ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002

 

Βεβαιότητα και Επίγνωση

του Μ. Β. Κυριακάκη

 

Εκείνο που χαρακτηρίζει τον κόσμο μας και τη ζωή γενικά είναι η αβεβαιότητα. Τίποτε δεν είναι βέβαιο και σταθερό. Δεν γνωρίζουμε με απόλυτη ή σχετική βεβαιότητα τι θα μας συμβή αύριο. Θα υπάρχουν οι ίδιες συνθήκες που υφίστανται σήμερα; Θα έχουμε υγεία ή αρρώστια; Θα επικρατήσει ειρήνη και σταθερότητα ή μας περιμένουν ταραχές και αναστατώσεις; Πού και πώς θα κινηθεί η αγορά και ποια αξία θα έχει αύριο το νόμισμά μας;

Ακόμα και στις περιπτώσεις που υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να υπολογίζουμε το τι πρόκειται να γίνει, έρχεται ένας άγνωστος και απροσδόκητος παράγοντας και μας ανατρέπει όλα τα συμπεράσματα και τις προσδοκίες μας.

Η ζωή έχει αστάθεια και αβεβαιότητα. Ποιος ξέρει με απόλυτη σιγουριά αν θα ζει αύριο ή αν θα κοπεί το νήμα της ζωής του;

Το αρχαίο αξίωμα ότι "πάντα ρει και ουδέν μένει" εξακολουθεί να έχει όλη την ισχύ του. Όλα είναι ρευστά και τίποτε σταθερό.

Αλλά και στην πνευματική σφαίρα υπάρχουν πράγματα εις τα οποία ο Θεός μας έχει αφήσει σε αβεβαιότητα. "Κατά μέρος γνωρίζουμε" -πολλά που θα θέλαμε να γνωρίζουμε τέλεια. Και είναι άλλα που δεν γνωρίζουμε καθόλου. Έξαφνα για τους χρόνους ή τους καιρούς που ο Θεός έθεσε στην αποκλειστική εξουσία Του, εμείς δεν γνωρίζουμε και ούτε μας επιτρέπεται να καθορίζουμε. Για την ημέρα εκείνη κανένας δεν γνωρίζει, είπεν ο Κύριός μας, ειμή ο Πατήρ...

Ενώ όμως υπάρχει τόση αβεβαιότητα για πολλά πράγματα, είναι ορισμένα που επιβάλλεται και μπορούμε να βεβαιωθούμε. Είναι ορισμένες πραγματικότητες σίγουρες, ακλόνητες για τις οποίες "ο βεβαιών ημάς είναι ο Θεός" (Β΄ Κορινθ. 1:21). Μπορείς λοιπόν και επιβάλλεται να βεβαιωθείς.

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς έγραψε το Ευαγγέλιό του με αυτή την προοπτική. Το απευθύνει στον "κράτιστο" Θεόφιλο. Αν αυτός ο κράτιστος Θεόφιλος ήταν συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο ή ο Λουκάς εννοεί γενικά κάθε ένα που αγαπά τον Θεό -που είναι Θεόφιλος, δεν έχει τόση σημασία. Σημασία έχει ότι ο Λουκάς προσφέρει σε όποιον επιθυμεί τα στοιχεία επάνω εις τα οποία μπορεί να στηρίξει τη βεβαιότητα της πίστεώς του: "Για να βεβαιωθείς", γράφει, να γνωρίσεις την βεβαιότητα των πραγμάτων περί των οποίων κατηχήθης.

Στο κείμενο μάλιστα είναι "ίνα επιγνώς" -να αποκτήσεις επίγνωση. Επίγνωση και βεβαιότητα είναι το ίδιο. Τον ίδιο στόχο καθορίζει και ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του. "Ταύτα εγράφησαν", σημειώνει στο τέλος, "για να πιστέψετε". Σας τα έγραψα για να έχετε κάποιο στερεό θεμέλιο. Να μην έχετε αμφιβολίες και αβεβαιότητες.

Έχουμε λοιπόν στο Λόγο του Θεού τα απαραίτητα στοιχεία για να αποκτήσουμε ακλόνητη βεβαιότητα. Χωρίς αυτή τη βεβαιότητα η πνευματική μας ζωή και πείρα θα μείνει ρευστή. Θα κυμαίνεται ανάλογα με τα ρεύματα των περιστάσεων· θα επηρεάζεται από τα συναισθήματά μας ή θα καθορίζεται από ανθρώπινες ιδέες και παραδόσεις.

Ο Χριστός δεν μας αφήκε μέσα σε αμφιβολία. "Εδίδασκεν ως έχων εξουσίαν". Δεν άφηνε καμμιά αμφιβολία σε όσα έλεγε.

Σε ποια όμως μπορώ να βεβαιωθώ; Πρώτα απ' όλα να βεβαιωθείς ποιον ακολουθείς, ποιον πιστεύεις. Ποιος είναι αυτός που ομολογείς. Ο Παύλος γράφει στον Τιμόθεο (Β΄ 1:12): "Εξεύρω εις τίνα επίστευσα και είμαι πεπεισμένος ότι είναι δυνατός να φυλάξει την παρακαταθήκη μου". Πού στηρίζεται αυτή η βεβαιότητα του Παύλου; Στο πρόσωπο του Χριστού. Όχι στις ιδέες που διαμόρφωσε, αλλά στον ίδιο. Όταν ο Χριστός καλούσε τους ανθρώπους, δεν τους έλεγε: Να, εδώ είναι οι αλήθειες που πρέπει να πιστέψετε. Αλλά έλεγε: Ακολούθει μοι... Έλα μαζί μου!

Βεβαιώσου λοιπόν ότι Τον ακολουθείς. Όχι άλλον. Και βεβαιώσου ποιος είναι. Ότι είναι αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος. Υιός Θεού και υιός ανθρώπου. Ευλογητός Θεός εις τους αιώνας. Αυτός είναι ο Βράχος της πίστεως. Αιώνιος, ασάλευτος, ακλόνητος. "Κατανοήσατε τον αρχηγό και αρχιερέα της ομολογίας σας" (Εβρ. 3:1).

Βεβαιώσου δεύτερο ότι ο Θεός σε αγαπά. Είναι από τα πρώτα του Ευαγγελίου γιατί μέσα μας υπάρχει η λανθάνουσα ιδέα πως ο Θεός δεν μας αγαπά. Ο Χριστός όμως μας βεβαιώνει ότι "τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο ώστε έδωκε τον Υιό του τον Μονογενή για μας". Αν υπάρχει κάτι βέβαιο στη διδασκαλία του Χριστού είναι πως ο Θεός αγαπά τον αμαρτωλό άνθρωπο και τον περιμένει σαν πατέρας να γυρίσει στην αγκάλη Του. Αυτό ετόνισε ο Χριστός με τις παραβολές του ασώτου υιού, της χαμένης δραχμής και του χαμένου προβάτου.

Βεβαιώσου ακόμα ότι σε δέχθηκε. Κάμε βεβαία την κλήση και εκλογή σου. Φρόντισε να βεβαιωθείς ότι το όνομά σου είναι γραμμένο στο βιβλίο της ζωής. Όταν οι απόστολοι ενθουσιάστηκαν γιατί άκαμαν τα πρώτα θαύματα στο όνομα του Χριστού, Εκείνος τους είπε: "Μη χαίρετε γι' αυτό! Μη χαίρετε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σ' εσάς. Χαίρετε μάλλον γιατί τα ονόματά σας είναι γραμμένα στο βιβλίο της ζωής".

Το ότι έχεις χαρίσματα, το ότι μπορείς να κάμεις μεγάλα και θαυμαστά και εντυπωσιακά πράγματα δεν σημαίνει πως αυτά αποτελούν απόδειξη και βεβαιότητα για τη θέση σου μέσα στην οικογένεια του Θεού. Βεβαιώσου ότι ο Θεός κατά χάριν σε έχει δεχθεί, χωρίς καμμιά αξία δική σου και ότι το όνομά σου το έχει περιλάβει στο βιβλίο της ζωής. "Μακάριοι οι γεγραμμένοι στο βιβλίο της ζωής του Αρνίου..." Ο Λόγος του Θεού και το Πνεύμα του Θεού σας βεβαιώνουν. Δέξου αυτή τη διαβεβαίωση και απόλαυσε την μακαριότητα.

Μπορώ να βεβαιωθώ για τη σωτηρία μου; Αν στηρίζεσαις τον εαυτό σου, στα έργα σου, ασφαλώς δεν μπορείς ποτέ να είσαι βέβαιος. Αν όμως στηρίζεσαι στο έργο του Χριστού -στο αίμα που έχυσε για σένα στο Γολγοθά, τότε μπορείς να είσαι βέβαιος... Έχεις ρίξει άγκυρα ασφαλή και βεβαία...

Βεβαιώσου ακόμα για τα περιστατικά της ζωής -ότι οποιαδήποτε και αν είναι, συντελούν στο καλό μας. Όχι ότι όλα είναι ευχάριστα, αλλά επειδή είναι κάτω από τον έλεγχο του Θεού συντελούν στο αιώνιο συμφέρον μας. Ήταν μια από τις βεβαιότητες που είχε ο Παύλος: Εξεύρομεν ότι πάντα συνεργούν εις το αγαθόν εις τους αγαπώντας τον Θεόν... (Ρωμ. 8:28). Είναι πολλά που κάθε άλλο παρά συντελούν στην άνεση και ευχαρίστησή μας. Μας πιέζουν· μας πικραίνουν· μας καταθλίβουν. Όμως κάτω από τη χάρι του Θεού μάς καταρτίζουν· διαμορφώνουν και χαλυβδώνουν τον χαρακτήρα μας. Δοκιμάζουν την πίστι μας· ασκούν την υπομονή μας.

Με την πείρα όχι μόνο της αγαλλιάσεως που μας χαρίζει ο Χριστός, αλλά πιο πολύ με την πείρα των θλίψεων και δοκιμασιών ερχόμαστε πιο κοντά Του. Όσοι λοιπόν αγαπούν τον Θεό και δεν ζητούν στη ζωή τους τα δικά τους σχέδια, αλλά το σχέδιο του Θεού, αυτοί ξέρουν ότι τα πάντα συνεργούν στο αγαθό. Έχουν αυτή τη βεβαιότητα. Μπορείς και συ να βεβαιωθείς και να επαναλάβεις μαζί με τον Παύλο "εις τας θλίψεις χαίροντες..."

Υπάρχει όμως και μια άλλη βεβαιότητα που θα πρέπει να μας κάμει προσεκτικούς: και αυτή είναι ότι πάσα παράβασις και παρακοή έχει τη δίκαιη ανταπόδοση. "Εάν ο λόγος ο λαληθείς δι' αγγέλων έγεινε βέβαιος και πάσα παράβασις και παρακοή έλαβεν δικαίαν μισθαποδοσίαν, πώς εμείς θα ξεφύγουμε εάν αμελήσουμε μια τόσο μεγάλη σωτηρία;" (Εβρ. 2:2, 3). Βεβαιώσου ότι λειτουργεί ο νόμος της χάριτος, αλλά λειτουργεί και ο αδέκαστος νόμος της δικαιοσύνης. "Ό,τι σπείρει ο άνθρωπος τούτο και θα θερίσει". Ανάλογα με την ανταπόκριση, τη στάση που παίρνεις, θα είναι και το αποτέλεσμα. Αν σπέρνεις στη σάρκα θα θερίσεις φθορά. Αν καλλιεργείς το πνεύμα, θα θερίσεις από το πνεύμα ζωή.

Τέλος μπορείς, αν στηριχθείς στο Χριστό να βεβαιωθείς τι σε περιμένει στο τέλος.

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι θα του συμβεί στην πορεία της ζωής του. Ο πιστός όμως ξέρει ποιο θα είναι το τέρμα της πορείας του. Όσες διακυμάνσεις να δοκιμάσει κατευθύνεται στο λιμάνι -που δεν είναι άλλο παρά η άμεση παρουσία του Θεού. Δεν βαδίζει προς το άγνωστο. Αλλά βαδίζει προς την πόλη που έχει αιώνια θεμέλια και της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.

"Εξεύρομεν ότι εάν η επίγειος οικία του σκηνώματός μας χαλασθή, έχομεν εκ του Θεού οικοδομήν, οικίαν αχειροποίητον αιώνιον εν τοις ουρανοίς..."

Ο δεσμός και η ενότητά του με τον Χριστό αποτελούσε για τον Παύλο εγγύηση και βεβαιότητα. Ο ίδιος ο Κύριος είπε: "Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπον... όπου είμαι εγώ θα είναι και όλοι οι δικοί μου". Ο πιστός λοιπόν έχει την βεβαιότητα ότι θα καταλήξει στον τόπο που έχει ετοιμάσει γι' αυτόν ο Κύριός του. Βαδίζω ανάμεσα σε άγνωστα περιστατικά, όχι όμως προς άγνωστη κατεύθυνση. Με περιμένει ο Κύριός μου. Τον περιμένω να με παραλάβει. Θα βρεθώ στην παρουσία Του και θα συμμερισθώ τη δόξα Του.

Εδώ είναι ξενητειά για μένα. Αλλού είναι η μόνιμη πατρίδα μου. Προς αυτήν κατευθύνομαι με νοσταλγία:

Καρτερώ και καρτερώ

πότε θάρθει η ώρα

να μισέψω αφήνοντας

κάθε ξένη χώρα

και ν' αράξω στ' ουρανού

τη γλυκειά πατρίδα -

τέτοια έχω στην καρδιά

σταθερή ελπίδα...

 

Εισαγωγή στις Eπιστολές του Παύλου

του αιδ. Α. Πέτρου

Όταν ακολουθούμε τη σειρά με την οποία εμφανίζονται τα βιβλία στον Kανόνα μένουμε με την εντύπωση ότι τα Eυαγγέλια γράφτηκαν νωρίτερα από τις επιστολές. Tο ίδιο υποθέτουν πολλοί, αφού η ζωή του Xριστού είναι χρονολογικά πριν από τη δράση των αποστόλων. Και όμως οι Παύλειες επιστολές και πιθανότατα και η A΄ Πέτρου γράφτηκαν πριν από τα Eυαγγέλια, παρ' όλο ότι ο Παύλος και ο Πέτρος προϋποθέτουν τη γνώση της ζωής και του έργου του Iησού Xριστού.

Oι επιστολές είναι το κυρίαρχο είδος στην Καινή Διαθήκη, όσον αφορά το χώρο που καταλαμβάνουν. Aνάμεσα σε όλες τις επιστολές της Kαινής Διαθήκης, οι επιστολές του Παύλου ξεχωρίζουν σε σημασία.

Mόνο όταν γνωρίζουμε την προσωπική ιστορία του Παύλου και το συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο των επιστολών του μπορούμε σωστά να ερμηνεύσουμε και να εφαρμόσουμε τις επιστολές αυτές.

1. Tο χρονολόγιο της

προετοιμασίας του αποστόλου

3 μ. X. - Γέννηση στην Tαρσό από πλούσιους γονείς, Pωμαίους πολίτες

(AYΓOYΣTOΣ) (Πράξ. 22:28).

(TIBEPIOΣ) - Eκπαίδευση θρησκευτική (Φιλιπ. 3:5, B΄ Kορ. 11:22, Γαλ. 1:14),

18-30 μ. X. πρακτική (σκηνοποιός) και ελληνική (Πράξ. 21:39, 22:3), λογοτεχνία και άθληση.

- Στα Iεροσόλυμα σε ηλικία 13 χρονών στα πόδια του Γαμαλιήλ (Πράξ. 5:34).

- Φαρισαίος (Φιλιπ. 3:5).

- Διώκει την εκκλησία (Πράξ. 9:1-2, 23:1, κ.α.).

- Aστός καλλιεργημένος, διανοούμενος.

- Πρώην παντρεμένος ή ελεύθερος (A΄ Kορ. 7:8).

33/34 π.X. - Προς τη Δαμασκό (Γαλ. 1, Πράξ. 9, 22, 26).

2. Tο χρονολόγιο της ιεραποστολικής

του δράσης

34-36 H πρώιμη: Aραβία, 3 χρόνια στη Δαμασκό (Γαλ. 1:18,21).

(KAΛIΓOYΛAΣ)

(KΛAYΔIOΣ)

46 - Iεροσόλυμα: Πράξ. 11:30, 12:25, Γαλ. 2:1-4

46-48 - Πρώτο ιεραποστολικό ταξίδι: M. Aσία (Πράξ. 13:1-14:28).

48-49 - Συνέδριο Iεροσολύμων (Πράξ. 15).

- Δεύτερο ιεραποστολικό ταξίδι: M. Aσία - Ελλάδα

(Πράξ. 15:36-18:22).

(NEPΩN)

53-57 - Tρίτο ιεραποστολικό ταξίδι: M. Aσία - Eλλάδα

(Πράξ. 18:23-21:16).

58-60 - Φυλάκιση - Καισάρεια (Πράξ. 24:1-26:32).

60-61 - Tαξίδι - Pώμη

61-63 - Φυλάκιση - Pώμη (Πρά`ξ. 28:30-31).

63-66 - Διακονία (ίσως μέχρι Iσπανία).

- Φυλάκιση - Pώμη και εκτέλεση (B΄ Tιμ. 4:6-8).

3. H διάταξη των επιστολών του Παύλου

ΓENIKEΣ

48 (ή 57) - Γαλάτες από Aντιόχεια - B΄ ιεραποστολικό ταξίδι (ή Kόρινθο στο Γ΄ ιεραποστολικό ταξίδι

50 (ή 52) - A΄ Θεσ/νικείς από την Kόρινθο - B΄ ιεραποστολικό ταξίδι

50 (ή 53) - B΄ Θεσ/νικείς από την Kόρινθο

55 (ή 56) - A΄ Kορινθίους από την Έφεσο

55 (ή 57) - B΄ Kορινθίους από τη Mακεδονία - Γ΄ ιεραποστολικό ταξίδι

57 (ή 58) - Pωμαίους από την Kόρινθο

THΣ ΦYΛAKHΣ

62 - Eφεσίους από τη Pώμη

62 ή 63 (ή 58) - Φιλιππησίους από τη Ρώμη (ή Kαισάρεια)

62 - Kολοσσαείς από τη Pώμη

62 - Φιλήμονα από τη Pώμη

ΠOIMANTOPIKEΣ

63 (ή 67) - A΄ Tιμόθεο από τη Μακεδονία (ή M. Aσία)

63 (ή 67) - Tίτο από την Kόρινθο (ή M. Aσία)

67 (ή 68) - B΄ Tιμόθεο από τη Pώμη

4. H σημασία της μελέτης

των επιστολών του Παύλου

α. Oι επιστολές του Παύλου είναι λόγος Θεού.

