ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]


ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2000


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. Τι είναι μάταιο
  2. Η προσευχή του ανθρώπου του Θεού
  3. Η Επίδραση της Αγίας Γραφής στη Διαμόρφωση του Δυτ. Πολιτισμού
  4. Οδεύοντας με Σθένος προς το Μέλλον
  5. Σεισμοί στη φύση, στην ανθρώπινη ζωή
  6. Ο "ιός της χιλιετίας" και ο Υιός της ιστορίας
  7. Ο Θεός και ο εκλεκτός λατρευτής Του

 

 

Τι είναι μάταιο

του Μ. Β. Κυριακάκη

 

Πολύ συχνά ακούμε να επαναλαμβάνεται ο λόγος του εκκλησιαστή "Ματαιότης ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης..."

Αλλά τι ακριβώς σημαίνει; Η σημασία στην κυριολεξία της λέξεως μάταιος είναι ότι κάτι δεν έχει καμία ουσιαστική ωφέλεια. Κάτι το άσκοπο, κάτι που δεν οδηγεί σε αποτέλεσμα. Με αυτήν την έννοια μιλούμε για ματαιοπονία. Εννοούμε το χαμένο κόπο, την άσκοπη προσπάθεια.

Είναι όμως δυνατό, όταν λέμε ότι τα πάντα ματαιότης, να παραδεχθούμε πως τα υλικά πράγματα και όσα περιλαμβάνει ο Εκκλησιαστής στη διακήρυξη του, είναι όλα χωρίς εξαίρεση ανώφελα και άσκοπα; Είναι ανώφελα όλα τα αμέτρητα αγαθά που ο Θεός εδημιούργησε για τον άνθρωπο; Μπορεί να είναι προσωρινά όλα τα ορατά πράγματα, μπορούμε όμως να πούμε ότι είναι άχρηστα;

Αν είναι άχρηστα και άσκοπα γιατί να τα δημιουργήσει ο Θεός; Είναι κάτι το μάταιο ο ήλιος με τις ζωογόνες ακτίνες του, η θάλασσα με τον ανεξάντλητο πλούτο της, τα δάση με τις ομορφιές τους, τα ποτάμια και όλα τα άλλα που αποτελούν πηγές που τροφοδοτούν τον άνθρωπο και συντηρούν τη ζωή;

Νομίζω πως εδώ υπάρχει μία μεγάλη παρεξήγηση. Δεν είναι μάταια όσα η σοφία και η δύναμη του Θεού έπλασε γιατί πάντα εν σοφία εποίησε... Γίνονται όμως μάταια στον πεσμένο άνθρωπο. Μεταβάλλονται όλα σε μία ματαιότητα γιατί ο ίδιος ο άνθρωπος έγινε μάταιος. Αφού αφαιρείται από μέσα του ο σκοπός και η ωφέλεια η ουσιαστική που θα έπρεπε να δώσουν στον άνθρωπο. Θα μπορούσαν να μην είναι μάταια αν εύρισκαν τη θέση τους και αν εξυπηρετούσαν το σκοπό τους. Μάταιο και άχρηστο είναι το ελατήριο ενός ρολογιού βγαλμένο μέσα από το μηχανισμό του ρολογιού. Είναι για πέταμα. Αν όμως έμενε εκεί στη θέση του για να εξυπηρετήσει το σκοπό του, ασφαλώς δεν είναι φτιαγμένο εις μάτην. Με αυτήν ακριβώς την έννοια ο Εκκλησιαστής διακηρύσσει "Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης" ποια είναι η ωφέλεια; Ποιος ο σκοπός τους; Ποια η μόνιμη αξία τους;

Ξεκινά ένας νέος τη ζωή με όνειρα και σχέδια: λέει στον εαυτό του: θα σπουδάσω θα δουλέψω. Θα κάμω οικογένεια. Θα αποκτήσω παιδιά. Θα τα μεγαλώσω, θα τα σπουδάσω, θα τα αποκαταστήσω. Θα χτίσω ένα ωραίο σπίτι και ένα άλλο στην εξοχή. Θα έχω δικό μου αυτοκίνητο και ένα γιοτ, θα ταξιδέψω για να γνωρίσω τον κόσμο. Και ας πούμε ότι τα κάμνει όλα αυτά που εσχεδίασε και ονειρεύτηκε. Ύστερα; Για ποιο σκοπό; Τι θα γίνει αυτός στο τέλος όταν θα έχει επιτύχει; Ποια θα είναι η κατάληξη αν δεν τα συσχέτισε όλα αυτά με την αιωνιότητα. Σβήνουν όλα γι' αυτόν και αυτός σβήνει χωρίς φως και χωρίς ελπίδα...Δεν καταντούν όλα όσα κατέκτησε μάταια;

Με αυτήν την σημασία κάνει την διακήρυξή του ο Εκκλησιαστής. Όλα είναι μάταια, γιατί ο ίδιος ο άνθρωπος είναι μάταιος. Ο άνθρωπος που δεν έχει έναν αιώνιο σκοπό στη ζωή του, που δεν βρήκε τον προσανατολισμό του και τον προορισμό του, ζει μοιραία και πεθαίνει μοιραία... Σαν ένα καράβι που ταξιδεύει στο πέλαγος χωρίς πυξίδα, χωρίς χάρτη και χωρίς κατεύθυνση. Έτσι ο Λόγος του Θεού (Ψαλμ. 62:9) χαρακτηρίζει τον άνθρωπο: "οι κοινοί άνθρωποι βεβαίως είναι ματαιότης· οι άρχοντες ψεύδος· στην πλάστιγγα όλοι μαζί είναι πιο ελαφροί και από αυτήν την ματαιότητα..." Είναι άδειοι. Χωρίς περιεχόμενο. Ζύγισέ τους με τα μέτρα της αιωνιότητος. Ζύγισέ τους με τα μέτρα της δικαιοσύνης. Ζύγισέ τους με τα μέτρα της αγάπης που είναι ο ανώτερος σκοπός της ζωής. Τοποθέτησέ τον στην πλάστιγγα του Θεού και δεν θα ακούσεις μόνο το ότι βρέθηκε ελλιπής, αλλά ότι είναι πιο ελαφρός και από αυτήν την ματαιότητα...

Και επειδή ο άνθρωπος είναι μάταιος και οι διαλογισμοί της σοφίας του είναι μάταιοι. Ο Παύλος (Α΄ Κορ. 3:20) λέει ότι "ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των σοφών ότι είναι μάταιοι..." Είναι μάταιοι γιατί αντί να βοηθήσουν τον άνθρωπο, τον περιπλέκουν.

Δεν καταδικάζει τη μάθηση, τη μόρφωση, τη μελέτη που πλουτίζει την πείρα του ανθρώπου και ακονίζει τη διάνοιά του. Αλλά ελέγχει την αρνητική σοφία που καλλιεργεί ο σαρκικός άνθρωπος μακριά από την πηγή της πραγματικής σοφίας. Ποιος είναι μεταξύ σας σοφός και επιστήμων; λέει ο Ιάκωβος (3:13-16). Ας δείξει από την καλή του διαγωγή τα έργα του με πραότητα σοφίας. Εάν όμως έχετε μέσα στην καρδιά σας φθόνον πικρόν και φιλονεικίαν, μην κατακαυχάσθε κατά της αληθείας. Η σοφία αυτή δεν είναι άνωθεν καταβαίνουσα, αλλ'είναι επίγειος, ζωώδης δαιμονιώδης... Αυτού του είδους η σοφία καταντά, στην τελευταία ανάλυση μωρία. "Πού σοφός, που γραμματεύς, πού συζητητής του αιώνος τούτου; Λέγοντες ότι είναι σοφοί εμωράνθησαν!" Αυτή τη μωρία την βλέπουμε σήμερα στην κατάσταση του κόσμου. Και όχι μόνο την βλέπουμε. Την υφιστάμεθα...Την πληρώνουμε. Αν σήμερα ο κόσμος στενάζει και αγωνιά από την απειλή των πυραύλων και του πυρηνικού ολοκαυτώματος, που το οφείλει; Στην ανθρώπινη, στην σαρκική σοφία, που τόσο σωστά ο Ιάκωβος χαρακτηρίζει "δαιμονιώδη".

Τα έθνη βαδίζουν εν τη ματαιότητι του νοός αυτών... (Εφεσ. 4:17). Μάταιοι διαλογισμοί και μάταιη σοφία. Όχι μόνο ανώφελη, αλλά και επικίνδυνη. Καρπός του μάταιου ανθρώπου.

Όπως είναι επίσης και οι μάταιοι λόγοι. Σ' αυτό αναφέρεται ο Παύλος όταν γράφει στον Τίτο: "Μωράς φιλονεικίας και έριδας και μάχας νομικάς φεύγε· διότι είναι ανωφελείς και μάταιαι..."(3:9).

Πόσο μεγάλο και πολύτιμο δώρο είναι ο λόγος! Με το λόγο εκφράζουμε τα συναισθήματά μας·

Φανερώνουμε την αγάπη μας· δοξάζουμε το Θεό. Αλλά πόσες φορές αυτό το δώρο το χρησιμοποιούμε χωρίς σκοπό. Απλώς φλυαρούμε. Και όμως ο Κύριός μας είπε ότι για κάθε αργό και άσκοπο λόγο θα κριθούμε. Δεν είναι δε μονάχα οι αργοί λόγοι. Χειρότεροι και από τους λόγους είναι οι σαπροί, χυδαίοι, ερεθιστικοί λόγοι. Ανωφελείς και μάταιοι. "Λαλούντες υπερήφανα λόγια ματαιότητος" (Β΄ Πέτρου 2:18) λέει για μερικούς ο απ. Πέτρος.

Ο μάταιος άνθρωπος έχει και μάταιη θρησκεία. Το επισημαίνει ο Ιάκωβος(1:26): "Αν κάποιος ανάμεσά σας νομίζει ότι είναι θρήσκος και δεν χαλινώνει τη γλώσσα του, αλλά απατά την καρδιά του, τούτου η θρησκεία είναι μάταια..."

Ο Λουκάς μας περιγράφει μία πολύ ενδιαφέρουσα σκηνή στις Πράξεις 14:15. Στα Λύστρα της Μικράς Ασίας ύστερα από μία θεραπεία που έγινε με την επέμβαση των αποστόλων, βγήκαν οι ειδωλολάτρες ιερείς και ήθελαν να θεοποιήσουν τους αποστόλους και να τους προσφέρουν θυσίες. Οι άνθρωποι ήσαν θρήσκοι. Λιβανωτά λιτανείες θυσίες... Και οι απόστολοι, ο Παύλος και ο Βαρνάβας, εφώναξαν: άνδρες, τι είναι αυτά που κάμνετε; εμείς είμαστε ομοιοπαθείς με σας και σας κηρύττουμε να αφήσετε αυτές τις ματαιότητες και να γυρίσετε στον αληθινό και ζώντα Θεό...

Τι μπορεί να προσφέρει στον άνθρωπο μία τέτοια θρησκεία με είδωλα, οποιαδήποτε ονόματα και αν φέρουν. Ακόμα και αν τους δώσεις χριστιανικό όνομα και επένδυμα. Μάτια έχουν και δεν βλέπουν! Αυτιά και δεν ακούουν...Χρύσωσέ τα μπογιάτισέ τα! Ας παιανίσει η μουσική. Ας χτυπήσουν τα τύμπανα. Μάταια είναι! Δεν σε αλλάζουν. Δεν σε καθαρίζουν. Δεν δίνουν συγχώρηση...Δεν σε λυτρώνουν.

Ακόμα και η πίστη μπορεί να είναι μάταιη. Ο Κύριός μας είπε για ορισμένη κατηγορία ανθρώπων (Ματθ.15:9): "εις μάτην με σέβονται διδάσκοντες διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων". Με σέβονται λέει. Δεν ανήκουν σ' εκείνους που με απορρίπτουν, που με βλασφημούν. Είναι απ' αυτούς που με ακολουθούν, που με φωνάζουν Κύριε Κύριε...Φαίνονται να είναι πιστοί. Όμως η πίστις τους είναι μάταιη. Είναι ένα είδος πίστεως που βγαίνει από τον άνθρωπο. Η αληθινή σώζουσα πίστη είναι αποτέλεσμα της ενέργειας του Θεού. Η ανθρώπινη πίστη είναι μάταιη. Τι είδους πίστη έχουμε; Πώς διδαχθήκαμε το Χριστό; Μήπως ακολουθούμε τον ιεροκήρυκα ή κάποιο δόγμα; Ο Παύλος λέει στους Κορίνθιους που αμφισβητούσαν την ανάσταση του Χριστού (Α' 15:17). Εάν ο Χριστός δεν ανέστη ματαία η πίστη σας... Δεν έχετε Σωτήρα. Δεν έχετε σωτηρία. Είστε ακόμα μέσα στις αμαρτίες σας...Το πνεύμα του Θεού μας λέει (Κολοσ. 2:12) "δια του οποίου και συνανέστητε δια της πίστεως της ενεργείας του Θεού όστις ανέστησεν αυτόν εκ νεκρών..." Αν δεν υπάρχει αυτή η πίστη, πίστη δι' αγάπης ενεργουμένη, κάθε άλλη πίστη είναι μάταια!

Μα, πιστεύω λέει κάποιος. Πιστεύω στο Θεό, πιστεύω στον Χριστό. Δέχομαι τη διδασκαλία Του. Και απαντά ο απόστολος Ιάκωβος: πιστεύεις ..και τα δαιμόνια πιστεύουν και φρίττουν!

Για όλα λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε μαζί με τον Εκκλησιαστή ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης. Για τον μάταιο άνθρωπο όλα είναι μάταια: όλα τα υλικά, τα διανοητικά, τα θρησκευτικά Μάταιοι διαλογισμοί. Μάταιη σοφία. Μάταιοι λόγοι. Μάταιη θρησκεία. Μάταιη και η πίστη ακόμα. Σβήνουν και παρέρχονται.

Αυτήν την πραγματικότητα έβλεπε ο Παύλος και έλεγε: όλα είναι σκύβαλα! Σκουπίδια είναι. Γνώσεις είναι, σοφία είναι, τελετές, περιτομές, τίτλοι. Όλα τα λογαριάζω πως είναι σκύβαλα για να κερδίσω το Χριστό. Εκείνος είναι η ζωή και το παν. Σ' Εκείνον είναι κεκρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσεως...Όλα τα άλλα χωρίς Εκείνον είναι ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης. Αλλά με Εκείνον τίποτα δεν είναι μάταιο. I

 

 

Η προσευχή του ανθρώπου του Θεού

του κ. Αντ. Κουλούρη

 

Ψαλμός 90

Η εβραϊκή παράδοσις απέδωσε τον ενενηκοστό Ψαλμό στον Μωυσή και είναι γνωστός ως "η Προσευχή του Μωυσέως, του ανθρώπου του Θεού", και με αυτή την επικεφαλίδα εμφανίζεται τόσο στη μετάφρασι των "Εβδομήκοντα" όσο και στις αποδόσεις του Νεοφύτου Βάμβα και της ΝΜΒ. Η Ραββινική παράδοσις, αλλά και νεώτεροι σχολιασταί ασπάζονται την υπόθεσι αυτή που φαίνεται ιδιαίτερα πιθανή καθώς πολλά μέρη του Ψαλμού αποτελούν μια απήχησι των τελευταίων λόγων του Μωυσέως, καθώς αυτά διασώθηκαν από κάποιον άγνωστο συνεργάτη του, στο προτελευταίο κεφάλαιο του Δευτερονομίου, όπου ο Μωυσής δίδει την τελευταία ευλογία του στον λαό (Δευτ. 30:8) για να πορευθή στην αιώνια κατοικία, χωρίς αυτός να εισέλθη στη γη της επαγγελίας.

