ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΦΕΒΡOYAΡΙΟΣ 2001

  1. Ποιμένας και Πρόβατα           

  2. Η Διαθήκη του Γάμου            

  3. Ο Χριστιανός και το Καρναβάλι    

  4. Εσθήρ               

  5. Η Τέχνη της Αφήγησης         

  6. Ένα Επικίνδυνο Μονοπάτι          

 

ΠΟΙΜΕΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΑΤΑ

του Μ. Β. Κυριακάκη (1989)

Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός και γνωρίζω τα εμά και γνωρίζομαι υπό των εμών...

Τα πρόβατα τα εμά ακούουσι την φωνήν μου και εγώ γνωρίζω αυτά· και με ακολουθούσι...

(Ιωάν. 10:14, 27)

Δεν υπάρχει πιο ενθαρρυντικός λόγος από αυτή τη διακήρυξη του Χριστού: Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας. Από τη στιγμή που ο άνθρωπος λέει "ο Κύριος είναι ο ποιμένας μου", από εκείνη τη στιγμή αποκτά το αίσθημα της ασφάλειας και το αίσθημα της αυτάρκειας: Ο Κύριος είναι ο ποιμένας μου· γι' αυτό τίποτε δεν θα μου λείψει. "Δεν θέλω στερηθεί ουδενός". Και στην κοιλάδα της σκιάς του θανάτου αν βαδίσω δεν έχω να φοβηθώ τίποτε· γιατί εσύ είσαι μαζί μου... Και όλα να τα στερηθώ, δεν θα μου λείψει εκείνο που είναι πρωταρχικό και απαραίτητο. Έχοντας ένα τέτοιο ποιμένα, και στο πιο φοβερό και πιο επικίνδυνο μονοπάτι αν χρειασθεί να περπατήσω -μέσα στην κοιλάδα της σκιάς του θανάτου, εκεί που υπάρχει φόβος, εγώ δεν θα φοβηθώ! Θα διατηρήσω και μέσα στην πιο καταθλιπτική πίεση τη γαλήνη και τη χαρά της ψυχής μου.

Δεν είναι απλώς ο ποιμένας μας· είναι ο καλός ποιμένας. Που σημαίνει πως μπορεί να υπάρχουν και άλλοι που παρουσιάζονται σαν ποιμένες μας με την αξίωση να καθοδηγήσουν τον άνθρωπο. Και το λέει ο Χριστός: όσοι ήλθαν πριν από μένα κλέφτες ήταν και ληστές... Και όποιος προσφέρεται να μας κατευθύνει, αντί να μας οδηγήσει στην ασφάλεια και τη γαλήνη μας οδηγεί στο χάος και το φόβο. Απόδειξη οι τυφλοί οδηγοί που οδηγούν την σημερινή ανθρωπότητα στο χάος, στην απελπισία και τον όλεθρο. Εάν τυφλός τυφλόν οδηγεί και οι δυο θα πέσουν στο λάκκο. Μέσα σ' αυτό το λάκκο έχει πέσει η ανθρωπότητα με τους ηγέτες της -πολιτικούς, θρησκευτικούς, επιστήμονες και κοινωνιολόγους...

Αλλά εγώ, λέει ο Χριστός, εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός. Ο πάνσοφος και πανεύσπλαχνος, ο παντοδύναμος και ταπεινός.

Και εμείς "τα πρόβατά του". Δεν είναι και πολύ κολακευτικός ο χαρακτηρισμός. Το πρόβατο, όσο συμπαθητικό και αν είναι, έχει πολύ περιορισμένη αντίληψη συγκριτικά με πολλά άλλα ζώα Ο Κύριος όμως δεν κολακεύει τους δικούς Του. Πάντως όσο και αν δεν μας κολακεύει ο χαρακτηρισμός, μας ενισχύει και μας παρηγορεί... Γιατί αν είμαστε πλάσματα σαν τα πρόβατα, αδύνατα πλάσματα, με περιορισμένες δυνατότητες, έχουμε ποιμένα πάνσοφο, δυνατό και ικανό να μας προστατεύσει και να μας οδηγήσει.

Πολλές και μεγάλες είναι οι ανάγκες μας και καμμιά απ' αυτές δεν είμαστε σε θέση να ικανοποιήσουμε μόνοι μας. Ταξιδεύουμε μέσα σε μια πνευματική ερημιά όπου δεν υπάρχει ούτε νερό ούτε τροφή. Και ο καλός ποιμένας μας ψιθυρίζει: Όστις διψά, ας έρχεται σ' εμένα και ας πίνη... ο πιστεύων εις εμέ, δηλαδή αυτός που με εμπιστεύεται, ποταμοί ύδατος ζώντος θα ρεύσουν μέσα του, ποταμοί που αναβλύζουν σε ζωή αιώνιο...

Και λέει ακόμα για τον πεινασμένο άνθρωπο, που δεν ικανοποιείται με τα ξυλοκέρατα του κόσμου: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής...

Ας εξετάσουμε όμως από πιο κοντά αυτή τη διακήρυξη του Χριστού:

Τα δικά μου τα πρόβατα ακούν τη φωνή μου και εγώ τα γνωρίζω και με ακολουθούν...

Πώς έγιναν "δικά Του" αυτά τα πρόβατα; Είναι δικά Του πρώτα γιατί Αυτός τα έπλασε... Είναι ο δημιουργός τους. Πάντα δι' αυτού έγιναν... Αν με την ελευθερία που τους έδωσε ξέφυγαν και όπως λέει ο προφήτης Ησαϊας "πάντες επλανήθημεν ως πρόβατα", ο καθένας μας πήρε το δικό του το δρόμο, δεν παύει να μας διεκδικεί γιατί είμαστε πλάσματά Του.

Ειδικότερα όμως είναι δικά Του γιατί Αυτός τα διάλεξε. Πριν γίνει ο κόσμος Εκείνος ξεχώρισε τους δικούς Του. Στην παντογνωσία Του έβλεπε την πτώση, έβλεπε όχι μόνο τους πρωτόπλαστους, αλλά και όλες τις γενεές των ανθρώπων που θα έφευγαν μακρυά Του. Και μέσα στο πλήθος των αποστατών είδε, διέκρινε και διάλεξε τους δικούς Του. Θα μου πείτε με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή; Και ποιος είμαι εγώ για να θέσω ένα τέτοιο ερώτημα στο Θεό: Ποιος έγινε σύμβουλός του; ρωτά ο Παύλος. Πόσον ανεξερεύνητοι είναι οι κρίσεις του και ανεξιχνίαστοι αι οδοί του! (Ρωμ. 11:33)

Αν υπάρχει μια απάντηση στο ερώτημα η απάντηση είναι τούτη: Με τα κριτήρια της αγάπης Του. Με τα κριτήρια του ελέους Του. Η χάρις Του και τίποτε άλλο. Χωρίς κανένα τίτλο και χωρίς κανένα προσόν από μέρους των. Το μόνο που μας βεβαιώνει είναι πως όσους προεγνώρισε τούτους και προώρισε· όσους προώρισε τούτους και εκάλεσε· όσους εκάλεσε τούτους και εδικαίωσε· όσους εδικαίωσε τούτους και εδόξασε!

Είναι λοιπόν δικοί Του. Δεν εξελέξατε εσείς εμε, αλλ' εγώ σας εξέλεξα...

Είναι δικά Του τα πρόβατα γιατί Του τα έδωσε ο Θεός Πατέρας. Είναι το δώρο του Πατέρα προς τον Υιό: "Εκείνους τους οποίους μοι έδωκας..." λέει στην προσευχή του. "Εγώ και τα παιδία τα οποία μοι έδωκεν ο Θεός...", αυτά τα λόγια θέτει ο προφήτης στα χείλη του.

Έδωσε σ' εμάς δώρο υπέρτατο τον Υιό. Τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο ώστε έδωκε τον υιόν αυτού τον μονογενή... Έδωσε εμάς σ' Εκείνον. Και επαναλαμβάνει ο Χριστός στην προσευχή Του: Εκείνους τους οποίους μοι έδωκας εκ του κόσμου... ιδικοί σου είναι και εγώ τους εφύλαξα"!

Είναι δικά Του τα πρόβατα γιατί τα αγόρασε και μάλιστα με ακριβό τίμημα. Πουλήθηκαν αυτά για το τίποτε. Και πουλήθηκαν σ' ένα σκληρό και ανελέητο αφέντη: την αμαρτία. Αυτήν την πραγματικότητα τονίζει ο Παύλος στην προς Ρωμ. 7:14: "Είμαι πουλημένος στην αμαρτία"! Και στην προς Κορινθ. Α΄ 6:19-20: "Δεν είσθε κύριοι εαυτών· δια τιμής ηγοράσθητε".

Είναι δικά μου τα πρόβατα, μπορεί να πει ο Χριστός, γιατί τα κατέκτησε με τη δύναμη της αγάπης Του.

Ποια δύναμη τράβηξε και τραβά τις ψυχές στα πόδια του Χριστού, του καλού ποιμένα: Η ακατανίκητη δύναμη της αγάπης Του! Ποια δύναμη τράβηξε τον διώκτη Σαύλο και τον έφερε στα πόδια του Χριστού; "Ελήφθην", λέει ο ίδιος ο Παύλος. Κατελήφθην... Σαν ένα οχυρό είναι η καρδιά του ανθρώπου. Αυτό το οχυρό πώς μπορεί να πέσει; Με την αγάπη. Και αυτή την αγάπη κινητοποιεί ο Χριστός και κατακτά τις ψυχές μας.

Αυτά τα πρόβατα του Χριστού ακούουν τη φωνή Του. Είναι πολλοί άνθρωποι που όχι μόνο αυτοί δεν ακούνε, αλλά εμποδίζουν και τους άλλους που θέλουν να ακούσουν. Είναι πάλι πολλοί άλλοι που ακούνε με ελατήριο την περιέργεια ή με πνεύμα κριτικής. Και είναι μερικοί που ακούνε και θαυμάζουν, αλλά τίποτε περισσότερο. Όπως η γυναίκα εκείνη που όταν άκουσε τον Χριστό ξέσπασε σε θαυμασμό με αυτά τα λόγια: Μακαρία η κοιλία που σε εβάστασε και οι μαστοί που σε θήλασαν! Αλλά ο Κύριος απέκρουσε αυτό το ξέσπασμα του θαυμασμού λέγοντας: Μακάριοι μάλλον οι ακούοντες τον λόγον του Θεού και φυλάσσοντες αυτόν...

Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που θέλουν να ακούσουν τη φωνή του κήρυκα αλλά όχι του Χριστού. "Αυτού ηκούσατε" γράφει ο Παύλος στους Εφεσίους... Άκουσαν τον Παύλο, άκουσαν πολλούς άλλους. Αλλά στην πραγματικότητα άκουσαν τον Κύριο. Γι' αυτό ένας διάσημος κήρυκας του Ευαγγελίου που έτρεχαν πλήθη να τον ακούσουν έλεγε: Πόσο θα ήθελα να κηρύττω χωρίς να με βλέπετε...

Τα πρόβατα του Χριστού ακούνε τη φωνή Του στο κήρυγμα, στη Βίβλο, στο δρόμο και στις περιστάσεις της ζωής. Η σοφία κράζει εις τας οδούς... Προς εσάς άνθρωποι κράζω! Την ακούνε τηγ φωνή Του μέσα στην ψυχή: στους ψιθυρισμούς τον Πνεύματος. Την ακούνε στην πρόνοιά Του, στα πικρά και στα ευχάριστα της ζωής.

Όχι μόνο ακούν τη φωνή Του, αλλά είναι και σε θέση να την διακρίνουν και να την ξεχωρίσουν από τις άλλες φωνές που ακούνε. Τα πρόβατα Τον ακολουθούν γιατί γνωρίζουν τη φωνή Του. Ξένον όμως δεν θα ακολουθήσουν... διότι γνωρίζουν την φωνή των ξένων. (Ιωάν. 10:4).

Έχουν ένα αισθητήριο που τους κάμνει ικανούς να διακρίνουν τα πνεύματα, την αλήθεια από την πλάνη ή την αλήθεια όταν τους παρουσιάζεται ανάμικτη με μια δόση πλάνης... Το χάρισμα αυτό της διακρίσεως το χορηγεί το Πνεύμα του Θεού στα τέκνα Του.

Θυμάμαι όταν για πρώτη φορά επήγα στην Κατερίνη μου έκαμε βαθειά εντύπωση ένα θέαμα: προς το βράδυ οι αγελάδες που έβοσκαν όλη την ημέρα στα λιβάδια έξω από την πόλη εγύριζαν πίσω εκεί που ανήκαν. Εγύριζαν όλες μαζί, αλλά μια μια ξεχώριζε και πήγαινε στο δικό της σπίτι. Καθώς τις παρακολουθούσα θυμήθηκα τα λόγια του Ησαϊα: "Ο βους γνωρίζει τον κτήτορα αυτού και ο όνος την φάτνην του κυρίου αυτού - ο Ισραήλ δεν γνωρίζει, ο λαός μου δεν εννοεί...".

Τα πραγματικά όμως τέκνα του Θεού, τα γνήσια και αναγεννημένα γνωρίζουν. Και γνωρίζουν και υπακούουν. Ακολουθούν τον ποιμένα τους. Γι' αυτούς λέγει στην Αποκάλυψη: "ούτοι είναι οι ακολουθούντες το αρνίον όπου και αν υπάγει".

Τον ακολουθούν όχι μόνο όταν προσφέρει άρτο για να χορτάσει τους πεινασμένους· όχι μονάχα όταν κηρύττει με δύναμη και χάρη· αλλά Τον ακολουθούν στη Γεθσημανή όπου είναι αγωνία και δάκρυα· Τον ακολουθούν στο Γολγοθά όπου είναι σταυρός· Τον ακολουθούν όπου και αν υπάγει για να κατάλήξουν εκεί που είναι Εκείνος, στη δόξα του ουρανού.

Πόσα προνόμια έχουν τα πρόβατα του καλού ποιμένα. Γι' αυτά λέει: Τα γνωρίζω! Για να καταλάβουμε όλη την έννοια αυτού "Τα γνωρίζω" πρέπει να θυμηθούμε ότι θα υπάρξουν πολλοί για τους οποίους θα πει: - Δεν σας γνωρίζω! Φύγετε απ' εμού! Αλλά τα δικά Του πρόβατα τα γνωρίζει. Και αυτό σημαίνει ότι τα αναγνωρίζει για δικά Του. Γνωρίζει τις ανησυχίες τους, τη δειλία τους· τις πτώσεις και τους πειρασμούς... Τα γνωρίζει όλα· τα μυστικά τους, τις πικρίες, τις αγωνίες και τους πόθους τους.

Και η γνωριμία αυτή είναι αμοιβαία: Εγώ γνωρίζω αυτά και γνωρίζομαι υπό των εμών. Φανερώνει τον εαυτό Του ώστε να Τον γνωρίσουμε σε βάθος -να κατανοήσουμε ποιος είναι ο αρχηγός που ακολουθούμε, :υτός είναι ο τελειωτής της πίστεώς μας. Και Τον εμπιστευόμαστε γιατί μας διαβεβαιώνει: Δεν θα απολεσθούν εις τον αιώνα -γιατί κανένας δεν μπορεί να τα αρπάσει από το χέρι μου... I

 

 

Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

του αιδ. Γ. Αδάμ

Εισαγωγή

Ο σκοπός αυτών των άρθρων είναι να μας δώσει να καταλάβουμε καλύτερα "την ουσία" της συζυγικής σχέσης, μέσα από τον Λόγο του Θεού.1 Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από την αρχή της Αγίας Γραφής και να μελετήσουμε τι η Γραφή έχει να πει για τον γάμο. Ξεκινώντας από την αρχή θα καταλάβουμε επίσης καλύτερα γιατί ο Θεός λέει "όχι" σε κάθε σεξουαλική σχέση έξω από τον γάμο. Τέλος, θα κατανοήσουμε πιο βαθειά ποιος είναι ο ρόλος του σεξ μέσα στο γάμο.

Δεν σας κρύβω πως η δυσκολία μου ήταν στο γεγονός πως δεν ήξερα από που να ξεκινήσουμε για να αρχίσουμε να μιλάμε για το θέμα αυτό. Οι στατιστικές, από τη μια μεριά, λένε πως ο αριθμός των διαζυγίων έχει μειωθεί. Από την άλλη μεριά όμως, ο θεσμός του γάμου, συνεχίζει να γίνεται πιο αδύναμος καθώς όλο και λιγότεροι νέοι παντρεύονται. Ο αριθμός των καινούργιων ζευγαριών στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, έχει μειωθεί κατά 30% από το 1970 και μετά.2

Η απογοήτευση και ο φόβος των ανθρώπων για το γάμο

Ίσως πιο απογοητευτικό, όμως, είναι το γεγονός πως από αυτούς που είναι παντρεμένοι, ένα πολύ μικρό ποσοστό λένε πως είναι χαρούμενοι και ευτυχισμένοι με το γάμο τους. Και σαν χριστιανοί, νομίζω δεν πρέπει να ζούμε με την αυταπάτη πως επειδή ερχόμαστε στην εκκλησία, αυτά τα προβλήματα του γάμου και της κοινωνίας δεν μας αγγίζουν. Ο εκκλησιασμός δεν μας παρέχει ανοσία. Δεν είναι όπως το εμβόλιο που θα προφυλάξει να μην κολλήσουμε το μικρόβιο.

Γιατί όμως πολύ λίγοι είναι πραγματικά ικανοποιημένοι από την συζυγική τους ζωή; Ένας λόγος για την κατάσταση αυτή είναι πως υπάρχει σαφώς ένα χάσμα ανάμεσα στην θεωρία και στην πράξη. Δηλαδή, ό,τι και να μας πουν, όσο και να μας συμβουλέψουν πριν τον γάμο, όσα σεμινάρια και να παρακολουθήσουμε, τα πράγματα είναι διαφορετικά όταν αρχίζεις να ζεις με κάποιον. Κατά συνέπεια, είναι εύκολο να σκεφτεί κάποιος "αλλιώς τα λέει ο ποιμένας από τον άμβωνα, και αλλιώς τα βρίσκω εγώ στο σπίτι μου." Ή, κάποιος άλλος να πει στον εαυτό του, "Καλά τα λέει η Γραφή, αλλά εγώ δεν μπορώ, αυτά δεν γίνονται." Υπάρχει, λοιπόν, χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη.

Παρόλα αυτά πιστεύω πως υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα. Πιο μεγάλο. Και το πρόβλημα φαίνεται πόσο μεγάλο είναι ιδιαίτερα ανάμεσα σε εμάς που αποκαλούμαστε πιστοί του Χριστού. Το πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός πως δεν ξέρουμε ούτε τη θεωρία. Είμαστε χριστιανοί, διαβάζουμε τη Γραφή, πηγαίνουμε εκκλησία, αλλά είμαστε εξίσου μπερδεμένοι όπως και οι άνθρωποι μακριά από τον Θεό στο θέμα του γάμου, δηλαδή στο πώς να ζούμε σωστά με τους συντρόφους μας.

Και αυτό φαίνεται με πολλούς τρόπους. Πηγαίνετε σε βιβλιοπωλεία, χριστιανικά και μη, και θα δείτε πόσα ράφια είναι γεμάτα με βιβλία γύρω από το γάμο. Θα βρείτε βιβλία συμβουλευτικής, βιβλία για αρραβωνιασμένα ζευγάρια, σεμινάρια, μαθήματα, ανακοινώσεις, κασέτες. Ό,τι θέλει κάποιος μπορεί να το βρει.

Αυτή η άνθηση δεν είναι απόδειξη υγείας, αλλά απόδειξη αρρώστιας. Αυτό το υπερβολικό ενδιαφέρον είναι παθολογικό, θα τολμούσα να πω πως είναι θανατηφόρο. Γιατί; Γιατί είμαστε σαν τον ετοιμοθάνατο ασθενή που απεγνωσμένα ψάχνει να βρει εναλλακτικές λύσεις για να γιατρευτεί. Ψάχνουμε απεγνωσμένα για ευτυχία και ικανοποίηση στις σχέσεις μας, ενώ δυστυχώς δεν μας ενδιαφέρει τι ο Θεός μας προσφέρει. Τι κάνουμε λοιπόν; Πάμε στους ειδικούς.

Αδελφοί μου μας χρειάζεται να νοιώσουμε πως ο Θεός μας είναι Κύριος. Αυτό σημαίνει πως για να έχω ένα γάμο που να δοξάζει το Θεό και να βρίσκω σε αυτή τη σχέση ικανοποίηση και ευτυχία, θα πρέπει ο Θεός να είναι στο κέντρο αυτής της σχέσης. Ο Θεός είναι κυρίαρχος στον ουρανό και σε όλη την οικουμένη. Αυτό σημαίνει πως εδώ στη γη εμείς οι άνθρωποι έχουμε την ηθική ευθύνη να αναγνωρίσουμε, και να παραδεχτούμε πως ο Θεός στον οποίο πιστεύουμε πρέπει να έχει την κυριαρχία στο γάμο μας και στις οικογένειες μας. Για να μπορέσουμε, όμως, να ζήσουμε με τον Θεό κυρίαρχο στο γάμο μας πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι θέλει, ποιο είναι το σχέδιο Του, ποιος ο σκοπός Του για τον γάμο.

