ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2003

 

‘‘Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς’’


του αιδ. Κώστα Εμμανουηλίδη

 

‘‘Συγχώρεση είναι το άρωμα που το λουλούδι αφήνει στην πτέρνα εκείνου που το συνέθλιψε’’
-Mark Twain

 

Η σκληρή μάχη της Γεσθημανή έχει τελειώσει με απόλυτη επιτυχία. Οι κραυγές, τα δάκρυα και η ένθερμη προσευχή, Έβρ.5:7, έχουν τώρα δώσει τη θέση τους στην ουράνια αταραξία και την απόλυτη γαλήνη. Το σκάφος του Ιησού Χριστού για μια ακόμη φορά απέφυγε, χωρίς την παραμικρή απώλεια, τους σκοπέλους και υφάλους του παμπόνηρου εχθρού.

Από τη στιγμή της σύλληψής του ο Χριστός, υπέμεινε έξι δίκες σκέτη παρωδία. Πρώτα τον πήγαν στον Άννα τον πρώην αρχιερέα Ίωαν.18:12-13. Ο Άννας, προσωπικότητα με μεγάλη επιρροή, άγνωστο πως, κατάφερε να διατηρήσει τον τίτλο του. Αυτός, τον έστειλε στον Καϊάφα, το γαμπρό του και επίσημο αρχιερέα, Μάτθ. 26:57. Τελικά, τον οδήγησαν στο μεγάλο συνέδριο, όπου και τον καταδίκασαν, Λουκ. 22:63-71.

Βέβαια, οι Ιουδαίοι τώρα είχαν ένα τεράστιο πρόβλημα. Δεν μπορούσαν να επιβάλλουν τη θανατική ποινή στον Ιησού, γι’ αυτό και τον έστειλαν στους Ρωμαίους κατακτητές. Πρώτα στον Πιλάτο.

Ο Πόντιος Πιλάτος, ο πραίτορας της Ιουδαίας, Σαμάρειας και Ιδουμαίας, εξπέρ στις μανούβρες και τους πολιτικούς ελιγμούς, προσπάθησε να αποφύγει τη λήψη της απόφασης, στέλνοντάς Τον στον Ηρώδη, Λουκ. 23:6-10, ο οποίος και τελικά, αφού τον περιέπαιξε και τον μεταχειρίστηκε με τραχύτητα, τον επέστρεψε στον Πιλάτο, Λουκ. 23:11-25. Όταν ο Πιλάτος διαπίστωσε ότι με τίποτα δεν μπορούσε να ξεφύγει από την δυσάρεστη θέση στην οποία βρέθηκε, ικανοποίησε το αίτημα του συνεδρίου καταδικάζοντας τον Ιησού σε θάνατο, ‘‘Εν τοῦ-τον πολσς, δν εσαι φλος του Κασαρος. Πς στις κμνει αυτν βασιλα ντιλγει ες τν Καί-σαρα. Ττε λοιπν παρδωκεν ατν ες ατος δι ν σταυρωθ’’, Ιωαν. 19:12,16.

Ο Ιησούς μας τώρα πλέον είναι άγρυπνος, κουρασμένος και άγρια χτυπημένος. Η μαστίγωση που προηγήθηκε ήταν εμπειρία φοβερά επώδυνη. Φρόντιζαν να δένουν τους κατάδικους σε χαμηλούς πασσάλους ώστε το δέρμα τους να είναι όσο το δυνατόν πιο τεντωμένο. Το μαστίγιο, που έπεφτε αλύπητα στα ανθρώπινα σώματα, αποτελείτο από δερμάτινα λουριά, στα άκρα των οποίων ήταν προσεκτικά δεμένα μικρά οστά ή μόλυβδος, μέταλλο εξαιρετικά βαρύ, για ευνόητους λόγους. Οι στρατιώτες που επιλέγονταν για τη δουλειά αυτή ήταν ιδιαίτερα γεροδεμένοι και άξεστοι. Το μαστίγιο έπεφτε αλύπητα και με φοβερή δύναμη, σημαδεύοντας την πλάτη και ορισμένες φορές, ‘κατά λάθος’, το πρόσωπο. Το αίμα έρεε άφθονο και ολόκληρο το σώμα, μα ιδιαίτερα το πρόσωπο, παραμορφωνόταν άγρια.

Κοντά σ’ όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η μεταφορά του σταυρού που ήταν ογκώδης και ιδιαίτερα βαρύς. Ο ανηφορικός δρόμος και η εξαντλητική πορεία λυγίζουν τον Ιησού και οι δυνάμεις Του τον εγκαταλείπουν. Αγγαρεύουν το Σίμωνα τον Κυρηναίο ώστε ο Ιησούς να ξεκουραστεί για λίγο κι έτσι φτάνουν στο Γολγοθά,

‘‘Εν δ ξρχοντο, ερον νθρωπον Κυρη-ναον, νομαζμενον Σμωνα· τοτον γγρευσαν δι ν σηκσ τν σταυρν ατο. Κα τε λθον ες τόπον λεγμενον Γολγοθ, στις λγεται Κρανου τπος’’, Ματθ.27:32-33.

Η ενέργεια των στρατιωτών στο επόμενο εδάφιο μάλλον μπορεί να χαρακτηριστεί φιλάνθρωπη, ‘‘δωκαν ες ατν ν πίῃ ξος μεμιγμνον μετ χολς’’. Του έδωσαν να πιει ξύδι ανακατεμένο με χολή, ένα είδος φαρμάκου που ανακούφιζε από τον πόνο και προκαλούσε κάποια απώλεια των αισθήσεων. Ο Κύριος αρνήθηκε να το πιει πιθανότατα γιατί ήθελε να έχει πλήρεις τις αισθήσεις Του. Ήθελε να αντιμετωπίσει με πλήρη πνευματική διαύγεια τους αφόρητους και οδυνηρούς πόνους του σταυρού.

Μια μόνο λέξη, ‘‘σταυρώσαντες’’, Ματθ. 27:35, χρησιμοποιεί ο ευαγγελιστής για να αναφερθεί στην πλέον φρικιαστική Ρωμαϊκή ποινή. Καταδίκαζαν σε σταυρικό θάνατο τους μεγαλύτερους εγκληματίες, κακούργους, φονιάδες και στασιαστές.

Φαντάσου! Με μεγάλα καρφιά και ιδιαίτερη αγριότητα κάρφωναν τους καρπούς των χεριών πάνω στο σταυρό, ώστε τα σώματα να μη γλιστρούν και πέφτουν κάτω από το βάρος. Για ώρες ακίνητος πάνω στο σκληρό σταυρό, ο Κύριος μας, γιατί και η παραμικρή κίνηση προκαλούσε αφόρητους πόνους. Άγρυπνος, πεινασμένος, ακίνητος, και γυμνός, μ’ ένα μόνο μικρό ύφασμα σκεπασμένος, και τα ενοχλητικά έντομα να επικάθονται πάνω στις πληγές Του. Θάνατος αργός και φοβερά επώδυνος.

Μεγάλο το μαρτύριο του Κυρίου μας. Δεν ήταν μόνο η άβυσσος του σωματικού πόνου καθώς και του ψυχικού από την εγκατάλειψη των φίλων Του. Ήταν και η χαιρεκακία των ευεργετημένων από τον ίδιο ανθρώπων, σ’ όλο της το μεγαλείο. Οι αποδοκιμασίες και οι ονειδισμοί, τα άγρια βλέμματα, οι σαρκασμοί και οι ύβρεις που εκτοξεύονται εναντίον Του, μολύνουν τον αέρα που αναπνέει δημιουργώντας μια αποπνικτική ατμόσφαιρα, Μαρκ.15:29-32.

 

Κι Εκείνος;

Εκείνος άραγε τι έκανε;

Πως ανταποκρίθηκε στα μάτια των ανθρώπων που ήταν γεμάτα μίσος και φθόνο; Πως αντιμετώπισε τα χείλη που ήταν γεμάτα από βρωμερές βλασφημίες; Τι αντιπαράθεσε στα χέρια που συχνά σηκώθηκαν για να Τον λιθοβολήσουν;

 

δ ησος λεγεν, Πτερ, φες ατος, ο γρ οδασιν τ ποιοσιν, Λουκ.23:34.

Ο Ιησούς μας, χρησιμοποίησε τις τελευταίες Του άγιες ανάσες για προσευχή…Οι άλλοι κατάδικοι ανταποκρίνονταν στον επικείμενο θάνατό τους με κατάρες, βρισιές ή ακόμα και παρακάλια. Αυτός που δίδαξε το ‘‘γαπτε τος χθρος σας, γαθοποιετε κενους, οτινες σς μισοσιν, ελογετε κενους, οτινες σς καταρῶ-νται, κα προσεχεσθε πρ κενων, οτινες σς βλπτουσιν’’, για μια ακόμη φορά βάζει σε εφαρμογή τα λόγια Του.

Το ‘‘δάσκαλε που δίδασκες και νόμον δεν εκράτεις’’ δεν είχε καμιά θέση στη ζωή του Ιησού, όπως πολύ συχνά φοβάμαι ότι έχει στη δική μας. Δεν υπάρχει αμφιβολία∙ λίγα γραμμάρια σωστού βίου βαραίνουν περισσότερο από χιλιάδες τόνους κηρυγμάτων.

 

Θα μάθουμε άραγε να ξεχνάμε;

Θα βιώσουμε επιτέλους το Ευαγγέλιο;

Θα επιλέξουμε τις σπουδαιότερες εντολές, παραμερίζοντας έστω και για λίγο τα του ‘δυόσμου και κύμινου’, τα ασήμαντα δηλαδή και τους τύπους, που καταβροχθίζουν την ουσία; Ματθ.23:23.

Αν ναι, τότε το ‘‘Πτερ, φες ατος’’ απαιτεί την άμεση και ταχύτατη ανταπόκρισή μας. Ας μάθουμε να συγχωρούμε για να απολαύσουμε κι εμείς το σφουγγάρι της Χάρης του Θεού, που πλημμυρισμένο με το πανάγιο αίμα του Χριστού, καθαρίζει ξανά και ξανά το μουντζουρωμένο και γεμάτο λάθη και καρικατούρες μαυροπίνακα της καρδιάς μας. Αυτός είναι ο μονόδρομος της σωτηρίας μας.

Ο Κ.Κ. σε ηλικία 10 χρονών είχε μια πολύ δυσάρεστη εμπειρία. Τον απήγαγε κάποιος που μισούσε υπερβολικά την οικογένειά του. Ο απαγωγέας επανειλημμένα τον έκαψε με αναμμένα τσιγάρα και τον χτύπησε πολλές φορές μ’ ένα μαχαίρι. Τελικά τον πυροβόλησε στο κεφάλι και τον εγκατέλειψε μόνο του για να πεθάνει. Ως εκ θαύματος το αγοράκι επέζησε, παρόλο που έχασε την όραση στο ένα του μάτι. Η αστυνομία δεν κατάφερε ποτέ να συλλάβει το δράστη.

Πρόσφατα, 22 χρόνια μετά το συμβάν, ένας άνθρωπος ομολόγησε το συγκεκριμένο έγκλημα. Ο Κ.Κ. πήγε αμέσως να τον επισκεφθεί. Βρήκε το Δ.Μ. έναν εβδομηνταεπτάχρονο πρώην κατάδικο, ασθενικό και τυφλό στο γηροκομείο της πόλης. Ο Κ.Κ. συνέχισε να τον επισκέπτεται διαβάζοντάς του την Αγία Γραφή και ξοδεύοντας χρόνο μαζί του στην προσευχή. Τελικά, οδήγησε τον απαγωγέα του στο Χριστό.

Ο Κ.Κ. έχει να πει το εξής: ‘‘Παρόλο που πολλοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πως μπόρεσα να συγχωρήσω τον απαγωγέα μου, από τη δική μου πλευρά δε θα μπορούσα να μην τον συγχωρήσω. Εάν επέλεγα να τον μισώ όλα αυτά τα χρόνια, ή να ξοδέψω τη ζωή μου αναζητώντας ευκαιρίες για εκδίκηση, τότε δε θα ήμουν ο άνθρωπος που σήμερα είμαι, ο άνθρωπος που η γυναίκα και τα παιδιά μου αγαπούν, ο άνθρωπος που ο Θεός μ’ έχει βοηθήσει να είμαι’’.

 

Θυμήσου να ξεχνάς!

Ο αιδ. Κώστας Εμμανουηλίδης είναι ποιμένας της Ε.Ε.Ε. Νικαίας

 

 

Μεγάλες Αλήθειες από τους Μικρούς Προφήτες

ΑΒΔΙΟΥ: “΄Εθνος Ανάδελφο”,
ο Θεός κυρίαρχος της ανθρώπινης ιστορίας


του αιδ. Δημ. Μπούκη

 

1. Εισαγωγικά

Το βιβλίο του προφήτη Αβδιού είναι το μικρότερο της Π.Διαθήκης και συχνά συνδέεται με τον λόγο του προφήτη Αμώς: “Θα κατακτήσουν οι Ισραηλίτες ό,τι έχει απομείνει από την χώρα της Εδώμ κι από τα άλλα έθνη, που ήταν κάποτε ιδιοκτησία μου. Εγώ ο Κύριος το λεω και θα το κάνω” (Αμώς 9:12) .

Στα 21 εδάφια της όρασης του Αβδιού εξιστορούνται συγκεκριμένα γεγονότα της ιστορίας του λαού του Θεού, το τελευταίο κεφάλαιο των “αδελφικών σχέσεων” μεταξύ του Ισραήλ/Ιακώβ και του Εδώμ/Ησαύ. Το θέμα της ωστόσο κάθε άλλο παρά ασήμαντο και πεπερασμένο είναι καθώς μιλά και σήμερα για: Κρίση και Σωτηρία. Κρίση και Αποκατάσταση, με μέτρο τον ιστορικό ορίζοντα των σχεδίων του Θεού.

Η καρδία του μηνύματος του Αβδιού μοιάζει να συμπυκνώνεται στα λόγια “Αυτό που κάνατε στα αδέλφια σας θα το πάθετε κι εσείς...” (εδφ. 15). Αυτός ο παροιμιακός σχεδόν λόγος αποτελεί και την βάση κρίσης-δικαιοσύνης του Θεού.

2. Συγραφέας – Χρονολογία

 

Δεν γνωρίζουμε πολλά για την καταγωγή ή οικογένεια του προφήτη αυτού του Θεού. Το όνομα του ωστόσο είναι η σφραγίδα γνησιότητας και καταγωγής του. Αβδιού/Οβδιού: “ο υπηρέτης/ ο λατρευτής του Θεού”.