Μ' αυτή την προϋπόθεσι θα ήταν ορθό να λεχθή ότι αποτελεί τον αρχαιότερο Ψαλμό του Ψαλτηρίου. Στη ΝΜΒ έχει τοποθετηθή ως πρόσθετος υπότιτλος, πολύ προσφυώς, "Ο άνθρωπος φεύγει - ο Θεός μένει", γιατί πράγματι αυτό είναι το βασικό μήνυμα του Ψαλμού. Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα επίκαιρο να σχολιάσουμε αυτόν τον Ψαλμό, καθώς εισερχόμαστε -έστω και εάν τούτο δεν θεωρείται απόλυτα "τεχνο-χρονικά" ακριβές- σε μια καινούργια χιλιετία.

Ο Μωυσής, όχι μόνο από Ιουδαίους και Χριστιανούς, αλλά και γενικώτερα, θεωρείται ως μία μοναδική προσωπικότης. Είναι πράγματι ο Μωυσής, με τα ανθρώπινα μέτρα, εκείνη η προσωπικότης που διεμόρφωσε το ηθικο-κοινωνικό υπόβαθρο των μετέπειτα εξελίξεων σε παγκόσμια διάστασι, χωρίς να αγνοηθή η ουσιαστική συμβολή της Ελληνικής σκέψεως στον "σύγχρονο πολιτισμό".

Όμως για τον πιστό ο Μωυσής είναι ο άνθρωπος της θείας εκλογής, είναι ο άνθρωπος της προσευχής, ο άνθρωπος της πίστεως. Και ο Ψαλμός αυτός είναι, πρωταρχικά, μια ένθερμη προσευχή. Ο Μωυσής κλείνει την μακρόχρονη ζωή του, μια ζωή γεμάτη αγώνες -ήταν τότε 120 ετών- με προσευχή. Είναι η προσευχή του ανθρώπου του Θεού, του ανθρώπου της πίστεως. Ο συγγραφεύς της προς Εβραίους επιστολής στο ια΄ κεφάλαιο, στο κεφάλαιο των ανθρώπων της πίστεως, δίδει την πιο προέχουσα και εκτεταμένη αναφορά στον Μωυσή.

Ο πυρήνας της προσευχής, που είναι ταυτόχρονα και ένα υπέροχο ποίημα, είναι τα εδάφια 7-12, που φαίνεται να έχουν ένα συγκεκριμένο ιστορικό "φόντο": τους τελευταίους μήνες των 38 ετών της περιπλανήσεως του λαού Ισραήλ στην έρημο, όταν η γενεά των ενηλίκων εκείνων που εγκαταλείποντες τη γη της σκλαβιάς, την Αίγυπτο, ακολούθησαν τον παράξενο εκείνο ηγέτη σ' ένα απίθανο ταξίδι, στο άγνωστο, έχουν τώρα χαθή: "των οποίων τα κώλα έπεσον εν τη ερήμω" (Εβρ. 3:17), μάλιστα σαν συνέπεια της απιστίας τους (Αριθμ. 14:21-23, Ψαλμ.95:8-11, Εβρ. 3:7, 18).

Τώρα το αίσθημα της μοναχικότητος θα συμπίεζε τον ψυχικό κόσμο του Μωυσέως. Μόνον δύο από τη γενεά αυτή (των ενηλίκων) επιζούσαν, ο Χάλεβ και ο Ιησούς του Ναυή, που στηριζόμενοι στις θείες υποσχέσεις δεν είχαν καταληφθή από απογοήτευσι και αποθάρρυνσι, όπως είχε συμβεί στους υπολοίπους. Πόσο τρομερά καταλυτικό και υπονομευτικό είναι το αίσθημα της απογοητεύσεως σε κάθε αγώνα, ιδιαίτερα στον πνευματικό αγώνα. Σαφής ένδειξις απιστίας!

Καθώς, πράγματι, ο χρόνος προχωρεί, όσοι απομένουν, αισθάνονται περισσότερο και περισσότερο αυτό το αίσθημα της μονώσεως, καθώς τα πρόσωπα που ιδιαίτερα συνδέθηκαν στη ζωή τους, αποχωρούν για ν' ακολουθήσουν την πορεία, το τέρμα πάσης σαρκός. Γονείς, συγγενείς, φίλοι, συνεργάτες εκλείπουν, ο ένας μετά τον άλλο.... Σε κάθε ετήσια συγκέντρωσι κάποιας ομάδος παλαιών συμμαθητών μου, καθώς μάλιστα τα χρόνια περνούν, κάποιος, κάποιοι μάλλον, θα έχουν οριστικά απουσιάσει... Αυτό θα ήταν το ψυχολογικό πλέγμα του Μωυσέως όταν από την κορυφή Φασγά, στο όρος Νεβώ, κατέναντι της Ιεριχώ, ενατενίζει τη χώρα που του δείχνει ο Κύριος, τη γη της επαγγελίας "πάσαν την γην Γαλαάδ έως Δαν..." (Δευτ. 34:1 κ.ε.). Σε λίγο ο Μωυσής, ο "θεράπων του Θεού", θα "τελευτήση", θα ταφή "εν κοιλάδι εν γη Μωάβ, κατέναντι του Βαίθ-φεγώρ· και ουδείς γνωρίζει την ταφήν αυτού έως της σήμερον" (Δευτ. 34:5-6). Δεν εισήλθε ποτέ στη χώρα της επαγγελίας... την είδε όμως μακρόθεν. Πόσο συχνά τούτο συμβαίνει με τους αγωνιστάς της πίστεως. Εκεί στην κορυφή Φασγά βλέπει ο Μωυσής το πανόραμα του ανθρωπίνου γένους. Όμως σ' αυτή την ανθρώπινη αδυναμία, αστάθεια, προσωρινότητα -καθώς αναλογίζεται το παρελθόν- διακρίνει μιαν άλλη ποιότητα ζωής, εκείνη του Αγίου Θεού, που συγκλονίζει την ψυχή του, που τον κινεί σε προσευχή για μια ειλικρινή μετάνοια του λαού, και κατά συνέπεια σε μια ανακαινιστική διαδικασία, σε αναγέννησι, στη χαρά και στην ομορφιά του Κυρίου.

Τον Ψαλμό αυτό θα ήταν δυνατόν να τον διαιρέσουμε σε τρία τμήματα:

α) Ο Αιώνιος Δημιουργός και η δική μας εφήμερη ζωή (εδ. 1-6)

Από τις ημέρες του Αβραάμ ο λαός του Θεού δεν είχε μόνιμο κατοικητήριο, τώρα όμως η περιπλάνησίς του φθάνει στο τέρμα. Ο Κύριος είχε δείξει ότι Αυτός ο ίδιος ήτο η καταφυγή του λαού Του (εδ. 1). Αλλά ποιος ήτο Αυτός, ποιος ήτο ο Θεός του; Ήτο ο Άναρχος, ο Αιώνιος, ο Αυθύπαρκτος, ο Κύριος, ο Παντοκράτωρ. Είναι Αυτός που υπήρχε "πριν γεννηθώσι τα όρη και πλάσης την γην, και την οικουμένην" (πριν υπάρξη ωργανωμένη οίκησι και καλλιεργήσιμη γη). Πριν απ' όλα αυτά: "συ είσαι ο Θεός" (εδ. 2). Αυτός είναι "ο Ών και ο Ήν και ο Ερχόμενος" (Αποκ. 1:8).

Σ' αυτή την θεία αιωνιότητα παρατίθεται η ανθρώπινη προσωρινότης, αδυναμία, ανεπάρκεια, θνητότης. Ο τάφος είναι η δραματική, αναπόδραστη, φυσική κατάληξις (εδ. 3). Όμως, υπάρχει εδώ η έκφρασις της θείας ευδοκίας, της θείας χάριτος, που καλεί, προσκαλεί τον πεσμένο, τον πεπερασμένο άνθρωπο σε μετάνοια και επιστροφή -"επιστρέψατε υιοί των ανθρώπων". "Επιστρέψατε"1 σε τι; Όχι ασφαλώς στο χώμα (όπως νομίζω εσφαλμένα το αποδίδει η ΝΜΒ) αλλά σ' Εκείνον που είναι αιώνιος, αναλλοίωτος: "Ελάτε σε μένα που ποτέ δεν αλλάζω". Σ' Αυτόν "εις τον οποίον δεν υπάρχει αλλοίωσις ή σκιά μεταβολής" (Ιακ. 1:17).

Ακολουθούν πέντε παρομοιώσεις για το πόσο σύντομος είναι ο χρόνος της ανθρώπινης ζωής (εδ. 4-6). Με έναν ποιητικό και ρητορικό τρόπο ο Ψαλμωδός διακηρύττει το ασύγκριτο, το απροσπέλαστο της θείας μεγαλοσύνης. Πώς μετράει ο Θεός τον χρόνο; Υπάρχει γι' Αυτόν χρόνος; Τι είναι ο χρόνος; Ποια είναι η συσχέτισι της ανθρώπινης ζωής; Υπάρχει αρχή και τέλος; Σ' αυτά τα αναπάντητα φιλοσοφικά ερωτήματα που υποκρύπτονται στη συλλογιστική του ανθρώπου αυτού του Θεού η έμπνευσι του Αγίου Πνεύματος περέχει, πρώτα, μια διαχρονική διακήρυξι:

- "Διότι χίλια έτη ενώπιόν σου είναι ως ημέρα η εχθές, ήτις παρήλθε". Πόσο μακρά φαίνεται στην ανθρώπινη αντίληψι μια χιλιετία! Τι είναι όμως πράγματι αυτή η χιλιετία; Η πρώτη προσέγγισις είναι: "ως ημέρα η εχθές, ήτις παρήλθε". Μια τέτοια όμως διευκρινιστική προσέγγισις δεν είναι αρκετά επαρκής. Τέσσαρες άλλες εικόνες παρμένες από την ποιμενική - αγροτική ζωή, τόσο οικεία στους αρχικούς παραλήπτες, προσφέρονται:

- "και ως φυλακή της νυκτός": Η νύκτα -από της δύσεως έως της ανατολής διηρείτο εις 3 ή 4 "φυλακάς". Οι βοσκοί, για να προστατεύσουν τα ποίμνιά τους κρατούσαν "φυλακάς" (βάρδιες). Ας θυμηθούμε την αναφορά του Λουκά (2:8), για την νύκτα της γεννήσεως του Σωτήρος "και ποιμένες ήσαν... αγραυλούντες και φυλάσσοντες φυλακάς της νυκτός...". Τι είναι λοιπόν η χιλιετία, και κατ' επέκτασι η ανθρώπινη ζωή ,παρά ένα ελαχιστομόριο του χρόνου (εδ. 4β).

- "Κατακλύζεις αυτούς...": Σαν μια ξαφνική καταιγίδα, τόσο συνηθισμένη στις ξηρές, άνυδρες περιοχές της Μέσης Ανατολής, μια εμπειρία ίσως του Μωυσέως στις άγονες περιοχές του όρους Σινά και της ερήμου, όπου για σαράντα χρόνια ο λαός Ισραήλ περιεπλανάτο. Πρόκειται για εκείνες τις αιφνίδιες "μπόρες" που για ένα πολύ σύντομο διάστημα ξεσπούν. Σύννεφα μαύρα, αστραπές, κεραυνοί και ένας σύντομος καταιγισμός που σε λίγα λεπτά, συνήθως, έχει περάσει (εδ. 5). Αυτή είναι μια άλλη ζωηρή, πράγματι συγκλονιστική εικόνα της προσωρινότητος των ανθρωπίνων πραγμάτων2.

- "Είναι ως όνειρον της αυγής" (απουσιάζει από τη Ν.Μ.Β.)3. Η αναφορά είναι, όμως, ιδιαίτερα έντονη και χαρακτηριστική της προσωρινότητος των ανθρωπίνων πραγμάτων. Υπήρχε από την αρχαιότητα η κατανόησις ότι τα όνειρα της αυγής ήταν ιδιαιτέρως περιωρισμένης διαρκείας. Η σύγχρονος επιστημονική έρευνα της ψυχιατρικής έχει περιορίσει την εκτίμησι για τη διάρκεια των ονείρων -μέσα στο τελευταίο στάδιο των κύκλων του νυκτερινού ύπνου- σε 5 έως 10 λεπτά. Ώστε, όχι απλώς η ανθρώπινη ζωή, αλλά τα "χίλια έτη" εκφράζονται στη θεία εκτίμησι με 5 λεπτά! Ίσως με την εκτίμησι των δεδομένων με το πρίσμα της συγχρόνου επιστημονικής ερεύνης θα ήταν ακριβέστερο εάν λέγαμε ότι η χιλιετία δεν είναι παρά μικρό πολλοστημόριο ενός δευτερολέπτου...

- "ως χόρτος όστις παρέρχεται": Η τελευταία και πέμπτη εικόνα είναι εξ ίσου εντυπωσιακά χαρακτηριστική της προσωρινότητος των ανθρωπίνων πραγμάτων. Η ανθρώπινη ζωή είναι σαν το χορτάρι: "το πρωί ανθεί και παρακμάζει", παρακμάζει όχι το απόγευμα αλλά αυτό το ίδιο το πρωί, απλώς το "εσπέρας κόπτεται και ξηρένεται" (εδ. 6). Ένας παλαιός σχολιαστής (James Comper Gray), έγραφε: "Στην Ανατολή μια βραδυνή βροχή εργάζεται μια μεταβολή 'ως δια μαγείας'. Το προηγούμενο απόγευμα ο αγρός ήταν κατάξερος, καψαλισμένος, σαν μια έρημος, το πρωί είναι καταπράσινος, για πολύ λίγο όμως, ο καφτερός νότιος άνεμος σε ελάχιστο χρόνο τον έχει και πάλι κατακάψει...". Δεν είναι πράγματι έτσι η ανθρώπινη ζωή... πόσο διαρκεί η ικμάδα της φυσικής ωραιότητος; (εδ. 6).

β) Οι θλίψεις της ζωής σχετιζόμενες με την αγιότητα του Θεού (εδ. 7-12)

Στο δεύτερο αυτό μέρος του Ψαλμού είναι ορθό να διακρίνουμε ωρισμένες αξιοπρόσεκτες αντιθέσεις. Ενώ στο εδάφιο 1 βλέπουμε μια γαλήνια ηρεμία της ψυχής και την ασφάλεια της ζωής στο θείο καταφύγιο, τώρα στο εδ. 7 βλέπουμε μιαν άλλη πραγματικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας. Η αλλαγή είναι τρομακτική. Είναι η ανθρώπινη αμαρτία που προκαλεί τη θεία οργή: "Διότι εκλείπομεν εν τη οργή σου, και εν τω θυμώ σου ταραττόμεθα".

- Ο οφθαλμός του Κυρίου, όμως, δεν εξετάζει επιφανειακά την ανθρώπινη ζωή. Τα "πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού..." (Εβρ. 4:13) και "σ' αυτόν θα δώσουμε λόγο" (ΝΜΒ). Και ο Μωυσής τώρα διακρίνει, την αμαρτωλότητα του λαού του, που συμπεριλαμβάνει και τον εαυτό του "έθεσας τας ανομίας ημών ενώπιόν σου, τα κρύφια ημών εις το φως του προσώπου σου" (εδ. 8). Ο άνθρωπος είναι ικανός να κρύψη τον πραγματικό εαυτό του από όλους ακόμη και από τον εαυτό του, όμως πώς είναι δυνατόν να εκφύγη τον οφθαλμό του Κυρίου; Ο προφήτης Ζαχαρίας περιγράφοντας αυτόν τον "πανόπτη οφθαλμό" χρησιμοποιεί μια πολύ δυνατή έκφρασι "οι επτά εκείνοι οφθαλμοί του Κυρίου, οι περιτρέχοντες δια πάσης της γης" (Ζαχ. 4:10).