Τι είναι ο γάμος σήμερα στα μάτια των ανθρώπων; Ο γάμος σήμερα για τους ανθρώπους είναι ένας θεσμός, ή θα έλεγα μια "κοινωνική πρακτική", που δημιούργησαν οι άνθρωποι για να ζουν μαζί. Για αυτό και πολλοί απογοητεύονται. Δεν πάνε στην πηγή της σοφίας που είναι ο ίδιος ο Θεός. Και αυτό φαίνεται και ανάμεσά σε μας, τους αυτοαποκαλούμενους χριστιανούς, από τα σχόλια που κάνουμε για αυτούς που παντρεύονται. Συνήθως μεταξύ σοβαρού και αστείου, οι φίλοι τους, τους λυπούνται. Στην κοινή σοφία των ανθρώπων πρέπει ο νέος ή η νέα να ζήσουν τη ζωή τους, να γνωρίσουν, πριν μπουν στα "δεσμά" του γάμου.

Θυμάμαι όταν ήμουν μικρός άκουα τους πιο μεγάλους να λένε: "Ο γάμος είναι η φυσική κατάληξη, είναι ο προορισμός του ανθρώπου". Αυτό βέβαια δεν σταματούσε εκεί, συνέχιζε με το εξής υπονοούμενο: "αλλά αν μπορείς να το αναβάλεις, κάντο γιατί ο παντρεμένος δεν απολαμβάνει τη ζωή όπως ο ανύπαντρος." Θυμάστε το τραγούδι του Χρηστάκη "θα ζήσω ελεύθερο πουλί, και όχι κορόιδο στο κλουβί"; Ή αυτό που τραγουδούσε κάποιος άλλος στη δεκαετία του '80, ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, "όλοι μου οι φίλοι παντρευτήκανε, γίνανε ρεζίλι και για αυτό κρυφτήκανε."

Αυτά τα τραγούδια δείχνουν την γενική διάθεση των ανθρώπων για το γάμο. Οι νέοι άνθρωποι δεν θέλουν να μπλεχτούν γιατί δεν θέλουν να χάσουν τις υποτιθέμενες ελευθερίες τους. Πολλές φορές το σκέφτονται γιατί, όπως τους ακούω να λένε, δυστυχώς, δεν θέλουν να καταλήξουν όπως τα μεγαλύτερα ζευγάρια που έχουν δει γύρω τους. Ο γάμος για αυτούς είναι ένα ρίσκο, που ποιος τολμάει να το πάρει;

Κάποτε ο Donald Tramp έκανε το εξής σχόλιο: "Η εκκλησία απαγορεύει το gambling, τα τυχερά παιχνίδια. Ήθελα να ξέρω γιατί επιτρέπει το γάμο;" O άνθρωπος αυτός εκφράζει την ίδια νοοτροπία, πως ο γάμος είναι ρίσκο, ο γάμος είναι δεσμά, ο γάμος είναι γεμάτος προβλήματα. "Παντρεύεσαι για να λύσεις τα προβλήματα που δεν θα είχες αν δεν ήσουν παντρεμένος."

Η αισιοδοξία του Λόγου του Θεού

Ελάτε όμως να διαβάσουμε τώρα ποια είναι η άποψη του Λόγου του Θεού για τον γάμο. Στις Παροιμίες 18: 22 διαβάζουμε: "Όστις εύρηκε γυναίκα, εύρηκεν αγαθόν και απήλαυσε χάριν παρά Κυρίου." Στον Εκκλησιαστή στο κεφάλαιο 9, το εδάφιο 9: "Χαίρου ζωήν μετά της γυναικός την οποία ηγάπησας πάσας τας ημέρας της ζωής της ματαιότητός σου..." Υπάρχει, λοιπόν, χαρά υπάρχει ενθουσιασμός για τον γάμο στον Λόγο του Θεού.

Αυτή η στάση όμως, του Θεού, που είναι τόσο αντίθετη με τον δικό μας φόβο και την απογοήτευση, έχει τη βάση της σε μια θεωρία που είναι διαφορετική. Η θεωρία αυτή λέει βασικά πως ο γάμος δεν είναι ένας ανθρώπινος θεσμός αλλά θεϊκός. Και μας χρειάζεται να πιστέψουμε αυτή την αλήθεια και να την δεχτούμε. Για να πιστέψουμε, όμως μια αλήθεια, πρέπει πρώτα να την "καταλάβουμε." Τι εννοούμε όταν λέμε πως ο γάμος είναι "θεϊκός" θεσμός; Τι "θεϊκό" έχει μέσα της; Αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε στο υπόλοιπο της μελέτης μας.

O γάμος είναι μια διαθήκη

Θα ξεκινήσουμε διαβάζοντας από τον προφήτη Μαλαχία στο κεφάλαιο 2. Ο λαός Ισραήλ, στο σημείο αυτό ρωτάει γιατί ενώ προσεύχονται στον Θεό, ο Θεός δεν απαντάει τις προσευχές τους. Ας διαβάσουμε από το εδάφιο 13 ως το 14: "Εκάμετε έτι και τούτο, εκαλύπτετε το θυσιαστήριον του Κυρίου με δάκρυα, με κλαυθμόν, και με στεναγμούς, όθεν δεν αποβλέπει πλέον εις την προσφοράν, και δεν δέχεται αυτήν με ευαρέστησιν εκ της χειρός σας. Και λέγετε, Δια τι; Διότι ο Κύριος εστάθη μάρτυς μεταξύ σου και της γυναικός της νεότητός σου, προς την οποία συ εφέρθης δολίως ενώ αύτη είναι η σύζυγός σου, και η γυνή της συνθήκης σου." Ο Κύριος, λοιπόν, δεν απαντάει στις προσευχές τους γιατί είναι μάρτυρας σε κάτι. Είναι μάρτυρας στο γεγονός πως έχουν φερθεί δόλια δηλαδή έχουν απιστήσει στις γυναίκες τους που είναι οι σύζυγοί τους και οι γυναίκες της συνθήκης τους. Μια λεπτομέρεια εδώ, σχετικά με το εδάφιο 14. "Η γυνή της διαθήκης" είναι πιο σωστή μετάφραση. Το εβραϊκό κείμενο είναι πολύ ξεκάθαρο και χρησιμοποιεί την λέξη 'μπερίθ' που σημαίνει διαθήκη. Ο γάμος, λοιπόν, είναι μια διαθήκη ανάμεσα σε ένα άντρα και μια γυναίκα. Και ο Θεός είναι παρών ως ο μάρτυρας στην τήρηση των όρων αυτής της διαθήκης.

Να διαβάσουμε επίσης από τις Παροιμίες 2:16-17. Στο πλαίσιο της περικοπής αυτής, ο πατέρας συμβουλεύει τον γιο του να αγαπήσει τη σοφία γιατί ένα από τα πράγματα που θα κάνει η σοφία είναι να τον προστατέψει "από της οδού της πονηράς, από ανθρώπου λαλούντος δόλια" (εδ. 12). Στο εδάφιο 16 τώρα, ο πατέρας λέει στον γιο του πως αν η σοφία μπει στην καρδιά του θα τον "ελευθερώνη από ξένης γυναικός, από αλλοτρίας κολακευούσης με τους λόγους αυτής, ήτις εγκατέλιπε τον επιστήθιον της νεότητος αυτής και ελησμόνησε την διαθήκη του Θεού της."

Η γυναίκα, δηλαδή, από την οποία θα προστατευτεί ο νέος είναι αυτή που εγκατέλειψε τον άντρα που αγάπησε όταν ήταν νέα και λησμόνησε την διαθήκη του Θεού της. Η διαθήκη του Θεού της αφορά τη σχέση της με τον άντρα της. Το δεύτερο μέρος του εδαφίου (17β) εξηγεί το πρώτο (17α). Δεν αναφέρεται σε κάποια άσχετη διαθήκη με τον Θεό, αλλά στην διαθήκη με τον άντρα της. Πρόκειται για ένα πολύ συνηθισμένο παραλληλισμό στο βιβλίο των Παροιμιών.

Επίσης, να διαβάσουμε μια αναφορά ακόμη στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ από το κεφάλαιο 16. Φυσικά δεν έχουμε τον χρόνο να διαβάσουμε όλο το κεφάλαιο. Αν το διαβάσετε, όμως μόνοι σας θα σας κοπεί η ανάσα καθώς περιγράφει τη σχέση του Θεού με τον λαό Ισραήλ σαν ένα γάμο, στον οποίο όμως ο λαός Ισραήλ στάθηκε άπιστος πηγαίνοντας να λατρεύσει άλλους θεούς. Διαβάζουμε, λοιπόν στο εδάφιο 59: "Διότι ούτω λέγει Κύριος ο Θεός. Εγώ θέλω κάμει εις σε, καθώς έκαμες συ, ήτις κατεφρόνησας τον όρκο παραβαίνουσα την διαθήκη."

Τι ακριβώς είναι η "διαθήκη;"

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, από αυτές τις αναφορές πως η σχέση ανάμεσα στον άντρα και την γυναίκα είναι μια σχέση "διαθήκης". Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Κατ' αρχήν, ας προσέξουμε να μην μπερδευτούμε με την διαθήκη που κάποιος κάνει πριν πεθάνει και στην οποία καθορίζει ποιος θα κληρονομήσει την περιουσία του. Δεν είναι το ίδιο.

Η διαθήκη είναι μια επιλεγόμενη σχέση ανάμεσα σε δύο πρόσωπα. Δεν είναι μια φυσική σχέση μεταξύ των αδελφών της ίδιας οικογένειας. Η διαθήκη είναι μια επιλεγμένη σχέση υποχρεώσεων και προνομίων που έχει δημιουργηθεί και έχει επικυρωθεί από τον ίδιο το Θεό. Είναι δηλαδή μια σχέση στην οποία ο ίδιος ο Θεός είναι μάρτυρας και έχει βάλει τη σφραγίδα Του.

Για να το καταλάβουμε καλύτερα θα μπορούσαμε να συγκρίνουμε την διαθήκη με το συμβόλαιο. Ένα συμβόλαιο έχει να κάνει με τις σχέσεις δύο προσώπων, με τις υποχρεώσεις και τα προνόμια του ενός προς τον άλλον. Είναι δηλαδή μια σχέση οριζόντια ανάμεσα στους δύο αντισυμβαλλόμενους, ανάμεσα στον εργοδότη και στον εργαζόμενο, ανάμεσα σε μια εταιρεία και τον εργαζόμενο, ή ανάμεσα σε δύο συνέταιρους.

Η διαθήκη, όμως, δεν είναι μια οριζόντια σχέση μόνο. Είναι μια σχέση μεταξύ τριών προσώπων. Υπάρχει ένα τρίτο πρόσωπο εκτός από τα δύο ήδη υπάρχοντα, και το πρόσωπο αυτό είναι ο Θεός. Ο Θεός, ως τρίτο πρόσωπο είναι ο μάρτυρας της αφοσίωσης μας και της πιστότητάς μας στην διαθήκη. Και είναι ο μάρτυρας τόσο στο ξεκίνημα της διαθήκης, όσο και στη συνέχεια, δηλαδή στο αν τα δύο πρόσωπα συνεχίζουν να είναι πιστοί στους όρους της διαθήκης καθώς περνούν ο καιρός και τα χρόνια.

Φανταστείτε αν θέλετε ένα τρίγωνο. Τους δύο ανθρώπους στη βάση του τριγώνου, έναν σε καθεμιά γωνία, και τον Θεό, ως μάρτυρα, στην κορυφή του τριγώνου. Ακριβώς η εικόνα που παρουσίασε ο προφήτης Μαλαχίας στο 2:14, "ο Κύριος εστάθη μάρτυς μεταξύ σου και της γυναικός της νεότητός σου."

Γενικά για την "διαθήκη"

Επειδή ακριβώς ο Θεός είναι ο μάρτυρας και αυτός που επιβλέπει την διαθήκη, οι διαθήκες αυτές χρησιμοποιούνταν ανάμεσα στους ανθρώπους και μέσα στην Αγία Γραφή αλλά και στην Μέση Ανατολή, για θέματα που δεν μπορούσε κάποιο ανθρώπινο δικαστήριο να αποφανθεί. Για παράδειγμα, αν ήθελες να υποσχεθείς πως δεν θα επιθυμήσεις, και δεν θα πλεονεκτήσεις, δεν μπορούσε το δικαστήριο να αποφασίσει τι έχεις εσύ στην καρδιά σου. Χρησιμοποιούνταν η διαθήκη για θέματα που ήταν πνευματικά και αιώνια.

Για τον ίδιο λόγο επίσης χρησιμοποιείται η διαθήκη για να περιγράψει και την δική μας σχέση με τον Θεό. Ο Θεός βρίσκεται σε διαθήκη μαζί μας. Μόνο που στην περίπτωση αυτή, ο Θεός δεν είναι μόνο στην κορυφή ως μάρτυρας, είναι και ο ένας από τους δύο αντισυμβαλλόμενους. Βρίσκεται τόσο στην κορυφή του τριγώνου, όσο και σε μία από τις δύο άλλες γωνίες.

Στον γάμο, όμως, είναι μόνο ο μάρτυρας ώστε να δει αν οι σύζυγοι μένουν πιστοί στους όρους της διαθήκης. Παίζει το ρόλο του αστυνομικού, αν θέλετε, ώστε να κρίνει αν μένουμε πιστοί.

 
1 To υλικό και την έμπνευση για την σειρά αυτή το οφείλω στον Dr. Gordon Hugenberger, ποιμένα της Park Street Church και δάσκαλό μου στην Παλαιά Διαθήκη. Πάντα με εντυπωσίαζε ο τρόπος της διδασκαλίας του μέσα στην τάξη στα δύο μαθήματα που πήρα μαζί του, Θεολογία της Πεντατεύχου, και Σεμινάριο Βιβλικής Θεολογίας στην Παλαιά Διαθήκη. Η ερώτηση που πάντα είχα ήταν πως θα μπορούσα να μεταδώσω στην εκκλησία μας όλο αυτό το υλικό. Ώσπου κάποια στιγμή έπεσαν στα χέρια μου τα κηρύγματά του και αυτό αποτέλεσε την ιδέα να κάνω μια παρόμοια σειρά κηρυγμάτων στην εκκλησία μας, στη Βοστώνη. Οι πηγές μου, λοιπόν, είναι οι προσωπικές σημειώσεις των παραδόσεων, η διδακτορική του διατριβή, Marriage as a Covenant: Biblical Law and Ethics as Developed from Malachi, (Grand Rapids, Michigan: Baker Books, 1994) και τα κηρύγματά του.
Περαιτέρω υποσημείωσεις δεν υπάρχουν, αφού οι μελέτες αυτές δεν αποτέλεσαν εργασίες, αλλά κηρύγματα. Η μόνη άλλη πηγή που αξίζει να μνημονευθεί αρχίζοντας τη σειρά αυτή, είναι οι σημειώσεις του μαθήματος Συστηματικής Θεολογίας ΙΙ, από τον Dr. David Wells, ειδικά όπου αγγίζεται το θέμα της ισότητας και των ρόλων των δύο συζύγων.
2 Στις Η.Π.Α. το 1993 έλαβαν χώρα 2,3 εκατ. Γάμοι που ήταν ο μικρότερος αριθμός από το 1979 και μετά: The MacMillan Visual Almanac (New York: MacMillan, 1996), σελ. 232.

 

Συνέχεια στο επόμενο

 

 

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

 

του αιδ. Μ. Μελετιάδη

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Αυτήν την περίοδο ο λαός μας, καθώς οδεύει προς τη Σαρακοστή, εορτάζει! Ένα μέρος των εορτών είναι εκείνες οι εκδηλώσεις, που προηγούνται και συνοδεύουν την Αποκριά πριν από την Καθαρή Δευτέρα. Τι είναι αυτές οι εκδηλώσεις που συνοπτικά ονομάζονται Καρναβάλι και εκφράζονται, ανάλογα με το γεωγραφικό τους χώρο, με τόσους διαφορετικούς πολιτισμικά τρόπους;

Πιστεύω ότι περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη εορτή, το Καρναβάλι αποτελεί πρόκληση στον κάθε Χριστιανό, ο οποίος καλείται να μην παραδίδεται απαίδευτα στα πολιτιστικά δρώμενα της κοινωνίας, όσο κι αν αυτό είναι της μόδας σήμερα, αλλά, αντίθετα, να τα ελέγχει. Παρά την άποψη της πλειοψηφίας τα στοιχεία της Χριστιανικής ταυτότητας ή ακόμη κι αυτή η Χριστιανική συνείδηση του ατόμου, δεν πηγάζουν (και οπωσδήποτε η συνείδηση δεν γαλουχείται) από τη συμμετοχή του στα φολκλορικά τεκταινόμενα του περιβάλλοντός του. Αντίθετα, αυτά πηγάζουν, καθορίζονται και 'τρέφονται' από το θέλημα του Τριαδικού Θεού, όπως αυτό αποκαλύπτεται στις Θείες Γραφές και πραγματοποιούνται με την καταφατική προς το Θέλημα του Θεού συμπεριφορά του ανθρώπου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Χριστιανός καλείται να ζήσει α-πολιτισμικά, δηλαδή σε μια κοινωνία κενή πολιτισμού. Κάτι τέτοιο όχι μόνο είναι αδιανόητο αλλά και δεν πρέπει να είναι, ούτε πρέπει ποτέ να αποτελεί το ζητούμενο για την Εκκλησία. Κι ακόμη, ως συνέχεια του συλλογισμού, η Χριστιανική Εκκλησία ποτέ δεν πρέπει να επιδιώκει την επιβολή της δικής της πολιτιστικής άποψης και ιδεολογίας επάνω στην κοινωνία. Η ιεραποστολική της παρουσία στον κόσμο δεν εκφράζεται με τη διαλεκτική της "αποβολής και επιβολής" που οδηγεί σε φονταμενταλιστικές θεοκρατίες, εκφραστές των οποίων αγνοούν την οντότητα της αμαρτίας στον άνθρωπο. Αλλά, το λυτρωτικό μήνυμά της μέσα στον πληγωμένο κόσμο, εκφράζεται με τη διαλεκτική της "θέσης και πρότασης". Κι αυτό μέσα από την πειθώ του μηνύματός της και το παράδειγμα των Σκευών της. Τελικά, το Καρναβάλι λειτουργεί ως Σωκρατική μαία που φέρνει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό πρόβλημα, αυτό της σχέσης του Χριστιανού με τον πολιτισμό (τρόπο ζωής) της πλειοψηφίας, του όχλου, ή της μάζας.