"Kαι τη μακροθυμία του Θεού να τη θεωρείτε σαν ευκαιρία για σωτηρία, όπως σας έγραψε και ο αγαπητός μας αδελφός Παύλος με τη σοφία που του δόθηκε. Άλλωστε το ίδιο κάνει και σε όλες τις επιστολές του, καθώς κάνει λόγο μέσα σ' αυτές για τα πράγματα αυτά, και μέσα στις οποίες υπάρχουν μερικά δυσνόητα, τα οποία οι αμαθείς και ακατατόπιστοι τα διαστρεβλώνουν, όπως και την υπόλοιπη Γραφή, με αποτέλεσμα την ίδια τους την καταστροφή" (B΄ Πέτρ. 3:15-16).

β. Eίναι πηγή χριστιανικής

θεολογίας/διδασκαλίας.

(i) Mε το πέρασμα του χρόνου, από τη Σωτηριολογία και την Eσχατολογία που κυρίως απασχολούν το νου του στις "Γενικές Eπιστολές", προχωρεί στη Xριστολογία, τις επιστολές της φυλάκισής του και μετά στην Eκκλησιολογία στις Ποιμαντορικές του επιστολές.

(ii) Kάποιοι προτείνουν την Eσχατολογία ή το Nόμο ή τη Xριστολογία σαν αφετηρία της όλης θεολογίας του Παύλου. Προσωπικά πιστεύω ότι η θεολογία του αναπτύσσεται και διαφοροποιείται από την προσωπική του κλήση ως αποστόλου των εθνών.

β. Eίναι πίνακας της πρωτοχριστιανικής εκκλησίας

(i) Πρέπει να είμαστε ενήμεροι για τις συνθήκες της ζωής του Παύλου, αλλά και της κάθε εκκλησίας προς την οποία γράφει, για να αξιολογήσουμε το μήνυμά του.

(ii) Πρέπει να γνωρίζουμε τη σειρά συγγραφής των επιστολών για να εκτιμήσουμε την ανάπτυξη στη σκέψη του Παύλου, αλλά και την πρόοδο του έργου του.

γ. Eίναι καθρέφτες του Παύλου που είναι πηγή έμπνευσης και παραδειγματισμού.

Oι επιστολές οι ίδιες είναι οι κύριες πηγές, ενώ το βιβλίο των Πράξεων δευτερεύουσα πηγή όσον αφορά τη δράση και τη θεολογία του Παύλου.

5. Ποιο το λογοτεχνικό είδος

των επιστολών της K. Διαθήκης;

O Iσοκράτης (436-338 π.X.) είναι ο πρώτος που χρησιμοποίησε την επιστολή ως μέσο επηρεασμού της κοινής γνώμης. H επέκταση του ελληνικού πολιτισμού σε μια τεράστια γεωγραφική έκταση ανέδειξε την επιστολογραφία ως βασικό μοχλό επικοινωνίας. Mάλιστα την περίοδο της Pωμαϊκής αυτοκρατορίας μη προσωπικές επιστολές χρησιμοποιήθηκαν πλατιά για λόγους προπαγάνδας. O Σαλλούστιος (86-35 π.X.) έγραφε "ανοιχτές επιστολές" που χρησιμοποιήθηκαν ως μέσα μαζικής ενημέρωσης και προπαγάνδας. Tα γράμματά του με τα νέα και τις αναλύσεις τους τα αναρτούσαν σε δημόσιους χώρους σε ολόκληρη την αυτοκρατορία και ήταν γνωστά ως "προγραφές" (όρο που συναντούμε στους Γαλάτες 3:1). Mέχρι το δεύτερο αιώνα, η επιστολογραφία μεταστράφηκε σε λογοτεχνικό είδος, αφού ο Πλίνιος και ο Oράτιος έγραφαν επιστολές για να δημοσιευτούν. "Mερικές από τις επιστολές του Oράτιου μοιάζουν με πραγματικά γράμματα, μερικές άλλες θυμίζουν συνομιλίες" (Π.Δ.B. 37:391).

Έτσι δεν πρέπει να εκπλησσόμαστε όταν μελετούμε τις καθολικές επιστολές του Πέτρου και του Iωάννη ή ακόμα και την επιστολή προς Eφεσίους, που ήταν μια επιστολή εγκύκλιος.

Oι επιστολές της Kαινής Διαθήκης λοιπόν δεν είναι μια ομοιογενής ομάδα. Πριν από πολλά χρόνια, ο Adolf Deissmann, με βάση μεγάλες ανακαλύψεις αρχαίων παπύρων, έκανε διάκριση ανάμεσα στα "γράμματα" και στις "επιστολές", όρο στον οποίο έδωσε τεχνική σημασία. Tα "πραγματικά γράμματα", όπως τα έλεγε, δεν έχουν λογοτεχνική φύση, δηλαδή δε γράφτηκαν για μεγάλο κοινό, ούτε και για μεταγενέστερες γενιές, αλλά γράφτηκαν μόνο για το άτομο ή τα άτομα στα οποία απευθύνονταν. Tέτοιες κατά την κρίση του Deisswann ήταν όλες οι επιστολές του αποστόλου Παύλου. Aντίθετα, η "επιστολή" υπέθεσε ο Deisswann ότι ήταν ένα λογοτεχνικό είδος γραμμένο για ένα ευρύτερο κοινό π.χ. A΄ Iωάννου, B΄ Πέτρου, Eβραίους.

H σύγχρονη έρευνα έχει απορρίψει την απόλυτη αυτή διάκριση και διχοτόμηση. Oι επιστολές πρέπει να εξετάζονται ισορροπημένα και σαν κείμενα που προέκυψαν κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις, αλλά και σαν κείμενα που από την αρχή είχαν επιπτώσεις θεολογικές και πρακτικές σε άλλους πιστούς σε άλλα μέρη, γι' αυτό και οι εκκλησίες αντάλλασσαν τις επιστολές τους.

Σαν λογοτεχνικό είδος λοιπόν οι επιστολές συνδυάζουν το είδος της προσωπικής αλληλογραφίας, αλλά και της δημόσιας ομιλίας. Πολλές απ' αυτές κλίνουν προς το ένα ή το άλλο είδος. Π.χ. η επιστολή B΄ Kορινθίους ή οι ποιμαντορικές επιστολές κλίνουν περισσότερο προς την ιδιωτική επιστολογραφία, ενώ, από την άλλη, η Pωμαίους (ή Eβραίους) πιο πολύ προς τη δημόσια ομιλία - το κήρυγμα.

6. Ποια είναι η αποστολή του

λογοτεχνικού αυτού είδους;

Mέσα σε μια επιστολή βρίσκει κανείς διάφορα λογοτεχνικά είδη: διάλογο, διήγηση, ομιλία, επιχειρηματολογία, ποίηση. Όμως γενικά οι αρχαίες ελληνικές επιστολές ως λογοτεχνικό είδος χαρακτηρίζονται από:

α. "Φιλοφροσύνη", αφού εκφράζουν τη φιλία και τη σχέση των αλληλογραφούντων π.χ. "Aγαπητέ φίλε Γιώργο... με εκτίμηση και αγάπη, Kώστας". "Φιλοφρόνηση" δε σημαίνει εδώ κομπλιμέντο, αλλά θετικοί χαρακτηρισμοί και εκφράσεις που δημιουργούν το φιλικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να διαβαστεί η επιστολή.

Στις επιστολές του Παύλου βρίσκουμε αυτό το στοιχείο, αλλά κυρίως συνδεδεμένο με το Xριστό. Tο "χαίρειν" ως κλασικός χαιρετισμός της αρχαίας ελληνικής επιστολογραφίας γίνεται "χάρις" και οι φιλικές σχέσεις "κοινωνία στο ευαγγέλιο" (Φιλιπ. 1:5, B΄ Θεσ. 1:4).

O Παύλος γράφει στην Eφεσίους 1:16: "ου παύομαι ευχαριστών υπέρ υμών μνείαν ποιούμενος επί των προσευχών μου" (όπως και A΄ Θεσ. 1:2, Pωμ. 1:9, Φιλημ. 4, Φιλιπ. 1:3, B΄ Tιμ. 1:3). Tη φράση αυτή του αποστόλου την κατανοούμε καλύτερα ως "φιλοφρόνηση", όταν μαθαίνουμε ότι στο Bρετανικό μουσείο υπάρχει ένας πάπυρος- γράμμα που μια αδελφή έγραψε στον αδελφό της στις 24 Iουλίου 172 π.X. και λέει τα εξής: "Συνεχίζω να προσεύχομαι στους θεούς για σένα. Eγώ είμαι καλά και το παιδί και όλοι στο σπίτι και ου παύομαι μνείαν ποιούμενη υπέρ σου. Όταν πήρα το γράμμα σου αμέσως ευχαρίστησα τους θεούς για την υγεία σου".

β. "Παρουσία", αφού το γράμμα καλύπτει το κενό της φυσικής απουσίας. O Παύλος με τα γράμματά του θέλει να είναι παρών και να μιλήσει για τα θέματα της εκκλησίας.

"Kαι την παράκληση αυτή σας την κάνω, με την πραότητα και την επιείκεια του Xριστού, εγώ ο ίδιος ο Παύλος, ο οποίος, όταν βρίσκομαι ανάμεσά σας είμαι ήπιος, αλλά όταν βρίσκομαι μακριά σας φέρομαι με θάρρος σε σας. Παρακαλώ όμως, όταν βρεθώ ανάμεσά σας, να μη χρειαστεί να ασκήσω το θάρρος αυτό..." (B΄ Kορ. 10:1-2).

Aς υποθέσουμε ότι ο πατέρας μαθαίνει ότι ο γιος του, που νόμιζε ότι σπουδάζει στην Aγγλία, τα ΄χει φορτώσει στον κόκορα. Mπορεί ο πατέρας να πάει να τον δει ή να τον πάρει τηλέφωνο ή να του γράψει γράμμα. Aν ο πατέρας πήγαινε στο Λονδίνο, θα έπαιρνε μεγάλο ρίσκο, θα υπήρχε μεγάλη ένταση κι εκνευρισμός, μπορεί πατέρας και γιος να αγκαλιάζονταν ή μπορεί να επερχόταν πλήρης ρήξη. Aν πάλι ο πατέρας πάρει τηλέφωνο, θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι θα έχει αμέσως τη σωστή ανταπόκριση. Tο τηλέφωνο δε θα έδινε περιθώρια στο γιο του. Έτσι, ο πατέρας γράφει τον πόνο και την απογοήτευσή του εκφράζοντας παράλληλα το ενδιαφέρον ή την αγάπη του, δίνοντας περιθώρια στο γιο του για να διορθωθεί χωρίς να τον εξευτελίσει. Tο γράμμα λοιπόν ισορροπεί τα καλά της παρουσίας με τα καλά της απουσίας του.

Ένα γράμμα μπορείς να το απορρίψεις χωρίς να απορρίψεις το πρόσωπο που το γράφει και αυτό ακριβώς χρησιμοποιεί και ο Παύλος πολλές φορές. Γι' αυτό, τα γράμματα του Παύλου ήταν πιο ισχυρή παρουσία από τη φυσική του παρουσία:

"Γιατί λένε μερικοί πως οι επιστολές μου είναι πραγματικά αυστηρές και συγκλονιστικές, αλλά η προσωπική μου παρουσία είναι ασθενική και ο προφορικός μου λόγος ευτελής. Tούτο να έχει στο νου του όποιος σκέφτεται έτσι: ότι όπως εκφραζόμαστε με τα λόγια μας στις επιστολές μας όταν απουσιάζουμε, έτσι ακριβώς συμπεριφερόμαστε και στην πράξη όταν είμαστε παρόντες" (B΄ Kορ. 10:10-11).

γ. "Oμιλία" ή "διάλογος", αφού τα στοιχεία αυτά είναι βασικά στην επιστολογραφία. Έντονα τα διαλογικά στοιχεία στις επιστολές του Παύλου.

Δ- "Mήπως αρχίζουμε πάλι να συστήνουμε τους εαυτούς μας; Eκτός κι αν χρειαζόμαστε, όπως μερικοί, συστατικές επιστολές για σας ή από σας!" (B΄ Kορ. 3:1).

O-"Παραχωρήστε μας χώρο στις καρδιές σας. Kανέναν δεν αδικήσαμε, κανέναν δε βλάψαμε, κανέναν δεν εκμεταλλευτήκαμε" (B΄ Kορ. 7:2).

Δ-"Tούτο μόνο θέλω να μάθω από σας: Mε βάση τα έργα του νόμου λάβατε το Πνεύμα ή με βάση την πίστη στο Eυαγγέλιο που ακούσατε;" (Γαλ. 3:2).

O-"Iδιαίτερα παρακαλώ κι εσένα, αληθινέ σύντροφε, να τις συμπαραστέκεσαι αυτές που αγωνίστηκαν μαζί μου στο έργο του Eυαγγελίου, μαζί και με τον Kλήμη και τους υπόλοιπους συνεργάτες μου, που τα ονόματά τους είναι γραμμένα στο Bιβλίο της Zωής" (Φιλιπ. 4:3).

7. O Παύλος ως επιστολογράφος

α) O Παύλος απ' όσο ξέρουμε δεν έγραφε ο ίδιος τα γράμματά του αλλά τα υπαγόρευε, π.χ. τη Pωμαίους την έγραψε ο Tέρτιος.

"Σας χαιρετώ με το δεσμό που μας ενώνει ο Κύριος κι εγώ ο Tέρτιος, που έγραψα την επιστολή" (Pωμ. 16:22).

β) Όταν υπάρχει περίπτωση ν' αμφισβητηθεί η γνησιότητα της επιστολής του, ο Παύλος γράφει τον επίλογο.

"Bλέπετε πόσο λεπτομερειακά σας έγραψα με το ίδιο μου το χέρι" (Γαλ. 6:11).

γ) Tη B΄ Θεσσαλονικείς την υπογράφει αφού τελείωσε την υπαγόρευσή της και έγραψε μόνος του μόνο τους χαιρετισμούς. Tο ίδιο μάλλον έκανε σε όλες τις επιστολές.

"Tο χαιρετισμό τον γράφω ιδιοχείρως εγώ ο Παύλος, πράγμα που είναι σημάδι γνησιότητας σε κάθε επιστολή μου. Aυτός είναι ο τρόπος που συνηθίζω να γράφω" (B΄ Θεσ. 3:17).

δ) O Παύλος γράφει με συναίσθηση ότι γράφει λόγο Θεού ως απόστολος και διδάσκαλος των εθνών (A΄ Tιμ. 2:7, B΄ Θεσ. 3:4,6).

"Γι' αυτό κι εμείς ευχαριστούμε το Θεό αδιάκοπα, γιατί, όταν παραλάβατε το Λόγο του Θεού, που ακούσατε από μας, τον δεχτήκατε όχι σαν λόγο ανθρώπινο, αλλά (όπως και είναι στην πραγματικότητα) σαν Λόγο Θεού, ο οποίος φέρνει αποτελέσματα ανάμεσα σε σας που πιστεύετε" (A΄ Θεσ. 2:13).

ε) O Παύλος λοιπόν ήθελε οι επιστολές του να διαβαστούν δημόσια στην εκκλησία.

"Σας εξορκίζω στ' όνομα του Kυρίου να φροντίσετε να διαβαστεί η επιστολή σε όλους τους αγίους αδελφούς" (A΄ Θεσ. 5:27).

 

 

στ) O Παύλος ήθελε οι επιστολές του ν' ανταλλαγούν μεταξύ των εκκλησιών.

"Tέλος, αφού διαβαστεί η επιστολή αυτή ανάμεσά σας, φροντίστε να διαβαστεί και στην εκκλησία των Λαοδικέων. Eπίσης φροντίσετε να παραλάβετε κι εκείνην που θα σας φέρουν από τη Λαοδίκεια για να τη διαβάσετε κι εσείς" (Kολ. 4:16).

ζ) O Παύλος ήθελε μέσα από τις επιστολές του ν' αναγνωριστεί η εξουσία του.

"Aν κανείς πιστεύει πως είναι κομιστής θείων μηνυμάτων ή πως καθοδηγείται από το Πνεύμα, ας τα καταλαβαίνει καλά αυτά που γράφω, καθότι είναι του Kυρίου εντολές" (A΄ Kορ. 14:37).

η) O Παύλος ήθελε οι πιστοί να αναγνωρίσουν ότι οι επιστολές του ήταν γραμμένες από κάποιον με έμπνευση Aγίου Πνεύματος.

"Aλλά είναι ευτυχέστερη αν παραμείνει έτσι, κατά τη δική μου γνώμη. Kαι νομίζω πως έχω κι εγώ το Πνεύμα του Θεού" (A΄ Kορ. 7:40).

8. O επιστολογράφος Παύλος σε σχέση με τον Kικέρωνα

O κορυφαίος της λατινικής λογοτεχνίας της αυτοκρατορικής περιόδου, ο Kικέρων (106-43 π.X.), διακρίθηκε ως επιστολογράφος και μπορούμε να κάνουμε τις εξής συγκρίσεις με τον απόστολο Παύλο:

"Tο πλήθος των επιστολών του Kικέρωνα ποικίλλει από επίσημες επιστολές και φυλλάδια ως προχειρογραμμένες σημειώσεις... Άλλες επιστολές του είναι επίσημα κείμενα, όπου ο Kικέρων πραγματεύεται διάφορα (δημόσια) θέματα... Kαι άλλες αποκαλύπτουν τις προσωπικές αντιλήψεις του επιστολογράφου σε μια ευρεία κλίμακα θεμάτων" (Π.Λ.B. 33:271).

1. Όπως ο Kικέρων, έτσι και ο απόστολος Παύλος σίγουρα έγραψε και άλλες προσωπικές σημειώσεις και γράμματα, από τα οποία κάποια χάθηκαν, γιατί και ο ίδιος ο Παύλος αλλά και οι παραλήπτες γνώριζαν τον εφήμερο χαρακτήρα τους (π.χ. προς Λαοδίκεια επιστολή [Kολ. 4:16], και επιστολή "των δακρύων").