Το ιστορικό πλαίσιο του μηνύματος του προφήτη δεν οδηγεί σε εύκολη χρονολόγηση του βιβλίου. Η νωρίτερη χρονολόγησή του το τοποθετεί στα χρόνια της βασιλείας του Ιωσαφάτ περίπου το 850 πχ. (2Χρ. 21:1-20). Η επικρατέστερη και πιθανότερη χρονολόγησή του ωστόσο, τοποθετεί την διακονία του Αβδιού λίγο μετά την Βαβυλωνιακή κατοχή του λαού Ισραήλ το 586-538 πχ. (πρβλ. Έσδρας 4:45).

Το μήνυμα του προφήτη απευθύνεται πρωτίστως και κυρίως στον “αδελφό” λαό των Εδωμιτών. Ήταν οι τελευταίοι απόγονοι του πρωτότοκού γιου του Ιακώβ, Ησαύ. Απαξιωμένοι της κληρονομιάς του Αβραάμ από την νεανική αποκοτιά του προγόνου τους να πουλήσει τα πρωτοτόκια του για ένα πιάτο φαΐ στον αδελφό του Ιακώβ, οι Εδωμίτες ζούσαν όχι στις εύφορες πεδιάδες του Ιορδάνη άλλα στην Ν. Παλαιστίνη, ανατολικά της Αραβίας, στην κοιλάδα μεταξύ της Νεκράς και της Ερυθράς θάλασσας. Η έχθρα των δύο αδελφών λαών με την μακρά ιστορία (Γεν. 32:28, Μαλ. 1:2-4, Ψαλ. 137:7) έφτασε στο αποκορύφωμά της όταν στην αιχμαλωσία του Ισραήλ οι Εδωμίτες έστησαν γιορτή και σφετερίστηκαν την περιουσία του λαού του Θεού (εδφ. 11-14, Ψαλ. 137:7).

Η αναγγελία της θείας δίκης για την ύβρη του Εδώμ από τον προφήτη δεν γίνεται για να ενισχυθεί ο “ιερός εθνικισμός” του Ισραήλ. Μάλλον σκοπό έχει να τονιστεί η αλήθεια ότι η κρίση ανήκει μόνο στον Θεό, και η υπεράσπιση, δικαίωση και αποκατάσταση σε όσους δεν μπορεί να ξεχαστεί το παρελθόν είναι πραγματικά δυνατή μόνο εν Αυτώ.

3. Δομή & Περιεχόμενα του βιβλίου

 

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη: Το πρώτο είναι σχετικό με την Κρίση κατά του Εδώμ (εδφ. 1-14). Το δεύτερο, αφορά τα αποτελέσματα της Θείας δικαιοσύνης σε σχέση με την αποκατάσταση του Ισραήλ (εδφ. 15-21)

Το θέμα της κρίσης εναντίον των λαών που αδίκησαν τον λαό Ισραήλ είναι διάσπαρτο στην Παλαιά Διαθήκη, κυρίως στα προφητικά βιβλία (Ησαΐας κεφ.13-23, Ιερ. κεφ. 46-51, Ιεζ. κεφ.26-32). Η περίπτωση που αναγγέλλει ο Αβδιού είναι ωστόσο λίγο διαφορετική. Η κρίση του Θεού για τον Εδώμ είναι να συντελεστεί στο μέλλον, τώρα που ο Ισραήλ πλήρωσε το τίμημα της δικής του αμφισβήτησης των λόγων του Θεού στα χέρια του “αδελφού του” Εδώμ.

Ι. Η Κρίση κατά του Εδώμ (1-14)

  • Η όραση του Αβδιού (1α)

     

  • Η συντριβή της Ύβρεως του Εδώμ (2β-10)

     

  • Εγκλήματα κατά του Αδελφού (11-14)

     

ΙΙ. Ο Τελικός Θρίαμβος του Ισραήλ (15-21)

ΙΙΙ. Η Ημέρα του Κυρίαρχου Θεού (15α, 16-21)

 

Α. Η όραση του Αβδιού: Η προφητική ενόραση του Αβδιού είναι βέβαιο πως εμπεριείχε πολλά περισσότερα από ένα “απλό” όραμα/όνειρο μέσα στην νύχτα (Ζαχ.1:7-8) καθώς συμπεριλάμβανε οπωσδήποτε και το στοιχείο της ακοής (εδφ. 1, Ησαΐας 1:1). Το μήνυμα του Αβδιού είναι έτσι διατυπωμένο ώστε ο αναγνώστης και ακροατής του να πάρει όσον το δυνατόν πληρέστερα το μήνυμα της μεγαλοπρεπούς κυριαρχίας του Θεού πάνω σε ολόκληρο το Κόσμο.

Β. Η συντριβή της Ύβρεως* του Εδώμ: Η ύβρις του Εδώμ δεν είναι άλλη από την υπερηφάνεια και τον εγωισμό (8-9). Παίρνοντας παράδειγμα τον Εδώμ ο Θεός μέσω του προφήτη Του αποκαλύπτει την παγίδα της εθνικής υπερηφάνειας και την σίγουρη συντριβή της (εδφ.4, Αμώς 9:1-2).

Η ύβρις του Εδώμ είναι ακόμη η συμπεριφορά των σοφών του που αποδέχονται, δικαιολογούν αν όχι κι ενθαρρύνουν τις πράξεις βίας και φρίκης εναντίον του αδελφού έθνους, του λαού του Θεού (εδφ. 7-10, Ιερ. 49:7-9).

Η ύβρις του Εδώμ σε μια φράση είναι η υποταγή του στην υπερεκτιμημένη “κοσμική σοφία του” (εδφ. 3,7).

Γ. Εγκλήματα κατά του Αδελφού: Ο “αδελφός” Εδώμ προσάγεται στην Κρίση του Θεού με την κατηγορία της άτιμης/μη έντιμης συμπεριφοράς. Ήταν Αύγουστος του 586 πχ. όταν τα Βαβυλωνιακά στρατεύματα ισοπέδωναν τον Ναό του Θεού στην Ιερουσαλήμ και ο “αδελφός” λαός μεταξύ όλων των άλλων λαών “χαίρεται στην συμφορά και αρπάζει τα υπάρχοντα την μέρα της συμφοράς και της απελπισίας” (εδφ. 13-14, 2Βας. 25:1-21).

Ο σφοδρός, σχεδόν βίαιος λόγος του προφήτη απευθύνεται κύρια στον Εδώμ γιατί αυτός ως αδελφός λαός όφειλε να “ξέρει και να πράττει καλύτερα, ορθότερα”. Έπρεπε να διατηρήσει την “διαθήκη/συνθήκη μεταξύ αδελφών” (Γεν. κεφ. 25-29, Δευτ. 23:7, Ψ. 41:9, Αμώς 1:9).

Δεν είναι πια απλά ο διαχωρισμός “εμείς” και “αυτοί”, ανεπίτρεπτος και αυτός βεβαίως. Είναι ότι ο “αδελφός” Εδώμ κοιτάζει χαιρέκακα και υπερήφανα την ημέρα απελπισίας του Ισραήλ. Και σαν σταγόνα που υπερχειλίζει το ποτήρι της κακίας του, ο “αδελφός” Εδώμ πλιατσικολογεί την περιούσια του αδελφού του (εδφ.6) και σαν έσχατη πράξη “αδελφικής” εμπάθειας δεν δείχνει ίχνος συμπάθειας στην ημέρα απελπισίας των φυγάδων αδελφών του (εδφ.14).

Δ. Ο Τελικός Θρίαμβος του Ισραήλ: “Η μέρα που ο Κύριος θα κρίνει όλα τα έθνη πλησιάζει. Ο Κύριος λεει: “Αυτό που κάνατε εσείς στα αδέλφια σας θα το πάθετε κι εσείς...” ( εδφ. 15). “Όλα είναι δανεικά” αναγγέλλει η λαϊκή σοφία. Όπως ο Ισραήλ ήπιε μέχρι τέλους το πικρό ποτήρι του θυμού του Κυρίου, τώρα ο Εδώμ θα πληρώσει για την αποκοτιά του να εμπαίξει τον Κυρίαρχο Θεό καταλύοντας την “θεία διαθήκη μεταξύ των αδελφών” (Ψ. 75:8, Ης. 51:17-23, Ιερ. 25: 15-17).

Ε. Η Ημέρα του Κυρίου: Έρχεται ημέρα αναγγέλλει ο προφήτης που ο “Οίκος Ισραήλ” θα αποκατασταθεί και το όρος Σιών, ο τόπος του Ναού του Θεού, τότε έρημος και καταστραμμένος, τώρα την μέρα της εκπλήρωσης της προφητείας, τόπος σωτηρίας και προστασίας. Όπως “οι αδύνατοι θα κληρονομήσουν την γη” (Ματθ. 5:5) ο Ισραήλ θα κατακτήσει την γη των κατακτητών του (εδφ.19-21). Το κάποτε θύμα τώρα θριαμβευτής. Η ημέρα της κρίσης, ημέρα δικαιοσύνης και αποκατάστασης, ημέρα του Κυρίαρχου Θεού.

 

4. Θεολογική Σημασία του Βιβλίου & Πρακτική Εφαρμογή

 

Το βιβλίο του προφήτη Αβδιού προσφέρει λόγο υπόσχεσης και βάλσαμο παρηγοριάς στο υπόλοιπο του Ισραήλ, την φυλή του Ιούδα καθώς γλύφει τις πληγές και μοιρολογεί την μέρα της απελπισίας τους και την παρούσα κατάσταση ανικανότητας στην οποία έχουν περιέλθει, εκείνοι που κάποτε ήταν οι ζηλευτοί, ο εκλεκτός λαός Του. Τι έγιναν οι υποσχέσεις του Θεού αναρωτιέται ο λαός; ΄Ώστε αυτό ήταν; Η ύβρις του Εδώμ θα μείνει αναπάντητη;

Την απάντηση δίνει το αισιόδοξο μήνυμα επιβεβαίωσης της κυριαρχίας και παρουσίας του Θεού στην ζωή των συγχρόνων του προφήτη. Η απόλυτη Κυριαρχία του Θεού στην Ιστορία της ανθρωπότητας είναι η “αυθάδης” απάντηση που το μήνυμα του Αβδιού φέρνει στον πικραμένο και απελπισμένο λαό.

Σύμφωνα με το μήνυμα του προφήτη, ο κυρίαρχος Θεός χαρτογραφεί τις συνέπειες των πράξεών μας, ως ενδογενή χαρακτηριστικό της κοινωνικής ιστορία μας. Ο Θεός μέσω του φυσικού νόμου του κόσμου, που εκείνος δημιούργησε, κυβερνά (1 Πετ. 5:10-).

Ο Θεός όχι μόνο έχει απάντηση για την σοφία, πλούτο και στρατηγική ισχύ του Εδώμ, αλλά χρησιμοποιεί τις δυσκολίες του παρελθόντος για να εκτελέσει την απόλυτη βουλή του και να αναγγείλει την βέβαιη έλευση της Βασιλείας Του.

Σήμερα που η εθνική υπερηφάνεια είτε λόγω καταγωγής, πλούτου η σοφίας χαρακτηρίζει σχεδόν όλα τα “χριστιανικά” αλλά και τα λοιπά έθνη, το μήνυμα του Αβδιού γίνεται περισσότερο από επίκαιρο.

Ποιο είναι αλήθεια το μέτρο της αντοχής, ανοχής και αγάπης που μετρούμε την συμπεριφορά αδελφών, εξ αίματος και μη, φίλων καρδιακών και όλων όσων ανήκουν στην ουράνια οικογένεια του Κυρίου Ιησού Χριστού. Τιμούμε την θεία διαθήκη μεταξύ των αδελφών: “...να είναι όλοι (οι πιστοί Του) ένα...κι αυτοί ενωμένοι με εμάς , κι έτσι ο κόσμος να το πιστεύει ότι με έστειλες εσύ..”. Ιωαν. 17: 20-22) ή μήπως η υπερεκτιμημένη ανθρώπινη σοφία και εμπειρία μας, μας επιτρέπει να αγαπούμε τον Θεό και να αγνοούμε, κάποτε να μισούμε τον αδελφό μας: “...αυτός που δεν αγαπάει τον αδελφό του τον οποίο βλέπει, πως μπορεί να αγαπάει το Θεό, τον οποίο δεν βλέπει.” (1Ιωαν 4:20β)

Ποιος είναι αλήθεια ο αδελφός; Πώς και πότε αντιλαμβανόμαστε την ημέρα συμφοράς του; Στην θέα “του πληγωμένου στον δρόμο της Ιεριχούς” αναγνωρίζουμε “το αίμα μας/Του”.

Τι μας συμβουλεύει η σοφία και οι εμπειρία των πολλών και το συμβούλιο των σοφών του κόσμου τούτου: “Όσοι μας πλήγωσαν αξίζουν να πληγωθούν. Όσοι μας αδίκησαν να μην ευτυχήσουν. Μακάρι να αποτύχουν όσοι δεν κατάλαβαν ποτέ την αξία μας”.

Σκύψαμε σε βοήθεια; Δέσαμε την πληγή όλων όσων βρέθηκαν στο δρόμο μας; Ή μήπως προσπερνούμε χαιρέκακα για την συμφορά που βρίσκει τον “εχθρό μας”, προσπερνάμε αδιάφορα για την ατυχία των “αγνώστων μας”;

“...ποιος αποδείχτηκε ‘πλησίον’ εκείνου που έπεσε στους ληστές;...Αυτός που τον σπλαχνίστηκε.” (Λουκάς 10:30-37)

Πώς βιώνουμε την κυριαρχία του Πατέρα Θεού στην ιστορία όταν τα σύννεφα του πολέμου πυκνώνουν, η “εθνική σοφία, αλήθεια, νομιμότητα και δικαιοσύνη” χωρίζουν τον κόσμο μας σε “δικούς μας” και “άλλους”. Ας ταπεινώσουμε εαυτούς και όλους στον Κυρίαρχο Θεό και ας γίνουμε τιμητές της Θείας κρίσης και αληθείας. “ Με το κριτήριο που κρίνετε θα κριθείτε, και με το μέτρο που μετράτε θα μετρηθείτε” (Ματθ. 7:2).