Αναντίρρητα ο πολιτισμός ενός λαού αποτελεί την κοινή του μνήμη κάτι που είναι πολύτιμο και δεν πρέπει να απολεστεί. Διότι, "η μνήμη είναι πολύ σημαντικό πράγμα. Η απώλειά της μνήμης είναι καταστροφή, είναι μη ύπαρξη"1. Απουσία ιστορίας, παράδοσης, μνήμης σημαίνει ότι προήλθαμε από το τίποτε. Από την άλλη πάλι, ο πολιτισμός δεν πρέπει να εξυψωθεί σε τέτοιο σημείο που να θεωρείται η πανάκεια για τα προβλήματα ενός λαού. Δεν είναι ο πολιτισμός που θα εξευγενίσει την κοινωνία μας.2 Δεν είναι ο πολιτισμός που θα μας ξεχωρίσει από τους άλλους λαούς σε σημείο ώστε αλαζονεύοντες να θεωρούμε ότι είμαστε καλύτεροι3 Και τέλος πάντων, αυτό το χωρίς διάκριση κάλεσμα για επιστροφή στις πατροπαράδοτες παραδόσεις ενθαρρύνει και κατευθύνει το λαό σ' ένα συγκρητιστικό μόρφωμα παγανιστικών και χριστιανικών αντιλήψεων. Όμως, γιατί όχι εφόσον το ζητούμενο δεν είναι το θέλημα του Θεού, όπως αυτό εμφανίζεται στον Λόγο Του, αλλά η πατροπαράδοτη παράδοση η οποία εκφράζεται με λαϊκά έθιμα;4 Βέβαια, μπορεί αυτό να έχει απήχηση στη λαϊκή μάζα, αλλά βιβλικά αποτελεί συνταγή πνευματικής παγίδας και καταστροφής. Δεν ήταν αυτή η συνταγή που οδήγησε τον Θεό να καταστρέψει τον εκλεκτό λαό της Παλαιάς Διαθήκης "...τηρούσαν τα έθιμα των εθνών εκείνων, που ο Κύριος τα είχε διώξει από τις χώρες τους για να κατοικήσουν οι Ισραηλίτες" (Β΄ Βασιλέων 17:8);

Έχοντας τα παραπάνω υπ' όψιν, ο σκεπτόμενος Χριστιανός πρέπει να θέσει κάποια ερωτήματα αναφορικά με το Καρναβάλι. Όπως, Ποια είναι η ταυτότητά του; Ποια είναι η ιστορία του; Τι έχει πει η Εκκλησία; Πρέπει ο Χριστιανός να γιορτάζει αυτή τη γιορτή "χαράς" και "διασκέδασης" όπως θεωρείται; Επιτρέπεται ένας Χριστιανός να μεταμφιέζεται; Αν όχι, πώς μπορεί να σταθεί απέναντι σε μια ολόκληρη κοινωνία που δονείται αυτήν την περίοδο με το πνεύμα του Καρναβαλιού; Πώς να συμπεριφερθούν οι Χριστιανοί γονείς στα παιδιά τους όταν αυτά αισθάνονται την πίεση της παρέας για μεταμφίεση κι ο,τιδήποτε άλλο αυτή συνεπάγεται; Είναι απαραίτητο, τέλος πάντων, η Εκκλησία γενικά και ο Χριστιανός ειδικότερα, να βρίσκονται πάντα στην πλευρά της 'αντίδρασης' ακόμη και σε πολιτισμικά θέματα;

IΙ. ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ

Για να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα πρέπει να ερευνήσουμε τις ιστορικές ρίζες του σημερινού Καρναβαλιού. Σύμφωνα με την κυρία Μιράντα Τερζοπούλου (λαογράφου, εθνολόγου ερευνήτριας του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών) σε άρθρο της στο ειδικό αφιέρωμα της εφημερίδας ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ για την "ΑΠΟΚΡΙΑ" (Κυριακή, 1 Μαρτίου 1998) τα καρναβάλια έχουν ειδωλολατρική προέλευση. Η ίδια προσφέρει αρκετά πειστικά επιχειρήματα για να αποδείξει την θέση της αυτή. Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ μας πληροφορεί ότι, "τα καρναβάλια προήλθαν απ' ευθείας εκ των Σατουρναλίων της Αρχαίας Ρώμης. Γενικώς εις την εορτήν ταύτην ευρίσκονται τα υπολείμματα θρησκευτικών τελετών, τας οποίας πάντες οι λαοί διεξήγον, από των αρχαιοτάτων χρόνων εορτάζοντες την έναρξιν εκάστου νέου έτους, όπως καταστήσωσι τούτο ευνοϊκόν, ή το έαρ, εποχήν της αναγεννήσεως της Φύσεως. Παρομοίας εορτάς ανευρίσκωμεν ... παρά τοις αρχαίοις δε Έλλησιν και τοις Ρωμαίοις, τα Διονύσια, τα Βακανάλια, τα Σατουρνάλια, τας Καλένδας του Ιανουαρίου, τα Λουπερκάλια του Φεβρουαρίου" (τόμος Γ΄ σελ. 862).5

Αυτά τα περίφημα Σατουρνάλια (τα οποία στα ελληνικά ονομάζονται Κρόνια Όργια, από το λατινικό Saturn = Κρόνος) ήταν οι εορταστικές εκδηλώσεις που γίνονταν στο τέλος κάθε χρόνου.6 Γίνονταν προς τιμήν του θεού Κρόνου, του προστάτη θεού της σποράς και της γονιμότητας. Στην διάρκεια των εορτών αυτών κάθε έννοια ηθικής καταργόταν (παρακάτω θα δούμε ότι αυτή η ηθική αποδόμηση αποτελεί μέρος και του σημερινού Καρναβαλιού) κι εκείνοι που έπαιρναν μέρος στις γιορτές, λατρεύοντας μ' αυτόν τον τρόπο τον θεό Κρόνο, επιδίδονταν σε κάθε είδους ανηθικότητες καλύπτοντας την ταυτότητά τους πίσω από την μεταμφίεση.

IΙΙ. Η ΛΕΞΗ "ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ" ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ

Η λέξη "ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ" προέρχεται από την λατινική λέξη "CARNEVALE" που σημαίνει "ΑΝΤΙΟ ΚΡΕΑΣ". Εξ ου και το δικό μας "ΑΠΟΚΡΕΩ" με το οποίο ονόμαζαν οι Βυζαντινοί την τελευταία ημέρα της ΚΡΕΑΤΟΦΑΓΙΑΣ χαρακτηρίζοντας έτσι μια περίοδο του εκκλησιαστικού εορτολογίου. Μαρτυρίες που υπάρχουν από τον 6ο αιώνα μ.Χ., όπως αυτή του Θεοφάνη, μιλούν για την "προ της νηστείας του Πάσχα Αποκρεωσίμου". Όμως, με την πάροδο του χρόνου η προτελευταία Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα επεκράτησε να ονομάζεται ως η "Κυριακή της Απόκρεω".

Έτσι, από την επόμενη Δευτέρα (σύμφωνα με το εορτολόγιο της Λειτουργικής (Ορθοδόξου / Καθολικής Εκκλησίας) ορίζεται αποχή από το κρέας και επιτρέπεται μόνο η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων γι' αυτό η επομένη Κυριακή (πριν την Καθαρή Δευτέρα) ονομάζεται η Κυριακή της Τυρινής. Από την επαύριον της Τυρινής, που είναι η Καθαρή Δευτέρα, δεν επιτρέπεται και η τυροφαγία. Ο λόγος γι' αυτή τη διαδικασία και την παρεμβολή των γαλακτοκομικών προϊόντων στην μεσάζουσα εβδομάδα, έγινε με σκοπό να υπάρξει ένας βαθμιαίος καθαρισμός κι εξάσκηση του στομάχου για την αλλαγή της δίαιτας που σηματοδοτεί την απαρχή της Σαρακοστής7.

Πρακτικά όμως, Απόκριες ονομάστηκε ολόκληρη η περίοδος των τριών εβδομάδων που ξεκινούν με την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου έως την Κυριακή της Τυροφάγου ή Τυρινής. Κι αυτό, διότι από την Κυριακή του Τελώνη και Φαρισαίου ξεκινά το "Τριώδιο" (λειτουργικό βιβλίο με τρεις ωδές που χρησιμοποιείται μέχρι το Μεγάλο Σάββατο).

ΙV. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΙΣ ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Προτού πούμε οτιδήποτε για τη θέση της Εκκλησίας πάνω στο θέμα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι, "τα λατρευτικά έθιμα και δρώμενα έχουν μια εκπληκτική μακροβιότητα στο χρόνο". Ίσως διότι, όπως σημειώθηκε παραπάνω, αυτά δηλώνουν την πολιτιστική ιστορία μιας ομάδας ή ενός λαού, αποτελούν την πεμπτουσία της ιστορικής τους ύπαρξης, είναι η παρακαταθήκη των προγόνων που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Ο χρόνος πάντοτε εργάζεται υπέρ τους προσδίδοντάς τους ιερότητα. Γράφει σχετικά η κ. Τερζοπούλου:

"Με θαυμαστή πολυμορφία και προσαρμοστικότητα περνούν ανά τους αιώνες από θρησκεία σε θρησκεία, κρατώντας στο βάθος αναλλοίωτο τον μαγικοθρησκευτικό τους πυρήνα, πίσω από τον οποίο κρύβονται αρχέγονες δοξασίες και δεισιδαιμονίες, ανεξιχνίαστες για το νου του λαϊκού ανθρώπου, αλλά βαθιά ριζωμένες στην ψυχή και στη συνήθειά του. Από τις λατρευτικές εθιμικές τελετουργίες πιο ανθεκτικές αποδείχθηκαν εκείνες που επιτελούνται στα επίφοβα γυρίσματα του κύκλου του χρόνου, στα κρίσιμα περάσματα του κύκλου του ανθρώπινου βίου. Και είναι φυσικό, αφού η απαράβατη τέλεσή τους αφορά την ίδια τη συνέχιση της ζωής, καθώς καλούνται μαγικά οι υπερφυσικές δυνάμεις, επουράνιες ή καταχθόνιες να εξασφαλίσουν την υγεία, τη γονιμότητα και την αφθονία στους ανθρώπους, στη γη και στα ζωντανά, ενιαία και αδιαχώριστα, όπως ακριβώς ομοούσια τα αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος των αγροτικών κοινωνιών. Το διαφαινόμενο τέλος του χειμώνα και η αρχή της άνοιξης με τις προσδοκώμενες κοσμογονικές αλλαγές υπήρξε πάντα η κατ' εξοχήν κρίσιμη καμπή του χρόνου κατά την οποία οι άνθρωποι ... ένοιωθαν την ανάγκη τέλεσης κάποιας τελετουργίας" (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, Κυριακή 1 Μαρτίου 2000, σελ. 2).

Η Εκκλησία αντιμέτωπη με αυτά, αλλά και με όλα τα άλλα εορταστικά έθιμα που κληρονομήθηκαν από τον ειδωλολατρικό κόσμο πριν και κατά το βίαιο 'βάπτισμά' του σε χριστιανικό και της αναγκαστικής επιβολής της χριστιανικής θρησκείας, με πρωτοβουλία του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου, αντιμετώπισε ένα δίλημμα απέναντι του οποίου είχε δύο επιλογές:

Πρώτη: Να τα απορρίψει καταδικάζοντάς τα ως ειδωλολατρικά. Βέβαια, αυτό ακούγεται καλό κι εν μέρει εύκολο, αλλά ποια η εγγύηση ότι αυτά δεν θα συνεχίσουν να παραμένουν ζωντανά στη συνείδηση, μνήμη και εμπειρία του λαού; Η Εκκλησία γνώριζε ότι η οποιαδήποτε καταδικαστική απόφαση αυτών των εθίμων εκ μέρους της δεν σήμαινε ότι ο λαός θα την σεβόταν και δεν θα συνέχιζε να τα γιορτάζει.

Δεύτερη: Να τα υιοθετήσει συλλήβδην και να τα ενσωματώσει στη νέα πίστη.

Μεταξύ των δύο αυτών επιλογών η Εκκλησία δεν επιλέγει αποκλειστικά καμία αν και η ιστορική συμπεριφορά της χαρακτηρίζεται από τη δεύτερη επιλογή. Όπως στην περίπτωση του Εβραϊκού Πάσχα, μια Παλαιστινιακή γιορτή της άνοιξης, που την παίρνει ο Θεός και αφού της αφαιρεί όλα εκείνα τα παγανιστικά στοιχεία της δίνει ένα νέο νόημα και ζητά από του Εβραίους να την γιορτάζουν. Το ίδιο, λοιπόν, κάνει και η Εκκλησία των Πατέρων καθώς καταλαβαίνουν ότι παρά τις αποφάσεις της Εκκλησίας ο λαός θα συνεχίσει να γιορτάζει τα ΕΘΙΜΑ του. Μ' αυτήν, λοιπόν, την "λυτρωτική" ("οικονομία" στη γλώσσα της θεολογίας) αντίληψη παίρνουν κάποιες γιορτές και τις εκχριστιανίζουν αντικαθιστώντας το παγανιστικό περιεχόμενό τους με Χριστιανικό. Έτσι, "από τις πανάρχαιες εθιμικές θρησκευτικές εκδηλώσεις που οι Έλληνες με συνέπεια τελούσαν στον κύκλο του χρόνου και που η χριστιανική διδασκαλία δεν κατόρθωσε να ξεριζώσει, η Εκκλησία ενσωμάτωσε στο λατρευτικό της κύκλο τις περισσότερες: τις γιορτές του χειμερινού ηλιοστασίου στον κύκλο των Χριστουγέννων, τις γιορτές της εαρινής ισημερίας και της μέσης άνοιξης στον πασχαλινό κύκλο, της γιορτές του θερινού ηλιοστασίου στη γιορτή του Αϊγιάννη του Κληδωνάρη κτλ."8

Εξαίρεση σ' αυτήν την τακτική είναι οι εορτή του Καρναβαλιού. Η Εκκλησία όχι μόνο δεν την δέχθηκε, όχι μόνον δεν προσπάθησε να την εξαγνίσει, αλλά αντίθετα την απέρριψε και την καταδίκασε. Το έτος 692 μ.Χ. συγκροτήθηκε στην Κωνσταντινούπολη η έκτη (6η) Οικουμενική Σύνοδος της Εκκλησίας η οποία καταδίκασε αυτές τις γιορτές. Ο 62ος κανόνας της Συνόδου λεει: "Τας ούτω καλουμένας καλένδας και τα λεγόμενο Βουτά και τα καλούμενα Βρουμάλια και την εν τη πρώτη του Μαρτίου επιτελουμένην πανήγυριν, καθ' άπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα". Όμως, ενώ οι Απόκριες αποτελούν την μοναδική αρχαία γιορτή που η Εκκλησία απέρριψε, εν τούτοις συν τω χρόνω αυτή συνδέθηκε έστω και τυπικά με το εορτολόγιο της Εκκλησίας μέσω της εξαγνιστικής Σαρακοστής.9

V. Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ

Αλλά, ποια είναι η φιλοσοφία του Καρναβαλιού; Τι είναι, σε τι στοχεύει, τι θέλει να πετύχει; Για να κατανοήσουμε την φιλοσοφία και τον σκοπό του Καρναβαλιού πρέπει να εξετάσουμε τα βασικά γνωρίσματά του από τα οποία πηγάζει η φιλοσοφία του. Ίσως το πιο γνώριμο χαρακτηριστικό του καρναβαλιού είναι οι μεταμφιέσεις.10 Μέσα, λοιπόν, από τις μεταμφιέσεις εκδηλώνεται η φιλοσοφία του η οποία είναι:

Ι. Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ (ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ) ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

Η φιλοσοφία και ο σκοπός των μεταμφιέσεων ανάγονται στην αρχαιότητα, στα Κρόνια Μυστήρια.

"... Εκείνο όμως που συνέχει όλες αυτές τις εκδηλώσεις και αποτελεί την πεμπτουσία της φιλοσοφίας τους είναι η ιδέα της ανατροπής της τάξης του κόσμου, η αμφισβήτηση των αξιών και της ιεραρχίας, η κατάργηση των ορίων και των καθιερωμένων νόμων. Είναι σαν η τροπή του χρόνου σε επίπεδο κοσμικό να συνεπιφέρει την ανατροπή του κόσμου σε επίπεδο κοινωνικό. Ένας άλλος νόμος, ο εφήμερος και αγέραστος νόμος του καρναβαλιού, επιβάλλεται, κάνει πέρα όποια άλλη επιταγή και τα ορίζει όλα από την αρχή ανάποδα. Παραδίνοντας κάθε δικαιοδοσία για την τέλεση της γιορτής αυτής, με την αδυσώπητη εθιμοτυπία της τρέλας, στο "λαό" στις κατώτερες τάξεις, στους περιθωριακούς, το αναποδογύρισμα έχει ήδη αρχίσει. Θα ολοκληρωθεί μέσα από την απάτη των παραπλανητικών μεταμφιέσεων και την διακωμώδηση μέσω των παρωδιών και θα διατυμπανίσει την κρυμμένη αλήθεια μέσα από τον αποκαλυπτικό τολμηρό λόγο των αποκριάτικων τραγουδιών".11

Έτσι, "...η ανατροπή συντελείται μέσα από τις μεταμφιέσεις και τα δρώμενα, όπου τα άτομα δεν μπορούν να καθοριστούν ούτε από το φύλο, ούτε από την ηλικία, ούτε καν από το ζωικό είδος τους: οι άνδρες γίνονται γυναίκες, οι γυναίκες άνδρες, οι φτωχοί αρχοντάδες, οι παλαβοί βασιλιάδες, οι γριές λεχώνες, οι άνθρωποι ζώα, οι ιερουργίες φάρσες, μέσα σ' ένα γενικό χαοτικό κλίμα, όπου η τρέλα αντικαθιστά τη σοβαρότητα, η κατάχρηση τη συνήθη τιμιότητα, ο αισθησιασμός την εγκράτεια, η ανεξέλεγκτη σεξουαλικότητα τον αυστηρό έλεγχο, η αταξία την τάξη. Με αντίστοιχο τρόπο συντελείται η ανατροπή και σε επίπεδο "λόγου" που είναι ο κωμικός λόγος, και κυρίως ο λόγος των τραγουδιών τα οποία απηχούν όλο το σύστημα των ιδεών, αξιών και αναπαραστάσεων για τον φυσικό κόσμο, ιδωμένο όμως με την οπτική του καρναβαλιού, άρα αντεστραμμένο"12.

Μέσα απ' αυτήν την φιλοσοφία της ανατροπής της τάξης των πραγμάτων (κοινωνικά, θρησκευτικά, φυσικά κλπ.) πηγάζουν επιμέρους τάσεις, σκοποί και δρώμενα.

2. ΠΑΝΗΓΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΔΟΝΙΣΜΟΥ

Δεν είναι άγνωστο σε κανέναν ότι αυτή η τάση της ανατροπής εμφανίζεται περισσότερο στον πανηγυρισμό της σεξουαλικότητας σε αντίθεση με την εγκράτεια. Μια σεξουαλικότητα που δεν περιορίζεται στα όρια που ο Δημιουργός Θεός έχει θέσει αλλά τα προσπερνά. Εκθειάζεται και γίνεται το ζητούμενο των εκδηλώσεων. Η αιτία βρίσκεται βαθιά ριζωμένη στην αντίληψη των αρχαίων οι οποίοι πίστευαν ότι όσο περισσότερο σεξουαλικά ενεργοί ήσαν στην περίοδο των Κρονίων Οργίων, τόσο περισσότερο αποδοτική θα ήταν η γη και τα ζωντανά τους. Γι' αυτό το λόγο ταυτίζεται η γονιμότητα της γυναίκας με τη γονιμότητα της γης. Έτσι, σε πολλά καρναβάλια τα σύμβολα που κυριαρχούν αποτελούν, μεταφορικώς, σύμβολα γονιμότητας. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε, το αλέτρι και το υνί [π.χ. το θρακιώτικο έθιμο "Ο Καλόγερος"13 (Αγία Ελένη Σερρών, Μελίκη Βέροιας, Πετρωτά Έβρου, κλπ), ο φαλλός [το "Μπουρανί" του Τυρνάβου14, οι "Γέροι" της Σκύρου15], η πιπεριά [π.χ. "Ο Καλόγερος" στο Ριζόμυλο, Μαγνησίας], κλπ.

Το ίδιο πνεύμα κυριαρχεί και μέσα στα τραγούδια που τραγουδιούνται κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού. Τραγούδια τα οποία χαρακτηρίζονται για την αθυροστομία και βωμολοχία. Για παράδειγμα, στο έθιμο του "Καλόγερου" στο Ριζόμυλο Μαγνησίας στη διάρκεια ενός συγκεκριμένου χορού, τον οποίο σέρνει ο Καλόγερος, ο Λυράρης, που η λύρα του είναι στολισμένη με φαλλικά ομοιώματα, τραγουδάει "Το τρίψιμο του πιπεριού". Ένα τραγούδι αφιερωμένο στην εξύμνηση της ανηθικότητας με πρόστυχες εκφράσεις.