Έτσι μέσα σ' αυτή την εκτίμησι, μέσα στο πλαίσιο της ανθρωπίνης αποστασίας και ανομίας, αποκεκομμένος ο άνθρωπος από τη ζωή του Θεού, μέτοχος του θανάτου ακόμη και από τη στιγμή της φυσικής του συλλήψεως, είναι φορτισμένος με τα στοιχεία του πόνου, της θνητότητος, της προϊούσης φθοράς.

- "πάσαι αι ημέραι ημών παρέρχονται εν τη οργή σου...". "Πάσαι αι ημέραι" -όχι ωρισμένες- αλλά η κάθε ημέρα -και η πιο όμορφη και ευτυχισμένη έχει και το κρυφό, πικρό δάκρυ της, κάποιος κίνδυνος, κάποια αδιόρατη, φευγαλέα ίσως, απειλή καραδοκεί. Μια κατάρα επικρέμεται. Και οι ημέρες, οι μήνες, τα χρόνια περνούν με τόση ταχύτητα: "διατρέχομεν τα έτη ημών ως διανόημα" (εδ. 9). Καθώς τα χρόνια διαδέχονται το ένα το άλλο, τόσο συχνά διερωτάται ο άνθρωπος: είναι δυνατόν τόσο γρήγορα να επέρασαν τα 20, τα 30, τα 50, τα 80 χρόνια; Ναι, πράγματι σαν διανόημα!

- Η θλιβερή αυτή διαπίστωσις οδηγεί τον Μωυσή σε μια ακόμη πικρότερη εκτίμηση: "Αι ημέραι της ζωής ημών είναι καθ' εαυτάς εβδομήκοντα έτη, και εάν εν ευρωστία, ογδοήκοντα έτη": Είναι τούτο ένα απαισιόδοξο, καταθλιπτικό συμπέρασμα για την ανθρώπινη ζωή; Θα ήταν βέβαια έτσι, και ακόμη χειρότερα όταν προσέξουμε τη συνέχεια του εδαφίου "πλην και το καλήτερον μέρος αυτών είναι κόπος και πόνος, διότι ταχέως παρέρχεται και ημείς πετώμεν" (εδ. 10). Όχι μόνο τα χρόνια του γήρατος, τα "εβδομήκοντα" ή τα "ογδοήκοντα" ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία, αλλά ακόμη και εκείνα τα χρόνια της βρεφικής (ας θυμηθούμε το κλάμα των νηπίων), της παιδικής (ας θυμηθούμε τις παιδικές ασθένειες), της εφηβικής (τα έντονα προβλήματα της εφηβείας), της νεανικής (την αβεβαιότητα της επαγγελματικής και οικογενειακής αποκαταστάσεως), της ωρίμου ηλικίας (με τον συνεχή αγώνα επαγγελματικής επιτυχίας και επιβραβεύσεως, κ.ο.κ.), της γεροντικής ηλικίας (με την αυξανομένη επισώρευσι προβλημάτων υγείας). Σαν επωδός, σε κάθε φάσι, θα πρέπει να έρχωνται: "... και το καλήτερον μέρος αυτών είναι κόπος και πόνος... και ημείς πετώμεν".

- Συχνά βλέπουμε στα πρόσωπα των συνανθρώπων μας, και οι άλλοι, ίσως, στα δικά μας, άγχος, δυσθυμία, κόπωσι, απογοήτευσι, θλίψι, που συχνά καλύπτονται από ένα χαμόγελο, όχι σπάνια επίπλαστο, μιας "πολιτιστικής" ευπρεπείας ή ευγενείας... Αποδίδουμε την αρνητική αυτή διάθεσι σε ποικίλα σύνδρομα οικονομικά, κοινωνικά, ηθικά, διαπροσωπικά, χωρίς ποτέ να συνειδητοποιήται ότι αυτή οφείλεται πρωταρχικά στη δυσαρμονία με το θείο θέλημα, την διακοπή της σχέσεως με τον Δημιουργό. Πράγματι: "Τις γνωρίζει την δύναμιν της οργής σου, και του θυμού σου, αναλόγως του φόβου σου;" (εδ. 11). Άραγε πόσοι αισθάνονται την ανάγκη μετανοίας;

- Η περικοπή αυτή κλείει με μια ιδιαίτερη επίκλησι για οδηγία στην εκτίμησι και τη σημασία του χρόνου: "Δίδαξον ημάς να μετρώμεν ούτω τας ημέρας ημών, ώστε να προσκολλώμεν τας καρδίας ημών εις την σοφίαν" (εδ. 12). Οι ημέρες μας, λίγες ή πολλές, όταν σπαταλώνται στην αποστασία, έξω από το θέλημα του Θεού, όχι μόνο όταν βρισκόμαστε σε μια προχωρημένη ηλικία των "εβδομήκοντα ή ογδοήκοντα" αλλά και στη νεανική ή ώριμη ηλικία είναι χωρίς νόημα, χωρίς περιεχόμενο, χωρίς σκοπό γιατί είναι βεβαρυμένες από μια "κατάρα". Είναι "κόπος και πόνος".

Όμως για το τέκνο του Θεού, γι' αυτόν που εγνώρισε τον Θεό, εν Χριστώ, για εκείνον που γεύθηκε την "σωτήριο χάρι" (Τίτου 2:10) και διδάχθηκε την θεία "παιδεία", που έγινε "κλήσεως επουρανίου μέτοχος" (Εβρ. 3:1), στην καρδιά του οποίου κατοικεί ο Χριστός δια της πίστεως (Εφ. 3:17), η ηλικία δεν γίνεται πια αβάστακτο βάρος. Και στα νεανικά χρόνια, και στην ώριμη ηλικία, και στην ηλικία των "εβδομήκοντα και ογδοήκοντα", αλλά τολμώ να προσθέσω και στην ηλικία των ενενήντα και των εκατό -όταν ο Θεός επιτρέπη- η ζωή, με τη χάρι του Θεού έχει σκοπό και νόημα για υπηρεσία, για μαρτυρία, για προσευχή, έστω και εάν οι σωματικές ή και οι πνευματικές δυνάμεις ατονούν, ή κάμπτονται. Ας θυμηθούμε ότι ο Μωυσής όταν έγραφε αυτά τα λόγια ήταν 120 ετών και είχε αρχίσει τη θαυμαστή διακονία του όταν ήταν ήδη 80 ετών!

Η προχωρημένη, λοιπόν, ηλικία με τη χάρι του Θεού, ας μη γίνεται πρόξενος μεμψιμοίρου γογγυσμού, ηττοπαθούς μαρασμού, αδρανούς αποσύρσεως. Ας θυμηθούμε οι ηλικιωμένοι τη ρήσι εκείνη του Ψαλμωδού: "η νεότης σου ανανεούται ως του αετού" (Ψαλμ. 103:5). Ο Χριστιανός δεν "συνταξιοδοτείται" αλλά μένει στις επάλξεις της πίστεως μέχρι τέλους!

γ) Μία προσευχή ώστε οι επιζώντες να συμμετάσχουν στη δόξα του Θεού (εδ. 13-17)

Ενώ το πρώτο μέρος (εδ. 1) παρουσιάζει τον Θεό ως την πηγή της αναπαύσεως, και το δεύτερο μέρος (εδ. 7) Τον παρουσιάζει ως την πηγή της κρίσεως και της οργής, το τρίτο αυτό μέρος (εδ. 13) παρουσιάζει τον Θεό ως την πηγή του ελέους, σε συσχέτισι με μία "κατά Θεόν μετάνοιαν".

Τούτο δεν σημαίνει αλλαγή στους σκοπούς του Θεού και τις θείες αξίες. Αυτός είναι και παραμένει αναλλοίωτος! Η θεία προσέγγισις φαίνεται μόνο διαφοροποιημένη. Επικαλείται ο Μωυσής το θείο έλεος. Είναι μια έκκλησις γεμάτη πάθος, με ικεσία, αλλά και με πίστι. Είναι μια κραυγή εκζητήσεως του θείου ελέους: "Επίστρεψον, Κύριε* εώς πότε;...". Ζητά ο Μωυσής ο Κύριος, επί τέλους, να στρέψη το πρόσωπόν Του με συγκατάβασι. Πώς είναι δυνατόν τούτο; Ο Μωυσής έχει μια εσωτερική, αδιευκρίνιστη πληροφόρησι ότι ο Θεός έχει ένα σχέδιο λυτρώσεως. Διερωτάται, όμως, πώς - πότε τούτο θα πραγματοποιηθή: "έως πότε;". Μια Μεσσιανική προσδοκία φωλιάζει στην καρδιά του. Και αυτή η προσδοκία στηρίζεται στη βεβαίωσι του θείου ελέους: "γίνου ίλεως εις τους δούλους σου" (εδ. 13). Ο Μωυσής πρόκειται σύντομα ν' αναχωρήση, όμως η καρδιά του μένει με τον λαό του, αυτούς σκέπτεται, γι' αυτούς προσεύχεται. Ο Παύλος, αιώνες αργότερα, θα προσεύχεται για τον λαό του επίσης και γράφει "η μεν ευδοκία της εμής καρδίας και η δέησις προς τον Θεόν υπέρ αυτών εις σωτηρίαν" (Ρωμ. 10:1).

Αποβλέπει, όμως, ο Μωυσής σε μια πλήρη έκχυσι του θείου ελέους, σ' ένα μέτρο που υπερβαίνει κάθε διανόησι: "Χόρτασον ημάς του ελέους σου από πρωίας και θέλομεν αγάλεσθαι και εφραίνεσθαι κατά πάσας τας ημέρας ημών" (εδ. 15). Η είσοδος στη γη Χαναάν θα ήταν μια απαρχή (από πρωίας), μιας εξαίρετης, πλούσιας ευλογίας.Το έθνος αυτό επρόκειτο να απολαύση πλούσιες ευλογίες με αποκορύφωσι την ένδοξη βασιλεία του Δαβίδ. Όμως, προφητικά τούτο θα επραγματοποιήτο μέσω Εκείνου που θα εγενάτο εκ "σπέρματος Δαβίδ" και στον Οποίο "παν γόνυ κάμψη επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και πάσα γλώσσα εξομολογήσηται ότι ΚΥΡΙΟΣ ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ εις δόξαν Θεού πατρός" (Φιλ. 2:10).

Ο χορτασμός του προηγουμένου εδαφίου συμπληρώνεται με μία ανάλογο έκφρασι: "Εύφρανον ημάς αντί των ημερών καθ' άς έθλιψας ημάς, των ετών καθ' ά είδομεν κακά" (εδ. 15). Το παρελθόν, το κακόν παρελθόν, ας λησμονηθή. Εις την σωτηρίαν που παρέχει ο Κύριος το κακόν παρελθόν όχι απλώς παραμερίζεται, όχι μόνο "τίθεται εις ποδών" αλλά Εκείνος: "θέλει επιστρέψει, θέλει ευσπλαχνισθή ημάς, θέλει καταστρέψει τας ανομίας ημών· και θέλεις ρίψει πάσας τας αμαρτίας αυτών εις τα βάθη της θαλάσσης" (Μιχ. 7:19).

Στα τελευταία εδάφια ο Μωυσής στρέφεται με ιδιαίτερη έμφασι στον τελικό προορισμό του θείου Έργου ανάμεσα στους ιδικούς Του, τον λαό Του. "Ας γείνη το έργον σου φανερόν εις τους δούλους σου..." (εδ. 16). Ο λαός, χωρίς αμφιβολία, είχε δει τις θαυμαστές θείες επεμβάσεις τα τελευταία αυτά σαράντα χρόνια. Όμως πόσο συχνά είχε αποστατήσει και εκτραπεί! Καθώς προχωρεί τώρα ο Μωυσής στην ολοκλήρωσι του Ψαλμού προσεύχεται ο λαός αυτός να έλθη σε πληρέστερη κατανόησι του θείου Έργου. Ζητά, τρόπον τινά, το Άγιον Πνεύμα να φωτίση τον νουν του λαού να διακρίνη το θαυμαστόν Έργον του Θεού, ν' ανοίξουν τα μάτια τους! Εάν δεν ενεργήση ο Θεός τα μάτια των ανθρώπων ποτέ δεν ανοίγουν. Όμως τούτο δεν θα φανερώση κάποιο ανθρώπινο κατόρθωμα, π.χ. πως ο Μωυσής επέτυχε να οδηγήση αυτόν τον λαό από την δουλεία της Αιγύπτου, στη γη της επαγγελίας, αλλά θα δοξάση τον Θεό! Και τούτο συνδέεται με μίαν επαγγελία στα τέκνα τους: "και η δόξα σου εις τους υιούς αυτών·" Τι θαυμαστή επαγγελία! Ο Πέτρος στην ομιλία του την ημέρα της Πεντηκοστής το διεκήρυξε: "υμίν γαρ εστίν η επαγγελία και τοις τέκνοις υμών και πάσιν τοις εις μακράν, όσοις αν προσκαλέσηται Κύριος ο Θεός ημών" (Πράξ. 2:39).

Έτσι θα πειραματισθούν την αγαθότητα, την ευδοκία, την ομορφιά του Κυρίου: "και ας ήναι η λαμπρότης Κυρίου του Θεού ημών εφ' ημάς" (εδ. 17). Είναι η τελευταία ευλογία που δίνει ο Μωυσής στον λαό του. Η προσευχή του Μωυσέως κλείει με αυτή τη δέησι. Ο λαός, ο λαός του Θεού, να φέρη τα δείγματα, τα χαρακτηριστικά, τα πειστήρια της θείας δυνάμεως, ωραιότητος, αγιότητος, κάτι από την λαμπρότητα του ουρανού! Και τούτο μέσα στο περιβάλλον του, στην εκτέλεσι των συνήθων καθηκόντων του: "και το έργον των χειρών ημών, το έργον των χειρών ημών στερέονε αυτό". Αυτή η λαμπρότης θα έπρεπε να εκδηλώνεται όχι σε μια απόκοσμη, ατομιστική απομόνωσι, όχι σ' έναν αναχωρητισμό από τη ζωή, τον αγώνα της, τα προβλήματά της, αλλά με μια ενεργό, αποτελεσματική, δραστήρια ενεργοποίησι. Και τούτο το έργο των "χειρών ημών" δεν είναι δυνατόν να γίνη χρήσιμο, διαμένον, αποτελεσματικό παρά μόνο με την οδηγία, την έμπνευσι, του Αγίου Πνεύματος. Είναι ο ίδιος ο Θεός που το στερεώνει: "στερέονε αυτό".

Έτσι καθώς εισερχόμαστε σε μια καινούρια χιλιετία, είθε η προσευχή αυτή του Μωυσέως, πριν από 3.500 περίπου χρόνια, να αναζωογονήση την πνευματική μας ζωή, δια της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος, στη διακήρυξι του Ευαγγελίου, στην πρακτική καθημερινή ζωή για τη δόξα του Θεού. I

Υποσημειώσεις

1. Ψαλμ. 6:4, 14:7, 19:7, 22:27, 51:13, 78:34, 80:3, 85:4, 80:14, 90:13, 119:79, Α΄ Σαμ. 3:3, Β΄ Χρον. 6:38, 30:6, Νεεμ. 4:12, Παρ. 1:23, Ησαϊας 19:22, 55:7, Ιερ. 3:12, ... αλλά και στην Κ.Δ. Λουκ. 1:16, 1:17, 22:32, Πράξ. 3:19, 9:35, 11:21... Β΄ Κορ. 3:16, Α΄ Θεσ. 1:9, Α΄ Πέτρ. 2:25.