Η ελπίδα που προσφέρει το μήνυμα του Αβδιού στον λαό Ισραήλ, πρέπει να μας ενδυναμώσει και να ενσταλάξει στο είναι μας ένα πνεύμα θριάμβου (Αποκ. 11:15, 22:5). Να μας καταστήσει αντιπροσώπους και συντελεστές της θείας σοφίας, αλήθειας, κρίσης και δικαιοσύνης στις κοινωνίες που ζούμε: “Η αγάπη σας να είναι ειλικρινής...Η ελπίδα σας να δίνει χαρά...Να βοηθάτε τους άλλους χριστιανούς όταν βρίσκονται σε ανάγκη...Να προσεύχεστε για το καλό των διωκτών σας...Μην έχετε την ψευδαίσθηση πως είστε σοφοί...Φροντίζετε να κάνετε το καλό σε όλους τους ανθρώπους...Να νικάς το κακό με το αγαθό”. (Ρωμ. 12:9-21)

Τέλος, το βιβλίο του Αβδιού δίνει την σιγουριά ότι ο Θεός έχει τον πλήρη έλεγχο της ανθρώπινης ιστορίας μας. Πίσω από την σκηνή εξυφαίνει τα σχέδια Του, τα οποία τα αποκαλύπτει στους δικούς του, πέρα και πάνω από το χάος των ανθρωπίνων σχεδίων. Τίποτα δεν ξεφεύγει την ματιά Του και την θέληση Του. O εκλεκτός Του λαός, η Εκκλησία Του είναι και θα είναι νικηφόρος και ας φαίνεται κάποτε άλλως. Ì

 

Βιβλιογραφία

- Allen, L. C. The Books of Joel, Obadaih, Jonah, & Michah, NICOT, G. Rapids, 1976

- Brown, P. William, Obadiah through Malachi, WBC, Louisville Kentucky, 1996

- Coggins R, Obadiah, Nahum, NIC, Eardmans

- Limburg, James, Hosea-Micah: A bible Commentary for Teaching and Preaching, Westminster, Louisville

- Wolff, Hans Walter, Obadaiah and Jonah, Minneapolis

- Μπαμπινιώτης Γεώργιος, Λεξικό της Ν.Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 1998

- Χατζηαντωνίου Γεώργιος, Ιστορική Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη, Αθήνα 1992
 

Ο αιδ. Δημήτρης Μπούκης είναι εργάτης νεολαίας της Γενικής Συνόδου της Ε.Ε.Ε.

 

 

"Ἐν ἀρχῇ
ἦν ὁ Λόγος"


Ιωάννης 1:1-18

 

του δρος N. T. Wright

 

 

ν αρχή ήν ο Λόγος”. Φαντάζομαι, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι, εάν δεν γνωρίζουν άλλες φράσεις της Καινής Διαθήκης, γνωρίζουν αυτήν, επειδή την έχουν ακούσει είτε σε χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις είτε στην εκκλησία τους είτε ακόμη στο ραδιόφωνο κάθε Χριστούγεννα. Πολύ λίγοι ίσως είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται τι ακριβώς ο Ιωάννης κάνει με το να ξεκινά το ευαγγέλιό του με αυτά τα λόγια.

Κάθε Ιουδαίος ή Χριστιανός του πρώτου αιώνα γνώριζε κάλλιστα ότι εάν κάποιος ξεκινά ένα βιβλίο με τις λέξεις “εν αρχή”, ουσιαστικά λέει όσο πιο καθαρά μπορεί, “Αυτό είναι μία καινούργια γένεση, μία καινούργια αρχή”. “Στην αρχή ο Θεός δημιούργησε τον ουρανό και τη γη”. Και τώρα, στην περικοπή μας, “στην αρχή ήταν ο Λόγος”. Είναι σα να ξεκινά κάποιος σύγχρονος μουσικοσυνθέτης μία νέα συμφωνία με τις τέσσερις πρώτες νότες της πέμπτης συμφωνίας του Μπετόβεν.

 

Συνεπώς, τι πραγματικά σημαίνει όταν λέμε ότι αυτή η περικοπή είναι μία καινούργια γένεση; Είναι μία ιστορία δημιουργίας, όμως με τον Ιησού παρόντα εδώ στο μέσον της ως τον Λόγο του Θεού. Οι Ιουδαίοι είχαν διάφορους τρόπους για να εκφράσουν το πώς ο Θεός τους, ο δημιουργός του κόσμου, δεν ήταν απόμακρος ή αποκομμένος από τον κόσμο. Ενώ μεν ήταν πέρα και έξω από τον κόσμο, ωστόσο συνέχιζε να ενεργεί μέσα σ’ αυτόν. Μιλούσαν για το Πνεύμα ή πνοή του Θεού, την ένδοξη Παρουσία Του στο ναό Του (shekinah). Μιλούσαν για το νόμο του Θεού, τον τέλειο νόμο του που έδωσε στο Μωϋσή ως το υπόδειγμα ζωής για το λαό Του. Μιλούσαν για τη σοφία του Θεού, το μέσον με το οποίο δημιούργησε τον κόσμο, και η οποία δόθηκε τώρα στον άνθρωπο ώστε να είναι κι αυτός σοφός. Πάλι και πάλι μιλούσαν για το λόγο του Θεού. Συνεπώς, υπήρχαν πέντε τρόποι με τους οποίους μιλούσαν για το Θεό ως παρόντα, γεμάτο αγάπη, ζωντανό, ισχυρό και εργαζόμενο μέσα στον κόσμο που δημιούργησε: Το Πνεύμα ή πνοή, η Ένδοξη Παρουσία Του (shekinah), ο Νόμος, η Σοφία και ο Λόγος.

Ο Ιωάννης στην περικοπή αυτή παίρνει την έννοια του Λόγου με σκοπό να εκφράσει την ατράνταχτη πεποίθησή του ότι στο πρόσωπο του Ιησού από τη Ναζαρέτ, είδε και άκουσε αυτόν που ήταν η τέλεια προσωπική έκφραση κι αποκάλυψη του Θεού. Κι επειδή σκέφτεται επίσης και όλους τους υπόλοιπους τρόπους με τους οποίους ο Θεός ενεργεί μέσα στον κόσμο, περιγράφει τον Ιησού με μία ιδιαίτερη γλώσσα που τη δανείζεται από την ιουδαϊκή ποίηση σχετικά με τη Σοφία του Θεού, μέσω της οποίας ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και που πραγματικά έρχεται να κατοικήσει με το λαό Του.

Στην αποκορύφωση της περικοπής αυτής (Ιωάν.1:1-18), ο Ιωάννης μιλά για το Λόγο που γίνεται σάρκα και κατοικεί μεταξύ μας. Η λέξη “κατοίκησε” σημαίνει “έστησε την σκηνή του”, “ήρθε να κατοικήσει”, όπως ακριβώς ο Θεός ήρθε να κατοικήσει στο ναό όταν η νεφέλη της δόξας Του, το shekinah, κατέβηκε. Έτσι αυτός ο Ιησούς, αυτός ο Λόγος του Θεού, αυτή η Σοφία του Θεού, είναι επίσης η Ένδοξη Παρουσία του Θεού (shekinah), το μέσον με το οποίο ο Θεός εισέρχεται στο ναό για να είναι με το λαό Του.

Όπως θα δούμε, αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικά θέματα του ευαγγελίου του Ιωάννη: Ο Ιησούς έρχεται στο ναό και φανερώνει με τη ζωή Του, εμπρός στην παρουσία του Ισραήλ και ακόμη όλου του κόσμου, το ποιο είναι το αληθινό νόημα και σκοπός του ναού. Αργότερα στο ευαγγέλιο θα δούμε ότι ο Ιησούς είναι εκείνος μέσω του οποίου ο Θεός χορηγεί το Πνεύμα στην εκκλησία και σε όλο τον κόσμο, και ο Ιωάννης το υπογραμμίζει αυτό προς το τέλος της σημερινής μας περικοπής (εδ.17): “... ο νόμος εδόθη δια του Μωϋσέως· η δε χάρις και η αλήθεια έγεινε δια Ιησού Χριστού”. Ο Ιησούς είναι Εκείνος που εκπληρώνει ό,τι ο Θεός πραγματοποίησε μέσω του νόμου του Μωϋσή. Προλογίζοντας το ευαγγέλιό του ο Ιωάννης λέει, όσο πιο καθαρά κάποιος Ιουδαίος του πρώτου αιώνα μπορεί να πει, ότι στο πρόσωπου του Ιησού από τη Ναζαρέτ ο μοναδικός αληθινός Θεός – ο Θεός του Ισραήλ – έχει αποκαλύψει τον ίδιο Του τον εαυτό. Η αποκάλυψη του Θεού δεν απευθύνεται μόνο στο νου του ανθρώπου, δίνοντάς του τη δυνατότητα να αντιληφθεί με το νου του και μόνο το ποιος είναι ο Θεός, αλλά είναι μία αποκάλυψη που απευθύνεται στην ίδια του την καρδιά, προσφέροντάς του τον ίδιο Του τον εαυτό, την ίδια Του την Παρουσία. Και πάνω απ’ όλα, στο ευαγγέλιο του Ιωάννη μαθαίνουμε το πώς ο Θεός έχει προσφέρει την αγάπη και τη δόξα Του στο λαό Του, με σκοπό να είναι μαζί τους, υπέρ τους, και να φανερωθεί μέσα από αυτούς με τη ζωή τους.

 

Ο Ιωάννης συνεχίζοντας την περικοπή αυτή συγκεντρώνει μαζί διάφορα θέματα που θα τα αναπτύξει κατά την εξιστόρηση του υπόλοιπου ευαγγελίου του, θέματα που θα μας απασχολήσουν στη συνέχιση της μελέτης μας επάνω σε μερικές περικοπές που θεωρούνται κλειδιά για την κατανόηση του ευαγγελίου του Ιωάννη. Μεταξύ αυτών των θεμάτων είναι η ζωή που ήταν μέσα στο Θεό και στο Χριστό και η οποία τώρα έχει δοθεί στον κόσμο, το φως του κόσμου, το οποίο έχει έρθει τώρα επάνω στο λαό του Θεού, ώστε, ως αποτέλεσμα, να μπορούν να λάμπουν τριγύρω, και η έλευση του Θεού μέσα σε έναν κόσμο που δεν Τον αναγνωρίζει και σε ένα λαό που δεν Τον αναγνωρίζει.

Μετά έρχεται εμπρός μας το εδ.12: “Όσοι δε εδέχθησαν αυτόν, (Ιουδαίοι ή εθνικοί εξίσου, όπως θα δούμε στο κεφ.12) εις αυτούς έδωκεν εξουσίαν να γείνωσι τέκνα Θεού, εις τους πιστεύοντας εις το όνομα αυτού·”. Και όπως ακριβώς το βιβλίο της Γένεσης ξεκινά με τη δημιουργία του κόσμου, με κορωνίδα της δημιουργίας το πλάσιμο του άνδρα και της γυναίκας σύμφωνα με την εικόνα του Θεού, έτσι ακριβώς και αυτό το μοναδικό ποίημα της νέας δημιουργίας στο Ιωάν.1:1-18, βρίσκει την κορύφωσή του στην πολύ όμορφη δήλωση του εδ.14: “ο Λόγος έγινε σάρκα”. Πώς αλλιώς, με ποιο άλλο τρόπο θα μπορούσε ο ζωντανός Θεός να φανερώσει τον εαυτό Του μέσα στον κόσμο; Τι άλλο θα μπορούσε να γίνει εάν όχι άνθρωπος σύμφωνα με τη δική Του εικόνα; Ο Ιωάννης συνεχίζει και λέει ότι έχουμε δει τη δόξα Του, δόξα ως μονογενούς παιδιού του Πατέρα, η τέλεια αντανάκλαση και εικόνα της δόξας του Θεού.

 

Καθώς συνεχίζουμε στο ευαγγέλιο αυτό, θα διαπιστώσουμε ότι για τον Ιωάννη αυτή η δόξα δεν αποκαλύφτηκε ως μία δόξα που κατατρώγει σαν φωτιά, ούτε ως μία ισοπεδωτική παρουσία του Ιησού, που ως ένας άρχοντας προελαύνει θριαμβευτικά. Αυτή η δόξα φανερώθηκε εξ’ ολοκλήρου στην προσφορά εκ μέρους του Ιησού της ίδιας Του της ζωής, ως μία θυσία για τις αμαρτίες όλου του κόσμου, ο οποίος ενθρονίστηκε επάνω σε ένα σταυρό έξω από την Ιερουσαλήμ και που στεφανώθηκε με αγκάθια. Είναι κάτω από το φως αυτής της συγκεκριμένης γνώσης που ο Ιωάννης γράφει το εδ.18: “Ουδείς είδε ποτε τον Θεόν· ο Μονογενής Υιός, ο ών εις τον κόλπον του Πατρός, εκείνος εφανέρωσεν αυτόν”. Με άλλα λόγια, όταν κοιτούμε σε αυτόν τον Ιησού, και πάνω από όλα στον σταυρωμένο Ιησού για τις αμαρτίες του κόσμου, τότε είναι που βλέπουμε και αντιλαμβανόμαστε την αληθινή φύση της καρδιάς του Πατέρα. Είναι μία καρδιά δόξας, της δόξας της προσωπικής προσφοράς αγάπης.

 

Ενσαρκωμένε Λόγε, ορατέ Υιέ του αοράτου Πατέρα, άνοιξε το νου μας στην αλήθεια σου, τα μάτια μας στο φως σου και τις καρδιές μας στη χάρη σου. Αμήν. Ì

 

Μετάφραση: Σταύρος Δεληγιάννης

 

 

Το ανωτέρω κείμενο είναι από το βιβλίο του N. T. Wright, “Reflecting the Glory: Meditations for Living Christ’s Life in the World.”

 

 

ΠΗΓΕΣ
ΖΩΝΤΑΝΩΝ
ΥΔΑΤΩΝ

του Lucas Vischer

 

 

Τι μπορεί κανείς να πει για το νερό με βάση τη Βίβλο; Δεν υπάρχει στη Βίβλο περικοπή που να σχετίζεται με την εγγενή φύση του νερού, ούτε συναφής διδασκαλία για τις φυσικές ιδιότητες και τη σημασία του νερού. Παρ’ όλα αυτά το νερό παίζει έναν σημαντικό ρόλο σε πολλά πλαίσια και αξίζει να μελετήσουμε πως η Βίβλος αναφέρεται στο στοιχείο του νερού. Στη Χριστιανική Εκκλησία το νερό κατέχει κεντρική συμβολική σημασία στην τελετή του βαπτίσματος.

Δημιουργία και Έξοδος

 

Η Βίβλος αναφέρει δύο διηγήσεις για την δημιουργία του κόσμου (Γένεσις 1, Γένεσις 2) ; όπου ο ρόλος του νερού διαφέρει.