3. ΔΙΑΚΩΜΩΔΗΣΗ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ

Μέσα σ' αυτό το πνεύμα της ανατροπής διακωμωδείται και το χριστιανικό μήνυμα, "Στο πλαίσιο του αντεστραμμένου αυτού συστήματος αξιών νομιμοποιείται η ελευθεροστομία, η βωμολοχία, η παραβίαση των ισχυρών ταμπού, η βεβήλωση της ιερότητας, η διατυμπάνιση της σεξουαλικής επιθυμίας. Τα παράλογα γίνονται λογικά, το ψέμα διαψεύδει την αλήθεια, τα αντίθετα και αντίπαλα συναντώνται και συμβιβάζονται... Μέσα στον πανζουρλισμό... κάθε φραγμός και όριο καταργείται και όχι μόνο μεταφορικά. Μεθυσμένα τα κορμιά πλησιάζουν, τα άτομα χάνονται μέσα στο σύνολο, μπερδεύονται, ανακατώνονται σαν τραπουλόχαρτα μιας συμβολικής τράπουλας όπως ανακατεύονται οι φιγούρες που τόσο θυμίζουν το καρναβάλι, με τους βασιλιάδες, τις βασίλισσες, τον τρελό, τον θάνατο, τις αναποδογυρισμένες μορφές".16

Το καρναβάλι θεωρείται από το λαό μας η κατ' εξοχήν περίοδος και γιορτή χαράς και ανανέωσης. Έτσι, "Κύρια στοιχεία της αποκριάτικης περιόδου είναι το κέφι, η ευωχία, οι αστεϊσμοί και, προπαντός, οι μεταμφιέσεις. Στοιχεία που δίδουν έναν εντελώς ιδιαίτερο τόνο και τη διαφοροποιούν ουσιαστικά από τις άλλες μέρες του χρόνου".17 Οι μέρες του Καρναβαλιού θεωρούνται ως "η ευωχία πριν από τη Μεγάλη Νηστεία: αναζωογόνηση και ενίσχυση των ανθρώπινων δεσμών"18. Δεν είναι καθόλου αδικαιολόγητη αυτή η αντίληψη διότι σε αντίθεση με τις Απόκριες, που αναγγέλλονται με χαρμόσυνες τυμπανοκρουσίες και διακόσμηση, ακολουθεί το Πάσχα που εξαγγέλλεται με στερητική νηστεία. Αυτή σύγκριση διαφαίνεται στα τραγούδια της περιόδου:

"Του Χάρου τάξε χάρισμα, της Χάρισσας καλούδια,

για να μ' αφήσει να 'ρχουμαι πολλές βολές το χρόνο,

τα Φώτα για τον αγιασμό και τω Βαγιώ για βάγια,

τις Αποκριές για συντροφιά, για τις χαρές του κόσμου,

και τη μεγάλη τη Λαμπρή για το Χριστός Ανέστη"19

Κι ακόμη, "Επέρασε η Αποκριά με λύρες,

με παιχνίδια,

και μπήκε η Σαρακοστή μ' ελιές

και με κρομμύδια."20

VI. ΤΑ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ

Όμως, η περίοδος του Καρναβαλιού σχετίζεται, από την αρχαιότητα, με τις ψυχές των νεκρών. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι αυτήν την περίοδο, πριν από το εαρινό ηλιοστάσιο, αυτές επέστρεφαν στη γη και κυκλοφορούσαν ανάμεσα στους ζωντανούς. "Στη σημερινή της μορφή, όπως περίπου διαμορφώθηκε κατά τη βυζαντινή εποχή η Αποκριά περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παμπάλαιων εθίμων του τύπου που αναφέραμε, με μαγικό αλλά και ιδιαίτερα ψυχαγωγικό χαρακτήρα. Είναι δηλαδή, ένας συνδυασμός γιορτής και υλικών απολαύσεων με τη λατρεία των νεκρών, η οποία πάντα συνέπιπτε με τη μεταβατική αυτή περίοδο, συνδεδεμένη επίσης με το μύθο της αιώνιας επιστροφής. Τα εκχριστιανισμένα Ψυχοσάββατα ανασύρουν στην μνήμη συγκεκριμένους, οικείους νεκρούς κι έχουν τις δικές τους ιερουργίες. Αλλά και οι παραδοσιακές μεταμφιέσεις του αγροτικού καρναβαλιού, με τις προβιές και τις τραγόμορφες μάσκες, τα μουντζουρωμένα πρόσωπα, τα κουδούνια και τις μαγκούρες, θεωρείται ότι επίσης δαιμονοποιημένες ψυχές νεκρών αναπαριστάνουν."21

Με το θέμα αυτό ασχολείται και ο καθηγητής κ. Γεώργιος Δημητροκάλλης (Αναπλ. Καθηγητής Πανεπιστημίου) στο άρθρο του με τίτλο "Ψυχογιορτές του Φλεβάρη". Ο κ. Δημητροκάλλης υποστηρίζει ότι η νεκρομαντεία, η νεκρολατρία και οι ψυχογιορτές είναι το αποτέλεσμα της επιθυμίας των ζώντων στην γη να επικοινωνήσουν με τις πεθαμένες αγαπημένες τους ψυχές. Είναι, "... η συνάντηση των ζωντανών με τους Νεκρούς με το Άλλοτε, του Κόσμου τούτου με τον Άλλον. Στιγμή επίσημη, που οι λαοί -και κατά πως το κλίμα βόλευε- όρισαν σ' αρχιχρονιές, ηλιοστάσια ή ισημερίες, το πιο συχνά την άνοιξη ή στου χειμώνα το τέλος. Τόπος συνάντησης η γη... Στον Αρχαίο Κόσμο, ο Ερμής, ξεχνώντας ότι υπήρξε ο Ψυχοπομπός τους, γινόταν για λίγο και ψυχαγωγός, και, στα Ανθεστήρια, τις ανέβαζε κοντά μας για λίγο."

Και συνεχίζει με την αντικατάσταση των Ανθεστηρίων από τα 'Χριστιανικά' Ψυχοσάββατα, "Τα αρχαία Ανθεστήρια τα διαδέχτηκαν τα Ψυχοσάββατα...Το ψυχοσάββατο ... την παραμονή της Κυριακής της Κρεωφάγου (Κρεατινής), που η Εκκλησία μας όρισε και καθόρισε, στων Ανθεστηρίων τη θέση βάζοντας το, και ψέλνει: "... Μόνε Δημιουργέ, ανάπαυσον, Κύριε, τας ψυχάς των δούλων σου. εν σοι γαρ την ελπίδα ανέθεντο τω ποιητή και πλάστη και θεώ ημών". Να ο λαός μας απ' τα Ανθεστήρια, ερήμην της Εκκλησίας, κράτησε και την ψυχαγωγία, των ψυχών δηλαδή το ψυχανέβασμα και το ανάμεσά μας πέταγμά τους. Κάποτε οι ψυχές 'κάθονται επάνω στα δέντρα και τα βλαστάρια του αμπελιού, γι' αυτό δεν κόφτουν ως τότε βλαστάρια, μήπως πέσουν οι ψυχές που είναι καθισμένες επάνω σ' αυτά και κλάψουν'... Τούτο το κάθισμα των ψυχών πάνω στα δέντρα έχει ρίζες προχριστιανικές... κι ας μην το 'χει στις διδαχές του ο Χριστιανισμός. Φρόντισε όμως να της δώσει ένδυμα χριστιανικό, κι έτσι διηγούνται: Όταν η Παναγία κοιμήθηκε, πηγαίνοντας στον άλλον κόσμο είδε τους βασανισμένους, και τους λυπήθηκε, και μεσίτευσε να ξαναγυρίζουν εκεί που ζήσαν άλλοτε, από το Πάσχα μέχρι την Πεντηκοστή"22.

VII. Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ

Ποια, λοιπόν, πρέπει να είναι η θέση του χριστιανού και ιδιαίτερα του χριστιανού γονέα; Πώς να αντιμετωπίσει το παιδί του που ζητάει να ντυθεί επειδή όλοι οι φίλοι και οι φίλες του ντύνονται; Είναι σωστό να το στείλει στο Αποκριάτικο πάρτι που οργανώνει ο Σύλλογος Γονέων του σχολείου ή κάποια συμμαθήτρια; Όλα αυτά και ίσως πολλά περισσότερα βάζουν και τα παιδιά μας αλλά και μας τους γονείς σε δοκιμασία. Τι απαντούμε στα παιδιά μας;

Για κάποιους γονείς η επιλογή είμαι μία, μοναδική, αυταρχική κι ασυζήτητη: καταδίκη κι απαγόρευση. Το ερώτημα όμως είναι εάν με μια τέτοια επιλογή βοηθιέται το ίδιο το παιδί να κατανοήσει νοηματικά και συναισθηματικά το πρόβλημα, ή δημιουργούνται μέσα του απαγορευτικές επιθυμίες που αργότερα εκπληρώνονται και ίσως όχι με το καλύτερο τρόπο; Η οικογένεια δεν είναι στρατός και τα παιδιά μας δεν είναι στρατιωτάκια. Εάν το παράδειγμα της Εκκλησίας διδάσκει, τότε η ασυζήτητη καταδίκη δεν εγγυάται και απόρριψη. Πόσοι, ακόμα και σε Ευαγγελικές Εκκλησίες, δεν μεταμφιέζονται; Κάτι που οδηγεί στην δεύτερη επιλογή.

Υπάρχουν χριστιανοί γονείς που ναι μεν απορρίπτουν κάθε τι το διονυσιακό από τα δρώμενα του Καρναβαλιού, αλλά επιτρέπουν τα παιδιά τους να ντυθούν. Κινούνται όχι θεολογικά αλλά συναισθηματικά. Απλούστατα δεν θέλουν το παιδί τους να αισθάνεται μειονεκτικά μέσα στην παρέα του. Στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν ψυχολογικά το βλαστάρι τους από άσκοπες 'θλίψεις' οδηγούνται, εξαιτίας του συναισθηματισμού και υπέρ-προστατευτισμού τους, σε ενδοτική συμπεριφορά στις επιταγές του κοινωνικού συνόλου. Μια τέτοια συμπεριφορά συνιστά παραίτηση από την υγιή πνευματική αύξηση του παιδιού. Το πρόβλημα μ' αυτήν την αντίληψη, πέρα από τη συμμόρφωση με "αιώνα τούτο" του Παύλου (Ρωμ. 12.2), είναι το γεγονός ότι η έμφαση δίνεται στην ψυχολογική υγεία του παιδιού κι όχι στην ηθική του υγεία, ενώ για τον χριστιανό θα έπρεπε να είναι το αντίστροφο. Οι Δέκα Εντολές του Θεού δεν απευθύνονται και δεν ενδιαφέρονται για τον συναισθηματικό κόσμο του ατόμου, αλλά απευθύνονται στη λογική του ανθρώπου κι ενδιαφέρονται για την ηθική του υγεία. Το ντύσιμο μπορεί να είναι αθώο, αλλά όλα 'αθώα' ξεκινάνε. Και για να γίνουμε πιο επίκαιροι, οι αποκριάτικες επιταγές αμφίεσης αλλάζουν άρδην τα τελευταία χρόνια. Από το παραδοσιακό 'αθώο' αποκριάτικο ντύσιμο αρχίζουμε να μετακινούμαστε στο αποκριάτικο 'αθώο' γδύσιμο, σε σημείο που οι αποκριάτικες εκδηλώσεις να επιδέχονται τον χαρακτηρισμό "Απόκριες: Απαραίτητη η γονική συναίνεση!".23

Η τρίτη επιλογή είναι θεολογική. Και ως εκ τούτου η δυσκολότερη αλλά και η γονιμότερη. Είναι η επιλογή που βλέπει το θέμα του Καρναβαλιού θεολογικά και τις απόψεις της, τις στηρίζει στις αρχές του Ευαγγελίου, το οποίο πουθενά δεν μιλάει για το Καρναβάλι. Οπότε, οι απόψεις μας για το θέμα πρέπει να αντλούνται από παρεμφερή θέματα που ο λαός του Θεού αντιμετώπισε.

Παρατηρεί, κανείς, στην Παλαιά Διαθήκη ότι ο Θεός έπαιρνε σοβαρότερα τα έθιμα και τις λατρευτικές συνήθειες του λαού Του και εκείνα των εθνών, απ' ότι πολλές φορές εμείς. Επανειλημμένα τους καλεί να αποφεύγουν τα έθιμα των γειτόνων τους, η τήρηση των οποίων, θα τους οδηγούσε στην αποπομπή και στην καταστροφή τους. Στο Θεοβάδιστο Σινά τους καλεί, "Ο Κύριος διέταξε να πει στους Ισραηλίτες, "Εγώ είμαι ο Κύριος, ο Θεός σας. Δεν πρέπει να τηρείτε τα έθιμα της Αιγύπτου, όπου ζούσατε κάποτε, ούτε τα έθιμα της Χαναάν, όπου θα σας οδηγήσω. Δεν πρέπει να ζείτε σύμφωνα με τους νόμους εκείνων των λαών. Θα τηρείτε τις δικές μου εντολές και θα εφαρμόζετε τους δικούς μου νόμους και σύμφωνα μ' αυτούς θα ζείτε. Εγώ, ο Κύριος, είμαι ο Θεός σας. Γι' αυτό πρέπει να τηρείτε τους δικούς μου νόμους και τις δικές μου εντολές. Όποιος τις εφαρμόζει, αυτός θα ζήσει. Εγώ είμαι ο Κύριος"" (Λευιτικόν 18:1-5). Αργότερα, όταν θα καταστρέψει τον λαό Ισραήλ, στέλνοντας τον βασιλιά της Ασσυρίας, περιγράφει στο Β΄ Βασιλέων 17:7-23 τους λόγους που ο Θεός οδήγησε τον λαό του Ισραήλ στην καταστροφή λέγοντας ότι, "Αυτό έγινε, επειδή οι Ισραηλίτες αμάρτησαν στον Κύριο, το Θεό τους, ο οποίος τους είχε βγάλει από την Αίγυπτο και τους είχε ελευθερώσει από τη δουλεία του Φαραώ. Αυτοί όμως έφτασαν να λατρεύουν άλλους θεούς. τηρούσαν τα έθιμα των εθνών εκείνων, που ο Κύριος τα είχε διώξει από τις χώρες τους για να κατοικήσουν οι Ισραηλίτες" (Β΄ Βασιλέων 17: 8, ΝΜΒ).

Στην Καινή Διαθήκη το θέμα των ειδωλοθύτων είναι παρεμφερές. Η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος της Εκκλησίας του Χριστού καταδίκασε την βρώση των ειδωλοθύτων και στην εγκύκλιό της, μεταξύ άλλων, ζητά από τους πιστούς να μην τρωνε ειδωλόθυτα, "έδοξεν γαρ το πνεύματι τω αγίω και ημίν μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος πλην τούτων των επαναγκές, απέχεσθαι ειδωλοθύτων και..." (Πράξεις των Αποστόλων 15.28-29, 21.25). Ο απόστολος Παύλος στην Α΄ Προς Κορινθίους Επιστολή κεφάλαιο 8, αν και τοποθετεί την αποχή του Χριστιανού από τα ειδωλόθυτα σε διαφορετική βάση, τελικά στο κεφάλαιο 10 τα συσχετίζει με τον παγανισμό, "τι ουν φημί; ότι ειδωλόθυτον τι έστιν, ή ότι είδωλον τι έστιν; αλλ' ότι α θύουσιν τα έθνη, δαιμονίοις και ου Θεώ θύουσιν, ου θέλω δε υμάς κοινωνούς των δαιμονίων γίνεσθαι. Ου δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίνειν και ποτήριον δαιμονίων. Ου δύνασθε τραπέζης Κυρίου μετέχειν και τραπέζης δαιμονίων. Ή παραζηλούμεν τον Κύριον; μη ισχυρότεροι αυτού εσμέν; Πάντα έξεστιν. Αλλ' ου πάντα συμφέρει. Πάντα έξεστιν. Αλλ' ου πάντα οικοδομεί" (19-24). Κι ακόμη στην Αποκάλυψη ο Ένδοξος Κύριος της Εκκλησίας απευθυνόμενος στους αγγέλους των εκκλησιών Περγάμου και Θυατείρων τους κατηγορεί, ανάμεσα σε άλλα και ότι ενθαρρύνουν την βρώση ειδωλοθύτων (Αποκάλυψις 2.14, 20).

Ο λόγος που οι Απόστολοι αλλά και ο Κύριος καταδικάζουν την βρώση ειδωλοθύτων είναι εξαιτίας της συνάφειάς τους με τα είδωλα και τον παγανισμό γενικότερα. Όχι ότι τα είδωλα έχουν κάποια μεταφυσική οντότητα, αυτό το ξεκαθαρίζει ο Παύλος, αλλά διότι πίσω από αυτά βρίσκεται ο ίδιος ο διάβολος με τον οποίο ο Χριστιανός δεν πρέπει να έχει κοινωνία. Το ίδιο ισχύει και με το Καρναβάλι. Γι' αυτό το λόγο αναλύσαμε την προέλευσή του καθώς και τις παγανιστικές, μαγικό-λατρευτικές προεκτάσεις του.

Γνωρίζοντας, λοιπόν, από την μια την αλήθεια για το Καρναβάλι και από την άλλη τη θέση της Αγίας Γραφής πάνω σε ανάλογα θέματα, μπορούμε να κρίνουμε τις σημερινές προκλήσεις και να αποφασίσουμε με βάση "τη λογική μας λατρεία", που ζητά ο Κύριος (Ρωμαίους 12.1-2). Έτσι, να μη φοβηθούμε, με όμορφο και καλό τρόπο όταν μας δοθεί η ευκαιρία να πούμε τις απόψεις μας στο Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου στο οποίο φοιτά το παιδί μας. Τούτο δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιβάλουμε τις απόψεις μας στο σύνολο ή να επιδιώξουμε να μας καταλάβουν. Το δικό μας χρέος, ως μαθητές του Χριστού, είναι να προστατέψουμε τα παιδιά μας πνευματικά και να πούμε την αλήθεια και τους λόγους για τους οποίους το παιδί μας δεν μπορεί να συμμετάσχει σε Αποκριάτικες εκδηλώσεις.

Αδιαμφισβήτητα χρειάζεται σοφία στον χειρισμό της όλης υπόθεσης με το παιδί μας. Η ψυχολογική πίεση της κοινωνικής του ομάδας είναι αφόρητη. Η απαίτηση του γονέα για τυφλή υπακοή του παιδιού του με βάση την βιβλική εντολή (Εφεσίους 6:1), είναι μονόπλευρη, γι' αυτό χρειάζεται να εξισορροπιστεί με την εντολή προς τους γονείς (Εφεσίους 6:4). Ως γονείς καλούμαστε να θεωρήσουμε τα παιδιά μας πρόσωπα τα οποία ο Θεός μας εμπιστεύτηκε. Έτσι, αφού εξηγήσουμε στο παιδί μας την αλήθεια για το Καρναβάλι και τους λόγους για τους οποίους δεν θα συμμετάσχει στις εκδηλώσεις του σχολείου του, στη συνέχεια είναι σοφό το κενό ψυχαγωγίας να το αντικαταστήσουμε με μια εναλλακτική πρόταση. Εδώ το παράδειγμα του Δανιήλ και των Τριών Παίδων με τα φαγητά του Βασιλιά (Δανιήλ 1) είναι σημαντικό. Είναι σοφό ως γονείς να καλύψουμε το κενό με κάτι δημιουργικό, π.χ. πηγαίνοντας ως οικογένεια μια εκδρομή στο βουνό, στα χιόνια, με ένα γεύμα σε κάποιο καλό εστιατόρια, κλπ. Με λίγα λόγια, το παιδί να αισθάνεται ότι ως γονείς το τιμούμε και το ευλογούμε για τη 'θυσία' του.

Τέλος, να προσευχόμαστε για το παιδί μας. Να προσευχόμαστε όχι μόνο για την φυσική του αρτιμέλεια αλλά και για την πνευματική, όπως και την ψυχική και ακαδημαϊκή του ασφάλεια και αύξηση.

Τω Θεώ Μόνον η Δόξα!

