να αυτό-αποκαλύπτεται στον Ναό των Ιεροσολύμων παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως το ύδωρ το αληθινό. Και όχι μ ό ν ο αυτό αλλά καλεί τους παρευρισκόμενους με το να τον δεχτούν να γίνουν φορείς του ύδατος του ζώντος για όλο τον  κ ό σ μ ο. Καλούμαστε οι ίδιοι να πάρουμε την θέση των αγγέλων που ανατάραζε τα νερά στο όνομα του Θεού στην πισίνα της  Βησθαϊδά, αλλά όχι μόνο εκεί, αλλά σ' ολό τον κόσμο αναταράσσοντας τα νερά της ανθρώπινης δυστυχίας και δείχνοντας ότι η παρουσία της ευσπλαχνίας του Θεού φανερώνεται και σήμερα ανάμεσα στους ανθρώπους.   I

                        

Το παραπάνω κείμενο είναι περίληψη της εργασίας που παρουσιάστηκε στο "Διεθνές συνέδριο για την Βιώσιμη Ανάπτυξη των ιαματικών Πηγών" το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Β. Εύβοια 10-12 Σεπτεμβρίου 1999, ΠΡΑΚΤΙΚΑ Τόμος ΙΙ.

Ο κ. Ν. Κ. Γκαραγκούνης είναι Ψυχολόγος-Κοινωνιολόγος Πανεπιστημίου LaVerne και Μεταπτυχιακός Θεολογικών Σπουδών Πανεπιστημίου Ρώμης, Ιταλίας.

 

 

 

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006