Η πρώτη διήγηση περιγράφει το νερό σαν απειλητική δύναμη. Από την αρχή πληροφορούμαστε ότι: “Η γη…ήταν έρημη και ασχημάτιστη· ήταν σκοτάδι πάνω από την άβυσσο, και πάνω στα νερά έπνεε Πνεύμα Θεού”. (Γεν. 1, 2). Ο Θεός δημιουργεί τον κόσμο αποσπώντας τον από το σκοτάδι της πλημμύρας. Απομακρύνει τα νερά και ανυψώνει το στερέωμα, σαν θόλο που προστατεύει τη γη από τη δύναμη των υδάτων. Κάτω από το στερέωμα η γη είναι σαν δίσκος πάνω στα νερά. Η γη όπου οι άνθρωποι κατοικούν περιβάλλεται από νερά-νερά πάνω από το στερέωμα, νερά κάτω από το στερέωμα. Η κατάστασή της όπως θα φανεί στον κατακλυσμό του Νώε είναι πολύ ευάλωτη. Αν ο Θεός ‘ανοίξει τους καταρράκτες των ουρανών’ και επιτρέψει να ξεχειλίσουν οι πηγές της (Γέν. 7, 11), κάθε ζωή πάνω στη γη θα τελειώσει. Άρα το νερό είναι μια συνεχής απειλή για το ανθρώπινο γένος. Σιγουριά υπάρχει μόνο γιατί ο ίδιος ο Θεός θέτει φραγμούς στη σκοτεινή αυτή δύναμη. Ο Ψαλμός 104 δίνει δόξα στο Θεό για τη δύναμή του: “Θεμελίωσες την γη πάνω στις βάσεις της, δεν πρόκειται ποτέ να κλονιστεί. Με τον ωκεανό σαν μ’ ένδυμα την κάλυψες, πάνω απ΄ τα βουνά της τα νερά. Θα φύγουνε κάτω απ’ την απειλή σου κάτω απ’ τον ήχο της βροντής σου θα διασκορπιστούν…Έβαλες σύνορα που δεν θα τα διαβούνε· κι ούτε πια θα ξανάρθουν για να σκεπάσουνε τη γη” (5-9).

Το νερό παίζει ξανά κεντρικό ρόλο στην έξοδο από την Αίγυπτο, την βασική πνευματική εμπειρία των Ιουδαίων. Ο Θεός οδηγεί τον λαό μέσα από τη θάλασσα. “Τα νερά χωρίστηκαν στα δύο, και οι Ισραηλίτες πέρασαν από μέσα, πατώντας σε στεριά, ενώ τα νερά σχημάτιζαν τείχος δεξιά τους και αριστερά τους” (Έξοδος 14, 22). Όμως τον Αιγυπτιακό στρατό, που τους κυνηγά τον κατάπιαν τα νερά. Τα παιδιά του Ισραήλ πάντα θα θυμούνται την επέμβαση του Θεού και θα την κρατούν ζωντανή στις καρδιές τους. “Στη θάλασσα έριξε τις άμαξες και το στρατό του Φαραώ…Τα κύματα τους σκέπασαν· μέσα στα βάθη τα απύθμενα βούλιαξαν σαν πέτρες” (Έξοδος 15, 4-5).

Νερό-Προϋπόθεση ζωής

 

Η δεύτερη ιστορία (Γέν. 2) περιγράφει ζωηρά μια άλλη εικόνα. Εδώ το νερό παρουσιάζεται σαν μια δημιουργική δύναμη. “Ο Κύριος ο Θεός δεν είχε ακόμη βρέξει πάνω στη γη και δεν υπήρχε άνθρωπος για να καλλιεργήσει το έδαφος” (5). Έτσι ο Θεός δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την γονιμότητα της γης και τοποθετεί την ανθρωπότητα στη μέση ενός κήπου γεμάτου με μια μεγάλη ποικιλία από δέντρα, που ήταν όλα ωραία στην εμφάνιση και οι καρποί τους ήταν εύγευστοι. Το νερό εκεί ρέει άφθονο. “Από την Εδέμ πήγαζε ένα ποτάμι και πότιζε τον κήπο, κι από κει διαχωριζόταν σε τέσσερις παραποτάμους”. Το μήνυμα της διήγησης είναι ξεκάθαρο: Το νερό που κάνει το έδαφος γόνιμο, πηγάζει από τον Παράδεισο.

Η αφθονία του νερού όμως, δεν ήταν η καθημερινή εμπειρία του Ιουδαϊκού λαού. Στην έρημο το νερό δεν ήταν εύκολα διαθέσιμο. Πηγές που τροφοδοτούσαν με νερό τους ανθρώπους θεωρούνταν ευλογία. Άνθρωποι και κτήνη συγκεντρώνονταν γύρω από αυτούς τους τόπους εξαγιασμού. Κοπέλες έρχονταν με τα κανάτια τους για να τα γεμίσουν με νερό, που πολλές φορές έρεε βαθιά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Οι πηγές ήταν τόπος συνάντησης. Ένας ξένος για να πλησιάσει ένα χωριό συχνά περνούσε πρώτα από την πηγή.

 

Μια άλλη ιστορία στη Γένεση περιγράφει καλά τη σημασία των πηγών για τους ανθρώπους. Ο Ισαάκ για να διώξει μακριά τους Φιλισταίους γέμισε με λάσπη τις πηγές που είχε ανοίξει ο πατέρας του Αβραάμ. Αναγνωρίζοντας ότι είχε δημιουργήσει έχθρα ο Ισαάκ έφυγε και εγκαταστάθηκε στα Γέραρα. “Οι βοσκοί των Γεράρων άρχισαν τότε να φιλονικούν με τους βοσκούς του Ισαάκ κι έλεγαν: ‘Σε μας ανήκει το νερό’. Γι αυτό ο Ισαάκ ονόμασε το πηγάδι Εσέκ (Φιλονικία), γιατί φιλονικούσαν μαζί του. Άνοιξαν κι άλλο πηγάδι και φιλονίκησαν και για κείνο· Κι ο Ισαάκ το ονόμασε Σιτνά (Εχθρότητα). Μετά έφυγε από κει και άνοιξε άλλο ένα πηγάδι, που γι αυτό όμως δεν φιλονίκησαν πια. Έτσι το ονόμασε Ρεχωβώθ, (Άνεση-Ευρυχωρία). ‘Επιτέλους’, είπε, ‘ο Κύριος μας έδωσε άνεση κι έτσι θα προκόψουμε σ’ αυτό τον τόπο’” (Γέν. 26, 12-23).

Το νερό σαν δώρο, το νερό σαν σπάνιο και άρα πολύτιμο αγαθό, σίγουρα πρέπει να διατηρείται προσεκτικά. Το νερό σαν αιτία για φιλονικίες και συγκρούσεις, το νερό σαν προϋπόθεση μιας οργανωμένης και δημιουργικής ζωής, είναι σημασίες του, που βρίσκουμε στη Βίβλο και αντικατοπτρίζουν τη σημερινή μας κατάσταση. Καθώς τα αποθέματα του νερού ελαττώνονται, χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ την σοφία του Ισαάκ, δηλαδή ειρηνικές συμφωνίες ανάμεσα σε όλους που έχουν ανάγκη από το δώρο του Θεού, το νερό.

Άλλες Σημασίες του Νερού

 

Η Βίβλος αναφέρεται σε οτιδήποτε σημαίνει το νερό για την καθημερινή ζωή. Συχνά το νερό αποκτά μεταφορική σημασία.

 

Το νερό εξαγνίζει. Πολλοί νόμοι ορίζουν τον εξαγνισμό με το νερό (Λευιτικό 15, 1-32). Ο καλός οικοδεσπότης πλένει τα πόδια του ξένου που ζητά φιλοξενία στο σπίτι του. Το πλύσιμο των ποδιών γίνεται σύμβολο αγάπης και επικοινωνίας. Ο Ιησούς όταν υπερασπίζεται την αγάπη της γυναίκας που μυρώνει τα πόδια του, κατακρίνει τον Σίμωνα τον Φαρισαίο που δεν τον υποδέχθηκε σωστά: “Όταν μπήκα στο σπίτι σου, δε μου έπλυνες με νερό τα πόδια. Αυτή, αντίθετα, με δάκρυα μου έπλυνε τα πόδια και μου τα σκούπισε με τα μαλλιά της” (κατά Λουκάν 7, 44). Θεωρεί το πλύσιμο των ποδιών σημάδι και σύμβολο αμοιβαίας αγάπης και επικοινωνίας μεταξύ των μαθητών (κατά Ιωάννην 13, 1-20).

 

Το νερό θεραπεύει. Το νερό μπορεί να είναι μολυσμένο και δηλητηριώδες. Μπορεί να προκαλέσει ασθένειες. Ο προφήτης Ελισαίος ακούει από τους κατοίκους: “Όπως βλέπεις, κύριέ μας, η πόλη βρίσκεται σε όμορφη τοποθεσία, αλλά τα νερά εδώ είναι ανθυγιεινά και η γη δεν παράγει τίποτα” (Β΄ Βασιλέων 2, 19). Χρειάζεται η επέμβαση του προφήτη για να αποκατασταθεί η καθαρότητα του νερού και η επακόλουθη γονιμότητα της γης. “Ακούστε τι λέγει ο Κύριος: Αυτά τα νερά εγώ τα καθάρισα· δεν θα προξενούν πια ούτε θάνατο ούτε ακαρπία” (20). Το νερό μπορεί να αποκαταστήσει την υγεία. Συγκεκριμένα, τα νερά του ποταμού Ιορδάνη, αιτία της γονιμότητας της γης, θεωρούνται να έχουν θεραπευτική δύναμη. Ο Νεεμάν, πάσχοντας από μια προφανώς αθεράπευτη αρρώστια, οδηγείται στον ποταμό Ιορδάνη για να θεραπευτεί. Αργότερα ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο πρόδρομος του Ιησού, θα βαπτίζει στο ίδιο ποτάμι όλους όσους ομολογούν τις αμαρτίες τους. Οποιοιδήποτε θα επιστρέφουν στο Θεό και θα λαμβάνουν το σημείο του Βαπτίσματος, θα θεραπεύονται από τις αμαρτίες τους.

 

Το νερό σβήνει την δίψα. Έτσι είναι μια εικόνα του Θεού, που μόνο αυτός μπορεί να σβήσει τη δίψα της ψυχής. “Όπως η ελαφίνα αποζητάει τα τρεχούμενα νερά, έτσι η ψυχή μου σ’ αποζητάει Θεέ μου! Ειν’ η ψυχή μου διψασμένη για το Θεό, για τον αληθινό Θεό” (Ψαλμός 42, 2-3). “Θεέ, Θεός μου είσ’ εσύ, σ’ αναζητώ απ’ τα χαράματα· διψάει για σένα η ψυχή μου· η σάρκα μου σ’ αποζητάει σε μια έρημη, στεγνή κι άνυδρη γη” (Ψαλμός 63, 2). Η συγκινητική ιστορία του προφήτη Ηλία στην έρημο είναι σχετική. Κατατρεγμένος και απελπισμένος ποθεί το θάνατο: “Αρκετά ως εδώ Κύριε! Πάρε τη ζωή μου, γιατί εγώ δεν είμαι καλύτερος από τους προγόνους μου. Μετά ξάπλωσε και τον πήρε ο ύπνος εκεί, κάτω από το σπαρτόδεντρο. Τότε τον άγγιξε ένας άγγελος και του είπε: ‘Σήκω, φάγε’. Εκείνος γύρισε να δει και στο προσκεφάλι του ήταν μια λαγάνα ψημένη σε καυτές πέτρες και ένα κανάτι νερό. Έφαγε, ήπιε και ξάπλωσε πάλι. Αλλά ο άγγελος του Κυρίου τον άγγιξε για δεύτερη φορά και του είπε: ‘Σήκω, φάγε, γιατί έχεις ακόμη πολύ δρόμο μπροστά σου’. Τότε ο Ηλίας σηκώθηκε, έφαγε και ήπιε και με τη δύναμη εκείνης της τροφής βάδισε σαράντα μερόνυχτα ως το βουνό του Θεού, το Χωρήβ” (Α’ Βασιλέων 19, 4-8). Τέλος διαβάζουμε στην επί του Όρους Ομιλία: “Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για την επικράτηση της του θελήματος του Θεού, γιατί ο Θεός θα ικανοποιήσει την επιθυμία τους” (κατά Ματθαίον 5, 6).

 

Το νερό έχει τη δύναμη να σβήνει τη φωτιά. Περιγράφοντας τη φωτιά της τελικής Κρίσης και την καταστρεπτική της δύναμη ο συγγραφέας της Σοφίας διακηρύσσει ότι τα νερά όλης της γης δεν θα μπορέσουν να τη σβήσουν. “Η φωτιά διατηρούσε τη φλόγα της μέσα στο νερό και το νερό έχασε την ιδιότητά του να σβήνει τη φωτιά” (Σοφία Σολομώντος 19, 20). Αφετέρου λέει στο Άσμα Ασμάτων: “Πλήθος νερά να σβήσουν την αγάπη δεν μπορούν κι ούτε ποτάμια να την πνίξουν” (Άσμα 8, 7).

Ύδατα Αιώνιας Ζωής

 

Συχνά στη διδασκαλία του Ιησού τα βασικά στοιχεία αυτού του κόσμου γίνονται σύμβολα ή παραβολές της αιώνιας βασιλείας του Θεού· όχι μόνο το φως, η ζωή, η γη και το κρασί αλλά και το νερό. Στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη κυρίως χρησιμοποιούνται για να μας οδηγήσουν στον πνευματικό κόσμο. Πρώτα είναι η κυριολεκτική σημασία της λέξης· αλλά το μάτι της πίστης προχωρά πέρα από τον προσιτό σε μας κόσμο. Μέσα από τον παρόντα κόσμο προσβλέπει στον μέλλοντα κόσμο του Θεού.

Ο διάλογος του Ιησού με τη Σαμαρείτισσα μας προσφέρει ένα καλό παράδειγμα. Στο δρόμο του για τη Γαλιλαία ο Ιησούς περνά από τη Σαμάρεια. Πλησιάζει στην πηγή μιας πόλης της Σαμάρειας που λεγόταν Συχάρ και εκεί συναντά μια γυναίκα που αντλεί νερό. Της ζητά λίγο νερό. Εκείνη διστάζει γιατί δεν μπορεί να καταλάβει πως ένας Ιουδαίος είναι έτοιμος να δεχθεί νερό από μια γυναίκα Σαμαρείτισσα. Όμως ο διάλογος αμέσως μετατοπίζεται σε ένα άλλο επίπεδο. Ο Ιησούς μιλά για το νερό αιώνιας ζωής που μόνο Εκείνος μπορεί να της προσφέρει. Η κατανόηση της Σαμαρείτισσας για το νερό δεν μπορεί να είναι άλλη από το φυσικό νερό. Ο Ιησούς χρειάζεται να της εξηγήσει: “Όποιος πίνει απ’ αυτό το νερό θα διψάσει πάλι· όποιος όμως πιει από το νερό που θα του δώσω εγώ δε θα διψάσει ποτέ, αλλά το νερό που θα του δώσω θα γίνει μέσα του μια πηγή που θ’ αναβλύζει νερό ζωής αιώνιας” (κατά Ιωάννην 4, 13-4). Η γυναίκα εξακολουθεί να μην καταλαβαίνει ή πιο σωστά ερμηνεύει τα λόγια του Ιησού στο επίπεδο της δικής της κατανόησης του νερού. “Κύριε, δώσ’ μου αυτό το νερό για να μη διψάω, κι ούτε να έρχομαι ως εδώ για να το παίρνω” (15). Μονάχα βήμα, βήμα οδηγείται από τον Ιησού σε μια πίστη που μπορεί να βλέπει πέρα από τα όρια του κόσμου αυτού.