1 Τη φράση την είπε η μουσικός Diamanda Galas αναφερόμενη σε άρθρο των Times of Los Angeles στο οποίο οι αρθρογράφοι ζητούσαν από Έλληνες κι Αρμένιους να ξεχάσουν τις όποιες βάρβαρες εμπειρίες τους στα χέρια των Τούρκων. ΤΑ ΝΕΑ ''Πρόσωπα 21ος Αιώνας'' Τεύχος 100, 3 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 36.
2 Ο 'πολιτισμένος' Χίτλερ του Βάγκνερ ήταν αυτός που έστειλε βίαια εκατομμύρια Εβραίους και μη στο θάνατο. Ήσαν οι 'πολιτισμένοι' δυτικοί που έριχναν από απόσταση ασφαλείας τις βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου καταστρέφοντας για αιώνες την ζωή ενός ολόκληρου λαού και όχι μόνο. Είναι οι 'πολιτισμένοι' Έλληνες που εμπορεύονται τη φτώχεια και την ανάγκη για μια καλύτερη ζωή γυναικών από ομόδοξες χώρες δημιουργώντας έτσι δουλεμπόριο λευκής σαρκός.
3 Αυτή η αλαζονική μας πεποίθηση φανερώνεται μέσα από το δόγμα ''Μόνο εμείς οι Έλληνες. Άλλος κανείς...''. Εξαίσιο άρθρο του Παντελή Μπουκάλα σχετικό με την εθνική μας αλαζονεία. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 40.
4 Αυτό είναι σε γενικές γραμμές το κήρυγμα του Μακαριότατου Αρχιεπισκόπου κ. Χριστόδουλου προς τους νέους. Πρόσφατα είπε, ''Να γαντζωθούμε στην ελληνορθόδοξη παράδοσή μας, γιατί το μέλλον για τους νέους δεν είναι ευοίωνο. Αν ξεφύγουμε απ' αυτήν μας την παράδοση, μας περιμένουν ζοφερά δεινά. Η αλλοτρίωση των ηθικών αξιών έχει να κάνει με την απόρριψη της αυθεντίας, των θεσμών και του ηλεκτρονικού τρόπου ζωής, που έχει αιχμαλωτίσει τον άνθρωπο'' (Εφημερίδα ΠΡΩΤΗ, 11/2/01, σελ. 16). Σε ποιες 'ηθικές αξίες' άραγε αναφέρεται; Εάν της 'ελληνορθόδοξης παράδοσης' τότε έχει δίκιο, διότι κι αυτό το καρναβάλι με τα παραδοσιακά διονυσιακά έθιμα και τελετουργικά έχει αρχίσει να παραγκωνίζεται από τα εισαγόμενα βραζιλιάνικα 'παλλόμενα' της σάμπας και του μάμπο. Εάν, όμως, με 'ηθικές αξίες' εννοεί βιβλικό τρόπο ζωής τότε φοβάμαι ότι ο κ. Χριστόδουλος προσπαθεί να ξαναγράψει την ιστορία, αγιοποιώντας τον Ελληνικό 'περιούσιο λαό' [ή 'σύμφωνα με την προσφιλή του έκφραση 'λαέ του Θεού'], ιεροποιώντας την παράδοσή του και αποβάλλοντας την παρουσία της αμαρτίας από την Ελληνική οντότητα.
5 ''Το ελληνικό παραδοσιακό Καρναβάλι είναι πρωτόγονο και βακχικό, παγανιστικό, έχει την ορμητική δύναμη της φύσης, τα χρώματα και την υφή της γης, μιλάει τη γλώσσα της γονιμότητας'' (Θεοδωροπούλου Βανέσσα. ''Το καρναβάλι της ελληνικής γης'' ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Αθήνα, Κυριακή 5 Μαρτίου 2000, σελ. 45).
6 Ο Φεβρουάριος (από το λατινικό februare = εξαγνίζω, καθαίρω) προστέθηκε στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο ως ο 12ος μήνας από τον Νουμά Παμπίλιο το 700 π.Χ. Αργότερα, το 153 π.Χ έγινε ο 2ος μήνας. Μια από τις προσωνυμίες του ήταν 'Λουπερκάλιος'. (Θεοδοσίου Σ. & Δανέζης Μ. ''Februarius - Φεβρουάριος - Φλεβάρης" Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - Επτα ΗΜΕΡΕΣ, Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 2.).
7 Όπως σημειώθηκε παραπάνω το λατινικό februare (από το οποίο ο μήνας πήρε το όνομά του) σημαίνει εξαγνίζω, καθαρίζω. Κι αυτό ''... λόγω των θρησκευτικών εορτών καθαρμού και εξαγνισμού (Februa) που τελούνταν στη Ρώμη αυτό το μήνα: στις 19 προς τιμήν των νεκρών (Feralia - Θανατούσια) και στις 21 προς τιμήν του θεού του Άδη - Φέβρου (Fembruus) ή της χθόνιας θεότητας Februara (Ήρα)''. Θεοδοσίου & Δανέζης, σελ. 2. Ακόμη, ο Νικόλαος Πολίτης, Αναπλ. Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Παν. Αθηνών, σε άρθρο του σχετικό με τη νηστεία στο οποίο παρουσιάζει τις αρχαίο-ελληνικές ρίζες της σημερινής νηστειακής πρακτικής με τίτλο ''Νηστεία, η "ωφέλιμη φορολογία"'' γράφει ότι, ''Η έναρξη της μεταβάσεως από την κατάσταση της αδιακρίτου λήψεως τροφών στην επιλεκτική και μειωμένη δίαιτα οριοθετείται με τις εορτές των Απόκρεω. Ας υπομνησθεί ότι ο Φεβρουάριος, ο οποίος συνήθως σηματοδοτεί τη νηστεία, στα λατινικά σημαίνει καθαρτήριος'' (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 34).
8 Τερζοπούλου, σελ. 3. Το ειδικό αφιέρωμα της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ στον ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟ (Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2001) έχει αρκετά άρθρα ειδικών επιστημόνων που με παραδείγματα υποστηρίζουν αυτήν την θέση. Το ίδιο ισχύει μεταξύ άλλων για την νηστεία, για τα Κούλουμα ακόμη και για τον νεοφερμένο δυτικό Άγιο Βαλεντίνο προστάτη των ερωτευμένων. Μάλιστα, ''Θέλοντας να γιορτάσει το θάνατό του (περίπου 270 μ.Χ.) η Καθολική Εκκλησία επέλεξε μια ημερομηνία στα μέσα Φεβρουαρίου, στην προσπάθειά της να εκχριστιανίσει μια ρωμαϊκή παγανιστική γιορτή για τη γονιμότητα της φύσης στις 15 Φεβρουαρίου. Κατά τη διάρκειά της οι εργένηδες της πόλης διάλεγαν το ταίρι τους από μια κληρωτίδα με τα ονόματα ανύπαντρων γυναικών. Ο Πάπας Γελάσιος καθιέρωσε, περίπου το 489 μ.Χ., τη 14η Φεβρουαρίου ως ημέρα εορτασμού του Αγίου Βαλεντίνου, αφήνοντας απ' έξω όμως το έθιμο της κληρωτίδας.'' Ταχυδρόμος, 10/2/2001, Τεύχος 50, σελ. 98.
9 ''Η Αποκριά παρέμεινε η μόνη καθαρά εξωεκκλησιαστική λατρευτική ψυχαγωγική γιορτή, που τυπικοί μόνο δεσμοί τη συνδέουν με το χριστιανικό εορτολόγιο, κυρίως γιατί η Εκκλησία τη διέπλεξε με την επακόλουθη εξαγνιστική Σαρακοστή'', Τερζοπούλου, σελ. 3.
10 Γράφει σχετικά η κυρία Λίζα Βάρβογλη, ψυχολόγος, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, ''Όταν ... οι συνθήκες είναι πρόσφορες μέσω της ανωνυμίας ή της ελευθερίας κινήσεων χωρίς το στίγμα της ατομικής βούλησης, τότε ... ο άνθρωπος κάτω από μια μεταμφίεση αφήνει τα ένστικτά του αχαλίνωτα και τον εαυτό του ελεύθερο να πράξει σύμφωνα με τις επιταγές τους. Σε γενικές γραμμές αυτή είναι και η αναλογία με τη μεταμφίεση, όπως την ξέρουμε από τα Καρναβάλια''. ''Μάσκα: Καταπιεσμένα ένστικτα και εσωτερικές αλήθειες'' ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 11 Φεβρουαρίου 2001, σελ. Α75.
11 Τερζοπούλου, σελ. 3
12 Τερζοπούλου, σελ. 4
13 Αικατερινίδης, Γεώργιος. ''Η Εθιμολογία της Αποκριάς'' Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ. Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2001, ''... το θρακικό δρώμενο του "Καλογέρου" (Καλός γέρος), ο οποίος, στην αρχέγονη λατρευτική του μορφή, αντιπροσωπεύει την αγαθή θεότητα της σποράς και της πλούσιας παραγωγής''. Σελ. 23. ''Η ταύτιση της γυναικείας γονιμότητας με τη γονιμότητα της γης, δίνει τη βάση για μια σειρά μιμικών παραστάσεων με το διφορούμενο θέμα όργωμα - συνουσία''. Τερζοπούλου, σελ. 3
14 Τερζοπούλου. ''Οι Μπουρανήδες του Τυρνάβου υπογραμμίζουν την ιερότητα του εθίμου χορεύοντας γύρω από φαλλικά ομοιώματα. Γιορτάζουν τον ερχομό της Άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης στο ύπαιθρο, με μπουρανί (είδος χορτόσουπας) και φαλλολατρία. Στην αποκριάτικη λατρευτική δράση, οι περισσότερες τελετουργίες γίνονται στο ύπαιθρο, πάνω στο νωπό χώμα. Αναδεικνύεται έτσι ο πολύσημος συμβολισμός της ίδιας της γης''. Σελ. 3.
15 Παπαμανώλη - Guest Άννα, Αρχαιολόγος - Εθνολόγος, ''Στο δριμύτατο σκυριανό χειμώνα, που βάζει σε κίνδυνο τα αιγοπρόβατα, είναι επιτακτική η ανάγκη αποτροπής του κακού με τη γενετήσια ορμή, την οποία ενσαρκώνει ο τραγοσκέπαστος Γέρος. Κατά την ύστερη αρχαιότητα, η λατρεία του κατεξοχήν προστάτη των βοσκών, του τραγοπόδαρου Πανός, είχε ενσωματωθεί στον ευρύτερο κύκλο των χειμερινών διονυσιακών εκδηλώσεων. Άνδρες μεταμφιεσμένοι σε Σατύρους με δέρματα τράγων και πρόσθετους φαλλούς, συντροφιά με προκλητικές Μαινάδες, ο τραγόμορφος Παν τριγυρισμένος από τις δροσερές Νύμφες, είναι φορείς του συμβολισμού που βρίσκεται στο υπόβαθρο της λαϊκής διονυσιακής λατρείας - της σκοτεινής, αόρατης και ανίκητης δύναμης ζωής''. ''Οι "Γέροι" της Σκύρου'' Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, 4/2/2001, σελ. 25.
16 Τερζοπούλου, σελ. 4.
17 Αικατερινίδης, σελ. 22.
18 Αλεξάκης, Λευτέρης. Διευθυντής Ερευνών του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. ''Οικογενειακά Έθιμα της Τυρινής''. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ. (4/2/2001). Σελ. 31.
19 Μοιρολόι Λάστας Γορτυνίας, Τερζοπούλου, σελ. 3.
20 Αικατερινίδης, σελ. 32.
21 Τερζοπούλου, σελ. 3
22 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, Κυριακή 4 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 28-29.
23 Ομότιτλο χρονογράφημα της Έλενας Ακρίτα, ΤΑ ΝΕΑ, Σαββατοκύριακο 10-11 Φεβρουαρίου 2001, σελ. 25.

 

 

ΕΣΘΗΡ

του κ. Στ. Παπαδόπουλου

1. Εισαγωγή

Το βιβλίο της Eσθήρ είναι ένα από τα Ιστορικά βιβλία της παλαιάς διαθήκης το οποίο μοιάζει σαν ποίημα με πεζούς στίχους. Αρχίζει με χαρές και γιορτές, εξελίσσεται σε τραγωδία και τελειώνει με θρίαμβο. Πεποίθησή μου είναι ότι ο μελετητής αυτού του βιβλίου έχει να διδαχθεί πολλά.

Δυστυχώς όμως αρκετοί είναι εκείνοι οι οποίοι υποστηρίζουν ότι στο βιβλίο της Eσθήρ διάβασαν ένα όμορφο Ιουδαϊκό παραμύθι με βασιλιάδες και βασίλισσες. Έτσι με βάση την παρατήρηση ότι το όνομα του Θεού δεν αναφέρεται στο βιβλίο ούτε προσευχή ή άλλη νύξη λατρείας του Θεού πολλοί κριτικοί αποφάνθηκαν ότι το βιβλίο δεν έχει θρησκευτικό χαρακτήρα ούτε και καμία θρησκευτική αξία.

Ακριβώς πάνω σ' αυτό το θέμα θα προσπαθήσουμε να εστιάσουμε την έρευνά μας και να καταδείξουμε ότι η ιστορία της Εσθήρ όχι μόνο δεν είναι μύθος και είναι θεόπνευστη αλλά και ότι είναι διακήρυξη της ακαταμάχητης δύναμης του θεού ο οποίος επαγρυπνεί και προφυλάσσει τον λαό Του.

2. Συγγραφή, χρόνος, τόπος, αξιοπιστία, αντιρρήσεις

Υπάρχει μεγάλη διαφορά γνωμών σχετικά με την συγγραφή του βιβλίου αυτού. Μερικοί θεωρούν τον Έσδρα ως συγγραφέα, άλλοι τον Νεεμία, και άλλοι τον Μαροδοχαίο. Ο ιστορικός Ιώσηπος γράφει ότι συγγραφέας του βιβλίου ήταν ο ίδιος ο Μαροδοχαίος και αυτή η γνώμη επικρατούσε σε μερικούς ραββινικούς κύκλους.

Η Ιουδαϊκή παράδοση αποδίδει τη συγγραφή του στους άνδρες της μεγάλης συναγωγής. Όσον αφορά τον Μαροδοχαίο ως συγγραφέα τα εδάφια 10:2-3 δεν εννοούν μία τέτοια υπόθεση. Ίσως ο Μαροδοχαίος να έγραψε το περισσότερο του βιβλίου και απλά συμπλήρωσαν κάποιοι άλλοι μετά τον θάνατό του. Σε αντίθεση λοιπόν με άλλα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης όπου ο συγγραφέας είναι γνωστός , εδώ η ταυτότητα του συγγραφέα δεν μας είναι γνωστή, αλλά είναι προφανές ότι αυτός ήταν κάτοικος της Περσίας και όχι της Παλαιστίνης και ήταν γνώστης των περσικών εθίμων, των τοπογραφικών λεπτομερειών, τόσο της πρωτεύουσας όσο και του παλατιού καθώς και του ιστορικού πλαισίου στο οποίο διαδραματίστηκαν τα ιστορούμενα στο βιβλίο γεγονότα.

Οι πηγές των οποίων έκανε χρήση ο συγγραφέας, περιλαμβάνουν τα βιβλία των χρονικών των βασιλέων της Μηδίας και Περσίας (2:23, 6:1, 10:2) και ορισμένα γραπτά του Μαροδοχαίου (9:20). Τα ακραία χρονικά όρια της συγγραφής του βιβλίου είναι ο θάνατος του Ξέρξη,(465π.Χ.) διότι το χωρίο 10:2 δίνει τη εντύπωση ότι, όταν γραφόταν το βιβλίο, η βασιλεία του είχε λήξει, και το έτος 330π.Χ., που σημειώνει την έναρξη της ελληνικής περιόδου.

Η πιθανότερη χρονολογία είναι κάποιο σημείο στο δεύτερο ήμισυ του 5ου αιώνα π.Χ. Μερικοί κριτικοί θεωρούν το βιβλίο προϊόν της μακκαβαικής περιόδου. Κατ' αυτούς το πραγματικό ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου ήταν ο φλογερού πατριωτισμού μακκαβαικός αγώνας, ο δε Αμάν δεν ήταν κανείς άλλος παρά ο Αντίοχος ο Επιφανής, ο οποίος είχε αποπειραθεί να εξοντώσει όλα τα στοιχεία, που αντιστέκονταν στην αφομοίωσή τους με το εθνικιστικό και πολιτιστικό πρόγραμμά του. Ο R.H. Rfeiffer χρονολογεί το βιβλίο στη βασιλεία του Ιωάννη του Υρκανού πιθανώς γύρω από το 125 π.Χ.

Η εσωτερική μαρτυρία του βιβλίου δεν ευνοεί μια τέτοια χρονολόγηση. Η μακκαβαική περίοδος δεν είναι η αρχαιότερη, κατά την οποία ήλθαν οι Ιουδαίοι σε σύρραξη με αλλοεθνείς. Οι πάπυροι της Ελεφαντίνης δίνουν σαφείς ενδείξεις αντισημιτικού ρεύματος με την καταστροφή του ναού των Ιουδαίων στη Γέβ της Αιγύπτου. Στο βιβλίο της Εσθήρ οι Ιουδαίοι εμφανίζονται αγωνιζόμενοι όχι για την διατήρηση της θρησκείας τους, όπως στη μακκαβαική περίοδο, αλλά γι' αυτή την επιβίωσή τους.

Το ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο του περιεχομένου του βιβλίου είναι αμιγώς περσικό και απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά σε παλαιστινιακό περιβάλλον ή σε θρησκευτικές και κοινωνικές συνήθειες, που επικρατούσαν κατά την ελληνική περίοδο. Υπάρχουν εξ' άλλου διάσπαρτες στο βιβλίο λέξεις περσικής προελεύσεως, που θα είχαν οπωσδήποτε υποστεί έναν βαθμό εξελληνισμού, αν είχε γραφεί το βιβλίο στην ελληνική περίοδο.1

Το κανονικό κύρος του βιβλίου τώρα αμφισβητήθηκε επειδή δεν αναφέρει πουθενά το όνομα του θεού. Ο R.H. Rfeiffer θεωρεί το βιβλίο από την αρχή ως το τέλος ως μύθο. Οι A.W Streane, H.H Rowley, S.R Driver, όμως δέχονται ότι το βιβλίο έχει ιστορική βάση.

Ο A.Bentzen θεωρεί το βιβλίο ως ιστορικό μυθιστόρημα. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι ομόφωνα η παράδοση τόσο των Ιουδαίων όσο και της χριστιανικής εκκλησίας υποστηρίζει την αυθεντία του βιβλίου το οποίο αναγράφει την εποπτική φροντίδα της θείας πρόνοιας επί τον εκλεκτό λαό του Θεού.2

Ο Ιουδαϊκός κανόνας περιλαμβάνει το βιβλίο μεταξύ των αγιογράφων και μάλιστα ως το πέμπτο των πέντε μεγιλλώθ (=ειληταρίων), ο δε χριστιανικός κανόνας περιλαμβάνει και τα δευτεροκανονικά τεμάχια(1,1α-ρ.3, 13α-π.4, 17-ω.8, 12α-φ.10, 3α-λ) και τα συγκαταριθμεί μαζί με τα ιστορικά. Τα διάφορα ελληνικά χειρόγραφα περιέχουν το βιβλίο άλλοτε μεν μετά τους μεγάλους προφήτες, άλλοτε δε μετά τα ποιητικά βιβλία και προ των προφητικών, άλλοτε δε μετά τους μεγάλους προφήτες και προ των ποιητικών. Δύο τουλάχιστον εδάφια αναφέρονται στο ευαγγέλιο του ευαγγελιστή Μάρκου(στ΄23) και Λουκά (ιθ΄ 8). Μεταξύ των κανονικών ιστορικών βιβλίων κατατάσσεται από τους Πατέρες και εκκλησιαστικούς συγγραφείς Ωριγένη, Κλήμη Αλεξανδρίας, Κύριλλου Ιεροσολύμων, Επιφάνιου, Πάπα Ιννοκέντιου Α΄(402μ.Χ.) και του μεγάλου Φώτιου(891μ.Χ.)3.

Τα κυριότερα επιχειρήματα, που προτείνονται εναντίον της ιστορικής αξιοπιστίας του βιβλίου, είναι τα εξής:

1) κατά την αφήγηση του βιβλίου (2:5-6) ο Μαροδοχαίος οδηγήθηκε στην εξορία κατά τον εκτοπισμό επί της βασιλείας του Ιωαχείν (597) και μετά 124 χρόνια εμφανίζεται ως ο θετός πατέρας της Εσθήρ, πράγμα που δείχνει ότι ο συγγραφέας είχε τέλεια άγνοια της περσικής ιστορίας, αφού κατά τα ανωτέρω ο Ξέρξης Α΄(486-465) εμφανίζεται ευθύς μετά τον Ναβουχοδονόσορ Β΄ (605-562). Προσεκτική όμως ανάγνωση του εβραϊκoύ κειμένου δείχνει ότι η αναφορική αντωνυμία του Κείς, και συνεπώς τρείς γενεές χωρίζουν τα ιστορούμενα στο βιβλίου γεγονότα από τον πρώτο εκτοπισμό του Ιούδα.

Ένα σοβαρότερο επιχείρημα αφορά τη σύζυγο του Ξέρξη Α΄. Κατά τον Ηρόδοτο (7:61,114. 9:108 εφ.)η σύζυγος του Ξέρξη ήταν η Αμηστρις, κόρη ενός Πέρση στρατηγού, του Οτάνη, διαβόητη για την σκληρότητά της. Αυτή δεν μπορεί προφανώς να συνταυτισθεί με την Εσθήρ και εφ΄ όσον ο Ηρόδοτος δεν αναφέρει καμία άλλη σύζυγο του Ξέρξη, η εμφάνισή της Αστίν και της Εσθήρ στην αφήγηση δεν μπορεί να αξιολογηθεί παρά σαν μυθολογικό στοιχείο.

2) Πρέπει να σημειωθεί ότι την Άμηστρι ο Ηρόδοτος την αποκαλεί "γυναίκα του Ξέρξη" και όχι του "βασιλιά της Περσίας". Πράγμα που πιθανώς σημαίνει ότι αυτή ήταν απλώς μια από τις κυριότερες παλλακίδες του. Ο Ηρόδοτος (3 84) δίνει την πληροφορία ότι ο βασιλιάς της Περσίας ήταν υποχρεωμένος να νυμφευθεί μια κοπέλα από μια από τις επτά οικογένειες της ανώτατης αριστοκρατίας της χώρας. Αλλά ένας άνθρωπος του ιδιότροπου και δεσποτικού χαρακτήρα του Ξέρξη δεν θα το εύρισκε δύσκολο να παρακάμψει αυτό το εμπόδιο. Οπωσδήποτε με βάση τα λίγα στοιχεία, που έχουμε στη διάθεσή μας, θα ήταν παρακινδυνευμένο να αποφανθούμε ότι η Αμηστρις υπήρξε η μόνη σύζυγος του Ξέρξη.

3) η λεπτομέρεια (1:1 ) ότι το βασίλειο του Ξέρξη αποτελείτο από 127 επαρχίες δεν είναι ακριβής, διότι ο Δαρείος A' είχε διαιρέσει το βασίλειο σε είκοσι σατραπείες. Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο ότι ό εβραϊκός όρος "μεντινά" που χρησιμοποιείται στο κείμενο, είναι ταυτόσημος με τον όρο "σατραπεία". Στο βιβλίο του Εσδρα (2:1) η Ιουδαία χαρακτηρίζεται ως "μεντινά", δηλ. ένα από τα τμήματα της κατά τον Ηρόδοτο πέμπτης σατραπείας, της Συρίας. Προφανώς οι είκοσι σατραπείες της αυτοκρατορίας υποδιαιρέθηκαν, για την καλύτερη διακυβέρνηση τους σε μικρότερες διοικητικές μονάδες.