2. H διάκριση μεταξύ προσωπικού γράμματος και μιας επιστολής που στοχεύει σε ευρύτερο αναγνωστικό κοινό ήταν ήδη σαφής πριν από τον Παύλο. Γι' αυτό γράφει ο Kικέρων:

"Bλέπεις, έχω έναν τρόπο που γράφω όταν σκέφτομαι ότι αυτό θα διαβαστεί μόνο απ' αυτούς στους οποίους γράφω το γράμμα μου (ιδιωτική επιστολογραφία) και άλλο τρόπο που γράφω όταν σκέφτομαι ότι αυτό θα διαβαστεί από πολλούς" (δημόσια γράμματα) (Ep. at Familiares 151,21,4).

Tο ίδιο θα μπορούσε να πει και ο απ. Παύλος αφού, όταν έγραφε, είχε συναίσθηση ότι το γραπτό του θα είναι λόγος Θεού για πάρα πολλούς ανθρώπους.

3. O Kικέρων τα πιο "ευαίσθητα" στοιχεία τα εμπιστευόταν μόνο προφορικά στους κομιστές του γράμματός του. Γι' αυτό και γράφει:

"Tα γράμματά μου δεν είναι τέτοια που μπορώ να τα εμπιστευτώ σε οποιονδήποτε. Mόνο όταν έχω έναν άνθρωπο της απόλυτης εμπιστοσύνης μου του εμπιστεύομαι το γράμμα μου" (1.7.1).

Kαι ο απ. Παύλος γνώριζε τον κίνδυνο της αλλοίωσης των γραμμάτων του που προερχόταν από διαφορετικούς λόγους:

"Nα μην κλονίζεστε τόσο γρήγορα από το σωστό φρόνημα κι ούτε να θορυβηθείτε, πιστεύοντας πως έχει φτάσει τάχα η ημέρα του ερχομού του Kυρίου, ούτε εξαιτίας κάποιας διδαχής ούτε εξαιτίας κάποιου κηρύγματος ούτε εξαιτίας κάποιας επιστολής, που δήθεν προέρχεται από μας!" (B΄ Θεσ. 2:2).

Kαι ο απ. Παύλος πολλές φορές έδινε προφορικές συστάσεις στους έμπιστους κομιστές των γραμμάτων του για την αντιμετώπιση των προβλημάτων:

"Γι' αυτό και σας έστειλα τον Tιμόθεο, που είναι παιδί μου αγαπητό και πιστός στην υπηρεσία του Kυρίου. Aυτός θα σας υπενθυμίσει τις αρχές που με κατευθύνουν στη ζωή μου για το Xριστό, όπως τις διδάσκω παντού σε κάθε εκκλησία" (A΄ Kορ. 4:17).

Συνεχίζεται

 

 

Ψαλμός 1


Επιμέλεια Α. Κουλούρη

Υπάρχει η πιθανότης αυτός ο Ψαλμός να συνετέθη ως μια εισαγωγή στο Ψαλτήριο. Σε μια τέτοια εκτίμησι ημπορούμε να οδηγηθούμε συνδυάζοντες βασικά στοιχεία αυτού του Ψαλμού με άλλα τα οποία συναντούμε σε άλλους Ψαλμούς όπως επίσης και στο Βιβλίο των Παροιμιών. Θα ήτο δυνατόν να μνημονεύσουμε αντίστοιχες φράσεις που συναντάμε π.χ. στον Ψαλμό κς΄ 4: "δεν εκάθισα μετά ανθρώπων ματαίων· και μετά υποκριτών δεν θέλω υπάγει" ή με τον Ψαλμό ριθ΄ 35: "Οδήγησον με εις την οδόν των προσταγμάτων σου· διότι ευφραίνομαι εις αυτήν" ή εδ. 47: "και θέλω εντρυφά εις τα προστάγματά σου, τα οποία ηγάπησα", ή εδ. 92: "εάν ο νόμος σου δεν ήτο η τρυφή μου, τότε ήθελον χαθή εν τη θλίψει μου". (Σύγκρινε με εδάφια 1 και 2 του Ψαλμού μας.) Επίσης με τον Ψαλμό ριθ΄ εδ. 1: "Μακάριοι οι άμωμοι εν οδώ, οι περιπατούντες εν τω νόμω του Κυρίου" και εδ. 97: "Πόσον αγαπώ τον νόμον σου! όλην την ημέραν είναι η μελέτη μου". (Σύγκρινε με εδ. 2.)

Σχετικές αντίστοιχες αναφορές ανακαλύπτουμε και σε άλλους Ψαλμούς, π.χ. στον Ψαλμό ρκη΄ 2: "διότι θέλεις τρώγει από του κόπου των χειρών σου· μακάριος θέλεις είσθαι, και ευτυχία εις σε". (Σύγκρινε με εδ. 3.)

Θα ήτο ακόμη δυνατόν ν' αναφερθούμε και στον Ψαλμό λε΄ 5: "ας είναι ως λεπτόν άχυρον κατά πρόσωπον ανέμου, και άγγελος Κυρίου ας διώκη αυτούς". (Σύγκρινε με εδ. 4.) Τέλος ας σημειωθή μια ακόμη αναφορά από τον Ψαλμό λζ΄ 18: "Γινώσκει ο Κύριος τας ημέρας των αμέμπτων· και η κληρονομία αυτών θέλει είσθαι εις τον αιώνα". (Σύγκρινε με εδ. 8)

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τουλάχιστον 5 εδάφια του Ψαλμού μας (από τα 8) ευρίσκουν αντιστοιχίες σε έξι άλλους Ψαλμούς. Αλλά και από άλλα ποιητικά μέρη της Παλαιάς Διαθήκης ανευρίσκονται παράλληλες εκφράσεις, π.χ. από το Βιβλίο των Παροιμιών (κεφ. δ΄ 14, 15): "μη εισέλθης εις την τρίβον των ασεβών, και μη υπάγης εις την οδόν των πονηρών...". (Σύγκρινε με εδ. 1 του Ψαλμού μας)

Ανάλογες αντιστοιχίες επίσης θα είναι δυνατον να εντοπίσουμε στον Ησαΐα (ιγ΄ 14, κθ΄ 5), στον Ιερεμία (ιε΄ 17, ιγ΄ 8), στον Ιεζεκιήλ (μζ΄ 12) και στον Ναούμ (α΄ 7). Αυτές οι αναφορές μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο άγνωστος αυτός συντάκτης του Ψαλμού, με την οδηγία του Αγίου Πνεύματος συνέλεξε μέσα από τον ποιητικό λόγο της Παλαιάς Διαθήκης τα στοιχεία εκείνα, για μια εμπνευσμένη εισαγωγή στο Ψαλτήριο.

Ο Ψαλμός αυτός συχνά χρησιμοποιείται στην αφετηρία μιας καινούργιας περιόδου, στην αρχή π.χ. ενός καινούργιου χρόνου και, εν πάση περιπτώσει, όταν θέλουμε να δώσουμε κάποια ιδιαίτερη έμφασι στην ανάγκη μιας ανανεωμένης και αφιερωμένης στον Κύριο ζωής.

Α. Ένα ιδιαίτερο στοιχείο το οποίο πρέπει να προσεχθή είναι οι εναλλακτικές πλευρές της ζωής -δύο τύποι, δύο κατηγορίες ανθρώπων (ο ευσεβής - ο ασεβής). Η διαγωγή, η συμπεριφορά κάθε ανθρώπου ακολουθεί μια από τις δύο κατευθύνσεις και προσεγγίζει ένα από τα δύο πρότυπα. Η διαφορά σε μορφή και αξία εκφράζεται με δύο χαρακτηριστικές εικόνες, την εικόνα του "δένδρου" (εδ. 3) και του "αχύρου" (εδ. 4). Ο χαρακτήρας και ο προορισμός των δύο αυτών κατηγοριών είναι εκ διαμέτρου αντίθετος. Η μια χαρακτηρίζεται από μια αδιάκοπη ευλογημένη πρόοδο, ενώ η άλλη οδηγεί σ' ένα ολοκληρωτικό όλεθρο. Στον Ψαλμό αυτό -όπως και γενικώτερα στο Ψαλτήριο- υπάρχει μια κυριαρχούσα αρχή: ο τελικός προορισμός -η κατάληξι- του "ευσεβούς" και η οριστική απώλεια -στην οποία ήδη ευρίσκεται ο "ασεβής"- και η οποία φανερώθηκε, φανερώνεται, θα φανερωθή, σε μια αναπότρεπτη διαδικασία απωλείας "... η δε οδός των ασεβών θέλει απολεσθή" (εδ. 6).

Ο Ψαλμός αρχίζει με μια αναφορά στην εξαίρετη ευλογία την οποία απολαμβάνει ο άνθρωπος του Θεού, ο "ευσεβής", τον ονομάζει "μακάριον". Η λέξις αυτή: μακάριος, είναι χαρακτηριστική μιας εξαίρετης, ασύγκριτης, απαράμιλλης ευλογίας. Η λέξις αυτή απαντάται επίσης σε άλλους 22 Ψαλμούς και σε πλήθος άλλες αναφορές τόσον στην Παλαιά Διαθήκη όσο και στην Καινή Διαθήκη. Ας ενθυμηθούμε, ιδιαίτερα, τους "μακαρισμούς" του Κυρίου στην επί του όρους ομιλία (Ματθ. ε΄ 3 κ.ε.) αλλά επίσης και στην ομιλία Του "επί τόπου πεδινού" (Λουκ. ς΄ 17, 20 κ.ε.).

Τον όρο αυτό υιοθέτησαν οι Ο΄ στην πρώτη μετάφρασι της Παλαιάς Διαθήκης αποδίδοντες την Εβραϊκή λέξη 7?? (?sτe) που σημαίνει τον υπερευτυχή, τον ευλογημένον -την πληρέστερη και πιο περιεκτική έκφρασι ευδαιμονίας. Η επιλογή της αποδόσεως αυτής της Εβραϊκής λέξεως από τους Ο΄: "μακάριος", υπήρξε μια εξαίρετη επιλογή καθώς αυτή εκφράζει με τον καλλίτερο τρόπο την βαθύτερη έννοιά της. Αξίζει, νομίζω, κατ' αρχήν να εξετάσουμε και την ετυμολογία της, αλλά και την εφαρμογή της στην αρχαία γραμματολογία. Η ρίζα της λέξεως ανάγεται στην σανσκριτική (αρχαία Ινδική) λέξι "makara-s"="μέγας ιχθύς" -"ma" σημαίνει και τροφή, "kara" είδος ιχθύος.1 Ιστορείται ότι αυτός ο ευμεγέθης ιχθύς απετέλει πολύτιμο αλίευμα με την άφθονη, πλούσια τροφή που παρείχε στον "τυχερό" εκείνον αλιέα που είχε αυτή την εξαίρετη, ίσως μοναδική, ευκαιρία για ένα τέτοιο πολύτιμο αλίευμα.2 Η λέξις βασικά, θεωρήθηκε ότι ήταν δυνατόν να αποδοθή σχεδόν αποκλειστικά στους "θεούς".3

Και όμως αυτό το αποκλειστικό προνόμιο των "θεών" ο Ψαλμωδός το αποδίδει τώρα στον ευσεβή άνθρωπο, τον άνθρωπο του Θεού. Αυτός και μόνον αυτός είναι ο πραγματικά "ευδαίμων", ο "όλβιος" (ο αληθινά και αναφαίρετα πλούσιος -ο "ουδενός στερούμενος προς απόλαυσιν ζωής").4 Βέβαια αυτήν την ευδαιμονία, αυτόν τον πλούτο, ο ευσεβής, ο πιστός, την απολαμβάνει στην πνευματική σφαίρα αλλά επίσης και τα υλικά αγαθά και δώρα τα απολαμβάνει με τον σωστό τρόπο αποδίδων τιμή και δόξα στον δοτήρα Θεόν (Ιακ. α΄ 17). Αλλά αυτή η ασύγκριτη ευδαιμονία, αυτός ο αναφαίρετος πνευματικός θησαυρός, τα οποία απολαμβάνει η πιστή ψυχή -ακόμη και μέσα στα τόσα πολυποίκιλα ανθρώπινα προβλήματα, αγωνίες, φόβους, περισπασμούς, ασθένεια και θάνατο- δεν είναι ο καρπός της οποιασδήποτε ιδικής της προσπαθείας, αγώνος και αρετής, αλλά αποκλειστικά το έργον της θείας χάριτος. Καθώς αυτή τον απομακρύνει από τον δρόμο της φθοράς και της απωλείας για να τον αποσπάση από την νοοτροπία της ασεβείας, από την οδό της αμαρτίας, από τον κύκλο της περιφρονήσεως και τον χλευασμό των θείων πραγμάτων και αληθειών (εδ. 1). Εκείνο το θανατηφόρο πλέγμα που περιγράφει ο Απόστολος στην Α΄ Κορ. ς΄ 9 κ.ε. αλλά που καταλήγει μ' εκείνη την ευλογημένη διακήρυξι: "... αλλ' απελούσασθε, αλλά ηγιάσθητε, αλλά εδικαιώθητε εν τω ονόματι του Κυρίου Ιησού Χριστού και εν τω Πνεύματι του Θεού ημών", μίαν αξιοσημείωτη διατύπωσι στην οποία βλέπουμε την ενέργεια του Τριαδικού Θεού.

Σ' αυτό το ποίημα η πορεία του ευσεβούς ανθρώπου παρουσιάζεται σε μια προοδευτική κλίμακα σε διάκρισι από τον ασεβή. Ο Ψαλμωδός παρουσιάζει, πρώτα, τα "αρνητικά" στοιχεία του. Τι δηλαδή απουσιάζουν από την ζωή και, δεύτερον, τα θετικά, τι είναι δηλαδή εκείνα που την εμπλουτίζουν.

Τα αρνητικά: (εδ. 1)

(α) Δεν περιπατεί "εν βουλή ασεβών". Θα ήτο δυνατόν να προσδιορίσουμε τούτο ως ένα θέμα κανόνος, αρχής, σκοπού, φιλοσοφίας: Δεν είναι διατεθειμένος να υιοθετήση τις σκέψεις, την νοοτροπία, την πρακτική της ασεβείας: "εν βουλή ασεβών". Αλλά σε τι τούτο συνίσταται: Είναι η απόρριψις της εκκοσμικευμένης φιλοσοφίας, του τρόπου, της συμπεριφοράς εκείνης, που στην ουσία, αρνείται τον Θεόν: "α-σέβεια". Ο "ασεβής" άνθρωπος πιθανόν δεν αρνείται την ύπαρξι του Θεού, πιθανόν δεν στρέφεται κατά της θρησκείας, πιθανόν ακόμη να ασκή κάποιες θρησκευτικές τυπικές διαδικασίες. Όμως τούτο καθόλου δεν επηρεάζει τη ζωή του, την ατομική, την οικονομική, την οικογενειακή. Δεν έχει καμμιά σχέσι με ηθικά βιώματα, με αρχές, με πρότυπα. Η "θρησκεία" δεν ασκεί καμμιά ουσιαστική επιρροή στη ζωή και την συμπεριφορά του. Δεν είναι όμως αυτή η κατάστασις και εμπειρία του ανθρώπου του Θεού, του αληθώς ευσεβούς, εκείνου ο οποίος δεν έχει απλώς "μόρφωσιν ευσεβείας" (Β΄ Τιμ. γ΄ 5) -δηλαδή εξωτερικό επίχρισμα "ευσεβείας", σχήμα, όχι ουσία. Ο πραγματικά ευσεβής άνθρωπος δεν "περιεπάτησεν εν βουλή ασεβών".

(β) Δεν στέκεται "εν οδώ αμαρτωλών" όχι μόνον ο νους του (η νοοτροπία του) -η βουλή του- αλλά η καθημερινή πρακτική του ευσεβούς ανθρώπου, του ανθρώπου του Θεού, είναι πλήρως διαχωρισμένη από τα πονηρά έργα του ασεβούς. Δεν συμμετέχει σ' αυτά, δεν συμμερίζεται αυτά. Τούτο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πραγμάτων, προκλήσεων, συμπεριφορών σε όλα τα επίπεδα της ζωής, στις καθημερινές δοσοληψίες του, στις κάθε είδους συναλλαγές του, στις προτεραιότητές του, στις επιλογές του, στις συναναστροφές του, στην ψυχαγωγία του! "Μη συσχηματίζεσθε τω αιώνι τούτω" θα γράψη αιώνες αργότερα ο Παύλος στους Ρωμαίους (Ρωμ. ιβ΄ 2).

(γ) "Δεν κάθεται "επί καθέδρας χλευαστών". Δεν εκλέγει τέτοιους συντρόφους στην ατομική και οικογενειακή του ζωή. Δεν επιδιώκει την κοινωνική και οικονομική του ανέλιξι, χρησιμοποιώντας πρόσωπα, μεθόδους, πρακτικές που χαρακτηρίζονται από χαμερπή, διεφθαρμένη, εξαχρειωμένη πολιτεία, κάτι που κυριαρχεί στην εποχή μας, αλλά δεν απουσίαζε και στους παρωχημένους εκείνους χρόνους.

Όμως η στάσις και η συμπεριφορά του ευσεβούς ανθρώπου δεν συνίσταται, μόνο, από αρνητικά στοιχεία, μόνο από ένα σταθερό και βέβαια απαραίτητο ΟΧΙ αλλά και από μια θετική προσέγγισι:

 

Τα θετικά (εδ. 2, 3)

Αυτά τα θετικά στοιχεία είναι η αγάπη, η προσήλωσις στον Λόγο του Θεού, στον Νόμο Του: "αλλά εν τω Νόμω του Κυρίου είναι το θέλημα αυτού...". Αυτός ο Νόμος του Κυρίου -το TORAH5- είναι εκείνος που εκφράζει το θέλημα του Θεού.

"Η ποιότης αυτής της ζωής". "Και θέλει είσθαι ως δένδρον πεφυτευμένον παρά τους ρύακας των υδάτων...". Είναι μία εικών παρμένη από την Παλαιστίνη. Το δένδρο αυτό δεν είναι άκαρπο, γιατί οι ρίζες του είναι βαθειά χωμένες μέσα στα ζώντα ύδατα. Έχουμε εδώ μια ωραία εικόνα της σχέσεως με τον Θεό, και με το πνεύμα της Καινής Διαθήκης, στην οποία θα πρέπει να διακρίνουμε την στενή εκείνη σχέσι της ψυχής με τον Χριστό: η άμπελος και το κλήμα (Ιω. ιε΄ 1 κ.ε.). Μια τέτοια στενή σχέσις, αυτός ο εσωτερικός δεσμός, φέρει πλούσια καρποφορία: "... παν το καρπόν φέρον καθαίρει (καθαρίζει) αυτό ίνα καρπόν πλείονα φέρει... καθώς το κλήμα ου δύναται καρπόν φέρειν αφ' εαυτού εάν μη μένη εν τη αμπέλω, ούτως ουδέ υμείς εάν μη εν εμοί μένητε... ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ ούτος φέρει καρπόν πολύν, ότι χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν" (Ιω. ιε΄ 2-5).