Βάπτισμα

 

Δια του Βαπτίσματος το νερό έχει γίνει ένα ουσιώδες στοιχείο της Χριστιανικής πίστης και ζωής. Το νερό δεν είναι πια μονάχα το στοιχείο που είτε απειλεί τη ζωή ή την κάνει δυνατή αλλά μάλλον το σημάδι της σωτηρίας του Θεού για μας τους ανθρώπους, που ενώ ζούμε σ’ αυτόν τον κόσμο είμαστε στην πορεία για τον μέλλοντα κόσμο του Θεού. Ο θεσμός του Βαπτίσματος εμφανίζεται ήδη την τελευταία περίοδο του Ιουδαϊσμού. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής βαπτίζει τους ανθρώπους που έρχονται να τον συναντήσουν, στον ποταμό Ιορδάνη. Ο Ιησούς δέχεται το Βάπτισμα από εκείνον. Η ιεροτελεστία εκφράζει το θάνατο και την ανάσταση με τον Χριστό. Το πρόσωπο που βαπτίζεται βυθίζεται στο νερό και ξαναγεννιέται σε νέα ζωή με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος.

Ότι έχουμε πει μέχρι τώρα για το νερό το βρίσκουμε και σε αυτήν την ιεροτελεστία:

Οι πιστοί σώζονται από την απειλή του πνιγμού.

Καθώς ομολογούν τις αμαρτίες τους, εξαγνίζονται και θεραπεύονται.

Η δίψα τους σβήνει για πάντα.

Το Πνεύμα τους οδηγεί στο μέλλοντα κόσμο που διακηρύχθηκε από τον Ιησού Χριστό.

Η σωτηρία συμβολίζεται σε αυτόν που βαπτίζεται με το σύμβολο του νερού και τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Οι νέοι στην πίστη ελευθερώνονται και την ίδια στιγμή γίνονται υπηρέτες έτοιμοι για υπηρεσία που συμβολίζεται με το πλύσιμο των ποδιών.

Οι έσχατοι καιροί

 

Τέλος, το νερό διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο τελευταίο βιβλίο της Βίβλου-την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Από την μια το νερό χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις καταστροφές που συμβαίνουν στο ανθρώπινο γένος και σε ολόκληρη τη δημιουργία καθώς πλησιάζει το τέλος, και από την άλλη εμφανίζεται σαν σύμβολο της αιώνιας ζωής με το Θεό, του καιρού που οι ζωντανές πηγές θα ρέουν σε απόλυτη αφθονία.

Ο Θεός στέλνει έναν άγγελο, όπως στις πληγές πριν την Έξοδο, που μετατρέπει το νερό σε μη πόσιμο. “κι έπεσε απ’ τον ουρανό ένα μεγάλο αστέρι που καιγόταν σαν λαμπάδα. Έπεσε στο ένα τρίτο των ποταμών και των πηγών. Το όνομα του αστεριού είναι Αψιθιά, και πίκρισε το ένα τρίτο των υδάτων, και πολλοί άνθρωποι πέθαναν, γιατί το νερό έγινε φαρμάκι” (Αποκάλυψις Ιωάννου 8, 10-11). Λίγο παρακάτω διαβάζουμε: “Ο έκτος άγγελος άδειασε τη φιάλη του στον ποταμό το μεγάλο, τον Ευφράτη. Το ποτάμι ξεράθηκε” (Αποκ. 16, 12). Για να προειδοποιήσει το λαό Του, Ο Θεός δίνει στους μάρτυρές Του “εξουσία να κλείσουν τον ουρανό, ώστε να μη ρίξει βροχή τις μέρες που θα προφητεύουν. Έχουν επίσης εξουσία, αν το θελήσουν, να μετατρέψουν τα νερά σε αίμα και να χτυπήσουν τη γη με κάθε λογής συμφορές” (Αποκ. 11, 6).

Οι έσχατοι καιροί χαρακτηρίζονται σαν οικολογική καταστροφή. Οι ευλογίες του Θεού αποσύρονται από τα ανθρώπινα όντα και από όλη τη ζώσα δημιουργία. Το χάος που κυριαρχούσε πριν τη δημιουργία επιστρέφει. Από την άβυσσο του ωκεανού αναδύεται το θηρίο που προσβάλλει το Θεό, καταστρέφει το ανθρώπινο είδος και φέρνει όλεθρο σε όλη τη γη (Αποκ. 13, 1).

Αντίθετα, το όραμα της αιώνιας ζωής περιγράφεται με εικόνες του νερού. “Ύστερα ο άγγελος μου έδειξε το ποτάμι με το ζωογόνο νερό, λαμπερό σαν κρύσταλλο, να αναβλύζει από το θρόνο του Θεού και του Αρνίου. Στη μέση της πλατείας, από δω κι από κει από το ποτάμι ήταν το δέντρο της ζωής, που καρποφορεί δώδεκα φορές, μία κάθε μήνα, και που τα φύλλα του χρησιμεύουν για τη θεραπεία των εθνών” (Αποκ. 22, 1-2). Η καταστροφή δεν είναι η τελευταία λέξη του Θεού. Οι δυνάμεις του χάους δεν θα νικήσουν. Μέσα στο σκοτάδι έχουμε την ελπίδα για έναν νέο κόσμο όπου ρέει ζωντανό νερό.

Η ευθύνη για το δώρο του Θεού

 

Έτσι αποχαιρετούμε τον κόσμο αυτό; Μπορούμε να ξεχάσουμε το δώρο του Θεού το νερό; Και βέβαια όχι. Η θέληση του Θεού είναι να φροντίζουμε τον υλικό κόσμο, να σεβόμαστε τα όρια που έθεσε ο Θεός, να αγαπούμε τα δώρα που κάνουν δυνατή τη ζωή στον πλανήτη Γη και να τα μοιραζόμαστε με όσους έχουν ανάγκη-ανθρώπους, ζώα και φυτά. Πως μπορούμε να περιφρονήσουμε το στοιχείο που μας έδωσε ο Θεός και διαλέχτηκε για να μας δείχνει τον νέο κόσμο Του; Ì

Μετάφραση: Ιωάννα Σαχινίδου

 

 

Ο Lucas Vischer είναι ομότιμος καθηγητής της Οικουμενικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου της Βέρνης στην Ελβετία. Είναι στέλεχος του ‘Παγκόσμιου Συνδέσμου Αναμορφωμένων Εκκλησιών’ (WARC), εργάστηκε πολλά χρόνια στο ‘Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών’ (WCC) και τώρα είναι μέλος της Επιτροπής του ‘Ευρωπαϊκού Χριστιανικού Περιβαλλοντικού Δικτύου’ (ECEN). Το ‘Περιβαλλοντικό Δίκτυο’ οργανώνει το επόμενο Συνέδριό του στο Βόλο 6-11 Μαΐου, μετά από πρόσκληση του Μητροπολίτη Δημητριάδος Ιγνάτιου και της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας. Το ειδικό θέμα του συνεδρίου είναι το νερό. Σε αυτό το κείμενο περιγράφει τις αναφορές της Βίβλου στο νερό.

 

 

Το Δίλημμα της Εξουσίας


του κ. Χ. Νταγκουνάκη

 

“Αν ελευθερώσεις αυτόν, δεν μπορείς να είσαι φίλος του αυτοκράτορα· όποιος κάνει τον εαυτό του βασιλιά, είναι εχθρός του αυτοκράτορα”
(Λουκάς 19,12 –ΝΜΒ)

 

 

Κάθε Πάσχα η πόλη της Ιερουσαλήμ γινόταν μια άλλη πόλη. Ήδη στη διάρκεια του υπόλοιπου χρόνου ήταν ένα πολύβουο κέντρο, όχι μόνο πολιτικό των Ιουδαίων, σαν πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ, που ήταν, αλλά και εμπορικό και πολιτικοθρησκευτικό κέντρο, η έδρα του ιουδαϊσμού της εποχής.

Η γιορτή του Πάσχα ήταν ένας επιπλέον λόγος για να συγκεντρώνονται στους δρόμους και στις πλατείες της Ιερουσαλήμ χιλιάδες κόσμος από όλες τις περιοχές της Γαλιλαίας και της Ιουδαίας αλλά κι από περιοχές έξω από την Παλαιστίνη, προσήλυτοι στον ιουδαϊσμό, που ήθελαν να συμμετάσχουν στον γιορτασμό του μεγαλύτερου γεγονότος στην ιστορία των Εβραίων, που ήταν η έξοδός τους από την Αίγυπτο και η γέννηση του έθνους τους.

Διαβάζοντας κανείς τις πλούσιες διηγήσεις και των τεσσάρων ευαγγελίων, διακρίνει πολλά πρόσωπα να πρωταγωνιστούν κατά την περίοδο του πιο σημαντικού Πάσχα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Του Πάσχα εκείνου, κατά το οποίο “ἐθυσιάσθη ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστός”. Όμως, το πιο τραγικό απ’ όλα τα πρόσωπα που παρελαύνουν από τη σκηνή των Παθών του Σωτήρα, είναι ο Ρωμαίος επίτροπος της περιοχής, ο Πόντιος Πιλάτος.

Τόσο στην Καινή Διαθήκη όσο και σε εξωβιβλικά κείμενα ο Πιλάτος περιγράφεται σαν ένας σκληρός, άκαμπτος, αιμοχαρής, αμείλικτος κυβερνήτης, που δεν δίσταζε να καταφεύγει σε κάθε είδους δωροδοκίες, αρπαγές και φόνους ακόμα, προκειμένου να επιβάλει τη σιδερένια πυγμή του. Θα ’λεγε κανείς πως όταν του παρουσίασαν τον Χριστό για να τον καταδικάσει επίσημα σε θάνατο, δεν θα έπρεπε να είχε και πολλές αναστολές για μια τέτοια απόφαση. Τι σχέση μπορούσε να έχει ένας Ρωμαίος πολιτικός με τις θρησκευτικές διενέξεις των υπόδουλων Εβραίων… Ένας ακόμα ταραξίας κατάδικος θα πήγαινε στον θάνατο.

Όμως, τι κακό είχε κάνει αυτός ο Ιησούς ο Ναζωραίος; Σαν αντικειμενικός δικαστής, λειτουργός του ρωμαϊκού δικαίου, ήταν σωστό να δείξει επιπολαιότητα; Μπορούσε αυτός ο αδύναμος, περιπλανώμενος θαυματοποιός να ξεσηκώσει επανάσταση; Αυτός κήρυττε την αλήθεια. Τι ήταν όμως η αλήθεια; Έτσι σιγά σιγά, άρχισε η αμφιβολία να φωλιάζει στην καρδιά του. Από δίπλα και η γυναίκα του που βασανισμένη από τους εφιάλτες της όλη εκείνη τη νύχτα των δικών του Ιησού, πρότρεπε τον άντρα της να απέχει. “Δείξε ουδετερότητα”, του έλεγε, “άπεχε…” Πράγμα που τελικά έγειρε στην παλάντζα της κρίσης του Πιλάτου την τελευταία στιγμή.

Κι εκεί άρχισε το δίλημμα του Πιλάτου. Γιατί ο Πιλάτος θα μείνει στην Ιστορία σαν ο εκπρόσωπος της εξουσίας, που βρέθηκε μπροστά σε ένα δίλημμα. Γιατί, αυτή είναι η τραγικότητα αυτού του ανθρώπου. Βρέθηκε εντελώς ξαφνικά κι αναπάντεχα στη ζωή του μπροστά στο δίλημμα της εξουσίας.

Τριπλό, μπορούμε να πούμε πως ήταν αυτό το δίλημμα:

1. Ανάμεσα σε δύο Βασιλιάδες

 

Πρώτα πρώτα ο Πιλάτος είχε να διαλέξει ανάμεσα στον βασιλιά Ηρώδη και στον βασιλιά Ιησού.

Το σαρκικό του φρόνημα άρχισε να λειτουργεί από τότε που έψαχνε για ένα άλλοθι, για μια υπεκφυγή. Δεν μπορούσε ν’ αντιμετωπίσει την αλήθεια. Έπρεπε κάποιον βασιλιά να διαλέξει, και προτίμησε ν’ αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Ηρώδη, οι οποίες εκείνη την εποχή είχαν διαταραχθεί για πολιτικούς λόγους. Του έστειλε, έτσι, τον Ιησού για να του ικανοποιήσει και κάποια περιέργεια. Από καιρό ο Ηρώδης ήθελε να δει τον Ιησού από κοντά, μήπως κάνει για χάρη του και κανένα θαύμα. “Ευκαιρία να ξαναφτιάξω με τον φίλο μου, να μη μου κρατάει κακία, να μοιραζόμαστε την εξουσία, να περνάμε καλά, να περάσει κι αυτή η δύσκολη στιγμή, και ποιος νοιάζεται για όλα τα’ άλλα…

Ποιον διαλέγεις εσύ, φίλε μου αναγνώστη, για βασιλιά σου; Θα προτιμήσεις τον “ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου” ή τον βασιλιά Ιησού, που το βασίλειό του “οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου”; Μήπως προσπαθείς να συνδυάσεις τους δύο βασιλιάδες; Την Κυριακή στη λατρεία του Θεού και την υπόλοιπη εβδομάδα στη λατρεία του μαμμωνά; Ο Χριστός το απέκλεισε κάτι τέτοιο, λέγοντας πως δεν μπορούμε να προσκυνάμε δύο βασιλιάδες. Ή τον ένα θα αγαπήσεις και θα προσκολληθείς σ’ αυτόν ή τον άλλο. Και τους δύο δεν γίνεται. Το δίλημμα είναι μεγάλο:

Από τη μια μεριά ο “άγγελος του φωτός” που σου υπόσχεται τα πάντα, αρκεί βέβαια να τον προσκυνήσεις. Από την άλλη είναι ο υπόδικος Ιησούς, με το ακάνθινο στεφάνι, το ματωμένο πρόσωπο, την περιπαιχτική χλαμύδα και το καλάμι, και με το πονεμένο βλέμμα σε κοιτάζει, σε βλέπει που αμφιταλαντεύεσαι, πιθανόν δεν τον πολυεμπιστεύεσαι, και σου λέει:

– Πώς με αντιλαμβάνεσαι ως βασιλιά; Τι είδους βασιλεία περιμένεις από μένα; Η βασιλεία η δική μου δεν προέρχεται απ’ αυτόν εδώ τον κόσμο. Μην περιμένεις οφίτσια και προνόμια. Πρέπει μόνο να μ’ εμπιστευθείς. Θέλεις;

Ο ληστής λίγο αργότερα πάνω στον σταυρό κατάλαβε το μήνυμα. Εσύ τι θα κάνεις;

2. Ανάμεσα σε δύο Φωνές

 

Το δεύτερο σκέλος του διλήμματος για τον Πιλάτο ήταν αν θα άκουγε τη φωνή του πλήθους ή τη φωνή της συνείδησής του.