4) Η προέλευση της εορτής "Πουρίμ", που αναφέρεται και στο Β΄ Μακκαβ.(15:36) ως "μακκαβαική ημέρα", υπήρξε και είναι ακόμη το αντικείμενο πολλής συζητήσεως, διότι κατά τους κριτικούς η λέξη "πούρ" δεν σημαίνει "κλήρος", όπως την εξηγεί το βιβλίο. Πολλοί κριτικοί αποφαίνονται ότι η εορτή έχει βαβυλωνιακή προέλευση και ότι η ιστορία της Εσθήρ είναι μύθος πλεγμένος γύρω από αυτή την εορτή. Κατ' αυτή τη θεωρία ο Μαροδοχαίος αντιπροσωπεύει τον πολιούχο θεό της Βαβυλώνας, τον Μαρδούκ, η Εσθήρ είναι η βασίλισσα θεά της Βαβυλώνας η Ιστάρ, ο Αμάν είναι ο Χουμάν, ο κύριος θεός των Ελαμιτών, και η Αστίν είναι η Μαστή, μια ελαμίτισσα θεά.

Για την αξιολόγηση αυτής της θεωρίας είναι ανάγκη να υπομνησθεί ότι οι Ιουδαίοι μετά την εξορία είχαν τελείως αποβάλλει τις ειδολολατρικές ροπές τους και θα ήταν πράγματι περίεργο ότι από ένα πολυθεϊστικό πλαίσιο θα δανείζονταν το υλικό τους για τη συγκρότηση μιας γιορτής τους, η οποία μάλιστα σαν σκοπό θα είχε την ευγνώμονα ανάμνηση της διάσωσης και των ίδιων και της θρησκείας τους μέσα στο πολυθειστικό περιβάλλον της Περσίας.4

3. Ανάλυση, κεντρικά σημεία, θεολογία, έκθεση περιεχομένου

Η Εσθήρ της οποίας το αρχικό όνομα ήταν Αδασσά, κόρη του θείου του Μαροδοχαίου ο οποίος ήταν μεταξύ των Ιουδαίων αιχμαλώτων στην Περσία έγινε βασίλισσα της χώρας αυτής το 478π.Χ. μετά την επιστροφή του βασιλιά Ασσουήρη (Ξέρξης στα ελληνικά) από την εκστρατεία του κατά της Ελλάδας, ο οποίος πολέμησε στις μάχες τω Θερμοπυλών και της Σαλαμίνας το 480 π.Χ.

Η Εσθήρ ως βασίλισσα, συνέτεινε τα μέγιστα για να απαλλαχτούν οι Ιουδαίοι από την εξόντωση, η οποία παρασκευαζόταν από τον Αμάν το 473π.Χ. ο οποίος είχε ξεκινήσει μια τρομερή αντισημιτική εκστρατεία ζήλιας και φθόνου.

Η εμφάνιση λοιπόν της Εσθήρ στην ιστορία έλαβε χώρα 40 περίπου χρόνια μετά την ανοικοδόμηση του Ναού και 30 χρόνια πριν την ανοικοδόμηση του τείχους της Ιερουσαλήμ.

Ο Ξέρξης τώρα ο οποίος είναι ο βασιλιάς της ιστορίας μας ήταν ένας περήφανος και καυχησιάρης άνδρας με πολύ ακραία πολλές φορές συναισθήματα. Ο αυταρχικός και ανώμαλος χαρακτήρας του φαίνεται καθαρά σε μια περίπτωση όπου για να περάσει τα στρατεύματά του σε μια εκστρατεία κατά των Ελλήνων από την Ασία στην Ευρώπη ζεύχθηκε ο Ελλήσποντος με γέφυρα. Όταν όμως μια τρικυμία διέλυσε τη γέφυρα, αμέσως έδωσε διαταγή να θανατωθούν οι μηχανικοί που είχαν κατασκευάσει τη γέφυρα και δόθηκαν επίσης 300 ραβδισμοί στην θάλασσα που τόλμησε να του χαλάσει τα σχέδια.

Αυτό λοιπόν το γεγονός του ιδιότροπου χαρακτήρα του και των παράξενων και αντιφατικών πολλές φορές πράξεων του, ρίχνει φως στην ικανότητα του να υπογράψει ένα διάταγμα για την εκμηδένιση των Ιουδαίων και δύο μήνες μετά να υπογράφει ένα δεύτερο διάταγμα επιτρέποντάς τους να υποσκελίσουν τους εχθρούς τους.

Η Εσθήρ απευθυνόταν στους πολλούς Ιουδαίους που δεν επέστρεψαν στην πατρίδα τους. Μάλλον οι περισσότεροι από αυτούς ήταν ανυπάκουοι και έμειναν πίσω στην Περσία. Παρόλα αυτά ο Θεός συνέχισε να ενδιαφέρεται για τον λαό που βρίσκονταν σε εθελοντική εξορία. Η Εσθήρ όπως ο Χριστός βάζει τον εαυτό της στην θέση του θανάτου για τον λαό της, αλλά τελικά λαμβάνει την αποδοχή από τον βασιλιά. Επίσης καθρεπτίζει το έργο του Χριστού ως συνηγόρου που είναι με το μέρος μας.

Μέσα στο βιβλίο αποκαλύπτεται άλλη μια σατανική απειλή, στο να καταστραφεί ο Ιουδαϊκός λαός και μαζί με αυτόν η μεσσιανική γραμμή.

Ο Θεός συνεχίζει να διατηρεί τους ανθρώπους του παρά τις αντιθέσεις και τους κινδύνους και τίποτα δεν μπορεί να εμποδίσει τον ερχομό του Μεσσία.5

Η λέξη κλειδί του βιβλίου είναι η λέξη "πρόνοια". Το βιβλίο της Εσθήρ γράφτηκε για να δείξει πως ο Ιουδαικός λαός προστατεύτηκε και διατηρήθηκε από το χέρι της χάριτος του Θεού από την απειλή της εκμηδένισης. Αν και ο Θεός πειθαρχεί τον λαό της διαθήκης, ποτέ δεν τον εγκαταλείπει. Ο Θεός του Ισραήλ είναι ο κυρίαρχος της ιστορίας και η πρόνοια του μπορεί να φανεί μέσα σ' όλο το βιβλίο.

Τα εδάφια κλειδιά είναι το 4:14 και 8:17-4:14 "διότι εάν σιωπήσης διόλου εν τω καιρώ τούτω, θέλει έλθει άλλοθεν αναψυχή και σωτηρία εις τους Ιουδαίους, συ δε και ο οίκος του πατρός σου θέλετε απολεσθεί. Και τις εξεύρει εάν συ ήλθες εις την βασιλεία δια τοιούτον καιρόν οποίος ούτος;.", 8:17 "και εν πάση επαρχία και εν πάση πόλει, όπου ήλθε του βασιλέως το πρόσταγμα και η διαταγή, έγινε εις τους Ιουδαίους χαρά και αγαλλίασις, ευωχία και ημέρα αγαθή. Και πολλοί εκ των λαών της γης έγειναν Ιουδαίοι. Διότι ο φόβος των Ιουδαίων επέπεσεν επ' αυτούς."

Το κεφάλαιο κλειδί είναι το κεφάλαιο 8 όπου η σωτηρία των Ιουδαίων ολοκληρώνεται με το διάταγμα του βασιλιά Ασσουήρη επιτρέποντος στους Ιουδαίους να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους απέναντι στους εχθρούς τους. Η ιστορία της Εσθήρ αν και δεν αναφέρει το όνομα του θεού ξεχειλίζει από τις ευλογίες του Θεού πάνω της και πάνω στον λαό της.

Θα μπορούσα να χωρίσω σε δύο μέρη όλη την ιστορία, πρώτα τα κεφάλαια 1- 4 με τίτλο "Η απειλή προς τους Ιουδαίους" και έπειτα τα κεφάλαια 5-10 με τίτλο "ο θρίαμβος των Ιουδαίων". Δεν ήταν τυχαίο που ο βασιλιάς Ασσουήρης διάλεξε την Εσθήρ, ούτε επίσης ήταν τυχαίο που ελευθερώθηκε η θέση της βασίλισσας με την ανυπακοή της Αστίν. Μέσα σε όλα αυτά διακρίνουμε το χέρι του πανάγαθου Θεού ο οποίος προορίζει καταστάσεις και γεγονότα για να εκτελέσει τα άγια του σχέδια.

Ο διάβολος προσπαθεί να νικήσει και να απελπίσει τους Ισραηλίτες με το διάταγμα του Αμάν. Αφορμή πάντα η στάση μας ως πιστοί του Θεού. Ο Μαροδοχαίος δεν προσκύνησε τον Αμάν τον ειδωλολάτρη όπως και ο Δανιήλ δεν προσκύνησε το άγαλμα του Βασιλιά Δαρείου.

Αυτή η πιστή στάση έχει συνέπειες. Δόξα στον Θεό όμως ο οποίος μεταστρέφει τα πράγματα και εκεί που φαίνεται ότι ο λαός θα εκμηδενιστεί, σώζεται θαυματουργικά. Πάλι μέσα στην πρόνοια του Θεού ήταν να μείνει άγρυπνος ο βασιλιάς Ασσουήρης και μέσα στην αϋπνία του να ζητήσει το βιβλίο των χρονικών όπου ανακάλυψε ότι ο Μαροδοχαίος τον έσωσε από συνομωσία. Έτσι τιμάει τον Μαροδοχαίο με την ανώτατη τιμή και η αγχόνη που στήνει ο Αμάν για τον Μαροδοχαίο αποδεικνύεται παγίδα για τον ίδιο. Εδώ ισχύει η παροιμία ότι "όποιος σκάβει το λάκκο του αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα".

Έτσι ο Θεός ευλόγησε τον Ισραήλ κάνοντας μεγάλη σωτηρία, χρησιμοποιώντας την Εσθήρ και τον Μαροδοχαίο, η οποία εορτάζεται μέχρι σήμερα από τους Ιουδαίους με την γιορτή των "Πουρίμ".

ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Οι κρίσιμες περιστάσεις αναδεικνύουν τους ήρωες σε όλους τους τομείς της. Στους κοινωνικούς στους στρατιωτικούς και τους θρησκευτικούς αγώνες χρειάζεται θάρρος, τόλμη και ηρωισμός.6

Αυτό επέδειξαν η Εσθήρ και ο Μαροδοχαίος με αυταπάρνηση και αυτοθυσία μας δίνουν το παράδειγμα στον ύψιστο σκοπό που υπηρετούσαν να σφιχτοδέσουν τις καρδιές του λαού τους με αμοιβαία αισθήματα αγάπης για να ειρηνεύουν, να παραμένουν σαν ένα σώμα αδιάσπαστο, μέχρι να κατέβει και να ζήσει ανάμεσά τους ο Χριστός, ο άρχοντας της ειρήνης.

Ο Χριστός λοιπόν μας καλεί και εμάς σήμερα να μην είμαστε εγωιστές και φίλαυτοι, αλλά αλτρουιστές και ταπεινοί, πολύ περισσότερο οι ηγέτες των εκκλησιών και χριστιανικών οργανώσεων.

Μας καλεί να εφαρμόσουμε πρακτικά και εμπειρικά το Εβραίους 12:1-2 "λοιπόν και ημείς περικυκλωμένοι όντες, υπό τοσούτου νέφους μαρτύρων, ας απορρίψωμεν παν βάρος και την ευκόλως εμπεριπλέκουσαν ημάς αμαρτία, και ας τρέχομεν μεθ' υπομονής τον προκείμενον εις ημας αγώνα. Αποβλέποντες εις τον Ιησούν τον αρχηγόν και τελειωτήν της πίστεως, όστις υπέρ της χαράς της προκείμενης εις αυτόν, υπέφερε σταυρόν, καταφρονήσας την αισχύνην, και εκάθησεν εν δεξιά του θρόνου του Θεού"._

Η δόξα ανήκει στον Θεό!

1 Χατζηαντωνίου, Γεωργίου.Ιστορική εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη. Εκδόσεις "ο Λόγος" σελ. 390
2 Βαή Χρήστου. Εισαγωγικά σχόλια επί των Βιβλίων της Αγίας Γραφής. Αθήνα σελ. 48
3 Οικονόμου, Ηλία "Το Βιβλίον της Εσθήρ" Αθήνα, σελ.57
4 Χατζηαντωνίου, Γεωργίου. Ιστορική εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη. Εκδόσεις "ο Λόγος", σελ. 392
5 Τhe New Open Bible, Study Edition.Thomas Nelson,σελ.563
6 Λάνδρου, Νικόλαου.Εσθήρ. Εκδόσεις "ο Λόγος" σελ.135

Ο κ. Στέλιος Παπαδόπουλος είναι ιεροκήρυκας στις εκκλησίες Νιγρίτας, Βέργης και Δημιτριτσίου στο Νομό Σερρών.

 

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
Διαβάζοντας τις ιστορίες της Βίβλου

του αιδ. Π. Κανταρτζή

ίμαι πεπεισμένος ότι δίχως γνώση της λογοτεχνίας η γνήσια θεολογία δεν μπορεί να διαρκέσει, όταν τα "γράμματα" βρίσκονται σε  στασιμότητα και κάμψη το ίδιο συμβαίνει και στη θεολογία. Με αυτό θέλω να πω ότι δεν υπήρξε ποτέ μία ιδιαίτερη αποκάλυψη  και κατανόηση του Λόγου Θεού εάν δεν την προετοίμασε από πριν ανοίγοντας το δρόμο σαν ένας Ιωάννης Βαπτιστής, μία άνθηση των "γραμμάτων"… Σίγουρα η επιθυμία μου είναι να υπάρχουν όσο το δυνατό περισσότεροι ποιητές και ρήτορες γιατί βλέπω σε αυτές τις σπουδές, περισσότερο παρά οπουδήποτε αλλού, ότι οι άνθρωποι ετοιμάζονται να είναι κατάλληλοι για να κατανοήσουν τις ιερές αλήθειες… Για αυτό σας προτρέπω, εάν ο λόγος μου έχει κάποια βαρύτητα, να παρακινήσετε τους νέους σας να είναι επιμελείς στη μελέτη της ποίησης και της ρητορικής τέχνης"

 

Αυτά έγραφε ο Μαρτίνος Λούθηρος πριν πολλά χρόνια. Δυστυχώς όμως οι απόγονοί του συχνά έφτασαν να αποθαρρύνουν ως άχρηστη και να καταδικάζουν ως κοσμική και αμαρτωλή κάθε ενασχόληση με την λογοτεχνία και τα μυστικά της. Αυτό όμως που ουσιαστικά ο Λούθηρος μας λέει είναι ότι η εκτίμηση της λογοτεχνικής διάστασης της Αγίας Γραφής πέρα από απολαυστική είναι και χρήσιμη γιατί μας ανοίγει καινούργιους ορίζοντες στην κατανόηση του μηνύματος της Βίβλου. Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τη Βίβλο ως Θεολογικό βιβλίο θα πρέπει να την εκτιμήσουμε και ως Λογοτεχνικό βιβλίο.

Τα τελευταία χρόνια στις Βιβλικές Σπουδές η κατανόηση αυτή έφερε μία μικρή ερμηνευτική επανάσταση. Δίπλα και μερικές φορές πέρα από τις άλλες ερμηνευτικές προσεγγίσεις αναπτύχθηκε η λεγόμενη, "Λογοτεχνική Κριτική" των Ιερών Κειμένων. Η προσέγγιση αυτή που ακολουθείται και από αρκετούς ευαγγελικούς μελετητές προσεγγίζει τα ιερά κείμενα λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη της το λογοτεχνικό χαρακτήρα τους. Μέσα στο πλαίσιο αυτό λοιπόν θα ήθελα να σας καλέσω σε μία "περιήγηση στο δάσος της αφήγησης" για να χρησιμοποιήσω έναν όρο του Ουμπέρτο Έκο.

Όταν μιλούμε για αφηγηματικά τμήματα της Παλαιάς Διαθήκης αναφερόμαστε κυρίως σε βιβλία όπως η Γένεση, ο Ιησούς του Ναυή, Κριτές, Ρουθ, Α και Β Σαμουήλ, Α και Β Βασιλέων, Α και Β Χρονικών, Έσδρας, Νεεμίας, Εσθήρ, Δανιήλ, Ιωνάς. Μεγάλα αφηγηματικά τμήματα υπάρχουν και στα βιβλία της Εξόδου, Αριθμών, Ιερεμία, Ιεζεκιήλ, Ησαία και Ιώβ. Στην Καινή Διαθήκη σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων.

 

Θα ήθελα πρώτα να δούμε τα κύρια χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε μία αφήγηση και μετά να προτείνουμε ορισμένες αρχές που θα μας κατευθύνουν στην μελέτη τους. Στην μελέτη μας αυτή θα εστιάσουμε την προσοχή μας σε δύο γνωστές ιστορίες της βίβλου. Η πρώτη είναι του Ιωσήφ και η δεύτερη της Εσθήρ.

 

Ι. Τα γενικά χαρακτηριστικά της αφήγησης

Δύο είναι τα κύρια συστατικά μίας αφήγησης. Το πρώτο είναι η πλοκή και το δεύτερο οι χαρακτήρες (τα πρόσωπα) της ιστορίας.

Α. Η ανάλυση της πλοκής

 Η πλοκή είναι η αλληλουχία των γεγονότων, η χρονική ακολουθία και η αιτιώδης σύνδεση των διαφόρων επιμέρους επεισοδίων. Στις βιβλικές αφηγήσεις συνήθως τα γεγονότα φτάνουν σε ένα είδος έντασης που κορυφώνεται για να επιλυθεί στη συνέχεια.

 Η ιστορία της Εσθήρ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

 

1.       Το έδαφος προετοιμάζεται

Α. Η Εσθήρ κερδίζει το στέμμα

Β. Ο Μαροδοχαίος κερδίζει την εμπιστοσύνη του παλατιού

2.       Το πρόβλημα παρουσιάζεται

Ο Αμάν πείθει τον βασιλιά να του δώσει την άδεια να εκμηδενίσει τους Ιουδαίους

3.       Η εκτόνωση της κρίσης επιδιώκεται

 

Η Εσθήρ αποφασίζει μετά από τη συμβουλή του Μαροδοχαίου να μεσολαβήσει στο βασιλιά

4. Η αγωνία κορυφώνεται

Η Εσθήρ θα παρουσιαστεί στο βασιλιά με κίνδυνο της ζωής της

5. Η κρίση αρχίζει να εκτονώνεται

Ο βασιλιάς δείχνει εύνοια στην Εσθήρ και το σχέδιο της λύσης ξεκινά να εφαρμόζεται

6. Η κατάσταση περιπλέκεται

Ο Αμάν ταπεινώνεται μπροστά στον Μαροδοχαίο και έτσι το μίσος του κορυφώνεται επικίνδυνα

7. Η κρίση συνεχίζει να εκτονώνεται

Το σχέδιο της Εσθήρ πετυχαίνεται και ο Αμάν απαγχονίζεται

8. Η δρόμος προς την τελική λύση καταστρώνεται

Ο Μαροδοχαίος στέλνει διάταγμα που επιτρέπει τους Ιουδαίους να υπερασπίσουν τη ζωή τους

9. Η τελική λύση επιτυγχάνεται

Οι Ιουδαίοι κατατροπώνουν με τη βοήθεια Περσών αξιωματούχων όσους επιχείρησαν να τους επιτεθούν

10. Επίλογος

Η Γιορτή του Πουρίμ θεσπίζεται και ο Μαροδοχαίος εγκωμιάζεται.

Αυτό που αξίζει να σημειώσουμε στο σημείο αυτό είναι ότι κάθε μια από τις ιστορίες της βίβλου αποτελεί ένα επεισόδιο στην μεγαλύτερη πλοκή της "ιστορίας της απολύτρωσης" που ξεκινά από το βιβλίο της Γένεσης και καταλήγει σε αυτό της Αποκάλυψης. Έτσι, για παράδειγμα, το ότι ο Ιωσήφ και μετά τα αδέλφια του έρχονται στην Αίγυπτο είναι ο κρίκος που συνδέεται με τον άλλο αφηγηματικό κρίκο της Εξόδου και μαζί με όλους τους άλλους φτιάχνουν την μεγάλη αλυσίδα του Θεϊκού σχεδίου. Μία χρήσιμη εξάσκηση λοιπόν είναι καθώς διαβάζουμε τις διάφορες επιμέρους ιστορίες να διατηρούμε ζωντανή την αίσθηση της ευρύτερης ιστορίας ώστε βλέποντας τα δέντρα να μην ξεχνούμε το δάσος.

 

Β. Η ανάλυση των χαρακτήρων

 

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους γίνεται αυτό. Ένας κλασσικός που θα εξετάσουμε είναι η αντιπαράθεση, αντιπαραβολή ενός προσώπου με ένα άλλο.

 

Στην ιστορία του Ιωσήφ είναι ενδιαφέρον να συγκρίνουμε τις παράλληλες αφηγήσεις που συγκρίνουν τον Ιούδα, αδελφό του Ιωσήφ και τον Ιωσήφ.

Έτσι στο κεφ. 38 έχουμε την ιστορία του Ιούδα.

Προσέξτε πως και οι δύο ξεκινούν:

 

Ιούδας, Γεν. 38:1

Ιωσήφ, Γεν 39:1

"…κατέβη ο Ιούδας από των αδελφών αυτού και ετράπη προς άνθρωπον τινά Οδολλαμίτην ονομαζόμενον Ειρά.