Αυτή η στενή σχέσις δεν είναι πια μόνο ένα σταθερό ΟΧΙ σε κάθε αμαρτωλή πρόσκλησι και πρόκλησι αλλά επίσης ένα ΝΑΙ σε μια ζωή αγάπης, υπηρεσίας, προσφοράς, ευλογίας -κάτι που συνοδεύεται με μια χαρούμενη, συνεχώς ανανεούμενη, πνευματική αλλά και φυσική αναζωογόνησι, καθώς ακόμη και στο γήρας η ζωή πλουτίζεται με ενδιαφέρον, με ζωτικότητα, με υπομονή: "η νεότης σου ανανεούται ως του αετού" (Ψαλμ. ργ΄ 5).

"Η άλλη εναλλακτική πλευρά (εδ. 4)

Όμως η ζωή που δεν έχει ρίζες ώστε να απορροφήσει τον θείο ανεφοδιασμό, δεν είναι τίποτε παρά ένα "λεπτόν άχυρον". Η εικόνα αυτή του ποιήματος είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Είναι η εικόνα μιας αποκαρδιωτικής, αποτυχημένης, ασημαντότητος -μάλιστα συχνά ύστερα από μια φαινομενικά εντυπωσιακή πορεία με λάμψι εκπληκτική, με προβολή, με τιμές και δόξες! Η τελική, όμως, κατάληξις είναι τόσο θλιβερή: "... το οποίον εκρίπτει ο άνεμος".

Η τελική αντίθεσις (εδ. 5)

Αυτοί "οι ασεβείς" δεν έχουν μερίδιο στην βασιλεία του Θεού: "Δια τούτο δεν θέλουσι εγερθή οι ασεβείς εν κρίσει, ουδέ οι αμαρτωλοί εν τη συνάξει των δικαίων". Μια ανέγκλητος, αναπότρεπτος, αδέκαστος ετυμηγορία. Αλλά άραγε ποιοι είναι οι "δίκαιοι"; Ο Ψαλμωδός αλλού διακηρύττει: "Πάντες εξέκλιναν· ομού εξηχρειώθησαν· δεν υπάρχει πράττων αγαθόν, δεν υπάρχει ουδέ είς" (Ψαλμ. ιδ΄ 3, νγ΄ 3). Όμως τότε ποιοι είναι αυτοί που ανήκουν στη σύναξι των "δικαίων"; Η μοναδική απάντησις είναι ότι πρόκειται για εκείνους που με τη χάρι του Θεού εκαλύφθησαν με την δικαιοσύνη Εκείνου: "ός εγεννήθη σοφία ημίν από Θεού, δικαιοσύνη τε και αγιασμός και απολύτρωσις,..." (Α΄ Κορ. α΄ 30).

Είναι όλοι εκείνοι -δια μέσου των αιώνων- που η χάρις του Θεού τους επισκέφθηκε, που γνώρισαν, μέσα στην αθλιότητα και την αμαρτωλότητά τους, την ευλογημένη, σωτηριακή, εξιλεωτική θεία ενέργεια εν Χριστώ και εδικαιώθηκαν δια της μιας μοναδικής θυσίας του Σταυρού. Είναι οι "δικαιωθέντες νυν εν τω αίματι Αυτού..." (Ρωμ. ε΄ 9). Είναι αυτοί που, με τη χάρι του Θεού, εν πίστει, με όλες τις ελλείψεις, ελαττώματα, πτώσεις, αδυναμίες, απέβλεψαν εις Εκείνον και οι οποίοι "κτισθέντες εν Χριστώ Ιησού επί έργοις αγαθοίς οίς προητοίμασεν ο Θεός, ίνα εν αυτοίς περιπατήσωμεν" (Εφεσ. β΄ 10). Είναι εκείνοι που Εκείνος "... εξελέξατο εν αυτώ προ καταβολής κόσμου είναι αγίους και αμώμους κατενώπιον αυτού εν αγάπη, προορίσαςν ημάς εις υιοθεσίαν δια Ιησού Χριστού εις αυτόν, κατά την ευδοκίαν του θελήματος αυτού,..." (Εφ. α:4).

Η θεία διαβεβαίωσις (εδ. 6)

Το τελευταίο αυτό εδάφιον του Ψαλμού παρέχει μια σοβαρή διαβεβαίωσι: "Διότι γνωρίζει ο Κύριος την οδόν των δικαίων". Είναι εκείνοι που δικαιώθηκαν, διότι Εκείνος τους έχει δικαιώσει, όχι σαν κάποια αξιομισθία -μη γένοιτο- αλλά επειδή είναι εξαγορασμένοι με το αίμα του αμνού, γιατί "ο Χριστός ημάς εξηγόρασεν εκ της κατάρας του νόμου γενόμενος υπέρ ημών κατάρα, ότι γέγραπται Επικατάρατος πας ο κρεμάμενος επί ξύλου" (Γαλ. γ΄ 13). Και αυτός που εξηγόρασε, είναι ο ίδιος που έθεσε ενώπιόν μας "έργα αγαθά" (Εφ. β΄ 10), που εμπλουτίζουν την ζωή μας, την καθιστούν καρποφόρον, αναζωογονούν το ενδιαφέρον μας και διεγείρουν την ζωτικότητά μας ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία. "Διό ουκ εγκακούμεν (δεν αποκάμνομεν), αλλ' ει και ο έξω ημών άνθρωπος διαφθείρεται, αλλά ο έσω ανακαινούται ημέρα και ημέρα" (Β΄ Κορ. δ΄ 16). I

 

 

Υποσημειώσεις

1. Λεξ. WILHELM PAPE, Τόμος Γ΄ , Σελ. 107, Εκδ. Π. Δ. Σακελλαρίου, 1879. Αθήναι.

2. Υποστηρίζεται ότι ο ιχθύς αυτός ηλιεύετο στα ποτάμια της Βορείου Ινδίας. Η σανσκριτική γλώσσα εθεωρείτο η μητέρα όλων των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών (Λεξ. "Εγκυκλοπαιδικόν" Δ΄ Τόμος, Σελ. 323 -"Ινδικαί γλώσσαι" -Επίσης "Encyclopaedia Britannica", Τόμος VIII, Σελ. 873/874: Micropaedia. 1974) -Πρόσφατες εργασίες γλωσσολόγων θεωρούν ετέραν "άγνωστον" γλώσσαν ως πηγήν των Ινδο-ευρωπαϊκών γλωσσών, συμπεριλαμβανομένης και της Σανσκριτικής. -ο Γεώργιος Αναγνωστόπουλος π.χ. δίδει την πληροφορία ότι η "Σανσκριτική" αποτελεί θυγατέρα ετέρας αρχαϊκής γλώσσης της "Ιαπετικής" (από τον Ιάφεθ) -"Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια ΠΥΡΣΟΣ" -21ος Τόμος, Σελ. 529.

3. "Μάκαρ" -ο "ευδαίμων, ευτυχής, κυρίως επί θεών", παρ' Ομήρω και Ησιόδω "μάκαρες θεοί" μάλιστα εις αντίθεσιν προς τους ανθρώπους "προς τε θεών μακάρων προς τε θνητών ανθρώπων" Ιλ. α΄ 339, και συχνά και απολύτως "οι μάκαρες"=οι ευδαίμονες θεοί, Οδύσ. κ΄ 299 (Λεξ. WILHELM PAPE, ως και ανωτέρω).

4. "και γαρ εγώ ποτέ οίκον εν ανθρώποισιν έναιος όλβιος αφνειόν", Οδυσ. ρ΄ 420, (ibid, Σελ. 430) -"αφνειός", ο έχων πολλά εισοδήματα, πλούτον (ibid, Τόμος Α΄ Σελ. 474).

5. "Torah": Βασικά ήτο η Πεντάτευχος, στην οποία συμπεριελήφθησαν και τα λοιπά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Τελικώς η "Torah" συμπεριελάμβανε τις γεγραμμένες εντολές και τις "προφορικές". Οι "γεγραμμένες εντολές της Torah" περιελάμβαναν 613 εντολές,εκ των οποίων οι 365 ήσαν αρνητικές και οι 248 θετικές... ("The New International Dictionary of the Christian Church", J. D. Douglas, Εκδ. 1974, "Judaism", Σελ. 552).

 

Μια άλλη άποψη

“ΑΛΕΙΨΑΝΤΕΣ ΑΥΤΟΝ ΜΕ ΕΛΑΙΟΝ”

 

 

του αιδ. Ν. Τσιανικλίδη

 

Ιακώβου 5:14

Υπάρχουν πολλές δογματικές διαφορές που μας χωρίζουν σε ομολογίες και αποχρώσεις μέσα στην Χριστιανική θρησκεία. Υπάρχουν όμως και άλλες διαφορές που μας χωρίζουν ακόμη και μέσα στην ίδια απόχρωση ή ομολογία, οι οποίες προέρχονται από μια διαφορετική ερμηνεία που δίνουμε σε ορισμένα εδάφια της Αγίας Γραφής. Σε μια σειρά άρθρων από τις στήλες του ΑΣΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ θα εξετάσουμε μερικές απ' αυτές τις περικοπές που ερμηνεύονται διαφορετικά από πολλές χριστιανικές αποχρώσεις που μας οδηγούν σε διαφορετικές πρακτικές.

Στο σημερινό μας άρθρο θα μελετήσουμε μια πρακτική που είναι γνωστή τόσο στην Ορθόδοξη εκκλησία όσο και σε πολλές διαμαρτυρόμενες αποχρώσεις. Πρόκειται για την επάλειψη του αρρώστου με λάδι για να θεραπευθεί κατά ένα θαυματουργικό τρόπο. Η περικοπή στην οποία στηρίζεται αυτή η διδασκαλία και πρακτική βρίσκεται στην Επιστολή του Ιακώβου 5:14 : " Ασθενεί τις μεταξύ σας; ας προσκαλέση τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας και ας προσευχηθώσιν επ' αυτόν, αλείψαντες αυτόν με έλαιον εν τω ονόματι του Κυρίου".

Θα πρέπει πρώτα απ' όλα να προσέξουμε τη λέξη που χρησιμοποιεί ο Ιάκωβος ως προς τη χρήση του λαδιού. Η λέξη που χρησιμοποιεί είναι "αλείψαντες". Στην Παλαιά Διαθήκη χρησιμοποιόταν το λάδι για διαφόρους πνευματικούς και τελετουργικούς σκοπούς, αλλά αυτή η χρήση ονομάζεται "χρίσμα". Το ρήμα "αλείφω" έχει ιατρική σημασία και μ' αυτή την έννοια χρησιμοποιόταν το λάδι την εποχή εκείνη ως φάρμακο για τη θεραπεία ορισμένων ασθενειών, όπως π.χ. ο Καλός Σαμαρείτης άλειψε με λάδι τις πληγές του πληγωμένου Ιουδαίου. Επίσης διαβάζουμε στον Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο 6:13 πως οι μαθητές που έστειλε ο Χριστός να διακονήσουν κήρυξαν μηνύματα μετανοίας, έβγαλαν πολλά δαιμόνια και άλειψαν με λάδι πολλούς αρρώστους. Το άλειμμα με λάδι ακόμη χρησιμοποιόταν ως κοσμητικό και τιμητικό μέσο στο οποίο αναφέρεται ο Ιησούς Χριστός στο Λουκάς 7:46 "ελαίω την κεφαλήν μου ουκ ήλειψας".

Ο Ιάκωβος που είναι ο κατ' εξοχήν πρακτικός απόστολος, τονίζει κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο τα έργα στη διακονία του Ευαγγελίου. Στην περικοπή αυτή προτρέπει τους Πρεσβυτέρους της εκκλησίας, που αντιπροσωπεύουν το λαό του Θεού, να διακονήσουν τον άρρωστο αδελφό τους με προσευχή αλλά και μ' ένα έμπρακτο τρόπο, που ήταν το άλειμμα με λάδι, ως το γνωστό φάρμακο της εποχής εκείνης. Συνεχίζοντας ο Ιάκωβος στο 5: 16 λέγει "πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη". Εδώ παρατηρούμε ότι εκείνο που κάνει την προσευχή των πρεσβυτέρων δεκτή ενώπιον του Θεού είναι όταν αυτή συνοδεύεται και με την πρακτική εκδήλωση του ενδιαφέροντος και της αγάπης, προσφέροντας το λάδι που αντιπροσωπεύει τα ιατρικά μέσα της εποχής εκείνης. ΄Ετσι η προσευχή των πρεσβυτέρων "ενεργοποιείται". Μ' αυτόν τον τρόπο προσφέρουν τη δική τους συνδρομή, γι' αυτόν που προσεύχονται στον Θεό. Ετσι οι προσευχόμενοι γίνονται "δίκαιοι" και η προσευχή τους "ενεργουμένη".

Ο Ιάκωβος τονίζει τη σπουδαιότητα των έργων που πρέπει να συνοδεύουν την πίστη. Η προσευχή είναι το στοιχείο της πίστης και το λάδι αντιπροσωπεύει τα έργα. Προσευχή, αλλά και λάδι. Επανειλημμένα ο Ιάκωβος τονίζει αυτή τη διδασκαλία: "θρησκεία καθαρά και αμίαντος ενώπιον του Θεού και Πατρός είναι αύτη, να επισκεπτήται τους ορφανούς και τας χήρας εν τη θλίψει αυτών" (1:27). Επίσης στο 2:14-16 λέγει: " Τι το όφελος αδελφοί μου, αν λέγη τις ότι έχει πίστιν και έργα δεν έχει; Εάν δε αδελφός ή αδελφή γυμνοί υπάρχωσι και στερώνται της καθημερινής τροφής και είπη τις εξ υμών προς αυτούς, υπάγετε εν ειρήνη θερμαίνεσθε και χορτάζεσθε, και δεν δώσετε εις αυτούς τα αναγκαία του σώματος, τι το όφελος;"

Με αυτή την πνευματική αρχή καταλήγει ο Ιάκωβος στο κεφ. 5 αναφέροντας ορισμένες δύσκολες καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ο άνθρωπος και συνιστά μαζί με την πνευματική διακονία και μια πρακτική εξωτερική έκφραση του ελέους του Θεού, όπως π.χ. "εξομολογείσθε εις αλλήλους τα πταίσματά σας, και εύχεσθε (προσεύχεσθε) υπέρ αλλήλων δια να ιατρευθήτε" (5:16). Εδώ παρατηρούμε ότι για να γιατρευτεί ψυχικά κάποιος, όταν βλάπτει το συνάνθρωπό του πρέπει να προσευχηθεί, που είναι το έργο της πίστης και ταυτοχρόνως θα πρέπει να εξομολογηθεί προς το συνάνθρωπό του, που είναι η έμπρακτη εκδήλωση μετάνοιας.

Ας έρθουμε τώρα στην εποχή μας. Κάποιος αδελφός είναι άρρωστος. Ο άνθρωπος αυτός έχει πυρετό, οδυνηρούς πόνους, χρειάζεται γιατρό, φάρμακα και νοσοκομείο. Αυτός όμως είναι φτωχός και ανήμπορος. Σύμφωνα με την εντολή του απ. Ιακώβου προσκαλεί τους πρεσβυτέρους της εκκλησίας. Ποιο είναι το ιερό καθήκον των πρεσβυτέρων; Τι περιμένει ο Θεός από την εκκλησία, που αντιπροσωπεύουν οι πρεσβύτεροι, για τη διακονία αυτού του ανθρώπου; Είναι αρκετό να πάρουν ένα μπουκαλάκι λάδι και να αλείψουν το μέτωπο του αρρώστου και αφού προσευχηθούν να φύγουν; Αυτή η πράξη θα ρίξει τον πυρετό, θα απαλύνει τους πόνους, θα θεραπεύσει το στομάχι που θέλει εγχείρηση; Αυτό περιμένει να δει ο Θεός για να κάνει το θαύμα της θεραπείας στη ζωή του ανθρώπου αυτού; Θα ήταν κανείς ικανοποιημένος από μια τέτοια επίσκεψη των πρεσβυτέρων όταν βρίσκεται ο ίδιος σ' αυτήν την κατάσταση;

Πολλές φορές η απλή επάλειψη του αρρώστου με λάδι γίνεται υποκατάστατο της πραγματικής διακονίας που περιμένει ο Θεός από μας. Το λάδι που περιμένει ο Θεός από μας είναι να προσφέρουμε τα μέσα που διαθέτουμε για τη θεραπεία του αρρώστου, όπως θα κάναμε στην περίπτωση ενός μέλους της οικογενείας μας, που είναι να αγοράσουμε τα φάρμακα, να φέρουμε το γιατρό και να πάμε τον ασθενή στο νοσοκομείο. Τότε η προσευχή μας θα έχει ισχύ ενώπιον του Θεού και οι προσευχόμενοι θα είναι δίκαιοι ενώπιον του αρρώστου. Μ' αυτό τον τρόπο η προσευχή των πρεσβυτέρων γίνεται "ενεργουμένη".

 

 

Ταχύτερα, Ψηλότερα, Ισχυρότερα


του Αιδ. Κ. Κοσμάδη

 

Σχετικές περικοπές:

Λουκάς 22:28,29, Α΄ Κορ.. 9:24-27,

Γαλάτας 2:2β, 5:7,

Κολοσσαείς 1:29, Α΄ Τιμοθ. 4:7β,

Β΄Τιμοθ. 2:3-6, 4:6-8,

Εβραίους 12:12, Α΄ Πέτρου 5:4, Αποκ. 2:10β

Γενικά η Ελλάδα αλλά και ολόκληρος ο κόσμος ασχολούνται με αυξανόμενη ένταση στην προοπτική της Ολυμπιάδας του 2004, η οποία επανέρχεται στην Αθήνα μετά από 108 χρόνια. Το σημαντικό σύνθημα που καθορίζει τα κίνητρα των αρχαίων αγώνων είναι: CITIUS, ALTIUS, FORTIUS όπως αναφέρεται και στην επικεφαλίδα της μελέτης μας.