Αν το πρώτο μέρος του διλήμματος ήταν να διαλέξει έναν βασιλιά, τώρα έπρεπε να διαλέξει έναν οδηγό. Τα πλήθη κάτω από το πραιτόριο φώναζαν “Σταύρωσε τον Ιησού κι ελευθέρωσέ μας τον Βαραββά”. Και μέσα του η συνείδησή του του ψιθύριζε: “Μα γιατί; Αφού καμιά αιτία καταδίκης δεν του βρίσκεις…”

Ποια φωνή θ’ ακούσεις φίλε μου εσύ; Τη φωνή της σάρκας ή τη φωνή του Πνεύματος; Είσαι ένα πιστό παιδί του Θεού αλλά δεν παύεις να φέρεις σάρκα. Μια σάρκα που είναι δέκτης όλων των κοσμικών μηνυμάτων που σε κατακλύζουν κάθε μέρα με κάθε μέσον επικοινωνίας, καθώς ζεις και κινείσαι μέσα σ’ έναν αμαρτωλό κόσμο.

Ζητάς οδηγία την κάθε στιγμή είτε ενσυνείδητα είτε ασυνείδητα, και πρέπει κάποια απ’ όλες αυτές τις φωνές ν’ ακούσεις και να εμπιστευθείς. Πώς θα διακρίνεις το θέλημα του Θεού; Ίσως ρωτάς τον πατέρα σου, τη μάνα σου, τ’ αδέρφια σου, τη γυναίκα σου, τον άντρα σου, τον ποιμένα ή τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας σου, και κάποτε πιάνεις τον εαυτό σου ν’ αναζητάει μια απάντηση που να βολεύει μια εκ των προτέρων ειλημμένη απόφασή σου, που όμως την έχεις πάρει χωρίς να ρωτήσεις τον Θεό.

Κάποτε πάλι ανακαλύπτεις ότι το Πνεύμα του Θεού σού μιλάει μέσα στη συνείδησή σου, όπως το μήνυμα της γυναίκας του Πιλάτου, αλλά εσύ το αγνοείς και το σβήνεις. Το Πνεύμα του Θεού το έχεις μέσα σου όχι για να το ακολουθείς, αλλά για να το λυπείς.

Πάλι το δίλημμα είναι μεγάλο: Από τη μια μεριά είναι όλοι οι φίλοι σου και οι γνωστοί σου, ακόμα και οι εν Χριστώ αδελφοί σου, που σου λένε τις δικές τους γνώμες, που ενδεχομένως προκύπτουν από κάποιες δικές τους εμπειρίες, και σε μπερδεύουν πολλές φορές, κι από την άλλη στέκεται ο Ιησούς και σε κοιτάζει στα μάτια για να σου πει:

– Θέλεις ειλικρινά να μάθεις να ξεχωρίζεις το θέλημά μου στη ζωή σου; “Πᾶς ὁ ὢν ἐκ τῆς ἀληθείας ἀκούει μου τῆς φωνῆς…”

Μείνε στην αλήθεια του Θεού. Στηρίξου στην αλήθεια του λόγου του. Εμπιστεύσου τη φωνή του Πνεύματός του μέσα σου, και είναι αυτή η φωνή που θα σε οδηγήσει “εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν”.

3. Ανάμεσα σε δύο Δυνάμεις

 

Το τρίτο σκέλος του διλήμματος του Πιλάτου έχει σχέση με την πηγή από την οποία θα αντλούσε τη δύναμή του.

Η δύναμη των Ρωμαίων procuratorιum πήγαζε από τη Ρώμη, από τον Καίσαρα. Η φράση “φίλος του βασιλέως”, την περίοδο της βασιλείας στη Ρώμη, ήταν τίτλος τιμητικός και τον συναντάμε πολλές φορές στα βιβλία των Μακκαβαίων. Μπορεί ο τιμώμενος να μην είχε δει ποτέ στα μάτια του τον αυτοκράτορα, αλλά να έφερε τον τίτλο. Κι ο Πιλάτος είχε ανάγκη την υποστήριξη του αυτοκράτορα.

Τώρα όμως είχε να διαλέξει ανάμεσα στη φιλία του Ιησού και στη φιλία του αυτοκράτορα. Κοιτάζει μια τον Ιησού, που ήδη στεκόταν δίπλα του φραγελλωμένος, εξουθενωμένος, αμίλητος, ανυπεράσπιστος, έτοιμος να καταρρεύσει. Κοιτάζει κι από κάτω τον όχλο μανιασμένο να του φωνάζει: “Εμείς δεν έχουμε άλλον βασιλιά εκτός από τον αυτοκράτορα!” και νιώθει μόνος. Στο μεταίχμιο. Κι αποφασίζει να στηριχθεί στον αυτοκράτορα. Μια παράδοση λέει για τον Πιλάτο πως πέθανε εξόριστος κάπου στην Ισπανία υπό την δυσμένεια ακριβώς του αυτοκράτορα. Έτσι έχασε αυτό που προσπάθησε να διασφαλίσει καταψηφίζοντας στη ζωή του τον Χριστό.

Ποιο είναι φίλε μου το δικό σου στήριγμα και η πηγή της δύναμής σου; Η όποια περιουσία σου, μικρή ή μεγάλη; η καλή υγεία σου; η οικογένειά σου, η συγγένειά σου ή ο Ιησούς;

Μια κοπέλα χριστιανή, πριν πολλά χρόνια, αντιμετώπιζε σφοδρό διωγμό από την οικογένειά της για χάρη του Χριστού. Οι γονείς της και τ’ αδέρφια της την έδιωχναν από το σπίτι. Δεν την ήθελε κανείς. Λίγο πριν ετοιμάσει τα λιγοστά πράγματά της, την ημέρα που θα έφευγε διωγμένη από το σπίτι της, κάθισε στο πιάνο και εντελώς αυθόρμητα συνέθεσε τον όμορφο εκείνο ύμνο, “Ιδού φέρω τον σταυρόν μου με χαράν ω Ιησού, εύθυνον συ την οδόν μου, κράτει με πλησίον σου”. Είχε ν’ αποφασίσει ανάμεσα στην οικογένειά της και στον Χριστό. Και διάλεξε τον Χριστό.

Κι ο άνθρωπος του Θεού λέει σ’ έναν ψαλμό του: “Άλλοι ελπίζουν στ’ άρματα κι άλλοι στο ιππικό τους· μα εμείς εμπιστευόμαστε στον Κύριο τον Θεό μας” (Ψαλμός 20,7 –Νέα Μετάφραση της Βίβλου).

Ο Πιλάτος είχε τη μοναδική ευκαιρία στη ζωή του να βρεθεί “ενώπιος ενωπίω” με τον Ιησού, να συζητήσει μαζί του, να βεβαιωθεί πως είναι αθώος, αλλά η μεγάλη του συμφορά είναι πως δεν είχε το σθένος ν’ αποφασίσει ν’ ακολουθήσει τον Χριστό.

Ίσως κι εσύ, φίλε μου αναγνώστη, δέχεσαι τον Ιησού, τον αποδέχεσαι, κι έχεις βεβαιωθεί για την αλήθεια του Ευαγγελίου. Έτσι βρίσκεσαι κι εσύ μπροστά στο ίδιο τριπλό δίλημμα να επιλέξεις ποιον θέλεις να έχεις βασιλιά σου, οδηγό σου και στήριγμά σου στη ζωή. Για τον Πιλάτο ήταν δίλημμα εξουσίας. Για σένα είναι δίλημμα ζωής.

Είθε ο Θεός να σε βοηθήσει να κάνεις το σωστό βήμα. Μη προσπαθήσεις να “νίψεις τας χείρας σου” στο νερό της ανώφελης ουδετερότητας, αλλά τόλμησε να κάνεις τη σωστή εκλογή. Ì

 

Ο κ. Χ. Νταγκουνάκης είναι στέλεχος της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας.

 

Ιωάννης Καλβίνος
και Καλβινισμός:
Ο Μεγάλος Μεταρρυθμιστής και το Πνευματικό του Κίνημα / 2

του κ. Στ. Κατσάρκα

 

 

Η επιστροφή του Καλβίνου

Οι “Θεσμοί της Χριστιανικής Θρησκείας”: Ένα μνημειώδες έργο

Είναι στα 1533, στην ηλικία των 24 χρονών, που ο Καλβίνος έχοντας έρθει σ’ επαφή στο Παρίσι με τις διδασκαλίες του Μαρτίνου Λούθηρου, δοκιμάζει “ξαφνικά”, όπως το διηγείται κι ο ίδιος, την εμπειρία της πνευματικής αναγέννησης: “ο Θεός δάμασε την καρδιά μου και την οδήγησε σε υποταγή. Είχε γίνει πιο σκληρή απέναντι σε τέτοια θέματα απ’ όσο μπορούσε κανείς να περιμένει από ένα νέο άνθρωπο”, γράφει. Παρά τη νεαρή του ηλικία, είναι κιόλας γνωστός σαν αξιόλογος ουμανιστής. Ένα χρόνο πιο νωρίς έχει δημοσιεύσει τγην πραγματεία του σχετικά με το έργο “de Clementia” (“περί Πραότητος”) του λατίνου φιλοσόφου Σενέκα. Τώρα πια όμως το κλίμα του καθολικισμού στην πατρίδα του δεν τον σηκώνει άλλο. Δυο χρόνια αργότερα, ύστερ’ από διωγμούς και περιπλανήσεις, τον βρίσκουμε στη Βασιλεία της Ελβετίας, όπου τον επόμενο χρόνο, στα 1536, σε ηλικία 27 μόλις χρονών, πρωτοδημοσιεύει στη λατινική γλώσσα το περίφημο τετράτομο έργο του “Christianae Religionis Institutio” – “Θεσμοί Χριστιανικής Θρησκείας”, όπως αποδόθηκε ο τίτλος στην πρώτη ύστερα από 450 χρόνια ελληνική έκδοση του έργου, με επιμέλεια της Γενικής Συνόδου της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας σε μετάφραση Αντώνη Κουλούρη. Το έργο αναθεωρήθηκε και συμπληρώθηκε επανειλημμένα από το συγγραφέα σ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της ζωής του, στην ουσία όμως το περιεχόμενό του παρέμεινε το ίδιο, όπως σ’ εκείνη την πρώτη έκδοση. Δεν ξέρω αν στη γραμματολογία της ευαγγελικής ή και γενικότερα της χριστιανικής εκκλησίας υπάρχουν πολλά παρόμοια έργα. Ο περίφημος ιστορικός Will Durant, συγγραφέας της “Παγκόσμιας Ιστορίας του Πολιτισμού”, το χαρακτηρίζει σαν “το πιο εύγλωττο, το πιο θερμό, το πιο ξεκάθαρο, το πιο λογικό, με τη μεγαλύτερη επιρροπή και το πιο τρομερό έργο σ’ όλη τη φιλολογία της θρησκευτικής επανάστασης”. Κάποιος ιστορικός της εκκλησίας το ονομάζει “το πιο σπουδαίο βιβλίο που γράφτηκε ποτέ πάνω στο θέμα της χριστιανικής πίστης”. Κατά καιρούς, από τις μέρες του μέχρι σήμερα, διάφοροι σοβαροί μελετητές θεωρούν τον Ιωάννη Καλβίνο και εξ αιτίας κυρίως του σπουδαίου αυτού έργου, αλλά και των πολλών άλλων έργων του, τον μεγαλύτερο απ’ όλους τους χριστιανούς δασκάλους απ’ τον καιρό των αποστόλων. Κι ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος στην “Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος” γράφει: “Πολλοί έγραψαν σε νεαρή ηλικία –ακόμα νεότεροι κι από τον Καλβίνο- αριστουργήματα ποιητικά ή μουσικά. Είναι όμως σχεδόν μοναδική η περίπτωση του Καλβίνου. Εικοσιέξη ετών έγραψε ένα έργο που, βασισμένο πολύ λιγότερο σε έμπνευση (ο Καλβίνος δεν είχε ποιητικό πνεύμα) και περισσότερο ή μάλλον μόνο σε κριτική σκέψη και στην αναμορφωτική βούληση ενός νομοθετικού νου, έγινε το πάγιο βάθρο του μεταρρυθμιστικού πνεύματος –πιο πάγιο απ’ όλα τα συγγράμματα κι αυτού ακόμα του Λούθηρου ή άλλων”. Κι ακόμη ο ιστορικός της γαλλικής λογοτεχνίας Γουσταύος Λανσόν γράφει πως η μετάφραση του έργου στη γαλλική γλώσσα που πραγματοποιήσε ο ίδιος ο Καλβίνος λίγα χρόνια αργότερα, “αποτελεί ένα από τα αριστουργήματα του 16ου αιώνα”. Τέλος ο πασίγνωστος σύγχρονός μας αυστριακός συγγραφέας Στέφαν Τσβάϊχ στο βιβλίο του “Καστελιόν και Καλβίνος”, ένα από τα πιο εχθρικά βιβλία απέναντι στο μεγάλο μεταρρυθμιστή που έχουν γραφτεί ποτέ, παραδέχεται πως “αυτή η Institutio είναι ένα απ’ τα λίγα βιβλία που μπορούμε να πούμε χωρίς υπερβολή πως χάραξαν το δρόμο της ιστορίας και μετέβαλαν την όψη της Ευρώπης. Είναι το πιο σημαντικό έργο της μεταρρύθμισης έπειτα απ’ τη μετάφραση της Βίβλου απ’ του Λούθηρο, κι ασκεί απ’ την πρώτη κιόλας στιγμή με τη σκληρή λογική της και με την ανοικοδομητική της δύναμη αποφασιστική επίδραση πάνω στους συγχρόνους της”.