"Ο δε Ιωσήφ κατέβιβάσθη εις την Αίγυπτον και ο Πετεφρής…άνθρωπος Αιγύπτιος αγόρασεν αυτόν

 

Η συνέχεια όμως είναι πολύ διαφορετική:

 

Ιούδας

Ιωσήφ

Γεν. 38:7,"ο Ηρ ο πρωτότοκος του Ιούδα εστάθη κακός έμπροσθεν του Κυρίου και εθανάτωσεν αυτόν ο Κύριος…"

38:10, "Και τούτο το οποίον έπραττεν εφάνη κακόν έμπροσθεν του Κυρίου, όθεν εθανάτωσε και τούτον"

39:2, "Και ήτο ο Κύριος μετά του Ιωσήφ και ήτο άνθρωπος ευοδούμεονος"

Η αντιπαράθεση όμως συνεχίζεται και φτάνει στο πιο χαρακτηριστικό της σημείο:

 

Ιούδας

Ιωσήφ

38:15 - 16, "Και ότε είδεν αυτήν ο Ιούδας ενόμισεν αυτήν πόρνη…

Και είπεν: Άφες με, παρακαλώ να εισέλθω προς σε"

39:7, "Και η γυνή του κυρίου αυτού έρριψε τους οφθαλμούς αυτής επί τον Ιωσήφ και είπε: Κοιμήθητι μετ' εμού"

 

Υπάρχει όμως ένα ακόμη σημείο αντιπαραβολής στο γεγονός ότι και ο Ιούδας και ο Ιωσήφ αφήνουν πίσω τους "κάτι". Για τον Ιούδα είναι πραγματικό πειστήριο ενοχής για τον Ιωσήφ είναι σύμβολο αθωότητας αλλά χρησιμοποιείται ως πειστήριο ενοχής:

 

Ιούδας

Ιωσήφ

38:16- 18, "Η δε είπε τι θέλεις μοι δώσει δια να εισέλθης προς εμέ;…και έδωκεν αυτά εις αυτήν"

38:25, "Γνώρισον παρακαλώ τίνος είναι η σφραγίς, και το περιδέρραιον και η ράβδος αύτη…"

39:12, "Αλλ' εκείνος αφήσας το ιμάτιον αυτού εις τα χείρας αυτής έφυγε..."

 

39:16, "Και επέθεσε το ιμάτον αυτού παρ' αυτή εωσού ήλθεν ο κύριος αυτού εις τον οίκον αυτού"

 Μέσα στο σκοτεινό φόντο της αμαρτίας και του συμβιβασμού του Ιούδα η υπακοή και η ακεραιότητα του Ιωσήφ λάμπει καθαρότερα.

Την ίδια αντιπαράθεση βρίσκουμε και στο βιβλίο της Εσθήρ. Τα "πορίσματα" αρχικά ίσως είναι λίγο απογοητευτικά καθώς γκρεμίζουν μία ρομαντική εικόνα που έχουμε για την δημοφιλή πριγκίπισσα. Είναι λοιπόν σαφές ότι η Εσθήρ αντιπαραβάλλεται με την Αστίν. Προσέξτε, για παράδειγμα, το ότι η πρώτη πράξη του δράματος του βιβλίου της Εσθήρ ξεκινά με ένα γεύμα που δίνει ο βασιλιάς με την Αστίν να φορά ως βασίλισσα το διάδημα και καταλήγει ξανά με ένα γεύμα που δίνει ο βασιλιάς με την Εσθήρ να φορά ως βασίλισσα το διάδημα. Μέσα από την αντιπαραβολή και σύγκριση αυτών των δύο προσώπων, ο συγγραφέας αναδεικνύει τον χαρακτήρα τους. Από την μία πλευρά λοιπόν, βλέπουμε την Αστίν η οποία αρνήθηκε να χρησιμοποιηθεί ως ιδιοκτησία ενός επιδειξιομανή βασιλιά που ήθελε να την επιδείξει ως ένα αντικείμενο προβολής και κομπασμού. Από την άλλη, έχουμε την Εσθήρ η οποία μπήκε στο χαρέμι του βασιλιά και αφού στολίστηκε και παρφιουμαρίστηκε πέρασε μία νύχτα στην κατοχή του βασιλιά ως προϊόν υπό δοκιμή. Ποιο άραγε είναι το αποτέλεσμα της σύγκρισης μεταξύ των δύο αυτών προσώπων; Πως παρουσιάζεται ως χαρακτήρας η Εσθήρ και γιατί; Προτείνω λοιπόν ότι τουλάχιστον στα πρώτα κεφάλαια η Εσθήρ παρουσιάζεται σαν μία από τις κοπέλες των πρωινών εκπομπών που είναι της μόδας τελευταία στην πατρίδα μας. Κοπέλες που παίζουν τον ρόλο του μπιμπελό ελπίζοντας κάποιος να τις προσέξει για να έχουν μία καλύτερη τύχη! Ποιο είναι όμως το μήνυμα μίας τέτοιας περιγραφής; Είναι το γεγονός ότι ο Θεός χρησιμοποιεί την Εσθήρ όπως ο κεραμέας τον άμορφο και ακατέργαστο πηλό.

Η αντιπαραβολή όμως μπορεί να αφορά τη σύγκριση μιας φάσης της ζωής ενός προσώπου με μία άλλη. Και εδώ είναι τα καλά νέα για την Εσθήρ. Η Εσθήρ είναι μία γυναίκα που ωριμάζει, ένα ακατέργαστο υλικό που στα χέρια του Θεού μεταμορφώνεται.

- Η κοπελίτσα που είναι πειθήνια και δεν τολμά να αποκλίνει από τους κανονισμούς (δες 2:12 και 15) λεει, "μετά απ' αυτό αντίθετα από το νόμο θα παρουσιαστώ στο βασιλιά κι αν είναι να πεθάνω ας πεθάνω", 4:16

- Η κοπελίτσα που έκρυβε την ταυτότητά της, την καταγωγή της - ας θυμηθούμε ότι το όνομα "Εσθήρ" έρχεται από το "Ιστάρ", το όνομα της Βαβυλωνιακής θεότητας - γίνεται η γυναίκα που ταυτίζεται με το λαό της, 7:3

ΙΙ. Τρεις γενικές αρχές για την ερμηνεία των αφηγήσεων

 Αφού περιγράψαμε μερικές βασικές έννοιες της αφήγησης ερχόμαστε τώρα να εξετάσουμε ορισμένες ερμηνευτικές αρχές που πρέπει να ακολουθούμε:

 Α. Η πρώτη αρχή: Οι αφηγήσεις της Βίβλου περιγράφουν το τι έγινε και όχι το έπρεπε να είχε γίνει ή το τι πρέπει να γίνεται πάντα.

 Για παράδειγμα, χρησιμοποιούμε και εφαρμόζουμε λανθασμένα την ιστορία της Εσθήρ αν πούμε ότι μας διδάσκει πως:

-          ο γάμος με ανθρώπους μη πιστούς είναι θεμιτός γιατί ποτέ δεν ξέρεις τι ο Θεός μπορεί να κάνει

-          Το σεξ πριν τον γάμο είναι θεμιτό για να πεισθούμε αν κάποιος ή κάποια είναι κατάλληλος για μας

Ούτε μπορούμε να πούμε ότι η ιστορία του Ιωσήφ μας διδάσκει ότι:

-          αν νομίζουμε ότι είμαστε καλύτεροι από τους άλλους δεν πρέπει να διστάζουμε να τους το λέμε ανεξάρτητα αν αυτό τους πληγώνει ή όχι.

Οι διάφορες αφηγήσεις δεν προσδιορίζουν το τι είναι καλό ή κακό, θεμιτό ή αθέμιτο. Είναι οι ρητές διατυπώσεις, εντολές και απαγορεύσεις που το καθορίζουν. Οι αφηγήσεις είναι "εποπτικά παραδείγματα" αυτών των εντολών.

Πρέπει να είμαστε στο σημείο αυτό πολύ προσεκτικοί για αυτό που ονομάζω "α λα κάρτ εφαρμογή" των αφηγήσεων της Βίβλου. Για παράδειγμα πρόσφατα άκουσα ότι ένας από τους τρόπους με τους οποίους ο Θεός μας αποκαλύπτει το ποιον πρέπει να παντρευτούμε είναι ζητώντας σημεία ή βάζοντας σημάδια.  Για υποστήριξη δόθηκε η ιστορία του πως βρέθηκε γυναίκα για τον Ισαάκ, δες Γένεση 24:12 - 14 και 15 και 26. Αν όμως αυτό είναι αλήθεια τότε γιατί να μην ισχυριστώ και εγώ ότι η Γραφή μας διδάσκει ότι πρέπει ο πατέρας μας να φροντίσει να μας βρει τη γυναίκα ή τον άνδρα μας, μιας και αυτό έγινε στην περίπτωση του Ισαάκ. Επίσης γιατί να μην ισχυριστώ ότι πρέπει να παντρευόμαστε από την πόλη μας, μιας και αυτός ήταν ένας από τους όρους που έθεσε ο Αβραάμ.

 

Β. Η δεύτερη αρχή: Δεν υπάρχει αναγκαστικά κάποιο ηθικό δίδαγμα για τη ζωή μας σε κάθε επεισόδιο και σε κάθε ιστορία.

 Η ευαγγελική παιδεία μας και ο τρόπος που μάθαμε να μελετούμε τη Γραφή μας, μας οδηγεί να νιώθουμε ότι πρέπει σε κάθε μία ιστορία που διαβάζουμε, σε κάθε παράγραφο που μελετούμε να υπάρχει κάτι για μας. Κάτι που μας αφορά άμεσα και μπορούμε να το εφαρμόσουμε.

Σε μία συμμελέτη μελετούσαν την ιστορία του Βαλαάμ με το γαϊδουράκι του. Μετά την ανάγνωση της ιστορίας αυτός που οδηγούσε τη συμμελέτη ρώτησε, "πως σας μίλησε αυτή η ιστορία; τι πήρατε για τον εαυτό σας;" Μία κυρία τότε είπε, "εγώ ένιωσα έλεγχο γιατί μιλάω πολύ και εκνευρίζω τους άλλους όπως έκανε το γαϊδουράκι τον Βαλαάμ"…

Δεν είναι αναγκαίο σε κάθε ιστορία να βρίσκουμε ένα τρομερό και επίκαιρο ηθικό δίδαγμα κοσμοϊστορικής σημασίας για τη ζωή μας. Πολλές ιστορίες είναι στη Βίβλο γιατί απλά δίνουν τους κρίκους της μεγάλης αλυσίδας της "ιστορίας της απολύτρωσης".

Για παράδειγμα ενώ η νίκη του Ιωσήφ στον πειρασμό προσφέρει αρκετά μαθήματα για τη ζωή μας, η ερμηνεία των ονείρων του αρχιοινοχόου και του αρχισιτοποιού δεν έχουν. Ούτε είναι μία υπόσχεση ότι θα μπορούμε να γίνουμε ονειροκρίτες, ούτε ότι πρέπει να αποφύγουμε να γίνουμε αρχισιτοποιοί για κάποιον βασιλιά γιατί έτσι κινδυνεύει το κεφάλι μας.

 Γ. Η τρίτη αρχή: Ο πρωταγωνιστής κάθε βιβλικής ιστορίας είναι ο ίδιος ο Θεός.

Αυτή η αρχή είναι το πιο σημαντικό και πρακτικό θέμα που καλούμαστε να έχουμε στο νου μας καθώς μελετούμε τις διάφορες ιστορίες. Η ερώτηση που πρέπει να ρωτούμε είναι, "τι μας αποκαλύπτει αυτό για το Θεό, για τον χαρακτήρα Του, για τις βουλές Του, για τον τρόπο με τον οποίο ενεργεί…"

Δεν είναι λοιπόν η ιστορία του Ιωσήφ αλλά η ιστορία του τι ο Θεός έκανε στη ζωή του Ιωσήφ. Στην πραγματικότητα η ιστορία του Ιωσήφ είναι ένα παράδειγμα του τι ο Θεός μπορεί να κάνει με ανάξιους και αμαρτωλούς ανθρώπους.

Πριν καιρό διάβασα ένα βιβλίο που προσπαθούσε να αντλήσει αρχές από τη ζωή του Ιωσήφ που θα οδηγήσουν κάποιον στην επαγγελματική επιτυχία και καταξίωση. Άλλωστε ο Ιωσήφ είναι ένας άνθρωπος που ξεκινά από τον πάτο και φτάνει στην κορυφή.  Στην πραγματικότητα όμως μία τέτοια προσπάθεια είναι μάταιη. Η άνοδος και η επιτυχία του Ιωσήφ δεν οφειλόταν σε κάποιες διοικητικές ικανότητες ή σε κάποιες δεξιότητες και στρατηγικές. Ήταν η εύνοια του Θεού από την αρχή μέχρι το τέλος: στο σπίτι του Πετεφρή - 39:2 - 5, στη φυλακή - 39:21 και 23. Βλέπεται ο ήρωας της ιστορίας είναι ο Θεός! Αυτό το αναγνωρίζει και ο ίδιος ο Ιωσήφ στο 50:19 - 20

Το ίδιο ισχύει και με την ιστορία της Εσθήρ. Μόνο που τα πράγματα εδώ είναι πιο δύσκολα. Βλέπεται στο βιβλίο αυτό δεν αναφέρεται το όνομα του Θεού ούτε μία φορά. Κι όμως το χέρι του Θεού είναι στο παρασκήνιο κινώντας τα πάντα προς την εκτέλεση ενός σχεδίου. Παραθέτω ορισμένα γεγονότα καθοριστικά για την εξέλιξη της ιστορίας της Εσθήρ:

Α. Η ανυπακοή της βασίλισσας Αστίν (Εσθήρ 1:12)

Β. Η απόφαση για την απομάκρυνσή της (Εσθήρ 1:16-22)

Γ. Η επιλογή της Εσθήρ για βασίλισσα (Εσθήρ 2:15 - 17)

Δ. Ο Μαρδοχαίος μαθαίνει για τη συνομωσία εναντίον του βασιλιά (Εσθήρ 2:20)

Ε. Ο βασιλιάς διατάζει να καταχωρηθεί το συμβάν στο επίσημο βιβλίο των Χρονικών (Εσθήρ 2:23)

ΣΤ. Η Εσθήρ βρίσκει χάρη μπροστά στο βασιλιά (Εσθήρ 5:2)

Ζ. Ο βασιλιάς δεν έχει ύπνο την νύκτα που ο Αμάν ετοιμάζει το ικρίωμα για τον απαγχονισμό του Μαροδοχαίου (Εσθήρ 6:1)

Η. Για να νικήσει την αυπνία του διαβάζει το βιβλίο των Χρονικών (Εσθήρ 6:1)

Θ. Στο βιβλίο διαβάζει για το περιστατικό της συνομωσίας που αποκάλυψε ο Μαροδοχαίος (Εσθήρ 6:2)

Ι. Δεν θυμάται αν τίμησε τον Μαροδοχαίο (Εσθήρ 6:3)

ΙΑ. Μαθαίνει ότι ο Μαροδοχαίος δεν είχε τιμηθεί άρα του χρωστά μία χάρη (Εσθήρ 6:3)

ΙΒ. Εκείνη την ώρα μπαίνει ο Αμάν (Εσθήρ 6:4)


Πως θα εξηγήσουμε όλα αυτά τα γεγονότα; Είναι άραγε απλά μία αλληλουχία συμπτώσεων; Ή μήπως φανερώνουν ότι υπάρχει κάποιος που κινεί την ιστορία προς το επιθυμητό τέλος; Προς αυτή την δεύτερη ερμηνεία μας οδηγεί η διαπίστωση του Μαροδοχαίου στο 4:14:

«διότι, εάν σιωπήσης διόλου εν τω καιρώ τούτω, θέλει ελθεί άλλοθεν αναψυχή και σωτηρία εις τους Ιουδαίους, συ δε και ο οίκος του πατρός σου θέλετε απολεσθή· και τις εξεύρει εάν συ ήλθες εις την βασιλείαν δια τοιούτον καιρόν οποίος ούτος;»

Ο Μαροδοχαίος κατανοεί πως ότι έχει μέχρι τότε συμβεί δεν ήταν τυχαίο αλλά αποτέλεσμα κάποιον ενεργειών. Ο Θεός λοιπόν είναι ο αθέατος πρωταγωνιστής και του βιβλίου αυτού.

Καθώς λοιπόν, μελετούμε τις διάφορες αφηγήσεις της Βίβλου ας ρωτούμε, "πως φανερώνει τον εαυτό του εδώ ο Θεός; Τι μαθαίνω για τον χαρακτήρα Του;" 

 

 

ΕΝΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ

 

του κ. Χ. Νταγκουνάκη

 

"ειδωλολατρία, φαρμακεία... και τα όμοια τούτοις..." (Γα 5,20)

 "Ο τομέας των επαγγελματικών στο προσκήνιο, και μόνον αν εργαστείτε σκληρά, με τη δυσαρμονική όψη του Ηλίου στο ζώδιό σας με τη Σελήνη, θα μπορέσετε να πετύχετε τους δύσκολους στόχους..."

"Η σύνοδος της Σελήνης με τον Πλούτωνα στο ζώδιό σας σάς ευαισθητοποιεί και σας υποχρεώνει να αναλάβετε νέες ευθύνες..."

Ο Δίας στο ζώδιό σας αλλά και η παρουσία της Σελήνης και του Πλούτωνα απέναντι στο ζώδιο του Τοξότη σάς ταράζουν ή σας αναμοχλεύουν περισσότερο εσωτερικά. Εξωτερικά όμως, ευτυχώς, καταφέρνετε να κρατήσετε την ψυχραιμία σας..."

 ΕΠΕΣΕ ποτέ το μάτι σας τυχαία ή "τυχαία" σε κάτι τέτοια δημοσιεύματα; Ωροσκόπια τα λένε, και μη μου πείτε όχι. Μη μου πείτε πως ποτέ δεν κρυφοκοιτάξατε είτε από περιέργεια είτε τουλάχιστον από διάθεση αστεϊσμού να δείτε τι λέει για το ζώδιό σας, τι σας επιφυλάσσει το μέλλον. Τώρα μάλιστα στο ξεκίνημα του νέου χρόνου τέτοιου είδους εκπομπές ή αναγνώσματα δίνουν και παίρνουν... Και μη μου πείτε πως ποτέ, μα ποτέ, δεν αναρωτηθήκατε πώς μπορείτε να βρείτε τον ωροσκόπο σας! Επίσης μη μου πείτε πως ποτέ μα ποτέ δεν συζητήσατε με κάποιον άλλο ένα όνειρο που είδατε την προηγούμενη νύχτα. Και πως δεν μπήκατε σε επιφυλακή να δείτε αν το όνειρο "θα βγει".

Είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι, όλα αυτά έχουν πια μπει στη ζωή μας. Διαφημιστικά σποτ όπως "Μιλήστε με ένα αληθινό μέντιουμ και ξεκλειδώστε τα μυστικά του αύριο" ή "Γραμμή χειρομαντείας - Πάρε το μέλλον στα χέρια σου" και άλλα πολλά, μας βεβαιώνουν πως αυτά που γίνονταν στον καιρό της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, εξακολουθούν και σήμερα να ποδηγετούν την ιστορία του κόσμου μας. Τις προάλλες δημοσιεύματα μας έκαναν γνωστό ότι όλοι οι μεγάλοι κυβερνήτες της γης δεν κάνουν βήμα το πρωί από το σπίτι τους για το γραφείο τους, για να κατευθύνουν δηλαδή το μέλλον αυτού του κόσμου, αν δεν πάρουν το δελτίο του ωροσκοπίου τους για κείνη τη συγκεκριμένη ημέρα. Όπως δηλαδή συμβουλεύονται την ΕΜΥ για τον καιρό, συμβουλεύονται και τον προσωπικό τους μάγο για το μέλλον το δικό τους και της ανθρωπότητας... Δικαιολογημένα θα πει κανείς, η Γραφή ονομάζει τον διάβολο "άρχοντα του κόσμου τούτου".

Από την άλλη μεριά, όσο παλιά είναι η ιστορία αυτού του κόσμου, άλλο τόσο παλιά είναι και η ύπαρξη κάθε μορφής μαγείας, μαντείας, γοητείας κλπ. στη γη μας. Και με τούτα και με τ' άλλα, το συμπέρασμα είναι ένα και η διαπίστωση κοινή: Πάντοτε ο άνθρωπος από παλιά, από τότε που θυμάται τον εαυτό του στη γη, κατέφυγε στο υπερπέραν για να γνωρίσει το μέλλον του, το μέλλον του κόσμου, σήκωσε την κουρτίνα για να κρυφοκοιτάξει αυτό που δεν του αποκαλύφθηκε, και παράλληλα ξέχασε ν' ασχοληθεί με εκείνο που του αποκαλύφθηκε από τον Θεό, και που τον θέτει μπροστά στις αιώνιες του ευθύνες απέναντι στον δημιουργό του αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό.