Οι Ολυμπιάδες ξεκίνησαν στην Ολυμπία το 776 π.Χ. και εξακολούθησαν για 1000 χρόνια. Αυτή η χρονολογία απετέλεσε την αρχή μετρήσεως του χρόνου για τους Έλληνες. Έγιναν μετατροπές στις Ολυμπιάδες, χωρίς όμως διακοπή. Όλες οι εχθροπραξίες, οι πόλεμοι και οι θανατικές ποινές σταματούσαν για ένα μήνα στην Ολυμπιακή χρονιά. Αντίθετα στα έτη 1916, 1940, 1944, των δύο παγκοσμίων πολέμων, οι Ολυμπιάδες αναστάλθηκαν.

Αρχικά οι αγωνιστές συμμετείχαν σε μια μοναδική άθληση στίβου, που περιελάμβανε 192 μέτρα και βέβαια κάλυπτε λίγα δευτερόλεπτα. Σ' αυτόν τον απλό συναγωνισμό ταχύτητας, βοσκοί και βασιλείς ισότιμα αγωνίζονταν. Ο περιορισμός μόνο στους άντρες ήταν αυστηρός. Το βραβείο για τον Ολυμπιονίκη αποτελείτο από ένα απλό κλαδί της ιερής αγριελιάς (τον κότινο) που είχε φυτέψει ο Ηρακλής, ιδρυτής των αγώνων. Ο Ολυμπιονίκης αναγορευόταν ήρωας εις έπαινο του οποίου γράφονταν ποιήματα από τους ποιητές, και γλύπτες έφτιαχναν την προτομή του νικητή αθλητή. Το κίνητρο ήταν η διαμόρφωση σώματος και νου σε τέλεια αρμονία προς τιμήν του Δία. "νους υγιής εν σώματι υγιεί". Το 393 ο Θεοδόσιος Α΄ διέταξε την κατάργηση των Ολυμπιάδων και ο Θεοδόσιος Β΄ το επικύρωσε το 426, θεωρώντας τις ειδωλολατρικές επιδείξεις...

Η ιστορική ανανέωση έγινε το 1896 από τον Βαρώνο De Coubertin με τη συμπαράσταση του Έλληνα Δημήτρη Βικέλα.

Κατ' αρχήν οι Ολυμπιάδες πραγματοποιούνταν προς τιμήν των θεών, με την πάροδο του χρόνου όμως, τούτη η κατανόηση ατόνησε και επίσης ο χώρος τελέσεως των αγώνων μετατοπίστηκε. Ο απόστολος Παύλος ο οποίος παρέμεινε ενάμιση χρόνο (Πράξεις 18:11) στην Κόρινθο, όπου αργότερα πραγματοποιούνταν τα Ίσθμια κάθε τρία χρόνια, δεν αποκλείεται να είχε παρακολουθήσει τους αγώνες, αποκτώντας άμεση γνώση απ' την ατομική του παρατήρηση. Ο ίδιος αναφέρεται στους αγώνες και τους συσχετίζει με τον πνευματικό αγώνα στον οποίο οι μαθητές του Ιησού Χριστού είχαν επιδοθεί.

Στις επιστολές του Παύλου όπως και σε άλλες αφθονούν θεαματικές αναφορές και ζωηρές απεικονίσεις, για τους αθλητικούς αγώνες, τους οποίους οι συγγραφείς των επιστολών συγκρίνουν με τον πνευματικό αγώνα στον οποίο οι μαθητές του Χριστού, έχουν κληθεί. Ο Παύλος προτρέπει τον Τιμόθεο γράφοντάς του "Γύμναζε δε σεαυτόν η γαρ σωματική γυμνασία προς ολίγον εστίν ωφέλιμος, η δε ευσέβεια προς πάντα ωφέλιμος εστίν επαγγελίαν έχουσα ζωής της νυν και της μελλούσης" (Α΄ Τιμόθεον 4:7,8).

Όπως οι Ολυμπιάδες ξεκίνησαν με αντικείμενό τους την απόδοση τιμών στους θεούς, έτσι και οι συγγραφείς των Επιστολών της Καινής Διαθήκης μεταφέρουν τα αγωνίσματα των Ολυμπιάδων με έναν μεταφορικό τρόπο σ' ένα πνευματικό επίπεδο για τους πιστούς του Ιησού Χριστού.

Αργότερα ο Τερτυλλιανός (περ. 160-230) κάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, συγκρίνοντάς τους με την πνευματική διαδρομή:

Ο Θεός Πατήρ είναι ο Μέγας Αγωνοθέτης των Αγώνων.

Ο Θεός Υιός είναι ο Μέγας Κριτής των Αγώνων.

Ο Θεός το Άγιο Πνεύμα είναι ο Μέγας "Ξυστάρχης" (προπονητής) των Αγώνων.

Το επακόλουθο της αιώνιας ζωής είναι το μέγα βραβείο των Αγώνων.

Ο Κριτής του πνευματικού αγώνα, ο απόλυτος Νικητής είπε σ' εκείνους που παρέμειναν πλησίον Του για τρία χρόνια: "Υμείς δε εστε οι διαμεμενηκότες μετ' εμού εν τοις πειρασμοίς μου" (Λουκάς 22:28).

Η πορεία του βίου σου οφείλει να είναι καλώς πειθαρχημένη, σωστά οργανωμένη, ακριβώς συντεταγμένη για την κατάκτηση του βραβείου της ζωής. Γι' αυτό το επίτευγμα θα πρέπει να υπάρχει η προσέγγιση στις πιο κάτω βασικές κατανοήσεις:

Α. Η Κλήση του Χριστού Προσδιορίζει Έναν

Συνδυασμένο Αγώνα

Αναφερθήκαμε στην αρχή ότι η επιδίωξη των Ολυμπιάδων είναι "ταχύτερα, ψηλότερα, ισχυρότερα". Άραγε θα μπορούσε ενδεχομένως να συζητηθεί ο βασικός όρος και ο αποφασιστικός στόχος του δρόμου της πίστεως! Οι επιδόσεις κάθε αθλητού εξαρτώνται από κανόνες και προϋποθέσεις για το πώς πρέπει να αγωνιστεί αν επιδιώκει μια εντυπωσιακή νίκη. Το θείο μήνυμα προτρέπει εκείνους που έχουν ξεκινήσει την πορεία της πίστης με σωστή αφετηρία και έναν νικηφόρο τερματισμό: "Ούτως τρέχετε ίνα καταλάβητε το βραβείον" (Α΄ Κορινθ. 9:24). Ας μη λησμονήσουμε τη σημαντική άσκηση προσευχής του πρωταγωνιστή παλαιστή Ιακώβ, ο οποίος πάλεψε σκληρά μια ολόκληρη νύκτα, ανακηρυσσόμενος νικητής. (βλ. Γένεση 32:24-28). Αναπόφευκτος ο όρος για τον πνευματικό αγώνα είναι η σωστή άθληση: "Εάν δε και αθλητής, ου στεφανούται εάν μη νομίμως αθλήση" (Β΄ Τιμόθεον 2:5).

Ίσως εμείς οι ίδιοι (ίσως άλλοι), υφιστάμεθα διαφοροποιήσεις λόγω άλλων κανονισμών που έχουμε γνωρίσει. Οφείλουμε να αυτοελεγχθούμε και μάλιστα χωρίς να καταντήσουμε να γίνουμε εμείς κριτές άλλων, να διαπιστώσουμε με την άσκηση στην προσευχή κάποια παρέκκλιση, υπενθυμίζοντας στους συναδέλφους ότι η θύρα της επανόρθωσης είναι πάντοτε ανοικτή: "Πας δε ο αγωνιζόμενος πάντα εγκρατεύεται" (Α΄ Κορινθ. 9:25α). Εκτροπή από τους κανόνες της πίστεως ισοδυναμεί με ακράτεια που ματαιώνει τον επιθυμητό στόχο στο δρόμο του αγωνιστή. Σάλο και πραγματικό πλήγμα στον αθλητικό χώρο έχει προκαλέσει τα τελευταία χρόνια η επαίσχυντη χρήση των αναβολικών, δηλαδή των στεροειδών φαρμάκων που σε απλή γλώσσα το λέγουν "ντοπάρισμα". Η επίδραση αυτών των ουσιών συνδέεται με εκείνη των ναρκωτικών. Ορισμένοι επιδιώκουν θρίαμβο παραβιάζοντας τους κανόνες. Άραγε βρίσκονται στην τάξη των πιστών εκείνοι που απλώς προσποιούνται ότι τρέχουν νομίμως στο στίβο, ενώ η συμπεριφορά τους τούς προδίδει και η αμαρτία φωλιάζει μέσα τους; "Μακάριος ανήρ ος υπομένει πειρασμόν, ότι δόκιμος γενόμενος λήμψεται τον στέφανον της ζωής ον επηγγείλατο τοις αγαπώσιν αυτόν" (Ιάκωβος 1:12, βλ. Ιούδας 3).

Ξέρουμε καλά πόσο εξοργισμένος ήταν ο Απόστολος Παύλος με τους Γαλάτες Χριστιανούς, οι οποίοι είχαν ξεκινήσει ενθαρρυντικά, τώρα όμως σκοντάφτουν. Τους υπενθυμίζει λοιπόν: "Ετρέχετε καλώς. Τις υμάς ενέκοψεν τη αλήθεια μη πείθεσθαι;" (Γαλάτας 5:7).

Πέραν τούτου λέγει σε μια άλλη εκκλησία: "Εγώ τείνυν ούτω τρέχω ως ουκ αδήλως, ούτως πυκτεύω ως ουκ αέρα δέρων αλλά υπωπιάζω μου το σώμα και δουλαγωγώ, μη πως άλλοις κηρύξας αυτός αδόκιμος γένωμαι" (Α΄ Κορινθ. 9:26,27). Μετά δε τούτο μας κάνει άλλη αναφορά λέγοντας, "μήπως εις κενόν τρέχω ή έδραμον" (Γαλάτας 2:2β). Και ξανά το τονίζει: "Εις ό και κοπιώ αγωνιζόμενος κατά την ενέργειαν αυτού την ενεργουμένην εν εμοί εν δυνάμει" (Κολοσσαείς 1:29).

Υπενθυμίζει λοιπόν ο γνωστός πνευματικός δρομέας σε όλους τους δρομείς: "Ουκ οίδατε ότι οι εν σταδίω τρέχοντες πάντες μεν τρέχουσι, είς δε λαμβάνει το βραβείον; ούτως τρέχετε ίνα καταλάβητε" (Α΄ Κορ. 9:24). Ας κοιτάξουμε στον τρόπο που τοποθετεί άλλος συγγραφέας την κλήση σε μια άλλη σύναξη που είχαν ξεκινήσει άριστα, όμως τώρα είχαν οδηγηθεί σε αστάθεια εξαιτίας πολυποικίλων δυσάρεστων συνθηκών που παρουσιάστηκαν. Αυτές τους παρέσυραν στη χαλάρωση των προσπαθειών τους: "Λοιπόν και ημείς περικυκλωμένοι όντες υπό τοσούτου νέφους μαρτύρων, ας απορρίψωμεν παν βάρος και την ευκόλως εμπεριπλέκουσαν ημάς αμαρτίαν, και ας τρέχωμεν μεθ' υπομονής τον προκείμενον εις ημάς αγώνα αποβλέποντες εις τον Ιησούν τον αρχηγόν και τελειωτήν της πίστεως, όστις υπέρ της χαράς της προκειμένης εις αυτόν, υπέφερεν σταυρόν, καταφρονήσας την αισχύνην και εκάθισεν εν δεξιά του θρόνου του Θεού. Διότι συλλογίσθητε τον υπομείναντα υπό των αμαρτωλών τοιαύτην αντιλογίαν εις εαυτόν, δια να μη αποκάμητε χαυνούμενοι κατά τας ψυχάς σας" (Εβραίους 12:1-3).

Μια τέτοια ζωντανή προτροπή μας οδηγεί στη δεύτερη πρακτική αλήθεια:

Β. Η Κλήση του Χριστού Περιέχει μια

Ιερή Αποστολή

Τα πρώτα λόγια τα οποία άκουσαν από τον αναστημένο Κύριο οι μαθητές, μετεωριζόμενοι σε καταπιεστική ανασφάλεια ήταν "Ειρήνη υμίν. Καθώς απέσταλκεν με ο Πατήρ, καγώ πέμπω υμάς" (Ιωάννης 20:21). Με αυτήν την παραγγελία ο Άρχων της Ειρήνης προσκαλεί τους μαθητές Του σε μια συγκεκριμένη αποστολή που παρομοιάζεται με τη δική Του. Τα έθνη στο πλαίσιο προκριματικής άμυλλας αποστέλλουν τους νέους τους στην ολυμπιάδα. Αυτός που ενσαρκώθηκε και ήρθε στον κόσμο, ξεκίνησε και βάδισε με μια προγραμματισμένη αποστολή. Ο Ιησούς ποτέ δεν έκαμε τίποτε το άδηλο, άσκοπο ή ακατανόητο. Η λαμπρή αποστολή του που ολοκληρώνεται με θρίαμβο, εμπνέει τον πιστό να ακολουθήσει την κατεύθυνση που οδηγούν τα ίχνη Του.

Ο πρωταθλητής της χάριτος που αναφέρει τόσα πολλά περιστατικά από την πορεία της πίστης και καταλήγει σε ολοκάθαρη νίκη, κάνει μια κατηγορηματική πρόκληση: "Μιμηταί μου γίνεσθε καθώς καγώ Χριστού" (Α΄ Κορ. 11:1, βλ. Φιλιπ. 3:17, Εφεσ. 5:1). Ο συγγραφέας της προς Εβραίους Επιστολής ελέγχει την χαλάρωση της ιερής αποστολής με τα εξής λόγια: "Δια να μη γείνητε νωθροί, αλλά μιμηταί των δια πίστεως και μακροθυμίας κληρονομούντων τας επαγγελίας" (Εβρ. 6:12).... "Ενθυμείσθε τους προεστώτας σας, οίτινες ελάλησαν προς εσάς τον λόγον του Θεού των οποίων μιμείσθε την πίστιν, έχοντες προ οφθαλμών το αποτέλεσμα του πολιτεύματος αυτών" (Εβρ. 13:7).

Βρίσκονται λαμπρά ονόματα στον γαλαξία των Ολυμπιονικών, όπως του Φιλανδού Νούρμη, του Τσέχου Ζατόπεκ, του Αμερικανού Τζέση Όουενς και πολλών άλλων αξέχαστων ηρώων, τους οποίους οι νέοι των εποχών εκτιμούν και λαχταρούν να μιμηθούν.

Ο πιστός του Μεγάλου Νικητή έχει μπροστά του τον φωτοβόλο θριαμβευτή όλης της ιστορίας χωρίς καμιά ήττα.

Επιπλέον έχουμε άντρες και γυναίκες που εμπνεύστηκαν από τον ίδιο, π.χ. τον Παύλο, τον Στέφανο και μια ολόκληρη στρατιά που μας λέγουν: "Μιμηταί ημών γίνεσθε καθώς και ημείς του Χριστού". Αυτός είναι πολύ ισχυρότερο πρότυπο απ' όλους τους μεγάλους συναγωνιστές που ενθουσιάζουν τους σύγχρονους.

Ο Χριστός ενσαρκώθηκε ώστε να εκτελέσει την πιο θαυμαστή πράξη στην εξέλιξη της ιστορίας, από τις μέρες της δημιουργίας. Γι' αυτό ο απόστολος Παύλος παρακινεί τον Τιμόθεο με την αλάνθαστη ενθάρρυνση: "Συγκακοπάθησον ως καλός στρατιώτης Χριστού Ιησού" (Β΄ Τιμ. 2:3, βλ. 4:5). Έχουμε έναν Κριτή, ο οποίος με συμπόνια προειδοποιεί τον Τιμόθεο, περί παραλλήλων δοκιμασιών με τις δικές του, στην αποστολή που αφορά κάθε πιστό (βλ. Ματθαίος 10:22). Ο συναγωνιστής του Χριστού συμμετέχει σε έναν αγώνα, ο οποίος δεν παράγει ούτε δέχεται έπαινο, δόξα και συγχαρητήρια. Βέβαια οι Ολυμπιονίκες θα αμειφθούν από τα κράτη τους με τιμητικές εκδηλώσεις και έπαθλα όλων των ειδών! Δικαιοπραγία! Άλλα είναι όμως τα κριτήρια του Ιησού Χριστού: "Σας βεβαιώνω πως αυτή η τιμή είναι όλη κι όλη η ανταμοιβή τους" (Ματθ. 6:2β, βλ. Ρωμαίους 12:7,8).

Το θαρραλέο ξεκίνημα στην αρχή του συναγωνισμού, εκείνων που διέθεσαν τη ζωή τους ανεπιφύλακτα στα χέρια του Χριστού, δεν μπορεί να ξεχαστεί: "Αναμιμνήσκεσθε δε τας πρότερον ημέρας, εν αίς φωτισθέντες πολλήν άθλησιν υπεμείνατε παθημάτων" (Εβρ. 10:32). Μάλιστα και στην εποχή μας υπάρχουν πολλοί στην παγκόσμια εκκλησία του Χριστού, που έχουν ξεκινήσει με παράλληλη πορεία αποστολής και συνεχίζουν με παρόμοια πιστότητα. Αυτοί - ίσως άγνωστοι αγωνιστές - επαινούνται και ενθαρρύνονται από τον Χριστό, ο οποίος υπέστη τις πιο συγκλονιστικές δοκιμασίες, μέχρι την αισχύνη του σταυρού (Βλ. Εβρ. 12:2). Ο Ίδιος επαινεί αυτούς με το πασίγνωστο εγκώμιο: "Μακάριοι εστε όταν μισήσωσιν υμάς οι άνθρωποι και όταν αφορίσωσιν υμάς και ονειδίσωσιν και εκβάλωσιν το όνομα υμών ως πονηρόν ένεκα του Υιού του ανθρώπου" (Λουκάς 6:22). Γι' αυτό,

Γ. Η Κλήση του Χριστού Προάγει στην Απόλυτη Συνταύτηση μ' Αυτόν

Ο πρωταθλητής απ. Παύλος, ο οποίος δέχτηκε με χαρά και ικανοποίηση τη δύσκολη πορεία της εις Χριστόν καθιέρωσής του, μας πληροφορεί για τον υπέρτατο τώρα σκοπό της ζωής του: "Του γνώναι αυτόν και την δύναμιν της αναστάσεως αυτού και την κοινωνίαν των παθημάτων αυτού, συμμορφιζόμενος τω θανάτω αυτού" (Φιλιπ. 3:10). Ο ίδιος δέχεται την άθλησή του ως συμμόρφωση με τον θάνατο του Χριστού (βλ. Γαλ. 2:20). Δεν συμβαίνει το αυτό με κάθε συναγωνιστή που επιδιώκει να υπερισχύσει; Αποχή από ορισμένα φαγητά, ποτά, καπνό, διασκεδάσεις, σωματικό βάρος, κ.λ.π. Ο πιστός που ενδιαφέρεται για τη νίκη και να ανέβει στο βάθρο του θριαμβευτή, απλώς οφείλει να συμμορφωθεί με το θάνατο του Χριστού, σύμφωνα με την κλήση του: "Αμήν, αμήν, λέγω υμίν, ουκ έστιν δούλος μείζων του Κυρίου αυτού ουδέ απόστολος μείζων του πέμψαντος αυτόν" (Ιωάννης 13:16). Χαλάρωση της αφιέρωσης αποτελεί αίρεση, αν όχι θεολογική, τουλάχιστον στη φυσική και πνευματική υπόσταση (βλ. Μάρκος 10:39).