2. Η Ν.Μ.Β. δίνει μια διαφορετική προσέγγισι "παίρνεις σαν την πλημμύρα κάθε χρόνο κάτι απ' αυτούς". Έχω την αίσθησι ότι η απόδοσι αυτή μειώνει σημαντικά τη δυναμική παλαιοτέρων αποδόσεων. Ιδιαίτερα η προσθήκη "κάθε χρόνο" δεν υφίσταται σε παλαιές ξένες μεταφράσεις του Ψαλμού. Η απόδοσις στη μετάφρασι των Εβδομήκοντα είναι: "τα εξουδενώματα αυτών έτι έσονται" (;). Η απόδοσις στην παλαιά Αγγλική μετάφρασι (King James) είναι: "Thou carriest them away as with a flood, they are as sleep: in the morning... Η αντίστοιχος Γαλλική έχει: "Tu les emportes comme par une ravine d' eau".

3. Απουσιάζει και από την μετάφρασι των "Εβδομήκοντα"

 

 

Η Επίδραση της Αγίας Γραφής στη Διαμόρφωση
του Δυτ. Πολιτισμού

του κ. Στέφ. Κατσάρκα

Οι ορισμοί από τον καιρό που καθόμουνα στα θρανία δεν κατόρθωσαν ποτέ να μου γίνουν ιδιαίτερα συμπαθείς. Υποθέτω πως το ίδιο θα συμβαίνει και με πολλούς αναγνώστες. Φαντάζομαι μάλιστα πως είναι ακόμα πιο αντιπαθείς στους νέους, που είναι υποχρεωμένοι στην διάρκεια των σπουδών τους να μαθαίνουν ένα σωρό από αυτούς. Ας αποφύγουμε λοιπόν τον επιστημονικό ορισμό του πολιτισμού, κι ας προσπαθήσουμε με απλά λόγια να δώσουμε το περιεχόμενό του. Πολιτισμό στην ουσία ονομάζουμε ολόκληρη τη ζωή μας. Το πώς σκεφτόμαστε, το πώς συμπεριφερόμαστε, το πώς συμβιώνουμε με τους συνανθρώπους μας, ποιες είναι οι επιδιώξεις μας κι οι αντιλήψεις μας, το πώς εκφράζουμε τον εσωτερικό μας κόσμο, το τι πιστεύουμε. Σ' όλα αυτά έχουμε δώσει εμείς οι άνθρωποι ειδικές ονομασίες: φιλοσοφία, πολιτική, ηθική, οικονομία, εμπόριο, ήθη, τέχνη, επιστήμη, λογοτεχνία, αθλητισμός. Και, φυσικά, μέσα στον πολιτισμό περιλαμβάνεται μέχρι ένα ποσοστό και η πίστη μας με τη θρησκευτική έννοια, οι θρησκευτικές μας αντιλήψεις, η θεολογία μας, ο τρόπος και οι συνήθειες της λατρείας μας. Τούτη η πίστη και οι θρησκευτικές μας αντιλήψεις επηρεάζουν κι ολόκληρο τον υπόλοιπο πολιτισμό μας. Και αυτό και σε ατομικό, και σε εθνικό επίπεδο. Δε χρειάζεται να επιμείνουμε πάνω σ' αυτό. Είναι σε όλους γνωστό -για ν' αναφέρουμε ένα μονάχα, το πιο κοντινό σ' εμάς παράδειγμα- πόσο η Εθνική μας υπόσταση κι ο εθνικός μας χαρακτήρας, και φυσικά και ο πολιτισμός μας, έχουν συνδεθεί με την ορθόδοξη πίστη. Σε σημείο μάλιστα ώστε αρκετοί να συνδέουν αναπόσπαστα την ορθοδοξία με τον ελληνισμό, βγάζοντας όλους εμάς τους υπόλοιπους απ' έξω. Αντίληψη άδικη κι αδικαιολόγητη. Δεν είναι του παρόντος να τη συζητήσουμε. Είναι ακόμη γνωστό ότι η Αγία Γραφή, ο γραπτός λόγος του Θεού, Παλιά και Καινή Διαθήκη, αποτελεί πηγή της χριστιανικής θρησκείας και πίστης- τη μοναδική πηγή για μας τους Ευαγγελικούς χριστιανούς, τη σημαντικότερη ή μία από τις πιο σημαντικές, θεωρητικά τουλάχιστον, για τους υπόλοιπους χριστιανούς, Ορθόδοξους και Καθολικούς. Τούτη η διαφορά απόψεων μεταξύ μας σχετικά με την Αγία Γραφή είναι που επηρέασε καθοριστικά κι εξακολουθεί να επηρεάζει τον πολιτισμό και αποτελεί σημαντικό παράγοντα των πολιτιστικών διαφορών ανάμεσα στις χώρες του δυτικού κόσμου, κάτι που θα γίνει ολοφάνερο στο άρθρο μας.

Είναι ακόμη παραδεκτό σε όσους τη γνωρίζουν και τη μελετούν, πως η Αγία Γραφή δεν είναι ούτε απλά κοινωνικό, ούτε απλά πολιτιστικό βιβλίο. Όσοι πιστεύουν κάτι τέτοιο -και δυστυχώς δεν είναι καθόλου λίγοι αυτοί- παρανοούν πλήρως το νόημα και την αποστολή της. Η Γραφή απευθύνεται στον άνθρωπο ατομικά και του δείχνει το δρόμο για το ξανανέβασμα στον Θεό από εκεί που βρίσκεται μετά την πτώση του. Αυτή είναι η κύρια αποστολή της. Ωστόσο οι σπουδαίες έννοιες και οι αλήθειες που διακηρύττει και αναλύει είναι αυτές ακριβώς που διαμορφώνουν και μια σωστή ανθρώπινη κοινωνία και ορίζουν τις προϋποθέσεις για την ολόπλευρη ανάπτυξή της, αυτό που ονομάζουμε "πολιτισμό" με την πιο ολοκληρωμένη και την πιο ουσιαστική έννοια του όρου. Είναι λοιπόν η Αγία Γραφή βιβλίο βαθιά συντηρητικό από το ένα μέρος, με την έννοια ότι περιέχει όλες εκείνες τις αναλλοίωτες ηθικές αρχές που διαμορφώνουν μια τέλεια με τα ανθρώπινα μέτρα ηθική προσωπικότητα, σε οποιαδήποτε εποχή και σ' οποιοδήποτε τόπο. Κι από το άλλο μέρος είναι βιβλίο βαθιά προοδευτικό, γιατί πάνω σ' αυτές ακριβώς τις αναλλοίωτες αρχές της, και μόνο πάνω σ' αυτές, κτίζεται μια κοινωνία ελεύθερη και δημοκρατική -με τη σωστή έννοια των όρων αυτών που έχουν κακοποιηθεί όσο τίποτε άλλο σ' αυτόν τον κόσμο- μια κοινωνία δίκαιη, δημιουργική χωρίς εμπόδια, μια κοινωνία προοδευτική με όλες τις προϋποθέσεις για την παραπέρα ανάπτυξή της, μια κοινωνία, επομένως, με πολιτισμό που ανθεί και αναπτύσσεται συνεχώς. Θα δείξουμε παρακάτω, έστω με συντομία, πως όλα αυτά δεν είναι λόγια άδεια χωρίς περιεχόμενο, παρά πως έχουν αποδειχτεί περίτρανα από την μέχρι τώρα ιστορική εμπειρία. Δεν μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά. Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο. Εκείνος όρισε να συμβιώνουν οι άνθρωποι σε κοινωνίες. Κι ασφαλώς Εκείνος μόνο ξέρει και καθορίζει και διδάσκει στους ανθρώπους τις προϋποθέσεις για την αρμονική ανάπτυξη των κοινωνιών και την πρόοδό τους. Πάρτε για παράδειγμα -ένα μονάχα, πρόχειρο παράδειγμα- τις διατάξεις της Παλιάς Διαθήκης που καθορίζουν το καθεστώς της ιδιοκτησίας ή τις σχέσεις ανάμεσα σε αφέντες και δούλους. Ασφαλώς η δημοκρατική μας αρχαία Αθήνα πολλά θα 'χε να ζηλέψει σ' αυτόν τον τομέα από τους ημιβάρβαρους Εβραίους κτηνοτρόφους της εποχής του Μωυσή. Πριν από μερικά χρόνια με αφορμή το εθνικιστικό και θρησκευτικό μίσος που χώριζε τους λαούς στην πρώην Γιουγκοσλαβία -κι εξακολουθεί να τους χωρίζει- κάποιος μουσουλμάνος δήλωσε: "Εμείς δεν είμαστε χριστιανοί ν' αγαπάμε και να συγχωρούμε. Είμαστε μουσουλμάνοι. Κι αυτό θα πει πως κρατάμε στο χέρι το σπαθί και δεν ξεχνάμε ποτέ το κακό που μας έχουν κάνει". Στους μουσουλμάνους είναι άγνωστη η έννοια της ανοχής και της συγχωρητικότητας και, φυσικά, και της αγάπης. Κι αυτό επηρεάζει βαθύτατα τις κοινωνικές τους αντιλήψεις, την ιστορική πορεία τους και τον πολιτισμό τους γενικά. Μπορεί να κατηγορούμε την εποχή μας για πολλά πράγματα, κι ασφαλώς δεν είναι καθόλου αβάσιμες αυτές οι κατηγορίες. Ωστόσο η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σήμερα περισσότερο από οποτεδήποτε άλλοτε μπροστά στη δυστυχία, στην πείνα και στης καταστροφές, και η απέχθεια του μέσου ανθρώπου της Δύσης για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και το αίτημά του για την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι τίποτε άλλο, παρά έννοιες και αρχές που έχουν βιβλική προέλευση και που εδραιώθηκαν και εδραιώνονται όλο και περισσότερο στη συνείδηση του μέσου ανθρώπου με το πέρασμα των αιώνων.

Είναι λοιπόν βαθιά συντηρητικό και συγχρόνως βαθιά προοδευτικό βιβλίο η Αγία Γραφή, χωρίς να έχει όμως τίποτε το σκοταδιστικό και οπισθοδρομικό η συντηρητικότητά της, και χωρίς να έχει τίποτε το ανατρεπτικό και καταστρεπτικό η προοδευτικότητά της. Και φυσικά σ' αυτήν την κατεύθυνση επηρέασε κι επηρεάζει όλους εκείνους που ακολουθούν τις επιταγές της με ειλικρίνεια και φρόνηση. Η εμφάνιση των πρώτων χριστιανών στην εποχή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αποτέλεσε αφετηρία για μια ειρηνική επανάσταση και πρόοδο σε πολλούς τομείς, χωρίς όμως να ξεσηκώσει δυνάμεις ανατρεπτικές παρ' όλο τον προοδευτικό της χαρακτήρα -κάτι που δυστυχώς ανακόπηκε στους κατοπινούς αιώνες από λόγους άσχετους προς το πνεύμα της Αγίας Γραφής. Ας θυμηθούμε, για παράδειγμα, πως η Καινή Διαθήκη γράφτηκε στην "κοινή" γλώσσα, στη γλώσσα δηλ. που χρησιμοποιούσαν οι πιο απλοί άνθρωποι του λαού, το προλεταριάτο, ας πούμε, της εποχής. Κι όταν οι προφήτες τολμούσαν να υψώσουν το ανάστημα και τη φωνή τους ενάντια στις αμαρτίες και τις αυθαιρεσίες των ηγεμόνων τους, ή όταν ο Ιωάννης ο Βαπτιστής τόλμησε να ελέγξει το βασιλιά Ηρώδη πληρώνοντας την τόλμη του με το κεφάλι του, ενεργούσαν και οι προφήτες και ο Ιωάννης βαθύτατα δημοκρατικά και προοδευτικά. Και το ίδιο έκαναν και οι απόστολοι αργότερα όταν διακήρυτταν: "Πρέπει να πειθαρχούμε στο Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους" ("πειθαρχείν δει Θεώ μάλλον ή ανθρώποις"). Αν στους κατοπινούς αιώνες αρκετοί από τους χριστιανούς (με εισαγωγικά ή χωρίς) κατηγορήθηκαν για οπισθοδρομικότητα και σκοταδισμό -έννοιες αντίθετες προς τον υγιή συντηρητισμό που σχετίζεται με τις αναλλοίωτες ηθικές αρχές που αναφέραμε πιο πριν - σ' αυτό βέβαια δεν έχει καμιά ευθύνη η Αγία Γραφή. Συνηθισμένο φαινόμενο να παρανοούνται και να μπερδεύονται οι έννοιες και οι αρχές της από συμφέρον, από στενή αντίληψη κι από άγνοια. Ο Γαλιλαίος κατηγορήθηκε για τη θεωρία του -γνωστή σήμερα πραγματικότητα- πως η γη κινείται γύρω από τον ήλιο κι όχι ο ήλιος γύρω από τη γη, κι αυτό δεν προσέκρουε σε κανένα εδάφιο της Γραφής, όπως ίσως θέλησαν να παρουσιάσουν, αλλά στις θεωρίες του Αριστοτέλη που η Καθολική Εκκλησία τον είχε αναγορεύσει σε αλάνθαστη σχεδόν αυθεντία. Η αυθαιρεσία των ηγεμόνων στην εποχή της απολυταρχίας με την περίφημη θεωρία της "ελέω Θεού βασιλείας" στηρίχτηκε στη ρήση του Παύλου "αι δε ούσαι εξουσίαι υπό του Θεού είναι τεταγμέναι", που θεμελιώνει την εξουσία σα θεσμό σ' αντίθεση με την αναρχία, με κανένα τρόπο όμως δε θεσμοθετεί την τυραννία και την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κι ασφαλώς η γνωστή ιστορία του Νώε που καταράστηκε το γιο του Χαμ επειδή δεν τον σεβάστηκε όταν τον είδε να γελοιοποιείται πάνω στο μεθύσι του, με κανένα τρόπο δε δικαιολογεί τη βλακώδη και κακοήθη θεωρία της διάκρισης ανάμεσα στις φυλές που δυστυχώς υποστήριξαν και αρκετοί χριστιανοί μέσα στους αιώνες κι υποστηρίζουν μερικοί ακόμη και σήμερα. Κι ακόμη το ότι χρησιμοποιήθηκε η Εκκλησία για να ευλογήσει όπλα και πολέμους, και μάλιστα μερικές φορές -το χειρότερο- θρησκευτικούς πολέμους, φανερώνει συσκότιση των αρχών της Καινής Διαθήκης και της διδασκαλίας του Χριστού. Γιατί στην Παλιά Διαθήκη ο Θεός είχε ανεχτεί απλώς το καθεστώς των πολέμων, προϊόν της πτώσης και του καταντήματος του ανθρώπου.