Μέσα στο τόσο αξιόλογο αυτό έργο, που δικαιογημένα η ευαγγελική εκκλησία νιώθει περήφανη γι’ αυτό, ακόμη κι όσοι δε συμφωνούν απόλυτα με τις θεολογικές απόψεις του συγγραφέα, και που, όπως πολύ σωστά παρατήρησε κάποιος γερμανός ιστορικός, “οδήγησε τον καλβινιστή να γνωρίζει τι πιστεύει και γιατί το πιστεύει”, εκτίθεται ολόκληρο το οικοδόμημα της χριστιανικής πίστης, με κύριο θέμα τη γνώση του Πατέρα Θεού στο πρώτο βιβλίο, τη γνώση του Θεού σα Λυτρωτη εν Χριστώ στο δεύτερο, το Άγιο Πνεύμα στο τρίτο, την εκκλησία του Χριστού στο τέταρτο. Κι αυτό γίνεται με τρόπο σαφή και γλαφυρό, με ύφος που προδίνει την τεράστια πνευματική υποδομή, την ευρυμάθεια και την αρχαιομάθεια του συγγραφέα, και βέβαια μέσα σ’ ένα τόσο πολυσέλιδο έργο δεν εκτίθεται μονάχα η διδασκαλία του προορισμού που αποτέλεσε σημείο αντιλεγόμενο για τις επόμενες γενιές. Κρίμα που ο χρόνος δε μας επιτρέπει ν’ απολαύσουμε μερικές σελίδες του. Θ’ άξιζε να το αποκτήσουμε και να το διαβάσουμε, γιατί ο τρόπος που παρουσιάζονται αρκετές από τις έννοιες της χριστιανικής διδασκαλίας και της καθημερινής χριστιανικής ζωής μέσα σ’ αυτό δεν έχει ξεπεραστεί μέχρι τώρα, εφ’ όσον βέβαια πάρουμε υπ’ όψη μας τους αιώνες που μας χωρίζουν κι όλα εκείνα που δεν ταιριάζουν στη σύγχρονη νοοτροπία. Κι όπως τότε το έργο προοριζόταν να δώσει μια ξεκάθαρη γραμμή σ’ αντίθεση με τις ακρότητες των ακραίων της εποχής, των αναβαπτιστών, έτσι και σήμερα χρειάζονται πολλά τέτοια έργα για να ξεκαθαρίσουν τη σύγχυση και την τρικυμία μέσα στα κεφάλια αρκετών από τους χριστιανούς, ιδιαίτερα μετά την εμφάνιση και πάλι ακραίων κινημάτων που σε μερικές περιπτώσεις κυριολεκτικά “η δεξιά τους αγνοεί τι ποιεί η αριστερά τους”. Κι όχι μόνο αυτό. Όπως πολύ σωστά σημειώνει ο μεταφραστής στην ελληνική έκδοση, η πρόσφατη αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη συστηματική μελέτη του κλασικού αυτού έργου, ήρθε “σαν αντίδραση στη χρεοκοπία της προτεσταντικής φιλελεύθερης θεολογίας [δηλ. του λεγόμενου μοντερνισμού] αλλά και στην πνευματική ρηχότητα ενός συναισθηματικού ανθρωποκεντρικού υποκειμενισμού που χαρακτηρίζει πολλές σύγχρονες ευαγγελιστικές δραστηριότητες και κινήσεις”. Μ’ άλλα λόγια, το ’χουμε παραρίξει σε παγκόσμια κλίμακα στις ολίγον αφελείς εκδηλώσεις υπερβολικού συναισθηματισμού, κι έχουμε παραμελήσει το βάθος της πίστης, τη στέρεη πνευματική συγκρότηση και τη σοβαρή μελέτη.

 

Οριστική Εγκατάσταση στη Γενεύη
Εγκαθιδρύεται το θεοκρατικό καθεστώς

Την ίδια χρονιά που πρωτοδημοσιεύτηκε το βασικό αυτό έργο της χριστιανικής πίστης, δηλ. στα 1536, ο Καλβίνος βρίσκεται περαστικός για λίγες μέρες στη Γενεύη. Κύριος εκπρόσωπος της θρησκευτικής μεταρρύθμισης εκεί είναι ο Γκιγιώμ Φαρέλ, άνθρωπος θαρραλέος, υπερβολικά όμως ακραίος στις εκδηλώσεις του ενάντια στην αντίπαλη καθολική εκκλησία, αρκετά μεγαλύτερος στην ηλικία από τον Καλβίνο, του οποίου όμως εκτιμά το πνεύμα και τις ικανότητες, και σίγουρος ότι βρήκε τον κατάλληλο άνθρωπο, καλεί τον επιφανή επισκέπτη του να παραμείνει μόνιμα στη Γενεύη για να εδραιώσει εκεί το νεαρό μεταρρυθμιστικό κίνημα.

Ο Τσβάϊχ, που δε βρίσκει κανένα καλό λόγο να πει για το Φαρέλ και σχεδόν κανένα για τον Καλβίνο, αποφαίνεται πως η επιμονή του Φαρέλ και η έκκλησή του για βοήθεια οφείλεται στο γεγονός ότι ήταν πνεύμα καταστρεπτικό, ήξερε μονάχα να γκρεμίζει, κι ήταν ανίκανος να χτίσει. Άποψη αυθαίρετη, και δεν είναι η μόνη αυθαίρετη άποψη του συγγραφέα μέσα στο βιβλίο του. Τόσο από την εμπειρία μας όσο και από την ιστορία, γνωρίζουμε πολλούς ανθρώπους ανίκανους ή με λίγες ικανότητες που όμως δεν έχασαν την ευκαιρία ν’ αποκτήσουν υψηλά αξιώματα με οποιοδήποτε μέσο. Λίγοι έχουν την ανωτερότητα ν’ αποσύρονται την κατάλληλη στιγμή και ν’ αναγνωρίζουν την υπεροχή του άλλου παραχωρώντας του τη θέση τους. Αρετή εντελώς σπάνια ακόμα και μέσα στην Εκκλησία του Χριστού. Μονάχα λοιπόν κακολογία δεν ταιριάζει στο Φαρέλ γι’ αυτήν του την ενέργεια.

Ο Καλβίνος διστάζει ν’ αποδεχτεί την προσφορά του Φαρέλ. Όντας από τη φύση του ντροπαλός και μετριόφρονας, θεωρεί πως είναι εντελώς αντίθετο στο χαρακτήρα του να κατέχει δημόσιες θέσεις κι αξιώματα. Κι ακόμα, πως είναι τελείως ξένες προς τους σκοπούς του τέτοιου είδους ευθύνες και υποχρεώσεις. Σκοπεύει κι ελπίζει να περάσει ολόκληρη τη ζωή του με τη μελέτη και τη συγγραφή βιβλίων, κι ίσως στο βάθος της καρδιάς του ξέροντας τον άτεγκτο χαρακτήρα του διστάζει ν’ αναλάβει ένα έργο όπου θα ’πρεπε να περάσει “δια πυρός και σιδήρου” τους κατοίκους της πόλης για να τους επιβάλει τη σιδερένια ηθική πειθαρχία που θεωρεί πως είναι ο μοναδικός δρόμος που του ζητά ο Θεός ν’ ακολουθήσει. Ωστόσο μπροστά στην επιμονή και στους εξορκισμούς του Φαρέλ η θέλησή του κάμπτεται. Και μένει μόνιμα στην πόλη. Είναι άραγε έτσι το σχέδιο του Θεού, καθώς τούτη η ιστορική απόφαση γεννιέται από μια φαινομενικά τελείως τυχαία λιγοήμερη παραμονή του Καλβίνου στη Γενεύη; Είναι παγίδα του σατανά για να δυσφημιστεί το ευαγγελικό κίνημα ύστερα απ’ όσα θα γίνουν αργότερα εκεί; Ή είναι και τα δύο μαζί, δηλ. θέλημα του Θεού κι απ’ το άλλο μέρος επίθεση και υπονόμευση του εχθρού στο μεγάλο έργο που πρόκειται να γίνει; Προσωπικά πιστεύω πως πρέπει να συμβαίνει μάλλον αυτό το τελευταίο. Το δείχνουν και τα αγαθά αποτελέσματα από τούτη την απόφαση του Καλβίνου που φτάνουν μέχρι και τη δική μας την εποχή, όπως κι η βλάβη απ’ το άλλο μέρος της καλής μαρτυρίας του ευαγγελικού κινήματος από τις άστοχες και απαράδεκτες ενέργειες φανατισμού και μισαλλοδοξίας που ακολούθησαν. Ποια άλλωστε μεγάλη ευλογία του Θεού δεν προσπάθησε ο εχθρός να τη μεταστρέψει ενάντια στο έργο Του, προκαλώντας βλάβη στην ομαλή πορεία της εκκλησίας Του;

Σήμερα μας είναι πολύ δύσκολο να καταλάβουμε τις απόλυτες αντιλήψεις του Καλβίνου σχετικά με την επιβολή μας θεοκρατικής δικτατορίας. Κάποιος παραλλήλισε τη θεοκρατία της Γενεύης με την “ισλαμική δημοκρατία” που είχε επιβάλει στο Ιράν ο Αγιατολάχ Χομεϊνί. Ανεξάρτητα απ’ το γεγονός ότι και τα δύο καθεστώτα αποτελούν θρησκευτικές δικτατορίες, ο τόπος, ο χρόνος, η ηθική και πνευματική συγκρότηση ενός χριστιανού έστω του 16ου αιώνα μ’ εκείνη ενός μουσουλμάνου ακόμη και του 20ου αιώνα, είναι πράγματα τόσο διαφορετικά και χωρίς δυνατότητα σύγκρισης, ώστε πολύ δύσκολα θα μπορούσαμε να δεχτούμε έστω σε κάποιο ποσοστό έναν τέτοιο παραλληλισμό. Ίσως κάποιο κοινό στοιχείο μεταξύ τους είναι πως ο ισλαμισμός με τη διδασκαλία του και τους κανόνες του ξαναφέρνει τους ανθρώπους πίσω σ’ εποχές σαν εκείνη της Παλιάς Διαθήκης, και ο Καλβίνος κι όσοι τον μιμήθηκαν και τον μιμούνται μ’ άλλους τρόπους και σ’ άλλες εκδόσεις φέρνουν την Παλιά Διαθήκη στην εποχή της χάρης του Χριστού. “Γιατί ο Καλβίνος”, παρατηρεί ο Βαν Λουν, ο Ολλανδός ιστορικός, “όπως και πολλοί άλλοι μεταρρυθμιστές, ήταν περισσότερο αρχαίος εβραίος παρά νέος χριστιανός. Με τα χείλη του τιμούσε το Θεό του Ιησού. Μα η καρδιά του ήταν δοσμένη στον Γιαχβέ του Μωϋσή”. Μπορεί η θεοκρατική δικτατορία του Καλβίνου να μας είναι άγνωστη κι ακατάληπτη σήμερα στο χριστιανικό χώρο. Θεοκράτορες όμως με την Παλιά Διαθήκη στο δεξί τους χέρι ποτέ δεν έλειψαν απ’ την εκκλησία του Χριστού. Κι ασφαλώς όχι πάντα με την απόλυτη ηθική ακεραιότητα και τη δικαιοκρισία του Καλβίνου.

Τυπικά ο Καλβίνος δεν κατέχει κανένα αξίωμα εκτός από εκείνο του πάστορα, του εκκλησιαστικού ποιμένα. Η πόλη της Γενεύης είναι διοικητικά ανεξάρτητη κι αυτόνομη, όπως κι οι υπόλοιπες ελβετικές πόλεις, ωστόσο το consistorium, το εκκλησιαστικό συμβούλιο, ασκεί μεγάλη επίδραση πάνω στην κοσμική εξουσία. Παραμένει κάπως αδιευκρίνιστο σε κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις –όπως η περίπτωση Σερβέ για την οποία γίνεται λόγος στη συνέχεια- σε ποιο βαθμό επικράτησε η άποψη του εκκλησιαστικού συμβουλίου πάνω στην κοσμική διοίκηση. Το σίγουρο είναι πως η επιρροπή του συμβουλίου ήταν τεράστια, και καθώς η ακτινοβολία της προσωπικότητας του Καλβίνου και η επιβολή του πάνω στο consistorium είναι απεριόριστη, ουσιαστικά γίνεται απόλυτος κυρίαρχος του μικρού κρατιδίου. Ένας κυρίαρχος που θεωρεί πως η επιβολή του ηθικού νόμου σ’ όλους τους κατοίκους της πόλης πρέπει να ’ναι υποχρεωτική και να υλοποιείται με νομοθεσία αυστηρή και ποινές παραδειγματικές και σκληρές. Φυσικά, το έργο του δεν είναι καθόλου εύκολο, και η αντιπολίτευση είναι ισχυρή και αποφασισμένη να μην υποχωρήσει στις απαιτήσεις του. Ποτέ ίσως θρησκευτικός ηγέτης δεν αγαπήθηκε και δε μισήθηκε τόσο πολύ όσο ο Καλβίνος. Τόσο είναι το μίσος πολλών, που φτάνουν να δώσουν σε σκύλους τους τ’ όνομά του. Απειλούν τη ζωή του, πυροβολούν το σπίτι του, εξαπολύουν εναντίον του σκυλιά (ίσως μερικά απ’ αυτά που ονομάζουν “καλβίνους”). Μα εκείνος είναι αποφασισμένος. Θεωρεί πως έχει ιερή υποχρέωση απέναντι στο Θεό να επιβάλει το νόμο Του, απαράλλαχτα όπως έπραξαν οι κριτές του λαού Ισραήλ.

Δύο χρόνια μετά τον πρώτο ερχομό του στη Γενεύη εξορίζεται από την πόλη μαζί με το Φαρέλ και καταφεύγει στο Στρασβούργο, όπου αναλαμβάνει τα καθήκοντα ποιμένα της εκκλησίας των ξένων προσφύγων, που αποτελείται κυρίως από γάλλους συμπατριώτες του. Όμως η εξορία του δεν κρατά για πολύ. Τρία χρόνια αργότερα, στα 1541, ύστερα από ταραχές και πολιτική αστάθεια, τον καλούν να ξαναγυρίσει στην πόλη. Παλεύοντας με τον εαυτό του διστάζει και πάλι να το αποφασίσει. “Δεν υπάρχει μέρος στον κόσμο που να φοβάμαι περισσότερο απ’ τη Γενεύη”, δηλώνει. Συμφωνεί απλά και μόνο να την επισκεφτεί. Στις 13 Σεπτεμβρίου 1541 γίνεται δεκτός με τόσες τιμές, με τόσες αιτήσεις συγγνώμης και τόσες υποσχέσεις για συνεργασία με το σκοπό ν’ αποκτασταθεί η τάξη και το ευαγγέλιο, ώστε του είναι δύσκολο πια ν’ αρνηθεί. Στις 16 Σεπτεμβρίου γράφει στο Φαρέλ, που εξακολουθεί να μένει εξόριστος: “Η επιθυμία σου ικανοποιείται. Παραμένω οριστικά εδώ. Είθε ο Θεός να δώσει την ευλογία Του”... Και πραγματικά μένει πια οριστικά στη Γενεύη 23 χρόνια, μέχρι το θάνατό του. Και η πόλη για να τον τιμήσει και να τον βοηθήσει στο έργο του, του παραχωρεί ένα όμορφο σπίτι με κήπο που βλέπει προς τη λίμνη και του παρέχει έναν όχι υψηλό, αλλά πάντως ικανοποιητικό μισθό για να επιδοθεί απερίσπαστος στις δραστηριότητές του.