Παράλληλα με την επιδοκιμασία του προς τους μαθητές για την πιστότητά τους στις δοκιμασίες Του, ο Κύριος προχωρεί να τους υποσχεθεί το δικαίωμα να τρώγουν και να πίνουν στο τραπέζι Του στη Βασιλεία (βλ. Λουκάς 22:28,29). Ο απόστολος Πέτρος επιβεβαιώνει εκείνους που θεωρούν την πιστότητα σαν πρώτιστη επιλογή της επίγειας ζωής: "Κομιζόμενοι το τέλος της πίστεως υμών σωτηρίαν ψυχών" (Α΄ Πέτρου 1:9).

Όπως κι ο συγγραφέας της προς Εβραίους επιστολής κάνει το ίδιο: "Ημείς δε ουκ εσμέν αποστολής εις απώλειαν αλλά πίστεως εις περιποίησιν ψυχής" (Εβρ. 10:39).

Η άθληση της πίστης δεν αντιμετωπίζει μόνο αντιπάλους (όπως τα αιρετικά cults1), αλλά και σκληρούς εχθρούς, (όπως το Ισλάμ, ο Ινδουισμός, η μεταχριστιανική επιθετικότητα κ.λ.π.). Ο Παύλος διατυπώνει από τη δική του εμπειρία τους πολυποίκιλους αντιπάλους στην διακήρυξη του Χριστού (βλ. Α΄ Κορ. 16:9). Γι' αυτό η πορεία απαιτεί κοινό στόχο, κοινή δράση, κοινή αφιέρωση.

Ένας από τους συναρπαστικούς αγώνες των Ολυμπιάδων είναι η σκυταλοδρομία, όπου ομάδες τεσσάρων δρομέων ανταλλάσσουν τη σκυτάλη με την επιδίωξη να κατακτήσουν τα πρωτεία. Ο γνώστης των αγώνων ξανά μας προβάλλει μια συνδυασμένη απεικόνιση για τούτο ή παρόμοια αθλήματα, συνιστώντας στους πιστούς τη σωστή προσέγγιση: "Μιά ψυχή συναθλούντες τη πίστει του ευαγγελίου" (Φιλιπ. 1:27β).

Όμως στην ίδια επιστολή συναντάται κάποια ανησυχητική περίσταση: δύο πιστές αδελφές, Ευωδία και Συντύχη, ενώ είχαν συναθλήσει με τέλεια συμφωνία, τώρα έπαυσαν να φρονούν τα ίδια (βλ. Φιλιπ. 4:2,3). Κατολίσθησαν από τον συναθλητισμό. Δεν γνωρίζουμε σε ποιο κρίσιμο σημείο είχε φτάσει η ανακολουθία τους, όμως σαφώς προκάλεσε μεγάλη αναταραχή στον φίλαθλο φυλακισμένο Παύλο, που προερχόταν από μια συνάθροιση την οποία επαινεί επανειλημμένα, αναφορικά με αναμνήσεις λαμπρές που τις έζησε ο ίδιος.

Κάποιος κοκορομάχος έπαιρνε δύο πετεινούς σε μια επίδειξη κοκορομαχίας. Κατά τη διαδρομή επάνω στον "αραμπά" τα δύο όρνεα τσακώθηκαν το ένα με το άλλο με συνέπεια το θάνατο του ενός και τον τραυματισμό του άλλου. Με μεγάλη απογοήτευση ο κοκορομάχος παραπονέθηκε: "Γιατί δεν τους είπε κανείς ότι και οι δύο ανήκουν στον ίδιο αφέντη;"...

Αν η ακριβής συνάθληση σε τόσους τομείς του ομαδικού αθλητισμού είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη για μια ξεκάθαρη πραγματοποίηση νίκης, πόσο μάλλον πρέπει να είναι η συνάθληση για χάρη της πίστης και της νίκης του ευαγγελίου! Οφείλουμε να αυτοελεγχθούμε σ' αυτά τα πλαίσια όπου δημιουργήσαμε παραφωνίες παραλογισμούς και αμαρτωλές παραβάσεις με λυπηρές επιπτώσεις που οδήγησαν στη βλάβη της πίστης του ευαγγελίου. Ακούσαμε πολλά για τους πρώτους Χριστιανούς, πως κατέπλητταν τους ειδωλολάτρες οι οποίοι εξέφραζαν την έκπληξή τους με τα λόγια: "Πώς αγαπούν αυτοί οι άνθρωποι ο ένας τον άλλον!". Μπορεί άραγε να διαπιστωθεί το ίδιο για μας τους σύγχρονους Χριστιανούς; "Μιά ψυχή συναθλούμενοι δια την πίστιν του Ευαγγελίου!". Σ' εμάς απευθύνεται ο Μέγας Κριτής από τους ουρανούς: "Έρχομαι ταχύ κράτει ό έχεις, ίνα μηδείς λάβει τον στέφανόν σου". "Γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής" (Αποκάλυψη 3:11, 2:10β).

Ο απόστολος Παύλος τελείωσε ολότελα ως νικητής την πορεία στην οποία τον είχε καλέσει ο Χριστός, ο οποίος τώρα κάνει την τελική κρίση. Ακούει λοιπόν το γλυκό άσμα από το κελί στη Ρώμη, όχι κάποιου εθνικού δοξασμού αλλά της ουράνιας αναγνώρισης: "Τον αγώνα τον καλόν ηγωνίσθην, τον δρόμον ετελείωσα, την πίστην διετήρησα του λοιπού μένει εις εμέ ο της δικαιοσύνης στέφανος, τον οποίον ο Κύριος θέλει μοι αποδώσει εν εκείνη τη ημέρα, ο δίκαιος κριτής και ου μόνον εις εμέ, αλλά και εις πάντας όσοι επιποθούσι την επιφάνειαν αυτού" (Β΄ Τιμ. 4:7,8).

Σ' αυτό το σημείο εγκωμιάζει τον θρίαμβο που αξιολογείται από τον Κύριο. Δεν βρίσκονται ποιητές να τον εξυψώσουν με τη λογοτεχνία τους ή γλύπτες να αποδώσουν τον έπαινο με την καλλιτεχνία τους σε μια εξαιρετική προτομή. Σ' όλη την πορεία του εξυμνούσε την κυριότητα του Λυτρωτή Χριστού, τώρα Εκείνος του κάνει θερμή υποδοχή, η οποία προσφέρεται με μια δοξασμένη αποκορύφωση: "Και φανερωθέντος του αρχιποιμένος κομιείσθε τον αμαράντιον της δόξης στέφανον" (Α΄ Πέτρου 5:4).

 

cosmades@attglobal.net

 

 

“Εάν ο Κόκκος του Σίτου δεν Αποθάνη...”


Μια αληθινή Ιστορία από το Κονγκό

 

Ένα ζευγάρι ιεραποστόλων ο Δαβίδ και η Σβία Φλάαντ, το 1921, ξεκίνησαν από τη Σουηδία να πάνε στην καρδιά της Αφρικανικής Ηπείρου, στο τότε Βελγικό Κονγκό. Είχαν νοιώσει βαθιά μέσα τους την οδηγία του Θεού, έτσι μαζί με τον 2 ετών γιο τους και ένα άλλο ζευγάρι ιεραποστόλων από την Σκανδιναβία, τους Έρικσονς, πήγαν σε μια απομακρυσμένη περιοχή της χώρας για να φέρουν το ευαγγέλιο της Σωτηρίας.

Αυτή τους η απόφαση ήταν ένα τεράστιο βήμα πίστης. Ο αρχηγός του χωριού όμως δεν τους άφησε να μπουν μέσα στο χωριό, επειδή φοβόταν τους θεούς τους. Έτσι οι ιεραπόστολοι έχτισαν τις καλύβες τους μισό μίλι μακριά, ενώ προσεύχονταν για κάποιο πνευματικό ξύπνημα. Η μόνη επαφή που είχαν με τους ντόπιους ήταν ένα μικρό αγόρι, που ερχόταν δυο φορές την εβδομάδα και τους πουλούσε κότες και φρέσκα αυγά. Η Σβία Φλάαντ, μια μικρόσωμη αδύνατη γυναίκα, αποφάσισε ότι αν αυτό το αγόρι ήταν ο μόνος άνθρωπος που θα άκουγε το Ευαγγέλιο, θα έπρεπε οπωσδήποτε να το οδηγήσει στο Χριστό. Και το πέτυχε. Αλλά δεν υπήρξαν άλλοι μετά από αυτό.

Στο μεταξύ η ελονοσία θέριζε τον έναν μετά τον άλλον στο χωριό. Οι Έρικσονς έφυγαν και γύρισαν στην πρωτεύουσα, ενώ οι Φλάαντ έμειναν κοντά στο χωριό. Και ήταν, τότε, που η Σβία έμεινε έγκυος, ακριβώς στη μέση της ερημιάς. Την ώρα της γέννας ο αρχηγός του χωριού υποχώρησε και επέτρεψε σε κάποια μαία να βοηθήσει τη Σβία για να έρθει στη ζωή ένα κοριτσάκι, η Άϊνα. Από τις πολλές μέχρι τότε κακουχίες και στερήσεις και από τη δύσκολη γέννα η Σβία άντεξε να ζήσει μόνο 17 ημέρες. Τη στιγμή που άνοιγε ένα τάφο για να θάψει τη γυναίκα του ο Δαβίδ, ένοιωσε κάτι να σπάει μέσα του. Αμέσως μετά, άρπαξε τα δύο τους παιδιά και πήγε στην πρωτεύουσα, στα κεντρικά γραφεία της Ιεραποστολής. Άφησε το νεογέννητο κοριτσάκι του στους Έρικσονς λέγοντας: "Επιστρέφω πίσω στη Σουηδία. Έχασα τη γυναίκα μου και μου είναι αδύνατο να φροντίσω αυτό το μωρό. Ο Θεός μού κατέστρεψε τη ζωή μου".Με αυτά τα λόγια έστρεψε την πλάτη του όχι μόνο στο κάλεσμα του Θεού, αλλά και στον ίδιο τον Θεό. Σε λιγότερο από οκτώ μήνες όμως το ζευγάρι των Έρικσονς πέθαναν από ελονοσία και έτσι το μωρό το πήραν κάποιοι Αμερικανοί ιεραπόστολοι οι οποίοι άλλαξαν το όνομά της σε Έντζη και επέστρεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Νότια Ντακότα.

Η Έντζη μεγάλωσε, αποφοίτησε από το Χριστιανικό Πανεπιστήμιο της Μιννεάπολης, όπου και γνώρισε τον σύζυγό της Ντιούϊ Χέρστ. Τα χρόνια πέρασαν. Απέκτησαν ένα κορίτσι και ένα γιο. Ο κ. Χέρστ έγινε πρόεδρος ενός Χριστιανικού Κολλεγίου στο Σιάτλ που είχε ιδρυθεί από Σκανδιναβούς.

Μια μέρα βρήκε στο γραμματοκιβώτιό της ένα Σουηδικό Χριστιανικό περιοδικό. Δεν μπορούσε να καταλάβει τα λόγια, αλλά καθώς γύριζε τις σελίδες είδε κάτι που έκανε το αίμα της να παγώσει. Μια φωτογραφία ενός ερημικού τοπίου που διακρινόταν ένας τάφος μ' έναν άσπρο σταυρό. Επάνω στο σταυρό ήταν γραμμένες δυο λέξεις: "ΣΒΙΑ ΦΛΑΑΝΤ".

Πήγε αμέσως στη γραμματέα του κολλεγίου και της ζήτησε να της μεταφράσει το άρθρο. Ήταν μια ιστορία για κάποιους ιεραπόστολους σ' ένα απόμακρο χωριό στην καρδιά της Αφρικής, στο Κονγκό ... πριν χρόνια ... τη γέννηση κάποιου κοριτσιού ... το θάνατο της νεαρής μητέρας ... τον ένα και μόνο πιστό Αφρικανό, ένα μικρό αγόρι ... και πώς, αφού οι λευκοί έφυγαν, μέσω αυτού του αγοριού ο αρχηγός πείσθηκε να επιτρέψει να κτισθεί ένα σχολείο και σιγά-σιγά μέσα από τη διδασκαλία του αγοριού, που ήταν πλέον άντρας, τα παιδιά πίστεψαν στο Χριστό ... πίστεψαν οι γονείς του ... ακόμη και ο αρχηγός τους. Υπήρχαν 6.000 χριστιανοί, μόνο σ' εκείνο το χωριό εξαιτίας της θυσίας του Δαβίδ και της Σβία Φλάαντ. Αυτά έγραφε το άρθρο.

Λίγο μετά η Έντζη και ο σύζυγός της πήγαν στη Σουηδία για να βρουν τον πατέρα της Έντζη. Βρήκαν έναν ηλικιωμένο, άρρωστο πικραμένο άνθρωπο, που έβρισκε παρηγοριά στο ποτό. Είχε ξαναπαντρευτεί και είχε άλλα 4 παιδιά, τα οποία προειδοποίησαν την Έντζη να μην τολμήσει να αναφέρει τη λέξη Θεός στον πατέρα τους. "Μόνο στο άκουσμα αυτής της λέξης γίνεται θηρίο" της είπαν. Η Έντζη δε δείλιασε. Μπήκε μέσα στο άθλιο διαμέρισμα που ήταν γεμάτο μπουκάλια ποτού και είδε πάνω σ' ένα ανακατωμένο κρεβάτι τον 73χρονο πατέρα της. "Μπαμπά!" του είπε σιγανά. Αυτός γύρισε και άρχισε να κλαίει. "Άϊνα" της είπε. "Ποτέ μου δεν ήθελα να σε δώσω σ' άλλους". "Δεν με πειράζει μπαμπάκα. Ο Θεός με φρόντισε πολύ καλά".

Το πρόσωπο του άντρα άλλαξε, σκλήρυνε μονομιάς. Τα δάκρυα σταμάτησαν. "Ο Θεός μας ξέχασε όλους. Η ζωή μας είναι σ' αυτά τα χάλια εξαιτίας Του". Γύρισε το πρόσωπό του προς τον τοίχο. Η Έντζη συνέχισε να του χαϊδεύει το πρόσωπο, λέγοντάς του γλυκά: "Μπαμπά, είμαι εδώ για να σου πω μια αληθινή ιστορία. Δεν πήγες στην Αφρική για το τίποτα. Δεν ήταν άδικος ο χαμός της μαμάς. Το μικρό εκείνο αγόρι που είχε πιστέψει στο Χριστό, έγινε αιτία όλο το χωριό να πιστέψει. Ο ένας σπόρος που φύτεψες εσύ μεγαλώνει όλο και πιο πολύ. Σήμερα υπάρχουν 6.000 άνθρωποι εκεί στην Αφρική που πιστεύουν και υπηρετούν τον Κύριο, επειδή εσύ ήσουν πιστός στο κάλεσμα του Θεού ...Μπαμπά, ο Χριστός σε αγαπά. Ποτέ δε σε μίσησε".

Ο ηλικιωμένος γύρισε το κεφάλι του και κοίταξε την κόρη του στα μάτια. Η μορφή του είχε ηρεμήσει. Άρχισε να μιλάει, να μιλάει μέχρι το απόγευμα εκείνης της ημέρας, που στο κλείσιμό της ο Δαβίδ Φλάαντ είχε ξαναβρεί το Θεό του. Οι μέρες που ακολούθησαν ήταν πολύ γλυκειές για τον πατέρα και την κόρη καθώς τις ξόδευαν μαζί.

Το ζεύγος Χέρστ όμως έπρεπε να γυρίσουν πίσω στην Αμερική, για να πληροφορηθούν μετά από λίγες εβδομάδες ότι ο Δαβίδ Φλάαντ είχε φύγει για την ουράνια πατρίδα.

Λίγα χρόνια αργότερα το ζεύγος Χέρστ παρακολουθούσαν ένα ιεραποστολικό συνέδριο στο Λονδίνο. Μεταξύ των άλλων υπευθύνων ήταν και ο υπεύθυνος των χριστιανών από το Ζαΐρ, το παλιό Κονγκό, ο οποίος είπε ότι υπήρχαν στη χώρα του 110.000 βαπτισμένοι πιστοί. Η Έντζη, πήγε και τον βρήκε στο τέλος της ομιλίας του και τον ρώτησε αν ποτέ είχε ακούσει τα ονόματα Δαβίδ και Σβία Φλάαντ. "Βεβαίως ξέρω αυτά τα ονόματα. Ήταν η κυρία Σβία Φλάαντ που με οδήγησε στο Χριστό. Εγώ ήμουν το μικρό αγόρι πού έφερνε φαγητό στους γονείς σου πριν ακόμη εσύ να γεννηθείς. Μέχρι σήμερα η μνήμη και ο τάφος της μητέρας σου τιμάται από όλους μας".

Αγκαλιάστηκαν κλαίγοντας για πολλή ώρα. Μετά από λίγο καιρό, η Έντζη και ο σύζυγός της πήγαν στην Αφρική. Πήγαν στο χωριό όπου οι κάτοικοι τους υποδέχτηκαν με θέρμη. Η Έντζη συνάντησε τον άνθρωπο που την κουβάλησε μικρό μωρό όλο τον δρόμο μέχρι την ιεραποστολή, όταν ο πατέρας της έφυγε από το χωριό τους.