Ας μπούμε όμως σε πιο "βαθιά νερά" σχετικά με το θέμα μας. Μιλάμε για το πώς επηρέασε η Αγία Γραφή τη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού. Κι εδώ πρέπει να κάνουμε μια βασική διάκριση: άλλο το πόση και ποια επίδραση είχε η Αγία Γραφή στον πολιτισμό μας, κι άλλο το πόσο το περιεχόμενο κι οι ιστορίες της έδωσαν στους ζωγράφους, ας πούμε, ή στους μουσικούς ή στους ποιητές θέματα για καλλιτεχνική δημιουργία. Το ότι απλά παριστάνει ένας ζωγράφος τη σταύρωση του Χριστού ή το Μυστικό Δείπνο δεν είναι και τόσο πολύ μέσ' στο θέμα μας, όπως εγώ τουλάχιστον νομίζω, γιατί το να δανειστώ από ένα βιβλίο κάποια ιστορία για να την παραστήσω σε πίνακα δε σημαίνει κατ' ανάγκη πως το βιβλίο αυτό επηρεάζει και τη νοοτροπία μου ή τον πολιτισμό μου. Ο τρόπος όμως που παρουσιάζει ο καλλιτέχνης τα γεγονότα, κάτι που εκφράζει ακριβώς τη σκέψη του κι αντανακλά ενδεχομένως το γενικό ρεύμα της σκέψης της εποχής του, αυτό ασφαλώς αποτελεί τον πυρήνα του θέματός μας. Είναι αυτό που τόσο εύστοχα διατυπώνει ο μεγάλος χριστιανός στοχαστής Francis Schaeffer στο έξοχο βιβλίο του "Πώς Λοιπόν θα Έπρεπε να Ζούμε;" (How Should we then Live?) που αποτελεί ουσιαστικά κριτική της ιστορίας του δυτικού πολιτισμού από τη χριστιανική σκοπιά: "Οι άνθρωποι έχουν μια ιδιότητα μοναδική", λέει ο Schaeffer. "Ο κόσμος της σκέψης τους προσδιορίζει και τον τρόπο που ενεργούν".

Ένα μόνο παράδειγμα θα 'θελα να αναφέρω, από τα πιο χαρακτηριστικά ανάμεσα σε αμέτρητα άλλα, για να ξεκαθαρίσω τι ακριβώς εννοώ: Είναι γνωστό πως ένα από τα πιο κοινά θέματα στη ζωγραφική της μετά το Χριστό εποχής είναι η σκηνή της Σταύρωσης, που απεικονίζεται σε πολλούς πίνακες στην τέχνη και της Ανατολής και της Δύσης. Τρεις από τους πίνακες αυτούς θα ' θελα να ξεχωρίσουμε αυτή τη στιγμή: τη Σταύρωση όπως την αναπαριστά οποιοσδήποτε βυζαντινός ζωγράφος (εικ. 1), τον πίνακα του μεγάλου Ρέμπραντ "το Ανέβασμα του Σταυρού" (εικ. 2), και ακόμη τον "Εσταυρωμένο" του Σαλβαδόρ Νταλί (εικ. 3). Μας είναι απόλυτα γνωστή η βυζαντινή τεχνοτροπία σ' εμάς τους Έλληνες. Χωρίς καμιά προοπτική, τελείως ξένη προς κάθε νατουραλιστικό στοιχείο, προς τη φυσική δηλ. απεικόνιση, με έντονη έμφαση στο εξωκόσμιο, στο μυστικιστικό και στην "απάθεια"1, νοοτροπία που έχει διαποτίσει ολόκληρη την πίστη της ορθόδοξης εκκλησίας και που οδήγησε στον αναχωρητισμό και στο μοναχισμό, κάτι που χαρακτήρισε τη βυζαντινή εποχή στο σύνολό της. Κι αυτό αντίθετα με την "εν τω κόσμω" παρουσία των χριστιανών που τόσο ρεαλιστικά τονίζει ο Λόγος του Θεού. Σε τέλεια αντίθεση με τη βυζαντινή τεχνοτροπία βρίσκεται ο πίνακας του Ρέμπραντ. Ο Ρέμπραντ υπήρξε άνθρωπος της θρησκευτικής μεταρρύθμισης, ανήκε δηλ. στην ευαγγελική πίστη και στην Ευαγγελική (Προτεσταντική) Εκκλησία. Ήξερε πολύ καλά πως ήταν άνθρωπος αδύνατος κι αμαρτωλός, κι όχι κάτι σαν Θεός, όπως προσπάθησε να πείσει τους πρωτοπλάστους ο Διάβολος στην Εδέμ, κι όπως με διάφορες παραλλαγές διακήρυξαν στη νεότερη εποχή όλοι εκείνοι που οδήγησαν την ανθρωπότητα στο σημερινό της κατάντημα. Ο Ρέμπραντ ήξερε τη λυτρωτική δύναμη του σταυρού του Χριστού, κάτι που γνωρίζει πολύ καλά κάθε πιστός χριστιανός, που τόνισε όμως ιδιαίτερα η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση, βασισμένη στο Λόγο του Θεού. Στον πίνακά του "το Ανέβασμα του Σταυρού" δείχνει δυο-τρεις ανθρώπους ν' ανεβάζουν και να στήνουν όρθιο το σταυρό μαζί με τον Εσταυρωμένο. Ο ένας απ' αυτούς, ο μόνος που η μορφή του ξεχωρίζει ολοκάθαρα, είναι ο ίδιος ο Ρέμπραντ, που μ' αυτόν τον συγκλονιστικό τρόπο διακηρύττει πως ήταν οι δικές του αμαρτίες που ανέβασαν τον Χριστό στο σταυρό.

Ο τρίτος πίνακας, ο "Εσταυρωμένος" του Νταλί, είναι ίσως γνωστός στους περισσότερους από μας. Άλλωστε έχει αρκετές φορές εμφανιστεί και σε χριστιανικά περιοδικά, και μια δυο τουλάχιστον φορές σε δικά μας, των δικών μας εκκλησιών. Είχα γράψει κάποτε για τον πίνακα αυτόν που τον έχουν σχολιάσει ένας-δύο σημαντικοί χριστιανοί στοχαστές, και που δεν έχει κανένα σημείο επαφής με τη βιβλική πραγματικότητα του Σταυρού: ένας σταυρός που βρίσκεται μακριά απ' τον κόσμο, που κρέμεται πάνω απ' τη γη χωρίς να την αγγίζει· ένας Χριστός που δε σταυρώνεται για τους ανθρώπους αυτής της γης, που δεν έχει καμιά σχέση με τις πραγματικές τους ανάγκες, που βρίσκεται μέσα σε ονειρικό χώρο που θυμίζει και πάλι τους μυστικιστές, σε σουρεαλιστική όμως έκδοση.

Τρεις πίνακες με το ίδιο βιβλικό θέμα, τρεις διαφορετικές νοοτροπίες, τρεις διαφορετικοί κόσμοι. Από μια άποψη τρεις διαφορετικές πολιτιστικές σχολές ή αντιλήψεις. Χριστιανική η πρώτη με την ευρύτερη έννοια, όχι όμως αποκλειστικά βιβλική. Απόλυτα στο πνεύμα της Αγίας Γραφής η δεύτερη, όπως ξεκάθαρα το εκφράζει η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση. Στο χώρο του ονείρου και του σουρεαλισμού η τρίτη σχολή, που αποτελεί ολοφάνερη άρνηση της πίστης του Χριστού. Τούτοι οι τρεις "κόσμοι", οι τρεις "σχολές", οι τρεις αντιλήψεις, νομίζω πως συνθέτουν σε γενικές γραμμές το περίπλοκο οικοδόμημα του δυτικού πολιτισμού.

Την πρώτη, που την εκφράζει κυρίως εκείνο το τμήμα του χριστιανικού λεγόμενου κόσμου που διαμορφώθηκε σε κατεστημένη εκκλησία με ιεραρχίες, παραδόσεις και αυστηρά καθορισμένες γραμμές, θα την ονομάσουμε "θρησκευτική" ή, αν προτιμάτε, "εκκλησιαστική" πολιτιστική σχολή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί μια μονάχα ενιαία πολιτιστική πρόταση: αλλιώτικα αναπτύχθηκε στην Ανατολή με τη βυζαντινή ορθοδοξία, αλλιώτικα στη Δύση με την Καθολική Εκκλησία, κάπως αλλιώτικα στους σλαβικούς λαούς, για ν' αναφέρουμε τα τρία μεγάλα κύρια ρεύματά της. Άλλο π.χ. η βυζαντινή μουσική με το μελωδικό πλούτο και την αρμονική λιτότητά της, άλλο το γρηγοριανό άσμα και η λαμπρή πολυφωνία της Δύσης, άλλο η ρωσική θρησκευτική μουσική που αντανακλά την παθιασμένη σλαβική ψυχή με τις δυνατές συγκινήσεις και μεταπτώσεις. Τη δεύτερη πολιτιστική σχολή ή πολιτιστική αντίληψη που στηρίζεται απευθείας και αποκλειστικά πάνω στη Βίβλο και στις αρχές που εκφράζει αυτή, και που αντιπροσωπεύεται κυρίως από τη Θρησκευτική Μεταρρύθμιση, θα την ονομάσουμε "βιβλική". Και την τρίτη, που αποτελεί ουσιαστική άρνηση της πίστης του Χριστού και της έννοιας του Θεού όπως αυτή περιέχεται μέσα στη Βίβλο, θα την ονομάσουμε "κοσμική" πολιτιστική σχολή ή πολιτιστική αντίληψη.

Μην ψάξετε σε βιβλία να βρείτε αυτούς τους όρους ή αυτές τις υποδιαιρέσεις. Είναι πολύ πιθανό πως δεν υπάρχουν πουθενά. Δε σημαίνει όμως αυτό πως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Φυσικά οι τρεις αυτές σχολές, τα τρία αυτά πολιτιστικά ρεύματα, δεν είναι "στεγανά". Δεν αποτελούν αυτοτελείς πολιτισμούς, αλλά τρεις διαφορετικές πολιτιστικές κατευθύνσεις, τρεις διαφορετικούς τρόπους σκέψης, ή ακόμη και τρεις διαφορετικές δυνάμεις που επιδρούν η μια πάνω στην άλλη και που η συνισταμένη τους σε κάθε χώρο και χρόνο διαμορφώνει ή επηρεάζει την πορεία του πολιτισμού της Δύσης. Πρέπει μάλιστα να τονίσουμε -όπως άλλωστε είναι φυσικό- πως καθώς πηγαίνουμε πίσω στους πρώτους αιώνες μετά το Χριστό, το θρησκευτικό ή εκκλησιαστικό ρεύμα στηρίζεται όλο και περισσότερο στην Αγία Γραφή. Μεγάλες μορφές της Εκκλησίας στη Δύση και στην Ανατολή, όπως οι Τρεις Ιεράρχες, ο Ιερός Αυγουστίνος, ο Μέγας Αθανάσιος, ο Ιερώνυμος, αποτελούν σημαντικότατες προσωπικότητες που με την πνευματική και την κοινωνική τους δράση εμφυτεύουν τις αρχές και τις αξίες της Αγίας Γραφής στην κάθε μορφής κοινωνική και πολιτιστική δραστηριότητα της εποχής τους. Κι όσο για την κοσμική σχολή που συνεχώς περιορίζει τη θρησκευτική -ας θυμηθούμε μονάχα τη βαθμιαία κοσμικοποίηση της ζωγραφικής τέχνης στη δύση και κυρίως στην Ιταλία μετά την Αναγέννηση- η επίδρασή της πάνω και στη βιβλική μεγαλώνει όλο και περισσότερο -δυστυχώς- καθώς περνούν οι αιώνες, ώσπου στο τέλος -στα δικά μας τα χρόνια- τείνει να την εξαφανίσει ή να την απορροφήσει. Από το άλλο όμως μέρος -ευτυχώς- και η επίδραση της βιβλικής σχολής, η επίδραση δηλ. των βασικών αρχών της Αγίας Γραφής, είναι ολοφάνερη ακόμη και σήμερα πάνω στο κοσμικό κατασκεύασμα του αιώνα μας -το είπαμε και πιο πριν και το ζούμε καθημερινά. Εξάλλου η ίδια η Γαλλική Επανάσταση, παιδί του αθεϊστικού Διαφωτισμού του 18ου αιώνα, είχε μέσα της σπέρματα χριστιανικής και βιβλικής προέλευσης, όπως είναι οι έννοιες της αδελφοσύνης, της ισότητας και της ελευθερίας, πράγμα που παραδέχονται πολλοί στοχαστές κι ανάμεσά τους και ο περίφημος σύγχρονός μας Ιταλός συγγραφέας Ουμπέρτο Έκο. Σε κάποιο μάλιστα άρθρο του ο Έκο αναγνωρίζει την ανωτερότητα της Αμερικανικής Επανάστασης σε σχέση με τη Γαλλική. Δεν είναι όμως σε θέση να εξηγήσει με επάρκεια ή -το πιθανότερο- δεν θέλει να εξηγήσει πού οφείλεται αυτή η διαφορά στην ποιότητα των δύο επαναστάσεων. Για μας τους Ευαγγελικούς Χριστιανούς το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί μυστήριο, μια και ξέρουμε πολύ καλά -και είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι γι' αυτό- πως η Αμερικανική Επανάσταση με την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας στηρίχτηκε στο κυριότερο ποσοστό της στο πνεύμα και στις αρχές της Αγίας Γραφής, γι' αυτό και το οικοδόμημά της αποδείχτηκε τόσο στέρεο κι άντεξε τόσο πολύ στο χρόνο. Αντίθετα, η Γαλλική Επανάσταση, εκτός από τον αποτρόπαιο κι αιματηρό χαρακτήρα της, έχει στο παθητικό της ότι γρήγορα εκφυλίστηκε σε τρομοκρατία και τυραννία, που έδωσε τη θέση της στο απολυταρχικό καθεστώς του Ναπολέοντα. Κι όσο για τη "μεγάλη" Ρωσική Επανάσταση, το πραξικόπημα δηλ. των Μπολσεβίκων που σφετερίστηκε την επανάσταση του ρωσικού λαού, ένα αθεϊστικό εξάμβλωμα της πιο στυγνής τυραννίας και της πιο απόλυτης άρνησης του ίδιου του ανθρώπου, δεν χρειάζεται να μιλήσουμε καν γι' αυτό. Είναι γνωστά σε όλους μας και ο χαρακτήρας του και η πορεία του και η κατάληξή του.

Συνεχίζεται

Υποσημειώσεις

1. Απάθεια: όρος της ορθόδοξης θεολογίας που υποδηλώνει την απουσία οποιουδήποτε προσωπικού πάθους ή έντονου συναισθήματος

 

 

 

Οδεύοντας με Σθένος προς το Μέλλον

του κ. Δημ. Βολιώτη

 

Πολλοί ακαδημαϊκοί της θεολογίας του 20ου αιώνα θεωρούν ότι η Μητέρα της Βασίλισσας των Επιστημών, της Θεολογίας, είναι η Εσχατολογία. Ορισμένοι άλλοι θεωρούν ότι ο τίτλος αυτός ανήκει στον τομέα εκείνο της θεολογίας που εξετάζει την αποστολή της Εκκλησίας, εν λόγω και εν έργω, στον κόσμο γύρω της, δηλ. την Ιεραποστολογία (Missiology). Εν όψει της αλλαγής του έτους, του αιώνα αλλά και της χιλιετίας θα επιχειρήσουμε να μελετήσουμε πώς η Εσχατολογία και η Ιεραποστολογία πρέπει να επηρεάζουν τις αντιλήψεις μας και πρακτικές μας όχι μόνον όσον αφορά στο μέλλον αλλά και στο παρόν.

Υπάρχει σήμερα στους φονταμενταλιστικούς Χριστιανικούς κύκλους ένα έντονο εσχατολογικό ενδιαφέρον εν όψει της εισόδου της ιστορίας της ανθρωπότητας στην τρίτη μετά Χριστόν χιλιετία, και μάλιστα τον σημαδιακό για ορισμένους αριθμό του 2000. Πολλά έχουν ειπωθεί τα τελευταία χρόνια τα οποία μάλιστα λεγόμενα πολλαπλασιάζονται και εντείνονται με το πρόβλημα των ηλεκτρονικών υπολογιστών εν όψει της αλλαγής της ημερομηνίας από 31-12-1999 σε 1-1-2000. Ορισμένοι μάλιστα επιβαρύνουν το κλίμα καθώς προκαλούν με τις "προφητείες" τους φοβίες στον κόσμο λέγοντας πως έφθασε το τέλος του ή έφθασε ο Αντίχριστος και άλλα παρόμοια.