Ανεξάρτητα απ’ τις ακρότητες και τις υπερβολές του, σπάνια στην ανθρώπινη ιστορία αναδείχτηκε άνθρωπος τόσο ηθικά άψογος, με τόση αφιέρωση στο Θεό και με τέτοια αυταπάρνηση και δραστηριότητα για την προαγωγή του έργου Του. “Εκείνοι που τον υπηρετούσαν τον φοβούνταν”, γράφει οWill Durant, “αλλά τον αγαπούσαν περισσότερο εκείνοι που τον γνώριζαν καλύτερα”. Από ηθική άποψη η ζωή του δεν παρουσίασε σφάλμα. Ζούσε με απλότητα, έτρωγε ελάχιστα, νήστευε χωρίς επίδειξη, κοιμόταν μόνο έξι ώρες τη μέρα, ουδέποτε πήρε άδεια, πρόσφερε αδίστακτα τον εαυτό του σε ό,τι νόμιζε πως ήταν υπηρεσία του Θεού. Απέρριπτε αιτήσεις για αύξηση μισθών, αλλά μοχθούσε για την εξεύρεση χρημάτων για την ανακούφιση των φτωχών. “Η δύναμη του αιρετικού αυτού”, έλεγε ο Πάπας Πίος ο Δ΄, “βρίσκεται στο ότι το χρήμα δεν έχει κανένα θέλγητρο γι’ αυτόν. Αν είχα τέτοιους υπηρέτες η κυριαρχία μου θ’ απλωνόταν απ’ τη μια θάλασσα στην άλλη”.

Είναι δύσκολο να περιγραφεί η τρομερή του δραστηριότητα. Τούτο το ασθενικό κορμί που δέχεται την μια αρρώστια πάνω στην άλλη, τόσο που να γράφει βογκώντας μια μέρα: “η υγεία μου είναι ένας διαρκής θάνατος”, έχει μια θαυμαστή ζωτικότητα που μονάχα θεϊκή δύναμη μπορεί να τη χαρίσει μέσα σε τόσο δύσκολες συνθήκες. “Η δαινομική δραστηριότητα του Καλβίνου”, γράφει ο Τσβάϊχ που όπως είπαμε δεν τον συμπαθεί καθόλου, “δεν επιτρέπει να του κλέψουν ούτε μια ώρα απ’ τη δουλειά του. Υποφέροντας διαρκώς απ’ τους πόνους, δεν παύει ν’ αποδεικνύει την ανωτερότητα του πνεύματος. Αν ο πυρετός τον εμποδίζει να πάει στην εκκλησία, βάζει να τον κουβαλήσουν πάνω σε μια καρέκλα και κάνει οπωσδήποτε το κήρυγμά του. Αν δεν μπορεί να πάρει μέρος στη συνεδρίαση του Συμβουλίου, οι σύμβουλοι πηγαίνουν σπίτι του. Αν έχει δυνατό πυρετό κι είναι αναγκασμένος να μείνει στο κρεβάτι, υπαγορεύει συνεχώς στους βοηθούς του. Αν πάει σε κανένα φίλο του στην εξοχή για ν’ αναπνεύσει λίγο καθαρό αέρα, τον ακολουθούν με αμάξι οι γραμματικοί του και μόλις φτάνει, αρχίζει ένα αδιάκοπο πήγαινε-έλα των αγγελιοφόρων ανάμεσα στο κτήμα και στην πόλη. Είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς τον Καλβίνο, το δαίμονα αυτόν της ακρίβειας, που δούλεψε σ’ όλη του τη ζωή χωρίς να σταματήσει καθόλου, να μην κάνει τίποτε. Τα σπίτια κοιμούνται ακόμα, δεν έχει ξημερώσει, μα στο διαμέρισμα της οδού των Κανονικών [εκεί που κατοικεί ο Καλβίνος] η λάμπα είναι κιόλας αναμμένη πάνω στο γραφείο του. Αργά έπειτα από τα μεσάνυχτα, ενώ όλοι έχουν από ώρα ξαπλώσει, το παράθυρό του είναι ακόμα φωτισμένο. Η δραστηριότητα που ανέπτυξε ήταν τόσο μεγάλη, που θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι δούλευε με τέσσερα ή πέντε μυαλά ταυτόχρονα. Γιατί στην πραγματικότητα ο πάντα άρρωστος αυτός άνθρωπος έκανε τέσσερις ή πέντε διαφορετικές δουλειές μαζί.

Το πραγματικό του επάγγελμα, του πάστορα της εκκλησίας του Αγίου Πέτρου, δεν είναι παρά ένα απ’ τα πολλά του επαγγέλματα που χρησιμοποίησε για ν’ αποκτήσει ισχύ, και μολονότι τα κηρύγματα που έκανε σ’ αυτή την εκκλησία πιάνουν ένα ολόκληρο ράφι μιας βιβλιοθήκης, δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα μέρος απ’ το δημιουργικό του έργο. Πρόεδρος του Consistorium, που δεν παίρνει καμιάν απόφαση χωρίς αυτόν, συγγραφέας πολλών θεολογικών έργων, μεταφραστής της Βίβλου, θεμελιωτής του πανεπιστημίου και ιδρυτής του θεολογικού σεμιναρίου, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου (του επίσημου διοικητικού σώματος της πόλης), πολιτικός επίτροποπος στα στρατεύματα κατά τη διάρκεια του θρησκευτικού πολέμου, αρχηγός της διπλωματίας και οργανωτής του προτεσταντισμού, ο λειτουργός αυτός του “Ιερού Λόγου” καθοδηγεί και διευθύνει προσωπικά όλα τα υπουργεία του θεοκρατικού του κράτους... Το ξύπνιο αυτό μάτι δεν ξεχνάει τίποτε και τίποτε δεν του διαφεύγει, και θα μπορούσε κανείς να θαυμάσει αυτή τη δραστηριότητα, αυτή τη θυσία της ζωής του στο βωμό της ιδέας, αν δεν περιέκλειε από άλλη πλευρά έναν τεράστιο κίνδυνο. Γιατί εκείνος που αποκηρύσσει εντελώς τις χαρές της ζωής, θα θελήσει αναγκαστικά αυτή την αποκήρυξη να την κάνει γενικό κανόνα και νόμο για τους άλλους. Θα προσπαθήσει να επιβάλει στους άλλους εκείνο που ίσως ταιριάζει στο χαρακτήρα του, μα είναι αντίθετο με το χαρακτήρα των άλλων. Πάντα –το παράδειγμα του Ροβεσπιέρου μας το δείχνει επίσης- ο ασκητής είναι ο πιο επικίνδυνος τύπος του δικτάτορα. Αυτός που η ζωή του δεν είναι εντελώς ανθρώπινη, αυτός που δε συγχωρεί τίποτε στον εαυτό του, θα φανεί πάντα αδιάλλακτος απέναντι στους άλλους”.

Αυτά γράφει ο Τσβάϊχ. Και δυστυχώς είμαστε υποχρεωμένοι να συμφωνήσουμε στις τελευταίες του σκέψεις. Γιατί και το παράδειγμα του Καλβίνου και το παράδειγμα πολλών Καλβίνων πολύ μικρότερου βέβαια διαμετρήματος μαρτυρούν την αλήθεια στα λόγια αυτά. Ωστόσο τούτη η αδιαλλαξία κι ο φανατισμός δεν ταιριάζουν καθόλου σ’ εκείνους που θέλουν ν’ ακολουθήσουν τον Ιησού της πραότητας, της ανοχής και της αγάπης. Δεν έχεις το δικαίωμα σα χριστιανός να προσπαθήσεις να κάνεις πιο “πνευματικούς” άλλους πιστούς με αστυνομικά μέτρα, ή με στενή παρακολούθηση κι επιτήρηση να τους αναγκάσεις να παρακολουθούν όλες τις συναθροίσεις, να ’ναι σεμνοί, να προσέχουν τα λόγια τους, την εμφάνισή τους, την τελευταία λεπτομέρεια της ζωής του. Αυτά ή έρχονται αυθόρμητα, μέσ’ από μια καρδιά που έχει εξαγνίσει το Πνεύμα του Θεού, ή, όταν είναι αναγκαστικά, οδηγούν στην εθελοθρησκία και στην υποκρισία. Κι ακόμη λιγότερο σου επιτρέπεται να επιβάλεις με τη βία χριστιανικούς κανόνες ζωής σε ανθρώπους που δεν έχουν καμιά σχέση με την πίστη του Χριστού και το ευαγγέλιο. Ο Λούθηρος και οι υπόλοιποι μεταρρυθμιστές δεν ασχολήθηκαν με κοσμικές εξουσίες και διοικητικές ευθύνες. Ιδιαίτερα ο Λούθηρος πίστευε πως η εκκλησία πρέπει να υπάγεται στον κοσμικό ηγεμόνα που είναι υπεύθυνος στον Θεό για της σωστή λειτουργία της. Αντίληψη που βέβαια κάθε άλλο παρά σύμφωνους μας βρίσκει σήμερα, που απάλλαξε όμως το Λούθηρο και πολλούς άλλους μαζί του από εμπλοκές και περιπέτειες ξένες προς τα καθαρά πνευματικά τους καθήκοντα. Αντίθετα, ο Καλβίνος πίστευε πως η εκκλησία πρέπει να βρίσκεται πάνω απ’ όλους. Να ’ναι ανεξάρτητη από την κοσμική εξουσία –και σ’ αυτό συμφωνούμε κι εμείς μαζί του σήμερα- νά ’χουν βέβαια οι πολίτες την υποχρέωση να υπακούν στην κοσμική εξουσία, η υπακοή όμως αυτή επιβάλλεται και επιτρέπεται μόνο εφ’ όσον δεν απομακρύνει τους πιστούς από την υπακοή στον Κύριο, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από το Λόγο Του, που τον διδάσκει και τον ερμηνεύει με τρόπο ορθόδοξο η εκκλησία. Η αντίληψη αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη διαμόρφωση της σύγχρονης δημοκρατίας, μια και βάζει φραγμό και περιορισμό στην αυθαιρεσία της εξουσίας –κι είναι κι αυτό μια από τις σημαντικές, έμμεσες έστω, προσφορές του Καλβίνου σ’ όλους εμάς τους μεταγενέστερους, -επιπλέον όμως ανεβάζει την εκκλησία πάνω από το κράτος κι ανοίγει το δρόμο προς τη θεοκρατία, την επιβολή δηλ. διοίκησης από μέρους της εκκλησίας σύμφωνα με τον τρόπο που αυτή –η εκκλησία- αντιλαμβάνεται το θεϊκό θέλημα. Το κράτος στην ουσία γίνεται εκτελεστικό όργανο της εκκλησίας, με κύρια καθήκοντα ανάμεσα στ’ άλλα την διαφύλαξη της ατομικής ιδιοκτησίας, την προαγωγή της ηθικής, τη ρύθμιση της ζωής των υπηκόων σύμφωνα με το Λόγο του Θεού ή τον ηθικό νόμο. Δεν ξέρω αν αλλού σε μεγαλύτερες διοικητικές περιφέρειες και σε μεγάλες χώρες θα μπορούσε να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σύστημα. Όπως και να ’χει, κανένας από τους οπαδούς και τους επιγόνους του Καλβίνου δεν το κατόρθωσε. Εδώ όμως, στη Γενεύη, ύστερα από πολλούς αγώνες με την αντιπολίτευση ο Καλβίνος το πετυχαίνει σε απόλυτο σχεδόν βαθμό. Κι είναι οι αγώνες του σκληροί κι επικίνδυνοι. Κάποιος προσφέρει 500 κορώνες σ’ όποιον τον σκοτώσει. Συχνά βρίσκει απειλητικά γράμματα στον άμβωνά του στην εκκλησία του Αγίου Πέτρου όπου τακτικά κηρύττει. Και κάποια στιγμή, στο αποκορύφωμα μιας βίαιης ταραχής, μπαίνει στην αίθουσα του μεγάλου συμβουλίου της πόλης και κραυγάζει κτυπώντας το στήθος του: “Εάν θέλετε αίμα, υπάρχουν ακόμη εδώ μερικές σταγόνες, κτυπήστε λοιπόν!” Μερικοί τραβούν τα ξίφη τους, κανείς όμως δεν τολμά να ’ναι ο πρώτος δολοφόνος. Τη μέρα εκείνη ο Καλβίνος απευθύνεται στους συγκεντρωμένους με σπάνια μετριοπάθεια, όπως διηγείται ο Will Durant, και τελικά πείθει όλες τις αντιτιθέμενες ομάδες να συμφωνήσουν ανακωχή. Ωστόσο η εμπιστοσύνη του στο έργο που ανέλαβε έχει κλονιστεί. Την επόμενη μέρα γράφει σε κάποιο φίλο του: “Δεν πιστεύω πως η εκκλησία μπορεί να διατηρηθεί για πολύ καιρό ακόμη, τουλάχιστο κάτω από τη δική μου ποίμανση. Πίστεψέ με, η δύναμή μου έχει συντριβεί, εκτός αν ο Θεός απλώσει το χέρι του”. Πραγματικά, η διάσπαση των αντιπάλων του σε πολλές αντιτιθέμενες ομάδες εξασθενεί τη δύναμή τους. Μέχρι που η δίκη και η καταδίκη του αιρετικού Σερβέ έξι χρόνια αργότερα, στα 1553, τους προσφέρει νέα ευκαιρία. Προτού όμως προχωρήσουμε στην εξιστόρηση των σημαντικών αυτών περιστατικών, χρειάζεται να πούμε μερικά ακόμη για να κατανοήσουμε καλύτερα το κλίμα και τη νοοτροπία της εποχής όπου διαδραματίζονται όσα θα εξιστορήσουμε.

Συνέχεια στο επόμενο

 

Ο κ. Στ. Κατσάρκας είναι π. μηχανικός και διευθυντής της χορωδίας της Ελευθέρας Ε.Ε. Θεσσαλονίκης.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006