Μα η πιο συγκινητική στιγμή ήταν όταν ο ιεροκήρυκας την οδήγησε στον τάφο της μητέρας της. Γονάτισε εμπρός στον άσπρο σταυρό και ευχαρίστησε τον Θεό για τη μητέρα της. Το κήρυγμα της μητέρας εκείνης ήταν από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο κεφάλαιο 12 εδάφιο 24: "Αληθώς, αληθώς σας λέγω, Εάν ο κόκκος του σίτου δεν πέση εις την γην και αποθάνη, αυτός μόνος μένει· εάν όμως αποθάνη, πολύν καρπόν φέρει".

Απόδοση: Μαίρη Υφαντίδου

 

 

Η Εκκλησιαστική “Πράξη” / 1

 

 

του αιδ. Στ. Δεληγιάννη

 

Η σύντομη αυτή σειρά δεν αποτελεί - και δεν σκοπεύει να είναι - μία πλήρης και εκτεταμένη έρευνα σχετικά με τα επί μέρους θέματα που αγγίζει το Πράξεις 2:42, αλλά ένα προσωπικό πνευματικό απόσταγμα μελέτης του Λόγου του Θεού, προβληματισμού και προσευχής, που επιθυμεί απλώς να συμβάλει σε ένα γόνιμο προβληματισμό και μία γνήσια εκζήτηση του Κυρίου της Εκκλησίας, που δεν παύει να είναι ο Ίδιος χθες, σήμερα και για πάντα (Εβρ.13:8).

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων, που πρέπει να έχουμε στο νου μας καθώς μελετούμε το Πράξεις 2:42, είναι ότι το συγκεκριμένο αυτό βιβλίο είναι το μόνο που ουσιαστικά δεν τελειώνει με ένα "Αμήν!", αλλά συνεχίζει διαχρονικά να...γράφεται! Δεν το εννοώ αυτό φυσικά κυριολεκτικά, αλλά πνευματικά, δια του Αγίου Πνεύματος, στις λαμπρές σελίδες του ουρανού, από τον λαό της Διαθήκης, την Εκκλησία!

Το γεγονός αυτό θα πρέπει να μας ενθαρρύνει και κινητοποιήσει για να συμβάλουμε και εμείς, ως πιστοί κι ως τοπικές εκκλησιαστικές κοινότητες, στη γενιά μας, στη συγγραφή του μοναδικού αυτού βιβλίου με λαμπρά γράμματα, στην ένδοξη αιώνια Ζωή και Ιστορία του Ουρανού. Διότι, "Ιστορία είναι του Θεού η Ιστορία!"

"Ήσαν δε προσκαρτερούντες τη διδαχή των αποστόλων και κοινωνία, τη κλάσει του άρτου και ταις προσευχαίς." (Πράξεις 2:42)

Τρία από τα τέσσερα αυτά στοιχεία, η ανάγνωση των γραφών με το κήρυγμα και τη διδασκαλία, η ψαλμωδία, και οι προσευχές - ήδη απαντώνται στη ζωή των εβραϊκών συναγωγών και αποτελούσαν την καθημερινή ζωή της πρώτης εκκλησίας. Το σύνολο των τεσσάρων αυτών στοιχείων στα πλαίσια της πρώτης εκκλησίας δεν αποτελούσαν απλώς μία παράδοση, αλλά ζωή, τη ζωή της Πεντηκοστής/ του Αγίου Πνεύματος.

"Ήσαν προσκαρτερούντες..." : Το ρήμα "προσκαρτερέω-ώ" έχει την έννοια του "μένω στερεός," "επιμένω με ζήλο και συνέπεια," "μένω πιστός και αφιερωμένος σε κάποιον ή κάτι." Συνεπώς, προσκαρτερούντες σημαίνει "επιμονή με πειθαρχία, συνέπεια και συνέχεια χωρίς εγκατάλειψη του σκοπού, αλλά με πεποίθηση, περιμένοντας τα αποτελέσματα." [Στη νομική του χρήση έχει την έννοια "επιμένω χωρίς να εγκαταλείπω την προσπάθεια, περιμένοντας το αποτέλεσμα." Στη στρατιωτική του χρήση, "επιμένω δίνοντας τα πάντα."]

"Μαθητευόμενη Κοινότητα": Η Διδαχή

"Ήσαν δε προσκαρτερούντες

τη διδαχή των αποστόλων"

Για τη καλύτερη κατανόηση του θέματος θα βασιστούμε σε 7 ερωτήσεις:

Τι; Ποιος; Που; Πότε; Σε Ποιον; Πώς; Γιατί;

Το "Τι;" της Διδασκαλίας

* Είναι το Ευαγγέλιο και η Διδασκαλία που ο Ιησούς Χριστός κήρυξε (Ματθ.28:20, Ιωαν.14:25-26, 16:12-13, Πραξ.20:20-21, Α΄ Τιμ.6:3).

* Είναι η Υγιαίνουσα και Καλή Διδασκαλία (Α΄ Τιμ.1:10, 4:6, Β΄ Τιμ. 4:3, Τίτος 1:9, 2:1).

* Είναι η Διδασκαλία του Σωτήρα Θεού (Τίτος 2:10).

* Είναι η "Πίστη," όλο εκείνο το σύνολο των κανόνων, αρχών της Αλήθειας του Θεού προς την Εκκλησία Του, μέσω των αποστόλων του Ι. Χριστού, πάνω στα οποία οφείλει να "περπατά" η ζωή της πίστης μας προς το Θεό (Ιούδας 3, Β΄ Τιμ.4:7).

* Είναι η Καινή Διαθήκη, που αποτελεί το αλάνθαστο και θεόπνευστο γραπτό κείμενο της διδαχής των αποστόλων του Ιησού Χριστού, που δεν είναι άλλη από τη διδασκαλία του ίδιου Του Ιησού Χριστού. Επίσης, είναι όλη η Αγία Γραφή (Π.Δ. & Κ.Δ.), γνωρίζοντας ότι οι απόστολοι δίδαξαν την εκπλήρωση των θείων προφητειών της Π.Δ. στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

-Περιεχόμενο της-

Αυτοί που "δέχτηκαν το λόγο" του απ. Πέτρου, επιθύμησαν περισσότερο και περισσότερο να γνωρίσουν αρχικά "τον αρχικό λόγο του Χριστού" (Εβρ.6:1-3) - το ευαγγέλιο που αγκάλιασαν/ το μήνυμα της Βασιλείας του Θεού ("μετάνοια στο Θεό και πίστη στο Χριστό" - Πράξεις 20:21), το Πρόσωπο και το έργο του Σωτήρα τους, το κόστος τού να είναι κάποιος μαθητής Του, τη Μεγάλη Εντολή (Ιωαν.13:34), την "Πλατιά Καρδιά & Σπλάγχνα" (Ματθ.25:31-46) και τη Μεγάλη Αποστολή (Ματθ.28:19-20), ώστε να μπορούν να προχωρήσουν στις πιο βαθιές αλήθειες.

Εάν για τον Κύριο Ιησού ήταν αναγκαίος ο Λόγος/ τα "ρήματα" του Θεού Του, καθώς, "ουκ επ' άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος, αλλ' επί παντί ρήματι εκπορευομένω δια στόματος θεού," πόσο μάλλον για τους ακολούθους Του, την Εκκλησία και Σώμα Του είναι αναγκαίοι όλοι οι λόγοι του Ιησού Χριστού, για να ζήσουν με Εκείνον και για Εκείνον! Εάν ο απ. Παύλος δεν δίστασε να αναγγείλει όλη τη βουλή του Θεού στους πιστούς στην Έφεσο και αλλού, το ίδιο θα πρέπει να συμβαίνει και σήμερα σ' εμάς. Καθώς "πάσα γραφή είναι θεόπνευστος και ωφέλιμος προς διδασκαλίαν...," όλη η Αγία Γραφή (Π.Δ. & Κ.Δ.) θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο της διδασκαλίας της Εκκλησίας, ώστε να είμαστε, ως εκκλησία, "άρτιοι" σε κάθε έργο αγαθό.

Το "Ποιος;" της Διδασκαλίας

Οι ίδιες οι λέξεις, "διδαχή των αποστόλων," φανερώνουν ότι την ευθύνη της διδαχής την είχαν οι ίδιοι οι απόστολοι του Ιησού Χριστού. Και γιατί αυτοί; Διότι αυτούς εξέλεξε ο Ιησούς Χριστός "ίνα ώσιν μετ' αυτού και ίνα αποστέλλει αυτούς κηρύσσειν..." (Μαρκ.3:14 & Ματθ.28:18-20).

"Η ανάγνωση των Γραφών και το κήρυγμα ή η διδασκαλία αποτελούσαν το πρώτο τμήμα της λατρείας της πρώτης εκκλησίας. Τα βιβλία της Π.Δ. ήταν οι Γραφές, που χρησιμοποιούσε αρχικά η Εκκλησία στη λατρεία της. Δεν άργησαν όμως να κάνουν την εμφάνισή τους στις διάφορες κοινότητες και γράμματα, που είχαν γράψει απόστολοι ή άλλα επίσημα πρόσωπα της Εκκλησίας. Πολύ πριν κλείσει η αποστολική περίοδος τα γράμματα αυτά τα θεωρούσε η Εκκλησία ως "Γραφές" και περικοπές από αυτά διαβάζονταν στις λατρευτικές συνάξεις της παράπλευρα με τα βιβλία της Π.Δ." (Χατζηαντωνίου).

Ποιος μπορεί σήμερα να διδάσκει

τις ιερές γραφές;

Β΄ Τιμ.2:2: Οι 4 γενιές του ευαγγελίου: Ο απ. Παύλος, ο Τιμόθεος, οι πιστοί και ικανοί άνθρωποι στο να διδάξουν, και οι άλλοι (πιστοί και ικανοί άνθρωποι στο να διδάξουν). Μέσα σ' αυτούς τους "άλλους" είναι - και πρέπει να είναι - και οι πρεσβύτεροι κάθε τοπικής εκκλησίας (Α΄Τιμ.3:2, Τίτος 1:9) ή κάποιοι απ΄ αυτούς, οι οποίοι - αναγνωρισμένα και δοκιμασμένα - έχουν το χάρισμα του διδασκάλου και μπορούν να διδάσκουν - δημόσια - την Εκκλησία (Εφεσ.4:11, Α΄Τιμ.5: 17).

Το "Πού;" της Διδασκαλίας

Διάφορα ήταν τα σημεία που συναθροίζονταν. α. Στο ανώγειο (Πραξ.1:13, 2:1): Εκεί που είχαν μερικές απ' τις πιο όμορφες αναμνήσεις, (το τελευταίο δείπνο τους με τον Κύριο, οι μεταναστάσιμες φανερώσεις του Κυρίου, η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος την Πεντηκοστή) χωρίς αμφιβολία συναθροίζονταν αρχικά μέρος της πρώτης εκκλησίας. β. Στο ιερό & σε αδελφικά σπίτια (Πραξ.2:46, 5:42).

Πού πραγματοποιείται

σήμερα η διδασκαλία;

* Σε ευκτήριους οίκους, ως τοπικές εκκλησίες.

* Σε διάφορες αίθουσες, για ομάδες μαθητείας, κυριακά σχολεία.

* Σε σπίτια, για συμμελέτες.

Το "Πότε;" της Διδασκαλίας

Π ά ν τ ο τ ε! Όπως τότε, "πάσαν τε ημέραν εν τω ιερώ και κατ' οίκον ουκ επαύοντο διδάσκοντες τον Χριστόν Ιησούν" (Πραξ.5:42), έτσι και σήμερα δεν υπάρχει πιο κατάλληλος χρόνος από συνέχεια.

Η τοπική εκκλησία πρέπει να τραφεί πνευματικά και ν' αυξηθεί, και γι' αυτό δεν υπάρχει άλλος τρόπος από τη διδαχή των γραφών ("ουκ επ' άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος, αλλ' επί παντί ρήματι εκπορευομένω δια στόματος θεού" ).

Το "Σε Ποιον;" της Διδασκαλίας

Λέει - στο κείμενο - το Πράξεις 2:41,42: "οι μεν ουν αποδεξάμενοι τον λόγον αυτού εβαπτίσθησαν και προσετέθησαν εν τη ημέρα εκείνη ψυχαί ωσεί τρισχίλιαι. Ήσαν δε προσκαρτερούντες τη διδαχή των αποστόλων..."

Οι πιστεύσαντες = αυτοί που αποδέχτηκαν το λόγο του Ευαγγελίου ήταν αυτοί που και προσκαρτερούσαν στη διδαχή των αποστόλων - των ιερών Γραφών.

Δεν μπορείς να είσαι προσκαρτερών δίχως να έχεις αποδεχτεί γνήσια το λόγο του Ευαγγελίου της σωτηρίας του Θεού στη ζωή σου. Η α π ο δ ο χ ή πρέπει να μας οδηγεί σε π ρ ο σ κ α ρ τ έ ρ η σ η.

Το "Πώς;" της Διδασκαλίας

Ενώ ο Ιησούς Χριστός δίδαξε τα πλήθη με παραβολές (και αυτές όμως είχαν σκοπό να ελκύσουν στον Ιησού Χριστό, τις καρδιές που ήθελαν) στους μαθητές του ωστόσο, τα εξηγούσε 'κατ' ιδίαν', είτε διδάσκοντάς τους απλά, είτε χρησιμοποιώντας οπτικοακουστικά μέσα που διέθετε - εικόνες (τα πουλιά του ουρανού, τα κρίνα του αγρού, το ανθρώπινο σώμα, οι τρίχες του κεφαλιού κ.ά.), είτε ακόμη και στέλνοντάς τους να εκτελέσουν ό,τι τους δίδαξε.

Βεβαίως, δεν γνωρίζουμε τι μεθόδους οι απόστολοι χρησιμοποιούσαν για να μπορέσουν να φανερώσουν τις αλήθειες του Θεού που εν Χριστώ αποκαλύφθηκαν, ασφαλώς όμως χρησιμοποίησαν - ιδίως ο Παύλος και ο Βαρνάβας - μία βασική μέθοδο, τη μαθητεία (Πραξ.14:21).

Τι είναι η μαθητεία; Είναι μια σχέση αγάπης, εμπιστοσύνης, αλληλοσεβασμού και αμοιβαιότητας μεταξύ του δασκάλου και του μαθητή, η ο οποία σχέση απαιτεί πολύ χρόνο (Ιωάν.13:1,14-15,34, Πραξ.20:7-11,31, Α΄Θεσ. 2:7-12). Σκοπός δε της μαθητείας είναι η πνευματική ωρίμανση της κοινότητας (όχι απλώς του κάθε πιστού ξεχωριστά) να περπατήσει σε πνευματική υγεία και αύξηση (Εφεσ.4:12-16). Ουσιαστικά, όπως κάποιος δούλος του Θεού είπε σωστά, η μαθητεία είναι κοινωνία Ζωής, δηλαδή, διδαχή με λόγο και έργο.

Μέσα από τη μαθητεία ο απ. Παύλος μπορούσε να μιλήσει στις εκκλησίες και αυτές να γνωρίσουν πλήρως ότι είναι το Σώμα του Ι. Χριστού (Ρωμ.12:4,5, Α΄ Κορ.12:12 κ.ο.κ.) ή ότι είναι του Θεού Αγρός και Οικοδομή (Α΄ Κορ.3: 9β, Εφεσ.2:19-22) ή ότι είναι Ναός και Οίκος του Θεού (Εφεσ.2:21, Α΄Τιμ.3:15-16) ή η Νύμφη του Χριστού (Εφεσ.5:22-33). Παράλληλα όμως, και να διδάξει στους πιστούς τη ζωή του Ιησού Χριστού με την ίδια του τη ζωή (Φιλιπ.4:9).

Το "Γιατί;" της Διδασκαλίας

Κάποιος είπε ότι, " η Εκκλησία είναι η κοινότητα του Λόγου, του Λόγου που αποκαλύπτει το σχέδιο και το σκοπό του Θεού. Μέσα στην Εκκλησία το Ευαγγέλιο κηρύττεται, πιστεύεται και γίνεται αποδεκτό με υπακοή. Η Εκκλησία είναι ο στύλος και το εδραίωμα της Αλήθειας, διότι κρατά σταθερά τις Γραφές" (Clowney).

Το "γιατί;" της Διδασκαλίας πιστεύω ότι σχετίζεται άμεσα με το σ κ ο π ό που αυτή έχει, και ο οποίος είναι ταγμένος απ' τον ίδιο το Θεό.

-Σκοπός-

Σκοπός της διδασκαλίας δεν είναι άλλος από τη πνευματική ωριμότητα των πιστών , γνωρίζοντας τι είναι και τι έχουν εν Χριστώ, ώστε να ζήσουν μια ζωή υπακοής και υπηρεσίας (Ματθ.28:20, Κολ.1:28), και κάνοντάς το αυτό να συνοικοδομούνται σε μια άγια εκκλησία για τον Θεό (Α΄Πετρ.2:4,5).

Πιστεύω ότι δύο σημεία αποτυχίας στη διδασκαλία είναι η ασυνέπεια των "δασκάλων" να ζήσουν πολλές φορές ό,τι διδάσκουν (Ιακ.3:1-2), και η αποτυχία να συνδεθεί η διδασκαλία των Γραφών με την υπακοή. Διδάσκω και προτρέπω τον άλλο σε υπακοή και καλά έργα (Τίτος 2:14).

Η θέση του ευαγγελιστή Λουκά στην αρχή του βιβλίου των Πράξεων είναι πολλή σημαντική: "Τον μεν πρώτον λόγον εποιησάμην περί πάντων, ω Θεόφιλε, ων ήρξατο ο Ιησούς ποιείν τε και διδάσκειν, άχρι ης ημέρας εντειλάμενος τοις αποστόλοις δια πνεύματος αγίου ους εξελέξατο ανελήμφθη" (Πραξ.1:1,2). Με άλλα λόγια, υπονοείται ότι σ' αυτό το βιβλίο περιμένουμε τη συνέχεια της ζωής (λόγω και έργω) του Ιησού από τη Ναζαρέτ, όσα Εκείνος σ υ ν έ χ ι σ ε να κάνει και να διδάσκει μέσω των αποστόλων που εξέλεξε, και της Εκκλησίας Του, που το Άγιο Πνεύμα γέννησε την ημέρα της Πεντηκοστής.