Το πρώτο λοιπόν πράγμα το οποίο θα κάνουμε είναι μία θεολογική και ιστορική αναδρομή στην μέχρι τώρα φάση του Δημιουργικού και Λυτρωτικού έργου του Θεού. Τόσον η Εβραϊκή γραμματεία της Παλαιάς Διαθήκης όσο και η Καινοδιαθηκική βλέπουν την ιστορία ως μία ευθεία ή μάλλον μία ημιευθεία1, με αρχή την Δημιουργία που αναφέρεται στο βιβλίο της Γενέσεως, και κατάληξη την αιωνιότητα της ολοκληρωμένης και τελειοποιημένης Βασιλείας του Θεού, δηλ. χωρίς τέλος. Όταν ο Θεός ολοκλήρωσε την δημιουργική φάση που μας περιγράφει το βιβλίο της Γενέσεως διεπίστωσε ότι όλα ήταν "λίαν καλώς" δημιουργημένα. Πλην όμως, η κηλίδα της αστοχίας του ανθρώπου αμαύρωσε το έργο Του σε τέτοιο βαθμό που ο Θεός άρχισε να θέτει σε εφαρμογή το σχέδιο του σταδιακού ερχομού της Βασιλείας Του, προκειμένου το δημιούργημά Του το "κατ' εικόνα και κατ' ομοίωσίν" Του πλασθέν να απολαύσει ένα περιβάλλον όπου αφ' ενός οι θεϊκές αρχές θα εφαρμόζονταν, αφ' ετέρου δε η δημιουργία καθεαυτή θα λειτουργούσε πάλι λίαν καλώς.

Εκάλεσε λοιπόν ο Θεός στον Εαυτό Του έναν λαό του οποίου η κύρια πρόσκληση αλλά και πρόκληση ήταν να σταθεί ως το φως ανάμεσα στα έθνη προκειμένου να προετοιμάσει τον ερχομό Εκείνου που θα στεκόταν ως ο Ιδρυτής της Βασιλείας του Θεού. Ο φωτισμός αυτός συνίστατο στην αποκάλυψη της μονοθεϊστικής πίστεως αυτού του λαού, του Ισραήλ, αλλά πολύ περισσότερο της προετοιμασίας του κόσμου-εθνών για αυτή την σταδιακά ερχόμενη Βασιλεία. Η ηθική, καθώς επίσης και μέρος της τελετουργίας της θρησκευτικής ζωής του Ισραήλ με επιστέγασμα το αποκαλυπτικό μέρος του έργου των προφητών ήταν το καλύτερο έδαφος για να οικοδομηθεί αυτή η θεϊκή Βασιλεία. Ύστερα όμως από την φαινομενική ή ουσιαστική αποτυχία2 του Ισραήλ να σταθεί ως φως των εθνών, ο Θεός όχι μόνον δεν παραιτήθηκε από την εφαρμογή του σχεδίου Του αλλά, αντιθέτως, το πραγματοποίησε στέλνοντας τον Ιησού, τον Χριστό και Κύριο, ο Οποίος με την άνευ όρων προσφορά αγάπης οδήγησε την ιστορία στο σημείο εκείνο της αφετηρίας της Βασιλείας του Θεού. Το πρωταρχικό μήνυμα του Ιησού ήταν: "Μετανοείτε διότι έφθασε πια σ' εσάς η Βασιλεία των Ουρανών". Το μήνυμα σαφές, πλην όμως χωρίς επεξηγήσεις ενδεχομένως να σταθεί ελλιπές εάν δεν παρεξηγηθεί κιόλας.

Η μετάνοια, σημείο αφετηρίας και χαρακτηριστικό της εισόδου του ανθρώπου χωρίς Θεό στην εν Θεώ ζωή, είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα που πρέπει ο άνθρωπος να κάνει προκειμένου να ικανοποιεί δια της πίστεως το θέλημα του Θεού. Η Εβραϊκή λέξη "shuv" που σημαίνει "μεταστρέφομαι" είναι πιο σωστή από την ελληνική λέξη "μετανοώ". Σε αντίθεση με την ελληνική που σημαίνει πως αλλάζω τρόπο σκέψεως, τρόπο αντιλήψεως των πραγμάτων μέσω νοητικών διεργασιών, η Εβραϊκή λέξη σημαίνει πως αλλάζω την πορεία της ζωής μου σε όλες της τις εκφάνσεις, σε κάθε τομέα και επίπεδο. Αυτή η μεταστροφή και όχι μόνο μετάνοια δεν έχει άλλο σκοπό παρά την εφαρμογή του θελήματος του Θεού σε κάθε επίπεδο. Γιατί; Διότι έφθασε η Βασιλεία του Θεού.

Τι είναι αυτό; Είναι το καθεστώς εκείνο με τις πολλαπλές του διαστάσεις όπου ο Κύριος και Βασιλέας είναι ο Χριστός του Θεού και οι αρχές με τις οποίες κυβερνά είναι η αγάπη, η δικαιοσύνη και η ειρήνη. Αυτή λοιπόν η Βασιλεία "ενσαρκώνεται", σύμφωνα με τα λόγια και το έργο του Χριστού, εν τω προσώπω Του και δεν νοείται Βασιλεία του Θεού χωρίς τον Ιησού, τον Χριστό και Κύριο. Είναι δηλ. η Βασιλεία Του παρούσα, είναι πραγματικότητα, από την Πρώτη κιόλας Έλευση του Χριστού και μάλιστα, όχι μόνο μέσα στις καρδιές των ανθρώπων, όπως άλλωστε και ο Ίδιος ετόνισε και εδίδαξε, αλλά και ανάμεσα στους ανθρώπους, στην κοινότητα του Θεού και στην κοινωνία όταν και εφόσον τα άτομα και οι κοινωνίες εφαρμόζουν δια της πίστεως αυτές τις θεϊκές αρχές της Βασιλείας.

Μήπως όμως το ότι αυτή η Βασιλεία ονομάζεται Βασιλεία των Ουρανών σημαίνει πως κάποτε στο μέλλον όλοι οι ευσεβείς θα ζήσουν στον Ουρανό στην παρουσία του Θεού αφήνοντας αυτό τον "καταραμένο κόσμο"; Όχι, σαφώς όχι. Διότι εάν εξετάσουμε το δόγμα της Βασιλείας του Θεού μέσα από ολόκληρο το Βιβλικό πρίσμα και δη το Καινοδιαθηκικό θα δούμε πως πρώτον, η Βασιλεία του Θεού έχει ήδη αρχίσει από την Πρώτη Έλευση του Χριστού καθώς είμαστε εν τη γη, δεύτερον, ότι με την ολοκλήρωση και τελειοποίηση της Βασιλείας "νέοι ουρανοί" μας αναμένουν και "νέα γη"3 όπου θα ενοικεί η δικαιοσύνη του Θεού και τρίτον η προτροπή του Ιησού στο "Πάτερ Ημών" είναι: "γεννηθήτω το θέλημά Σου ως εν ουρανώ και επί της γης", όχι μόνο τώρα αλλά και για πάντα. Βιώνουμε λοιπόν μία παράδοξη κατάσταση όπου η Βασιλεία του Θεού είναι "ήδη" πραγματικότητα αλλά δεν έχει "ακόμη" ολοκληρωθεί και τελειοποιηθεί. Είναι η περίοδος των εσχάτων ημερών οι οποίες άρχισαν από την Πρώτη Έλευση του Χριστού και χωρίς να γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσουν θα τελειώσουν με την ολοκλήρωση και τελειοποίηση αυτής της Βασιλείας με την Δεύτερη Έλευση του Χριστού.4

Αυτό το γεγονός της Δεύτερης Ελεύσεως δεν είναι καθόλου απαισιόδοξο. Ούτε περιμένουμε κανέναν Αντίχριστο, ούτε καμία επταετία του Αντιχρίστου καθώς πολλοί αντίχριστοι υπάρχουν και το πνεύμα του Αντιχρίστου που αντιτίθεται στις αρχές της Βασιλείας του Θεού και στην επικράτησή της υπάρχει από την εποχή της Πρώτης Ελεύσεως του Χριστού (Α΄ Ιωάν. 2:18). Το δε φαινόμενο, ακόμη και "δόγμα της αρπαγής" της Εκκλησίας, όπως το αποκαλούν μερικοί εσχατολόγοι, προβληματικής ερμηνευτικής και θεολογικής προσεγγίσεως του εσχατολογικού ζητήματος, δεν έχει καμία σχέση με αυτό που πραγματικά εννοεί ο απόστολος Παύλος στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς επιστολή του. Αυτό που λέει ο συγγραφέας εκεί δεν είναι τίποτε άλλο παρά η περιγραφή της αναστάσεως κατά την Δεύτερη Έλευση του Χριστού. Μία συνάντηση η οποία άνωθεν είναι υπερβατική και αντιστρόφως συγκαταβατική. Είναι τότε που θα λάβουν χώρα τα γεγονότα της αναστάσεως, κρίσεως, ανακαινίσεως της δημιουργίας και τελειοποιήσεως της Βασιλείας. Είναι η πραγματοποίηση του τελικού θριάμβου του Θεού δια του Χριστού. Συνεπώς, αναμένουμε την Δεύτερη Έλευση του Χριστού με αισιοδοξία, χωρίς να γνωρίζουμε πότε θα συμβεί αυτή καθώς τα λεγόμενα "σημεία" που "μελετούν" φανατικοί εσχατολόγοι υπάρχουν από την εποχή του διεστραμμένου εκείνου ηγέτη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, του Νέρωνα και των άλλων αντιχριστικών αυτοκρατόρων. Σημεία, πόλεμοι και σεισμοί κατά εποχές ήταν σε έξαρση. Το δε φαινόμενο της πληθύνσεως της αμαρτίας στις μέρες μας θα μπορούσε ένας καλά ενημερωμένος ιστορικός να το αντιπαρέλθει. Οι έσχατες ημέρες δεν είναι οι τελευταίες του 20ου αιώνα. Αντιθέτως άρχισαν με τον 1ο αιώνα μ.Χ. και σύμφωνα με την προτροπή του Αποστόλου Παύλου, εάν θέλουμε μάλιστα να την δούμε βαθύτερα και με περισσότερο στοχασμό, όχι μόνο δεν θα πρέπει να κάθεται ο Χριστιανός στο παράθυρο του σπιτιού του προσδοκώντας τον ερχομό του Χριστού αλλά θα πρέπει να δει προσεκτικά τις ανάγκες του σήμερα προβλέποντας αυτές του αύριο και προνοώντας, εάν θέλει να μην είναι χειρότερος και από τους ασεβείς (Α΄ Τιμ. 5:8).

Πώς όμως πρέπει να ζει ο Χριστιανός ώστε να ζει "εσχατολογικά"; Ποιο είναι το μήνυμα και η πρακτική της Εκκλησίας εάν θέλει να είναι συνεπής εσχατολογικά; Εδώ έρχεται να μας δώσει απαντήσεις η Ιεραποστολογία (Missiology) η οποία συνδέεται άμεσα και απορρέει από την Εσχατολογία.

Το πλέον σημαντικό και επιτακτικό είναι ότι ο Χριστιανός καλείται να ζήσει σύμφωνα με τις αρχές της Βασιλείας του Θεού σήμερα, στο "εδώ και τώρα". Να βιώνει δηλ. την αγάπη, δικαιοσύνη, ειρήνη, ευσέβεια και αγιότητα. Εν ολίγοις να είναι ακέραιος χωρίς να υστερεί σε τίποτε (Ιακ. 1:4). Είμαστε σίγουροι πως πολλοί αναγνώστες μας θα διαφωνήσουν με την όλη προσέγγιση του παρόντος άρθρου. Πλην όμως, σε κάτι θα πρέπει να συμφωνήσουν. Δηλ. ότι η πλέον ορθή πρακτική πλευρά του εσχατολογικού ζητήματος προβλέπει πως ο άνθρωπος του Θεού θα πρέπει να είναι ο ίδιος με την ζωή του ένα "σημείο των καιρών", όπου η Βασιλεία του Θεού θα είναι πραγματικότητα στη ζωή την δική του και της κοινότητας του Θεού και κατ' επέκταση η μεταμόρφωση των γύρω (ως κοινωνικό φαινόμενο) θα απορρέει ως αποτέλεσμα αφ' ενός της επενέργειας του Αγίου Πνεύματος και αφ' ετέρου της στάσεως αυτής των Χριστιανών προς το κοινωνικό σύνολο. Όταν η Εκκλησία ζει εσχατολογικά, χωρίς να μαντεύει ημερομηνίες και γεγονότα, εκπληρώνει σιωπηλά την αποστολή της, εν λόγω και εν έργω, και τότε προετοιμάζει αυθόρμητα και αβίαστα την Δεύτερη Έλευση του Χριστού, ήτοι την ολοκλήρωση και τελειοποίηση της Βασιλείας του Θεού. Αυτό είναι το πραγματικό χρέος της Εκκλησίας και όχι να μαντεύει και προφητεύει πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις. Τότε στην πραγματικότητα μεταφέρει την μελλοντική εποχή της Βασιλείας στο σήμερα σαν να έχει ήδη γίνει πραγματικότητα η Δεύτερη Έλευση του Χριστού. Το μήνυμα και το έργο του Χριστού καθώς επίσης το μήνυμα και το έργο της Εκκλησίας ήταν και πρέπει να είναι, αντιστοίχως, η υπηρεσία των ανθρώπων σε κάθε ανάγκη τους υλική και πνευματική και όχι να παρατηρεί φαινόμενα ώστε να εκδίδει αποφθέγματα περί του εάν έρχεται ο Χριστός τώρα ή πιο ύστερα. Ο Μαρτίνος Λούθηρος αντιδρώντας στους φανατικούς Αναβαπτιστές και όντας προσγειωμένος στην αποστολή της Εκκλησίας στο παρόν, ώστε αυτή να ζει εσχατολογικά, έλεγε: "Εάν γνωρίζω πως αύριο το πρωί θα έλθει ο Χριστός εγώ σήμερα θα φυτεύσω ένα δένδρο".

Εν ολίγοις, η Εκκλησία ζει εσχατολογικά όταν μεταφέρει το μέλλον (την μελλοντική Βασιλεία) στο παρόν και όχι όταν αναγάγει και μεταθέτει το παρόν στο μέλλον αφήνοντας στο περιθώριο τις υποχρεώσεις της και εγκαταλείποντας την αποστολή της να γίνει έρμαιο των φανατισμών της.

Τέλος, θα σταθούμε λίγο στις συγκεκριμένες αρχές της Βασιλείας που προαναφέρθηκαν και δή την αγιότητα. Η αγάπη, η δικαιοσύνη και η ειρήνη είναι ιδιότητες της φύσεως του Θεού από τις πλέον σημαντικές και μάλιστα μεταβατικές, σε αντίθεση με ιδιότητες αμετάβατες στον άνθρωπο όπως η παντοδυναμία, η παντογνωσία κ.ο.κ.