Πληροφοριακά - Ιστορικά1

Από τα αρχαιότατα χρόνια, όπως προαναφέραμε, με τη μαγεία ο άνθρωπος προσπάθησε να εκβιάσει μια θεότητα με τη χρήση φυσικών μέσων, ώστε η θεότητα να πράξει αυτό που ο άνθρωπος θέλει. Με τη μαντεία, εξάλλου, προσπάθησε να εξασφαλίσει μια πληροφορία, πάλι με τη χρήση φυσικών μέσων γύρω από θέματα και γεγονότα που είναι κρυμμένα ή που πρόκειται να συμβούν στο μέλλον.

Η λέξη "μάγος", απ' όπου προέρχεται η λ. μαγεία, είχε προέλευση την Περσία. Εκεί ο όρος χαρακτήριζε την ιερατική τάξη. Μάγοι ήταν οι ιερείς. Από κει η μαγεία διαδόθηκε σε όλους τους λαούς γύρω από τη Μεσόγειο. Η άσκηση της μαγείας απαντάται σε ιστορικά κείμενα της Μεσοποταμίας, της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Στην ελληνορωμαϊκή φιλολογία η μαγεία εμφανίστηκε μόνο τον 3ο και 4ο μ.Χ. αιώνα. Εν τούτοις υπάρχουν κάποιες γενικές αρχές ή κανόνες, που πάνω τους στηρίχτηκε η άσκηση της μαγείας και που ήταν κοινά αποδεκτοί απ' όλους τους λαούς:

Ανάμεσα στους θεούς και στους ανθρώπους υπάρχει πλήθος ενδιάμεσων πνευμάτων, τα δαιμόνια. Επειδή τα δαιμόνια έχουν μια συγγένεια με τους θεούς, έχουν θεϊκή δύναμη αλλά σε μικρό βαθμό. Αυτά που είναι πιο κοντά στους θεούς, έχουν σώματα από αέρα? αυτά που είναι πιο κοντά στους ανθρώπους έχουν σώματα από ατμό ή νερό. Αυτή η διαδοχική σειρά είναι που διατηρεί την ενότητα του κόσμου. Διαφορετικά, το ανθρώπινο και το θείο θα χωρίζονταν ανεπανόρθωτα και καμιά επικοινωνία δεν θα ήταν δυνατή ανάμεσά τους. Όλα συνδέονται δια των δαιμονίων, τα οποία και μεσιτεύουν ανάμεσα στο θείο και στην ύλη. Αυτά έλεγαν οι πηγές.

Η μαγεία βασίζεται στην πεποίθηση ότι αιχμαλωτίζοντας τα δαιμόνια σε υλικά αντικείμενα, μπορούμε να επηρεάσουμε τη θεότητα. Η τέχνη του μάγου είναι να βρει ποιο υλικό (μέταλλο, βότανα, ζώα κλπ.) εμπεριέχει ποια θεότητα και σε ποιο βαθμό. Χρησιμοποιώντας αυτό το υλικό στοιχείο ή συνδυασμό στοιχείων, δημιουργούμε μια συναισθηματική σχέση με τη θεότητα (σχέση φιλική). Αν, όμως, χρησιμοποιήσουμε στοιχεία προσβλητικά προς τη θεότητα, τότε το αποτέλεσμα θα είναι εχθρική σχέση μ' αυτήν. Έτσι, η μαγεία μπορεί να επιτύχει (να φέρει) είτε την ευλογία είτε την κατάρα. Ο μάγος ξέρει το μυστικό και ξέρει επίσης και πώς να το χρησιμοποιεί, ώστε να επιτυγχάνει τα ευνοϊκότερα αποτελέσματα.

Στον κόσμο της εποχής της Βίβλου είχαν εισχωρήσει όλες αυτές οι πεποιθήσεις και μέθοδοι σχετικά με τη μαγεία. Είχαν επηρεαστεί τόσο η ζωή των Ισραηλιτών όσο και η ζωή των πρώτων χριστιανών. Ακόμα και όταν δεν επιδιωκόταν η μαγεία, η ανάγκη να περιγραφεί η σχέση ανθρωπίνου και θείου, υπαγόρευε αναπόφευκτα τη χρήση του ίδιου λεξιλογίου και εννοιών, που χρησιμοποιούνταν στη μαγεία. Η χρήση του ονόματος, για παράδειγμα, ιδίως για τον Θεό, ενέπνεε φόβο, τόσο που να μην προφέρεται ποτέ (Εξ 3,13-15), ακριβώς γιατί υπήρχε η μαγική αντίληψη ότι η φοβερότερη δύναμη βρίσκεται στο όνομα της θεότητας, επειδή το όνομα και ο φορέας του είναι τα δύο στοιχεία που βρίσκονται στη στενότερη μεταξύ τους σχέση. Αυτή η περί ονόματος σχέση επηρέασε και όλη τη βιβλική αντίληψη (πρβλ. Απ 19,12? Μτ 28,19? Πραξ 3,6 κλπ.)

Μια άλλη αντίληψη, που δέχτηκε ανάλογη επιρροή, ήταν αυτή της φυσικής επαφής. Πιστευόταν ότι οι άγιοι άνθρωποι, που είχαν στενή σχέση με τον Θεό, είχαν και μεγάλη δύναμη. Η φυσική, τώρα, επαφή με ένα τέτοιο πρόσωπο, μπορούσε να έχει ευεργετικές συνέπειες (π.χ. Ο Ηλίας που ανέστησε τον γιο της χήρας που τον φιλοξενούσε (Α΄ Βασ 17,17-24). Κάτι ανάλογο συνέβη με τον Ελισσαιέ (Β΄ Βασ 4,31-37). Μπορούμε επίσης να ανατρέξουμε και στα: Μτ 8,14-15? 9,29? Πραξ 8,9-24? Β΄ Βασ 2,8-15? Μκ 5,28-29? Πραξ 19,11-12? 5,15? Εξ 13,9.16? Δτ 6,8? 11,18? Μτ 23,5). Το αντιστρόφως ανάλογο συνέβαινε με τη φυσική επαφή με ηθικώς ακάθαρτα πράγματα. Το καθαρό μολυνόταν. Όλα αυτά, βέβαια, ιδωμένα μέσα στις σελίδες της Βίβλου ξέρουμε σήμερα πως είναι επενέργεια του Αγίου Πνεύματος (πρβλ. Ιεζ 3,14-15 κ.αλλ.), μολονότι το λεξιλόγιο των διηγήσεων θυμίζει μαγικές ενέργειες, που τόσο διαδεδομένες ήταν εκείνη την εποχή.

Η μαγεία μπορούσε να ασκείται σε πολλά επίπεδα. Η Αγία Γραφή χρησιμοποιεί διάφορες λέξεις για ν' αναφερθεί σ' αυτή την ενασχόληση: Στο ανώτατο επίπεδο, θα λέγαμε, ήταν οι Μάγοι που ήρθαν να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Χριστό (Μτ κεφ. 2) και οι Χαλδαίοι του 1ου και 2ου κεφ. του Δανιήλ, οι οποίοι είχαν και ιερατικά λειτουργήματα. Ο ίδιος ο Δανιήλ ήταν αρχηγός των μάγων, γιατί "είχε το πνεύμα των αγίων θεών... Είχε τη φήμη φωτισμένου ανθρώπου με φρόνηση και σοφία όμοια με των θεών" (Δαν 5,11 - Νέα Μετάφραση της Βίβλου). Στο χαμηλότερο επίπεδο βρίσκονταν οι "γόητες" (Β΄ Τιμ 3,13), που έκαναν διάφορα "κόλπα", όπως οι μάγοι ενός τσίρκου σήμερα. Στα ενδιάμεσα επίπεδα βρίσκονται οι κάθε είδους γητευτές, που μπορούσαν να λένε μαγικά λόγια και να χρησιμοποιούν βότανα, διάφορα καταπότια, ακόμα και ναρκωτικές ουσίες.

Σε αντίθεση με τη μαγεία, με τη μαντεία κάποιος δεν ζητάει να αλλάξει τη ροή των γεγονότων, αλλά απλώς να μάθει για τα γεγονότα του μέλλοντος. Στον αρχαίο κόσμο αναπτύχθηκαν πολλές τεχνικές μέθοδοι, με τις οποίες ο πέπλος της μυστικότητας του μέλλοντος μπορούσε να ανασηκωθεί. Οραματιστές όπως η Πυθία των Δελφών, οι Βελανιδιές της Δωδώνης ή ο Μέμνων των Θηβών στην Αίγυπτο, ήταν "ενδιάμεσα" που είχαν επιλέξει οι θεοί, για να στέλνουν απ' ευθείας μηνύματα στους ανθρώπους. Το μέλλον μπορούσε εξάλλου να μαντευθεί με την ερμηνεία των μηνυμάτων που έστελναν οι θεοί, δηλ. τους "οιωνούς", όπως ήταν π.χ. το πέταγμα των πουλιών, ο τρόπος που έτρωγαν οι κότες, η κατάσταση των εντοσθίων του σφαγίου πριν θυσιαστεί, ιδιαίτερα το συκώτι τους (Ιεζ 21,26).

Η επίκληση των νεκρών (νεκρομαντεία) έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα, όπως επίσης η ερμηνεία των ονείρων, τα οποία πιστευόταν ότι ήταν τα κατ' εξοχήν οχήματα, με τα οποία οι θεοί έστελναν τα μηνύματά τους. Τέλος οι κλήροι, με τους οποίους ανίχνευαν το θέλημα των θεών ήταν μια πανάρχαια τακτική από την αρχή της επίσημης, της καταγεγραμμένης ιστορίας του ανθρώπου.

Έτσι και στη Βίβλο διαβάζουμε ότι ο Θεός εμφανίστηκε στον Αβραάμ κοντά στη δρυ Μορέχ (Γεν 12,6-7) και ότι τα τρία βέλη που έριξε ο βασιλιάς Ιωάς του έδειξαν τη μελλοντική του νίκη εναντίον των Συρίων (Β΄ Βασ 13,14-19). Ο Σαούλ κατέφυγε στη νεκρομαντεία, όταν ο Κύριος δεν του απαντούσε "ούτε με ενύπνιο ούτε με τα ουρίμ ούτε με τους προφήτες" (Α΄ Σαμ κεφ. 28 - ΝΜΒ). Ο Ιωσήφ ερμήνευσε τα όνειρα του Φαραώ (Γεν 41), ο Δανιήλ του Ναβουχοδονόσορ (Δαν κεφ. 2 & 4), ο Ιωσήφ έλαβε μηνύματα με ενύπνια (Μτ 1,20-21? 2,13), όπως άλλωστε και οι Μάγοι (Μτ 2,12) ή η γυναίκα του Πιλάτου (Μτ 27,13).

Βέβαια, ο ρόλος και η σπουδαιότητα των ενυπνίων δεν εξαντλούνται με μόνον αυτές τις περικοπές. Πρέπει να προσθέσει κανείς τα οράματα π.χ. του μικρού Σαμουήλ στον ναό ή του Πέτρου στη φυλακή κλπ. Στην πρώτη περίοδο της ισραηλιτικής ιστορίας ήταν συνήθης πρακτική να "ρωτούν τον Κύριο" (Κρ 1,1-2? Α΄ Σαμ 10,22). Η έκφραση αυτή υποδηλώνει χρησμό (παρόμοιο με αυτόν των Δελφών), όπου γινόταν η ερώτηση του Θεού δια του προφήτη. Τα "ουρίμ και θουμμίμ" ήταν επίσης μέσα διατύπωσης των χρησμών αλλά εδώ οι απαντήσεις είχαν την περιορισμένη μορφή του "ναι - όχι" (Α΄ Σαμ 23,9-12? 30,7-8? Αρ 27,21). Τα ίδια αποτελέσματα μπορούσαν να επιτευχθούν με τη ρίψη των κλήρων (Λευ 16,8? Αρ 26,55-56), και η Παλαιά Διαθήκη μάς διασώζει ιστορίες που δείχνουν ότι τα ίδια έκαναν και οι Φοίνικες (Ιων 1,7), οι Πέρσες (Εσθ 9,24-26) και οι Ρωμαίοι (Μτ 27,35). Η τελευταία αναφορά σ' αυτό το είδος μαντείας στην Καινή Διαθήκη είναι η επιλογή του Ματθία με κλήρο από την εκκλησία στη θέση του Ιούδα που αυτοκτόνησε. Έριξαν κλήρους (Πραξ 1,26). Αυτό που θέλουμε να πούμε με τα παραπάνω παραδείγματα είναι ότι μέσα από μεθόδους, με τις οποίες οι ειδωλολατρικοί λαοί λάτρευαν ή δήλωναν υποταγή στα είδωλα (που στην ουσία ήταν δαιμόνια), με ανάλογες μεθόδους μιλούσε κι ο Θεός εκείνη την εποχή στους δούλους του.

Παρ' όλη την ευρύτατη λαϊκή αποδοχή που φαίνεται πως είχαν τόσο η μαγεία όσο και η μαντεία, εν τούτοις και η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη αντιτίθενται με σφοδρότητα σε όλους αυτούς τους τρόπους ανίχνευσης του μέλλοντος ή χρησιμοποίησης των υπερβατικών δυνάμεων. Αντί γι' αυτά, στρέφουν την προσοχή μας στη συστηματική διδασκαλία του Θεού. "Θα σας πούνε", λέει ο προφήτης: "Συμβουλευτείτε τα πνεύματα των νεκρών και τους μάντεις που ψιθυρίζουν και μουρμουρίζουν. Δεν πρέπει ένας λαός να συμβουλεύεται τους θεούς του; Να ρωτάει τους νεκρούς για τους ζωντανούς;" Η μόνη απάντηση είναι: Κρατήστε τη διδασκαλία του Κυρίου και τη διδαχή του. Όποιος δεν ακολουθεί αυτή την προσταγή, γι' αυτόν δεν υπάρχει ελπίδα" (Ησ 8,19-20 - ΝΜΒ). Αλλά και η εντολή στον λαό Ισραήλ ήταν σαφής: "Δεν θα βρεθεί κανείς ανάμεσά σας... που να ασκεί μαντεία ή οιωνοσκοπία ή απόκρυφες τέχνες ή μαγεία? κανείς δεν πρέπει να γίνει μάγος ή εξορκιστής πνευμάτων, μάντης ή νεκρομάντης. Όποιος τα κάνει αυτά είναι μισητός στον Κύριο" (Λευ 18,10-12 - ΝΜΒ). Στις Πράξεις των Αποστόλων διαβάζουμε για τον Σίμωνα, τον μάγο, ότι εναντιωνόταν στο Πνεύμα το Άγιο (Πραξ 8,9-24), τα ίδια έκανε και ο Ελύμας ο μάγος (Πραξ 13,6-11). Τέλος, οι μάγοι θα μείνουν έξω από την ουράνια βασιλεία μαζί με τους πόρνους και τους ειδωλολάτρες (Απ 21,8? 22,15).

Ο θρίαμβος του Χριστού ενάντια στις δαιμονικές δυνάμεις, ένας θρίαμβος που μπορεί να γίνει και του κάθε πιστού που ζει τη ζωή του Χριστού, αυτό ακριβώς έρχεται να αποδείξει: Ότι δεν είναι οι δαίμονες που μεσιτεύουν ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό αλλά ο Κύριος της δόξης, ο μόνος μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, ο Ιησούς Χριστός (Α΄ Τιμ 2,5) αυτός που νίκησε και διαπόμπευσε τις δαιμονικές δυνάμεις με την ανάστασή του από τους νεκρούς.

Όσο για τα όνειρα, συχνά αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη από τη μεταγενέστερη βιβλική παράδοση, υπέρ του ίδιου του λόγου του Κυρίου που τότε μεν ήταν προφορικός αλλά σήμερα είναι γραμμένος στον λόγο του. Στον Ιερεμία (23,28 - ΝΜΒ), λόγου χάρη, διαβάζουμε τα λόγια του ίδιου του Κυρίου: "Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί. Κι αυτός που άκουσε τον λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι! Το δίχως άλλο, ο λόγος μου είναι σαν τη φωτιά, σαν το σφυρί , που σπάει τον βράχο" (βλ. και Δτ 13,2-6? Ιερ 27,9-10? 29,8-9). Είναι χαρακτηριστικό ότι τα όνειρα επαναφέρθηκαν σαν τρόπος αποκάλυψης πολύ αργότερα, στην "αποκαλυπτική φιλολογία" του ιουδαϊσμού (π.χ. Δανιήλ, Ιωσήφ, Μάγοι κλπ.)

Σκοπός

Τι ζητάμε με όλα αυτά τα μέσα να επιτύχουμε; Τι περιμένουμε από τα ζώδια; Τι αναζητάμε στις ερμηνείες των ονείρων μας; Γιατί ο κόσμος καταφεύγει στα μέντιουμ, στις χαρτορίχτρες και στις καφετζούδες και ξοδεύει περιουσίες σ' αυτά;

Δύο κυρίως πράγματα θέλει να μάθει: (α) Το μέλλον του και (β) Πώς να πορευτεί σ' αυτό το μέλλον, τι ενέργειες να κάνει, πώς να ανταποκριθεί, πώς να αντιδράσει στην εξέλιξη των γεγονότων.

Είναι εντελώς φυσικό ο άνθρωπος να θέλει να σηκώσει τον πέπλο του μέλλοντός του και να δει τον εαυτό του και τη ζωή του μετά από 10 ή 20 χρόνια. Κι ο Δαβίδ κάτι τέτοιο ζητούσε από τον Θεό: "Φανέρωσέ μου, Κύριε, το τέλος μου και πόσες θα 'ναι οι μέρες της ζωής μου? ώστε να ξέρω πόσο είμαι φθαρτός. Τι λίγο που έκανες να διαρκεί η ζωή μου!..." Παρακάτω όμως ξεφεύγει απ' αυτή τη λογική και στρέφεται στον Κύριο: "Και τώρα τι προσμένω Κύριε; Σ' εσένα την ελπίδα μου στηρίζω..." (Ψλ 39,5-6.8 - ΝΜΒ).

Και τα δύο ερωτήματα που προαναφέραμε, μόνη σίγουρη απάντηση προβάλλει αποκλειστικά ο Λόγος του Κυρίου ο γνήσιος, ο ανόθευτος, το άδολο γάλα, πέρα από κάθε αμφίβολο άλλο δρόμο. Σήμερα έχουμε τον γραπτό λόγο του Θεού προσιτό στη γλώσσα μας, έτοιμο να μας οδηγήσει δια του Αγίου Πνεύματος στην ολοκληρωμένη αλήθεια του Θεού για κάθε μας πρόβλημα, για κάθε μας ανάγκη.

Τι είναι αυτό που σε ωθεί σε όλα αυτά που προαναφέραμε; Είναι ο φόβος; Φοβάσαι το μέλλον; Φοβάσαι την εξέλιξη της υγείας σου; Φοβάσαι την εξέλιξη της δουλειάς σου ή του επαγγέλματός σου; Έρχεται ο Λόγος του Θεού και σου λέει ότι η αγάπη του Θεού διώχνει από την καρδιά μας κάθε φόβο (Α΄ Ιω 4,18). Θέλεις να μη φοβάσαι; Στρέψε την καρδιά σου στον Θεό κι αγάπησέ τον με όλη σου τη δύναμη και τη διάθεση.

Μήπως κινείσαι προς όλες αυτές τις μεταφυσικές σφαίρες επιρροής από περιέργεια; Έρχεται πάλι ο Λόγος του Θεού και σου λέει πως πρέπει να περιοριστείς στο υπέρτατο μεταφυσικό σημάδι όλων των αιώνων: Στην ανάσταση του Χριστού. Είναι εντολή του ίδιου του Χριστού ότι πρέπει να αρκεστείς σ' αυτό (Μτ 12,38). Αλλά και πέρα απ' αυτό, ο Χριστός διδάσκει ότι το μεγαλύτερο σημάδι, για να στηριχτεί η πίστη μας, είναι ότι ο ίδιος νίκησε και κατατρόπωσε τον κόσμο των δαιμονίων που κυριαρχούσε μέχρι τότε στον υπερβατικό κόσμο (Λκ 11,14-23). Τέλος, ο απ. Παύλος στην προς Εφεσίους επιστολή του ξεκαθαρίζει πως οι δαιμονικές δυνάμεις που κυριαρχούν στον υπερβατικό κόσμο δεν είναι σύμβουλοί μας ή φίλοι μας αλλά εχθροί μας. Ενάντια σ' αυτούς πρέπει να αντιπαλέψουμε χρησιμοποιώντας την πανοπλία του χριστιανού (Εφ 6,10-20).

Μήπως όμως είναι η διάχυτη ανασφάλεια της εποχής μας που σε ωθεί στα αμφίβολα μονοπάτια της ανίχνευσης του υπερβατικού κόσμου; Πάλι ο Λόγος του Θεού έρχεται να σε διαβεβαιώσει για του Δημιουργού την πρόνοια και τη φροντίδα του για σένα. "Ταπεινώστε τους εαυτούς σας κάτω από τη δύναμη του Θεού", λέει ο απ. Πέτρος, "για να σας εξυψώσει την ημέρα της κρίσεως. Αφήστε όλες σας τις φροντίδες σ' αυτόν, γιατί αυτός φροντίζει για σας" (Α΄ Πε 5,6-7 - ΝΜΒ). I

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006