-"Γιατί;"- Έχει Μεγάλη Σημασία-

Πώς όμως αυτό θα ήταν δυνατό; Bεβαίως, μέσω της δύναμης του Αγίου Πνεύματος. Όμως αυτό δεν έφτανε. Το Άγιο Πνεύμα ενεργεί επί τη βάσει του Λόγου του Θεού (διδαχή), μέσα σε καρδιές στις οποίες ο Λόγος του Θεού "χωρεί και "μένει" (Ιωάννης 8:30-37), σε ζωές που υποτάσσονται και υπακούν, σε ανθρώπους που ακολουθούν (Ματθ. 28:19,20).

Ματθ.28:19, 20: Η "διδαχή" είναι αναγκαίο μέρος μιας ζωής που "μαθητεύει"/ ακολουθεί τον Ιησού, με πιστότητα και υπακοή στις εντολές Του. Ιωάννης 8:30-37: Η αληθινή μαθητεία σχετίζεται με το κατά πόσο ο Λόγος του Ιησού "χωρεί και μένει" μέσα στον ακόλουθο του Ιησού].

Το Άγιο Πνεύμα εργάζεται και κτίζει τη ζωή του Ιησού Χριστού στον κάθε πιστό ξεχωριστά, και μέσα στην Εκκλησία Του συλλογικά, πάνω στη βάση του Λόγου του Θεού (Ψαλμ.105:19, Πράξεις 20:32, Ρωμ.10:17, Κολ.1:28).

-"Γιατί;"- Αποτελεί Σημάδι

Πνευματικής Υγείας-

Η διδασκαλία των Γραφών αποτελεί το ΠΡΩΤΟ εκείνο σημάδι που χαρακτηρίζει μια εκκλησία ως υγιή και γεμάτη με το Άγιο Πνεύμα. Η θέση που λαμβάνει ο Λόγος του Θεού μέσα στην εκκλησία, προσδιορίζει και αντικατοπτρίζει και το βαθμό υγείας αυτής της εκκλησίας. Είναι ο Λόγος κυρίως & αποκλειστικά, που διδάσκεται, κηρύττεται, και γίνεται αποδεκτός με υπακοή, και όχι οποιαδήποτε άλλα λόγια ή παραδόσεις όσο όμορφα κι αν φαίνονται ότι είναι, διότι μόνο ο Λόγος του Θεού είναι Αλήθεια και Ζωή, που μπορεί να ζωοποιήσει και οικοδομήσει. Η Διδαχή/ ο Λόγος του Θεού πρέπει να είναι πρώτος στη ζωή της εκκλησίας, πριν απ' ό,τιδήποτε άλλο (Παρ.3:5). Ο απ. Παύλος προτρέπει διαρκώς το νεαρό Τιμόθεο να εμμένει όχι σε ανθρώπινες δεισιδαιμονίες αλλά μόνο στην υγιή διδασκαλία, η οποία και τον ίδιο θα σώσει και αυτούς που τον ακούν (Α΄Τιμ. 4:16).

-"Γιατί;" - "Στηρίζει" κάθε άλλη

Δραστηριότητα της Εκκλησίας

Ο λόγος της διδασκαλίας έρχεται να δημιουργήσει, να μορφώσει και ν' αυξήσει τη "νεαρή" εκκλησιαστική κοινότητα, όπως και ο δημιουργικός Λόγος του Θεού δημιούργησε τα σύμπαντα.

Η θέση που δίδεται στη διδαχή των αποστόλων στην αρχή της λίστας του Πράξεις 2:42 δεν είναι τυχαία, καθώς ο,τιδήποτε ακολουθεί (κοινωνία, κλάσις του άρτου, προσευχές) και η επιτυχής εκπλήρωσή του είναι αποτέλεσμα της Διδασκαλίας των Αποστόλων του Ιησού Χριστού, μιας Διδασκαλίας που έφερε το κύρος του ίδιου του Αναστημένου Κυρίου.

Ο,τιδήποτε συμβαίνει μέσα στην πρακτική της Εκκλησίας (λατρεία, υπηρεσία, εκζήτηση του Θεού, υπακοή, κοινωνία, κ.ά.) θα πρέπει να είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη διδασκαλία της Γραφής, και να έχει δοθεί επαρκής ε ξ ή γ η σ η ("Τα χείλη μου θέλουσι προφέρει ύμνο όταν με διδάξεις τα διατάγματά σου", & "Δίδαξόν με, Κύριε, την οδόν των διαταγμάτων σου, και θέλω φυλάττει αυτήν μέχρι τέλους" - Ψαλμ.119:171, 33).

Συνεχίζεται

 

 

Η Πορεία μου προς το Φως

 

 

του κ. Κ. Αγγελόπουλου

 

Γεννήθηκα σ' ένα μικρό χωριό της Πελοποννήσου, κοντά στην ιστορική Καρύταινα. Η οικογένεια στην οποία γεννήθηκα ήταν πολυμελής, αποτελείτο από έξι παιδιά συν τους γονείς, σύνολο οκτώ άτομα. Εγώ ήμουν το τέταρτο κατά σειρά παιδί.

Εκεί μεγάλωσα και γνώρισα τα πρώτα πράγματα, την όμορφη φύση, τον καθαρό γαλανό ουρανό, καθώς και τα πρώτα γράμματα στο σχολείο του χωριού. Έβγαλα τις πρώτες τάξεις και τις άλλες στο διπλανό χωριό, γιατί δεν είχαμε δάσκαλο. Ήμουνα ένα παιδί σχετικά έξυπνο, καλός μαθητής με αρκετές όμως ανησυχίες και προβληματισμούς γύρω από τη ζωή γενικά, αλλά και αρκετά δύσκολο παιδί, πάντα προβλημάτιζα τους γονείς μου. Από το ένα μέρος ένιωθαν περήφανοι που ήμουν καλός μαθητής, αλλά από το άλλο τους απογοήτευα γιατί ήμουν πολύ σκληρός και ανυπάκουος, πάντα είχαμε προβλήματα, ίσως γιατί ήμουν πολύ ανήσυχος και πρόωρα προβληματισμένος.

Ζητούσα απαντήσεις για πράγματα που ίσως στη σκέψη μεγάλων ακόμα να μην είχαν ανέβει ποτέ. Με απασχολούσε και το παρόν αλλά και το μέλλον, το μεταφυσικό. Αναρωτιόμουν συχνά αν υπάρχει ζωή πέρα από το θάνατο. Μικρό παιδί καθώς ήμουν και καθώς κτυπούσε η καμπάνα του χωριού γιατί κάποιος πέθανε, εγώ έπεφτα σε συλλογισμό και έλεγα: Τι άραγε είναι η ζωή; Εδώ τελειώνουν όλα; Δεν υπάρχει τίποτε μετά το θάνατο; Τι γίνεται; Κι αν ο άνθρωπος εξακολουθεί να ζει πού πηγαίνει; Όλα αυτά και άλλα πολλά βασάνιζαν την παιδική ψυχή μου και προσπαθούσα να βρω λογική απάντηση που να μπορεί να ικανοποιήσει αυτές τις πνευματικές μου ανησυχίες.

Όταν τελείωσα το Δημοτικό σχολείο φοίτησα στο γυμνάσιο και στη συνέχεια ήλθα στην Αθήνα κοντά στο θείο Σπύρο, τον αδελφό της μητέρας μου που έμενε στη Δάφνη, στην οδό Ηλιουπόλεως μαζί με την θεία Ντίνα και τον εξάδελφό μου Θανάση.

Ήταν εκείνη την περίοδο που για πρώτη φορά ο Θεός μ' έφερε σε επαφή με αναγεννημένους Χριστιανούς και με κάλεσαν σε κάποια συνάθροιση, ήταν περίπου το 1952-53. Οι εντυπώσεις μου δεν ήταν και τόσο καλές, τα όσα άκουσα έγιναν αντικείμενο σχολιασμού και ειρωνείας, τα είδα σαν πράγματα ξένα και εξωπραγματικά. Δεν πίστευα πως ο Θεός ήταν τόσο κοντά και μπορούσε ν' ασχοληθεί προσωπικά με τις δικές μου ανάγκες, είτε μεγάλες ήταν αυτές είτε μικρές. Όμως η ζωή προχωρούσε και τα χρόνια περνούσαν και βρισκόμουν ήδη στην τελευταία τάξη της σχολής Μηχανικών.

Το καλοκαίρι εκείνο πήγαμε για λίγες μέρες στους γονείς μου, στην ιδιαίτερη πατρίδα μαζί με τα άλλα αδέλφια μου κι εξαδέλφια. Στη συντροφιά μας ήταν και μια κοπέλα συγγενής μας που είχε γνωρίσει την αγάπη του χριστού, ήταν κόρη της πρώτης εξαδέλφης μου. Περάσαμε όλοι πολύ ωραία κι οι μέρες κύλησαν ευχάριστα. Εκείνο όμως που προβλημάτισε τη δική μου τη ζωή και την σημάδεψε για πάντα ήταν η διαφορά που παρατήρησα στον τρόπο και τη συμπεριφορά της ζωής της κοπέλας εκείνης μέσα στο λίγο αυτό διάστημα. Τότε ήμουν 18-19 ετών και προσπαθούσα πάντα να ελέγχω τον εαυτό μου και να επιθυμώ να απαλλαγώ από διάφορα άσχημα πράγματα που έβλεπα γύρω μου, και από άλλα που ήταν μέσα μου. Συναντούσα μεγάλη δυσκολία και τις περσότερες φορές αποτύχαινα και είχα αντίθετο αποτέλεσμα, γινόμουν χειρότερος από πριν. Τώρα ήταν που αναρωτήθηκα τι ήταν εκείνο που έκανε τη διαφορά στη ζωή εκείνης της κοπέλας. Και δεν άργησα να καταλάβω πως κάτι είχε σχέση μ' αυτό που πίστευε, μ' αυτό που έλεγε, πως αγαπούσε τον Χριστό.

Και ενώ βρισκόμουν σ' αυτή την κατάσταση, ο Θεός είχε προνοήσει και είχε τοποθετήσει στο σπίτι μας σε ανύποπτο χρόνο μια Καινή Διαθήκη, πριν από χρόνια, γι' αυτήν ακριβώς τη συγκεκριμένη στιγμή της δικής μου αναζήτησης, της δικής μου ανάγκης. Ψάχνοντας τα διάφορα πράγματα στο σπίτι στα ντουλάπια και συρτάρια βρήκα διάφορες μαθητικές φωτογραφίες και ανάμεσα σ' αυτά και την Καινή Διαθήκη, την οποία από περιέργεια άνοιξα και άρχισα να διαβάζω. Και όσο διάβαζα τόσο διψούσα και όσο διψούσα τόσο διάβαζα και επιθυμούσα και ευχόμουν να γίνω ένας άνθρωπος άγιος όπως ο Θεός τον ήθελε και όπως μου τον περιέγραφε μέσα στις σελίδες του ιερού αυτού βιβλίου. Εκεί ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με το λόγο του Θεού και άρχισα να καταλαβαίνω πως αυτά που εγώ έψαχνα από μικρό παιδί και λαχταρούσα να βρω απάντηση, εδώ θα έπρεπε να τα αναζητήσω, και να αποκτήσω και τη γνώση μα και τη δύναμη να αλλάξω και να ζήσω μια διαφορετική ζωή.

Οι μέρες όμως τελείωσαν και έπρεπε να επιστρέψω στην Αθήνα. Και μια Κυριακή πρωί ο Θεός με προσκάλεσε με το ίδιο εκείνο πρόσωπο που με είχε παρακινήσει, χωρίς να γνωρίζει κανείς τους προβληματισμούς μου και την επαφή με το λόγο του Θεού, να βρεθώ σε μια συνάθροιση όπου πήγαιναν και άκουγαν Κήρυγμα. Πράγματι δέχτηκα με χαρά και πήγα. Τώρα η καρδιά μου ήταν ανοιχτή, προετοιμασμένη και ο λόγος έπεσε σε καλή γη. Αυτό ήταν η αρχή της πορείας μου εν Χριστώ. Ο Θεός με αναγέννησε, ο Λόγος Του με γέμιζε, τον μελετούσα αχόρταγα, έβρισκα ικανοποίηση και γαλήνη της ψυχής. Ήμουν ευτυχισμένος, είχε ανοίξει ένας καινούργιος δρόμος σχέσης και επικοινωνίας με τον άγνωστο ως τότε Θεό.

Όμως δεν άργησε η αντίδραση χωρίς καμμία άλλη αφορμή και με μόνο το γεγονός της στροφής της καρδιάς μου στον Κύριο. Κηρύχτηκε ένας αδυσώπητος πόλεμος εναντίον μου. Όλοι, αδέλφια, συγγενείς, φίλοι, ακόμα και μακρυνοί συγγενείς που ούτε ποτέ τους είχα γνωρίσει, άρχισαν να νοιάζονται για μένα, να με σώσουν από τον "κακό το δρόμο", όπως έλεγαν, που πήρα. Έπεσαν όλοι επάνω μου να με αποτρέψουν να αλλάξω γνώμη και να γυρίσω πίσω γιατί θα καταστρεφόμουν. Με έδειραν και με απείλησαν πως αν δεν σταματούσα να διαβάζω το Ευαγγέλιο και να πηγαίνω στα Κηρύγματα, θα έπρεπε να φύγω από το σπίτι. Τότε, όπως είπα, βρισκόμουν στον τελευταίο χρόνο της Σχολής. Την ημέρα δούλευα και το βράδυ πήγαινα σχολείο. Τις ώρες που περνούσα άλλοτε με τους δικούς μου και που διασκεδάζαμε μαζί και που ήμουν το μασκώτ της συντροφιάς, τώρα όλα αυτά άλλαξαν και δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι είχε συμβεί στη ζωή μου. Οι δρόμοι μας είχαν χωρίσει οριστικά. Τους αγαπούσα περισσότερο από κάθε άλλη φορά και προσευχόμουν για όλους και ζητούσα από τον Θεό να με βεβαιώσει ότι ο δρόμος που τραβούσα ήταν ο δικός Του δρόμος, γιατί μου έλεγαν ότι άφησα την πίστη των πατέρων μου και αλλαξοπίστησα. Όμως όχι, ήμουν ένας τυπικός ψευτοχριστιανός όπως οι περσότεροι και η διαφορά τώρα ήταν ότι έγινα ουσιαστικός, αληθινός, συνειδητός χριστιανός, ακολουθώντας τον Λόγο του Θεού. Αναγκάστηκα ένα διάστημα εκείνο τον καιρό να φύγω από το σπίτι και να κοιμάμαι σε ένα ξενοδοχείο τρίτης κατηγορίας. Ο Θεός με στήριξε και μου έδινε μια χαρά που ποτέ άλλοτε δεν είχα νιώσει.

Τότε ο θείος Σπύρος μάλωσε τον αδελφό μου για την σκληρή του συμπεριφορά απέναντί μου και ήρθαν και με βρήκαν και με παρακάλεσαν να γυρίσω ξανά στο σπίτι και σιγά σιγά το πήραν απόφαση. Οι μόνοι που δεν αντέδρασαν σ' αυτή μου την πορεία ήταν οι γονείς μου, οι οποίοι αναγνώριζαν κάτι άλλο, διαφορετικό και αληθινό, και ο Θεός μετά από χρόνια αναγέννησε τον πατέρα μου και έδωσε την ομοογία του για την πίστη του στον Χριστό, καθώς και η μητέρα μου με την απλότητα και την ειλικρίνεια που δεχόταν τα λόγια του Θεού, πιστεύω πως ο Θεός την ελέησε.

Έτσι ο Θεός με έφερε στη δική Του λυτρωμένη οικογένεια και από τότε ποτέ δεν μετάνιωσα γι' αυτή μου την απόφαση. Τώρα είχα έναν Αληθινό Φίλο, τον Κύριο, ο οποίος στα χρόνια εκείνα τα δύσκολα της ηλικίας μου με στήριξε και με προστάτευσε από κινδύνους ορατούς και αόρατους και με ευλόγησε πνευματικά γιατί βρέθηκα στη θεία εκείνη συγκυρία να έχουμε δασκάλους και ποιμένες αγίους αφιερωμένους στον Κύριο, αλλά και πολλούς αδελφούς νέους και μεγαλύτερους που μου συμπαραστάθηκαν το δύσκολο εκείνο καιρό. Τους ευχαριστώ όλους από καρδιάς.

Μετά από χρόνια, όταν πια οι πρώτες εκείνες θλίψεις είχαν περάσει και στη ζωή την πνευματική είχα σχετικά ωριμάσει, μέσα στην Εκκλησία στην οποία ο Κύριος με έλκυσε κοντά Του, κατά ένα θαυμαστό πάλι τρόπο με συνέδεσε με μία νέα πολύ πιστή κοπέλα, αφιερωμένη στον Κύριο, η οποία και έγινε η σύντροφος της ζωής μου. Αυτό ήταν το δεύτερο μεγάλο βήμα της ζωής όπου ο Θεός μας βοήθησε να μην κάνουμε λάθος στην εκλογή μας (διότι οικίες και πλούτη δίδονται από τους γονείς αλλά ο/η σύντροφος από τον Κύριο). Αγωνιστήκαμε μαζί τώρα πια, με προστάτη και οδηγό Εκείνον που λατρεύαμε, και δημιουργήσαμε οικογένεια και με την ευλογία Του μας χάρισε τρία παιδιά με ιδιαίτερες για το καθένα ευλογίες, τα οποία τώρα είναι του Κυρίου. Είμαι ευγνώμων στον Κύριο για τη Σωτηρία Του και τα άπειρα δώρα Του τα οποία ακολουθούν τη ζωή των παιδιών Του, και ακόμα για την τιμή που τους κάνει να γίνουν μάρτυρές Του στον κόσμο με τη ζωή τους και με το λόγο τους.

Όμως, πονώ και θλίβομαι και προσεύχομαι μέσα από την καρδιά μου κάθε μέρα, και θα το κάνω όσο θα ζω, να γνωρίσουν τα αδέλφια μου την αγάπη του Χριστού και τη σωτηρία Του, να δουν πόσο ωραία γίνεται η ζωή μαζί Του. Και πως όλα εκείνα για τα οποία αγωνίζονται δεν αξίζουν τίποτε μπροστά στη χαρά και την ευτυχία που απολαμβάνει το παιδί του Θεού, και στην Ελπίδα της Αιώνιας Ζωής μαζί Του.

Η δόξα ανήκει στον Κύριο Ιησού Χριστό, τον Σωτήρα μου.

(Ο Κ. Αγγελόπουλος, μηχανικός, είναι Πρεσβύτερος της Γ΄ Ε.Ε.Ε. Αθηνών)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006