Το γεγονός όμως ότι αυτές οι μεταβατικές ιδιότητες μεταβιβάζονται στον άνθρωπο, σε κάποιο μέτρο και βαθμό, σημαίνει πως όταν κι εφόσον ο άνθρωπος ο ευσεβής τις βιώνει, τότε βιώνει "κομμάτι" της φύσεως του Θεού ως ο Ίδιος ο Θεός να τις ασκεί στην δική Του υπερβατική σφαίρα. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για την αγιότητα. Μόνο που με αυτήν θα ασχοληθούμε περισσότερο διότι θεωρούμε πως είναι αρκετά παρεξηγημένη από πολλούς Χριστιανούς που θέλουν να είναι συνεπείς αλλά για κάποιο λόγο δεν εκπληρώνουν κάποια από τα κριτήρια της αγιότητας όπως την εννοούν οι Γραφές. "Άγιος" άνθρωπος και "αγιάζω" έχουν την έννοια του "ξεχωρισμένου" ανθρώπου και "ξεχωρίζω", αντιστοίχως, για ένα συγκεκριμένο ευσεβή πόθο και σκοπό. Ο λαός Ισραήλ ήταν άγιος υπό την έννοια της εκλογής του ανάμεσα στα έθνη από τον Θεό. Κατά έναν αντίστοιχο τρόπο ο Ισραήλ εκαλείτο στις διατάξεις του Μωσαϊκού Νόμου να αγιάζει κάθε του ενέργεια. Κάτι ανάλογο οφείλει να είναι και να κάνει και ο Χριστιανός, μέσα όμως από τα πλαίσια της ευρύτερης της Παλαιάς Διαθήκης αποκαλύψεως που έχουμε με τα κείμενα της Καινής Διαθήκης. Όμως, η ουσιαστική παρεξήγηση που είχε κάνει ο Ισραήλ και την οποία επαναλαμβάνουν πολλοί Χριστιανοί σήμερα είναι ότι επιδιώκουν να είναι άγιοι όντας απομονωμένοι. Και φυσικά μύρια κακά ακολουθούν καθώς ο απομονωμένος "άγιος" γίνεται ακοινώνητος, υπεροπτικός, ευάλωτος, μοναχικός και εν γένει μεγαλώνει και ζει σαν ένα μοναχικό ψάρι μέσα στην γυάλα του. Τότε φυσικά και οι άλλες αρετές της αγάπης, της δικαιοσύνης και της ειρήνης εξαφανίζονται εφόσον αυτές έχουν αξία όταν βιώνονται μέσα στο κοινωνικό και κοινοτικό σύνολο. Στην πραγματικότητα όμως ο αληθινός άγιος είναι αυτός ο οποίος είναι ξεχωρισμένος με την έννοια του διαφορετικού. Δεν είναι απομονωμένος αλλά πλήρως ενταγμένος στο κοινωνικό σύνολο. Δεν είναι ακοινώνητος αλλά συμβάλλει στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Δεν είναι υπεροπτικός αλλά υπηρέτης, διότι "όποιος θέλει να είναι πρώτος θα είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης πάντων" (Μαρ. 9:35). Δεν είναι ευάλωττος αλλά καθώς συμμετέχει στα κοινά είναι εξασκημένος και μπορεί να θριαμβεύει με την δύναμη της διαφορετικότητάς του (Εβρ. 5:14βγ). Δεν είναι μοναχικός αλλά έχει συλλογική συνείδηση προκειμένου με τους συνανθρώπους του, που τουλάχιστον μοιράζονται τους στόχους και οραματισμούς του, να αγωνισθεί για την επέκταση, προετοιμασία και ολοκλήρωση της Βασιλείας του Θεού. Δεν ήταν μόνον οι αρχαίοι Έλληνες αλλά είναι και η Βιβλική διδασκαλία, που έχει ρίζες και στην φιλοσοφία του Εβραϊκού λαού, που υποστηρίζουν από κοινού πως ο άνθρωπος (ο οποίος θρώσκει -κατευθύνεται προς τα άνω- το θείο) είναι ον κατ' εξοχήν κοινωνικό και θα πρέπει να ζει σε πλήρη κοινωνία και επικοινωνία με τον πλησίον. Διότι πολύ απλά δημιουργήθηκε κατ' αυτόν ακριβώς τον τρόπο από τον Θεό.

Συνεπώς ο άγιος, υπό την έννοια του διαφορετικού (και όχι του απομονωμένου), μπορεί να έχει μία τεράστια επιρροή και συμβολή στην επέκταση και επικράτηση της Βασιλείας του Θεού και των αρχών της όταν και εφόσον ασκεί δια της πίστεως αυτές τις αρχές μέσα πάντοτε, από ένα συλλογικό πνεύμα αλληλεγγύης.

Κλείνοντας, θα θέλαμε να δώσουμε μια προτροπή αλλά και ευχή, επίκαιρη καθώς επίσης και επιτακτικής ανάγκης. Εσύ αναγνώστη, που διψάς για την δικαιοσύνη του Θεού και ο οποίος μπορείς με αυτή σου την δίψα να καταστείς μακάριος (Ματθ. 5:6), υιοθέτησε μια νέα αφετηρία ζωής μαζί με τον Χριστό και τις αρχές της θεϊκής Βασιλείας, βίωσε αυτές τις αρχές δια της πίστεως, εργάσου με όρεξη, στόχους και οραματισμούς για την επέκταση και επικράτηση αυτής της Βασιλείας, πάντοτε όμως με συλλογικότητα προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Τότε θα οδεύεις προς το μέλλον με αισιοδοξία, σθένος και ακεραιότητα, έχοντας πάντοτε όμως ως πρότυπο την μελλοντική Βασιλεία, προκειμένου να είσαι ευάρεστος στον Θεό και τα σχέδιά Του. Τότε μόνον η νέα χιλιετία, ο νέος αιώνας και το νέο έτος δεν θα σου προξενήσουν φόβο και απαισιοδοξία, καθώς αυτό που αναμένει η ανθρωπότητα δεν είναι παρά ο θρίαμβος του Θεού και της Βασιλείας Του δια του Χριστού. I

 

Υποσημειώσεις

1. Αντιθέτως, οι Αρχαίοι Έλληνες επίστευαν πως η ιστορία είναι κυκλική και επαναλαμβανόμενη λίγο πολύ στο ίδιο μοτίβο. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο ο λαός μας ακόμη και σήμερα συχνά χρησιμοποιεί το απόφθεγμα: "η ιστορία επαναλαμβάνεται".

2. Το εάν απέτυχε φαινομενικώς ή ουσιαστικώς ο λαός Ισραήλ να είναι φως των εθνών, κατά την περίοδο της Παλαιάς Διαθήκης, διχάζει τους θεολόγους και σχολιαστές μέχρι σήμερα. Το θέμα αυτό είναι τεράστιο και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εξαντληθεί μονολεκτικώς. Πάντως δεν χρειάζεται να πνευματικοποιήσει κάποιος τις υποσχέσεις του Θεού στον Ισραήλ, ως έθνος, ώστε να υιοθετεί την θεολογία της Διαθήκης, και η εσχατολογία του να ταυτίζεται με αυτήν του παρόντος άρθρου. Οι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες μας θα μπορούσαν να ζητήσουν συστηνόμενη βιβλιογραφία από τον αρθρογράφο.

3. Το κείμενο χρησιμοποιεί την φράση "καινούς ουρανούς και καινήν γην". Το επίθετο καινός, -ή, -όν, δεν σημαίνει νέος, -έα, -ον, αλλά έχει την απόλυτη έννοια του παλαιού ανακαινισμένου. Αυτό σημαίνει, όπως έχουμε γράψει και σε άλλο άρθρο μας και το οποίο είναι σε συμφωνία με την όλη βιβλική θεολογία, πως ο Θεός με την Δεύτερη Έλευση του Χριστού δεν θα αχρηστεύσει την παρούσα δημιουργία αλλά θα την ανακαινίσει. Τοιουτοτρόπως, η Καινή Διαθήκη εν Χριστώ δεν είναι νέα Διαθήκη αλλά παλαιά ανακαινισμένη.

4. Η όλη εσχατολογική προσέγγιση του άρθρου ταυτίζεται με την εσχατολογία των θεολόγων της Αρχαίας Εκκλησίας καθώς επίσης με αυτήν της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και των Κυρίων Ρευμάτων της Αναμορφωμένης Εκκλησίας και Θεολογίας (main stream denominations). Ο σύγχρονος όρος που χρησιμοποιείται για να γίνει αναφορά σε αυτή την προσέγγιση είναι: "πραγματοποιημένη εσχατολογία" (realized eschatology). Αυτή ήταν άλλωστε και η άποψη των Αναμορφωτών. Ένας παρεμφερής αλλά παλαιότερος όρος είναι: Μεταχιλιαστική Εσχατολογία. Οι Χιλιαστικές απόψεις, όπως αυτή περίπου των Προχιλιαστών και Οικονομιστών (Dispensationalists) ήταν πάντοτε απορριπτέες από την Εκκλησία καθώς συνδυάζονταν με την κυριολεκτιστική ερμηνευτική και άλλες λανθασμένες θεολογικές, και όχι μόνο, απόψεις για σημαντικά ζητήματα.

 

 

Σεισμοί στη φύση, στην ανθρώπινη ζωή

του κ. Ιω. Έρτσου

Οι σεισμοί που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό, οι τόσο πολλοί σε αριθμό, οι τόσο καταστροφικοί σε αποτελέσματα και οι τόσο σύμφωνοι με τις προφητείες της Γραφής ότι θα αποτελέσουν ένα απ' τα κύρια χαρακτηριστικά "των εσχάτων καιρών", πριν έλθει ο Κύριος, μας οδηγούν σε μιαν άλλη, εξίσου σοβαρή διάσταση των σεισμών που ανέκαθεν συμβαίνουν στην ανθρώπινη ζωή, και των πιστών στον Θεό και των απίστων.

Πίσω απ' τους σεισμούς, στη φύση και στην ανθρώπινη ζωή, κυριαρχικά δεσπόζει ο Θεός. Εκείνος τους επιτρέπει -και λάθη ποτέ δεν κάνει-, κι Εκείνος τους χρησιμοποιεί για την ωφέλεια της ψυχής του ανθρώπου, την οποία δημιούργησε να' ναι η εικόνα Του, και για τη σωτηρία της οποίας, αφού αυτή εξέπεσε, κατέθεσε το πιο ψηλό κόστος, την ενανθρώπηση του Υιού και το θάνατό Του στο σταυρό. Για μεν τους ανθρώπους που ποτέ δεν ήλθαν στον Θεό δια του μόνου Σωτήρα, του Ιησού Χριστού, ο Θεός επιτρέπει τους σεισμούς για να τους φέρει κοντά Του, σώζοντάς τους απ' την αμαρτία και την αιώνια απώλεια, για δε τους πιστούς του Κυρίου, για να στεριώσουν στην "αγιωτάτη πίστη τους", και να γίνουν πιο ζωντανές μαρτυρίες στο περιβάλλον τους.

Ένας τέτοιος σεισμός συνέβηκε κάποτε και στη ζωή του Ιώβ, την οποία το ομώνυμο βιβλίο της Π. Διαθήκης μας εξιστορεί. Θα μπορούσαμε να πούμε πως το θέμα του βιβλίου, που το Πνεύμα του Θεού μας αναπτύσσει, είναι "ο ανθρώπινος πόνος και η δικαιοσύνη του Θεού".

Αλλ' ας σκιαγραφήσουμε το πρόσωπο του Ιώβ, με τα δεδομένα του βιβλίου, ο σεισμός στη ζωή του οποίου μας διδάσκει μεγάλα μαθήματα.

Η σημασία της λέξης ΙΩΒ, όπως οι γλωσσολόγοι μας λένε, είναι "καταδιωκόμενος". Ίσως δε πιο αντιπροσωπευτική ονομασία, βάσει των όσων ο άνθρωπος αυτός του Θεού υπέφερε, δεν θα μπορούσε να του δοθεί.

Ο τόπος και ο χρόνος στον οποίο ο Ιώβ έζησε, καθώς και το ποιος ήταν ο συγγραφέας του ομώνυμου βιβλίου -αν ήταν αυτός ο ίδιος ή κάποιος άλλος-, δεν είναι εξακριβωμένο. Θα 'ταν βέβαια, δευτερεύουσας σημασίας αν τα μαθαίναμε, δεδομένου ότι την πρωτεύουσα σημασία έχει το γεγονός ότι ο Ιάκωβος, ο αδελφός του Κυρίου και συγγραφέας του ομώνυμου βιβλίου της Κ. Διαθήκης, δια Πνεύματος Αγίου αναφέρει την "υπομονή του Ιώβ" στα τόσα παθήματά του, κι αναγνωρίζει έτσι τόσο ότι ο Ιώβ υπήρξε ένας γνήσιος άνθρωπος του Θεού, όσο και ότι το βιβλίο του είναι βιβλίο θεόπνευστο.

Μια δεύτερη, εξίσου αξιόλογη μαρτυρία περί του Ιώβ, ως ανθρώπου του Θεού, μας δίνει ο Ιεζεκιήλ στο βιβλίο του (κεφ. 14:14), λέγοντας: "... και εάν οι τρεις ούτοι άνδρες, Νώε, Δανιήλ και Ιώβ, ήσαν εν μέσω αυτής, μόνοι ούτοι ήθελον σώσει τας ψυχάς αυτών, δια την δικαιοσύνην αυτών, λέγει Κύριος ο Θεός".

Μέσα στο βιβλίο του Ιώβ, απ' τις πρώτες αράδες του, ο Θεός τον συστήνει με τα λόγια: "ο άνθρωπος ούτος ήτο άμεμπτος και ευθύς και φοβούμενος τον Θεόν και απεχόμενος από κακού" (1:1), μάλιστα στο εδ. 2:3 τον χαρακτηρίζει ασύγκριτο με κάθε άλλο άνθρωπο, λέγοντας: "δεν υπάρχει όμοιος αυτού επί της γης".

Στα δύο πρώτα κεφάλαια διαβάζουμε τη δοκιμασία μεσ' απ' την οποία ο Θεός επέτρεψε να περάσει ο Ιώβ, με άδειες που ο Θεός χορήγησε στο σατανά για να τον πειράξει, ύστερα από κατηγορίες που αυτός τόλμησε να ξεστομίσει εναντίον του Ιώβ, μπροστά στο θρόνο του Θεού. "Έκτεινον τώρα την χείρα σου και έγγισον πάντα όσα έχει, δια να ίδης εάν δεν σε βλασφημήση κατά πρόσωπον", είπε στον Θεό κι αφού ο Θεός του έδωσε την άδεια αναχώρησε. Του αφαίρεσε όλα τα υπάρχοντα. Ζώα, οικήματα και αποθηκευμένα αγαθά. Εφτά γιους και δύο θυγατέρες του τους σκότωσε. Επέφερε ανυπόφορο έλκος στο στόμα του. Ώθησε τη γυναίκα του να του πει: "Έτι κρατείς την ακεραιότητά σου; Βλασφήμησον τον Θεόν και απόθανε" (2:9). Σ' αυτή την απελπιστική κατάσταση στην οποία ο δίκαιος Ιώβ βρέθηκε, οι Γραφές μας λένε πως "δεν αμάρτησε με τα χείλη του" (2:10). Όχι μόνο δεν βλαστήμησε τον Θεό, αλλά ούτε παραπονέθηκε για όλα αυτά. Προσκυνώντας τον Θεό είπε: "Γυμνός εξήλθον εκ κοιλίας μητρός μου και γυμνός θέλω επιστρέψει εκεί· ο Κύριος έδωκε και ο Κύριος αφήρεσεν· είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον" (1:21).

Αλλά μια τελευταία φάση της οδυνηρής δοκιμασίας του ήταν όταν ήλθαν τρεις φίλοι του δήθεν για να τον παρηγορήσουν, ενώ στην ουσία είχαν έλθει να τον μεμφθούν, πως για να του συμβούν όλα αυτά, είχε να πει πως είχε πολύ αμαρτήσει στον Θεό και θα 'πρεπε επομένως να το αναγνωρίσει. Ένας- ένας απ' αυτούς του 'λεγαν κι αυτός αμυνόμενος απαντούσε. Γνώριζε βαθιά πως δεν ήταν κάποιες αμαρτίες του η αιτία της συμφοράς του. Δεν μπορούσε να το δεχτεί. Ήταν εξωπραγματικό. Κάτι άλλο θα 'πρεπε να ήταν, που ακόμα δεν είχε αντιληφτεί. Κάποιο μεγάλο μάθημα θα 'θελε ο Θεός να του διδάξει, που μ' άλλο τρόπο ο Ιώβ δεν θα μπορούσε να το μάθει. Γι' αυτό και ταπεινωνόταν κι υπέμενε και περίμενε. Ήξερε πως ο Θεός θα 'ρχόταν, κάποια στιγμή, με κάποιο δικό Του τρόπο, με κάποια πρωτάκουστα γι' αυτόν λόγια.

Ήταν τούτη μια δύσκολη ώρα στην οποία ο Ιώβ είχε έλθει. Ένας σεισμός δέκα Ρίχτερ τον εγκλώβισε μέσα στα ερείπια της ζωής του. Εκεί που θα 'ρχόταν ο Θεός να του διδάξει τα κάποια μεγάλα μαθήματα, εκεί που θα φαινόταν Θαυμαστός γι' αυτόν.

Κι είναι πράγματι δύσκολες, σκοτεινές ώρες τούτες για τον καθένα στον οποίο ο Θεός επιτρέπει να βρεθεί σ' αυτές. Είναι ανθρώπινο δε το να ταλαντευτεί μια ψυχή, όσο άγια κι αν είναι, και να 'ρθει στο σημείο "να καταρασθή την ημέρα καθ' ήν γεννήθηκε" (3:1) ή και ν' αφήσει ένα άφωνο έστω "γιατί", για την φαινομενική τούτη εγκατάλειψή του απ' τον Θεό. Σαν εκείνο του Βαπτιστή στη φυλακή του Ηρώδη, σαν εκείνο του Ηλία στη Σαμάρεια, όταν είπε "εναπελείφθην εγώ μόνος", σαν εκείνο του ενανθρωπισμένου Κυρίου μας πάνω στο σταυρό: "Θεέ μου, Θεέ μου, διατί με εγκατέλιπες;".

Όμως ο Θεός, τον οποίο ο Ιώβ περίμενε, ήλθε. Μετά τα λόγια και τις αντεγκλήσεις που επί μέρες πολλές γίνονταν μεταξύ του Ιώβ και των φίλων του, -των τριών αθλίων παρηγορητών και του Ελιού, του σοφού αυτού ανθρώπου του Θεού-, τελευταίος μίλησε κι ο Θεός. Με την άπειρη σοφία Του απέδειξε πως είναι μάταιο για τον οποιονδήποτε άνθρωπος "να διαδικάζεται με τον Παντοδύναμον" (40:1-2), και πως το καλύτερο που 'χει να κάμει είναι να δέχεται αδιαμαρτύρητα τα οιαδήποτε παθήματα τον βρουν στη ζωή, ν' αναγνωρίζει πως πίσω απ' αυτά υπάρχει η αιώνια αγάπη του αγαθού Δημιουργού του και να ταπεινώνεται (στο κατώτατο δυνατό σημείο) μπροστά Του.

Η απόκριση τότε του Ιώβ προς τον Κύριο ήταν η εξής: "Ιδού, εγώ είμαι ουτιδανός· τι δύναμαι να αποκριθώ προς σε;... άπαξ ελάλησα και δεν θέλω αποκριθή πλέον..." (40:3-5). Κι αφού ο Θεός δευτερολόγησε, ο Ιώβ πάλι αποκρίθηκε, αλλά τούτη τη φορά οριστικά. "Εξεύρω ότι δύνασαι τα πάντα, και ουδείς στοχασμός σου δύναται να εμποδισθή... Άκουσον δέομαι... θέλω σε ερωτήσει και συ δίδαξόν με. Ήκουον περί σου με την ακοήν του ωτίου, αλλά τώρα ο οφθαλμός μου σε βλέπει· δια τούτο βδελύττομαι εμαυτόν και μετανοώ εν χώματι και σποδώ" (42:1-6).

Η τελεία συντριβή του Ιώβ μπροστά στον Θεό, χωρίς όρους και επεξηγήσεις ήταν το μεγάλο μάθημα που ο Θεός ήθελε να τον διδάξει. Εκείνον και καθέναν από μας, όταν κάποια "Ρίχτερ" παιδαγωγικής του Θεού μας καταπλακώσουν. Ο Θεός έχει πάντα δίκιο, είναι πάντα σοφός κι άγιος κι αγαθός "εν πάσαις ταις βουλαίς του". Τότε "στρέφει ο Κύριος την αιχμαλωσίαν από μας" και "ευλογεί τα έσχατά μας μάλλον παρά τα πρώτα", όπως έκαμε και στον Ιώβ (42:10, 12).

Σεισμοί στη φύση και σεισμοί στις ζωές των τέκνων του Θεού που τελευταία συμβαίνουν, ας μη μας απελπίσουν, αλλ' αντίθετα ας μας φέρουν στην ταπείνωση και συντριβή μπρος στο θρόνο της χάρης, που 'ναι πάντα, πολύ περισσότερο τώρα, το προοίμιο μιας ΑΝΩΘΕΝ ΑΝΑΖΩΠΥΡΗΣΗΣ, για τον εξαγιασμό μας για τη χρησιμοποίησή μας να κηρυχτεί "εγκαίρως, ακαίρως" το Ευαγγέλιο σ' έναν κόσμο που ο σεισμός της αιώνιας απώλειας σε λίγο θα συγκλονίσει και για την ετοιμασία μας να Τον συναντήσουμε, "διότι η παρουσία του Κυρίου επλησίασεν" (Ιάκ. 5:8).

Και μια και μιλάμε για "θαύματα του Κυρίου" -αυτό είναι πάντα το θέμα της σειράς τούτης των άρθρων μας-, ένα απ' αυτά, απ' τα πιο θαυμαστά που θα βρεις μέσα στο Βιβλίο-Θαύμα, την Αγία Γραφή, είναι και η μετατροπή ενός σεισμού σε μια μεγάλη για τον άνθρωπο ευλογία. Ο Θεός των σεισμών, ανεμπόδιστα και κυριαρχικά ανατρέπει και με τη μεγαλύτερη ευκολία μετατρέπει τη συμφορά σε νέα δημιουργία, τη θλίψη σε χαρά, τη ζημιά σε κέρδος, το θάνατο σε ζωή. Αυτός είναι ο Θεός τον Οποίο γνωρίσαμε δια Ιησού Χριστού και πιστέψαμε και θέσαμε "το μεγάλο στήριγμα" για τη ζωή μας. Ένας Θεός δικαιοσύνης και κρίσεως, αλλά και Θεός αγιότητας και αγάπης.

Σεισμοί κι Αναζωπύρηση λοιπόν πάνε μαζί. Προηγούνται οι πρώτοι, ακολουθεί η δεύτερη. Η εποχή που ζούμε είναι η τελευταία ΩΡΑ της Εκκλησίας. "Ο νοών, νοείτω". I

 

 

 

Ο "ιός της χιλιετίας" και ο Υιός της ιστορίας

του αιδ. Παν. Κανταρτζή

 

Ενώ όλος ο κόσμος ασχολήθηκε με τον "ιό της Χιλιετίας" εμείς, στην αρχή αυτού του νέου χρόνου και της νέας χιλιετίας, ας λατρεύσουμε τον Υιό της Χιλιετίας, της κάθε Χιλιετίας, της κάθε εποχής, του κάθε αιώνα, ας προσκυνήσουμε μπροστά στον Υιό της Ιστορίας, τον Υιό της ζωής. Καθώς λοιπόν μπροστά μας ανοίγει ένας νέος χρόνος και για πολλούς μία νέα εποχή θα ήθελα να στρέψουμε το βλέμμα και να δούμε τον Υιό των αιώνων, τον Κύριο μας Ιησού Χριστό.

Ποιος είναι αυτός ο Υιός;

Ποιος είναι ο Χριστός που μαζί μας;

Α. Ο Αιώνιος Υιός της Ιστορίας είναι ο Ιερέας που μας εξαγνίζει και μας φροντίζει

Στην Αποκάλυψη 1:12 - 13 διαβάζουμε, "Και εστράφην να ίδω την φωνήν ήτις ελάλησε μετ' εμού και στραφείς είδον επτά λυχνίας και εν μέσω των επτά λυχνιών είδον έν όμοιον με υιόν ανθρώπου...". Ανάμεσα στις επτά λυχνίες είναι ο Υιός.

Η εικόνα των επτά χρυσών λυχνιών μας παραπέμπει στο ναό. Στο βιβλίο της Εξόδου και των Αριθμών διαβάζουμε για την επτάφωτη χρυσή λυχνία και λεπτομέρειες για την κατασκευή της, που υπήρχε αρχικά στην σκηνή του Μαρτυρίου και μετέπειτα στο ναό. Ήταν ο ιερέας που είχε την ευθύνη της περιποίησης των λυχνιών. Αυτός την καθάριζε, αυτός διατηρούσε αναμμένη τη φλόγα της. Αυτές οι λυχνίες είναι εμείς Εκείνος μας φροντίζει δεν είμαστε εμείς που τον φροντίζουμε αλλά εκείνος που μας φροντίζει.

Στο όραμά του ο Ιωάννης βλέπει εφτά χρυσές λυχνίες και αργότερα στην επεξήγηση στο εδάφιο 20 μας λέει ότι "αι επτά λυχνίαι τας οποίας είδες είναι αι επτά εκκλησίαι". Ο Ιησούς λοιπόν είναι ανάμεσα στις λυχνίες, βρίσκεται και κινείται μέσα στην εκκλησία Του, στο λαό Του. Ο Ιησούς είναι και σήμερα και πάντα εδώ, ανάμεσά μας, είναι κάθε στιγμή δίπλα. Δεν είναι πέρα από την εκκλησία ή πάνω από την εκκλησία αλλά ανάμεσά μας. Τι ευλογημένο μήνυμα είναι αυτό! Και είναι κοντά μας όπως οι ιερείς μέσα στο ναό για να μας φροντίζει, για να μας περιθάλπει, για να μας περιφρουρεί. Είναι ο αυτάρκης και αυθύπαρκτος ιερέας που "δεν ήλθε για να υπηρετηθεί αλλά για να υπηρετήσει". Ο ιερέας που δεν έχει ανάγκη των δικών μας υπηρεσιών αλλά είναι δίπλα μας για να μας δίνει "δόσεις αγαθές και δωρήματα τέλεια".

Διαβάζουμε στην Εβραίους 4:14 - 16

"Έχοντες λοιπόν αρχιερέα μέγαν όστις διήλθε τους ουρανούς Ιησούν τον Υιόν του Θεού ας κρατώμεν την ομολογίαν. Διότι δεν έχομεν αρχιερέα μη δυνάμενον να συμπαθήση εις τας ασθενείας ημών αλλά πειρασθέντα κατά πάντα καθ' ομοιότητα ημών χωρίς αμαρτίας. Ας πλησιάζωμεν λοιπόν μετά παρρησίας εις τον θρόνον της χάριτος δια να λάβωμεν έλεος και να εύρωμεν χάριν προς βοήθειαν εν καιρώ χρείας"

Θα ήθελα για λίγο όμως να προσέξουμε μία λεπτομέρεια σχετική με τα ρούχα που φορά ο Υιός. Διαβάζουμε στο 1:13, "και εν μέσω των επτά λυχνιών είδον ένα όμοιον με υιόν ανθρώπου ενδεδυμένον ποδήρη χιτώνα και περιεζωσμένον πλησίον των μαστών ζώνην χρυσήν".

Το ένδυμα του Ιησού είναι όμοιο με αυτό που σύμφωνα με τις διατάξεις που υπάρχουν στο βιβλίο της Εξόδου, φορά μόνο ο Αρχιερέας. Ο Υιός λοιπόν δεν είναι ένας οποιοσδήποτε ιερέας αλλά είναι ο Αρχιερέας μας, που πρόσφερε εκ μέρους μας στο Θεό θυσία εξιλασμού, έχει δηλαδή μία μοναδική εργασία. Εδώ όμως υπάρχει μία συγκλονιστική αλήθεια. Ο Υιός που είναι ο Αρχιερέας είναι επίσης και "το Αρνίο το Εσφαγμένο", δεν είναι μόνο αυτός που θυσιάζει αλλά και αυτός που θυσιάζεται. Είναι ο Αρχιερέας που μας εξαγνίζει προσφέροντας τον ίδιο του τον Εαυτό.

Β. Ο Αιώνιος Υιός της Ιστορίας είναι ο Ισχυρός Πολεμιστής που κρίνει την αμαρτία μας

Στην Αποκάλυψη 1:14 διαβάζουμε ότι "οι οφθαλμοί αυτού" ήταν "ως φλοξ πυρός". Επίσης στο 1:16 διαβάζουμε ότι "εκ του στόματος αυτού εξήρχετο ρομφαία δίστομος οξεία". Και οι δύο αυτές εικόνες περιγράφουν κρίση και τιμωρία. Για παράδειγμα, η εικόνα των οφθαλμών που μοιάζουν με πύρινη φλόγα επαναλαμβάνεται στο 19:12

Διαβάζω από το εδ. 11,

"Και είδον τον ουρανόν ανεωγμένον και ιδού ίππος λευκός και ο καθήμενος επ' αυτόν εκαλείτο Πιστός και Αληθινός και κρίνει και πολεμεί εν δικαιοσύνη οι δε οφθαλμοί αυτού ήσαν ως φλόξ πυρός". Επίσης για την εικόνα της δίστομης ρομφαίας ας δούμε το 2:16,"Μετανόησον ει δε μη έρχομαι προς σε ταχέως και θέλω πολεμήσει προς αυτούς με την ρομφαίαν του στόματός μου" Η παρουσία αυτή είναι μία επικίνδυνη παρουσία, δεν μπορείς να παίζεις με αυτήν. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ισχυρός ο Άγιος ο Δίκαιος πολεμιστής . Αν θέλεις την παρουσία αυτή στη ζωή σου να θυμηθείς ότι η παρουσία αυτή είναι επικίνδυνη. Θυμάστε στο βιβλίο του προφήτη Αμώς ο Θεός περιγράφεται σαν λιοντάρι που επιτίθεται και κατασπαράζει όλους τους εχθρούς αλλά στο τέλος του οράματος γυρνάει και επιτίθεται στον ίδιο τον ανυπάκουο και αμαρτωλό Ιούδα Πρέπει να είσαι προσεκτικός όταν έχεις ένα λιοντάρι στο σπίτι σου. Πρέπει να είσαι προσεκτικός με την ζωή σου. Ο Κύριός μας είναι ο λέων του Ιούδα Ο Κύριός μας είναι ο δυνατός πολεμιστής.

Ο Υιός που είναι ανάμεσα δεν είναι ο Χριστούλης, το χαριτωμένο και ακίνδυνο μωράκι που κοσμεί τις φάτνες μας. Είναι ο Δίκαιος και Αδέκαστος Κριτής που τα μάτια Του βλέπουν και το στόμα Του ελέγχει κάθε μας αμαρτία.

Η παρουσία Του στη ζωή μας δεν είναι ένα μαγικό φυλακτό που θα ξορκίσει κάθε κακό αλλά είναι μία επικίνδυνη παρουσία με ηθικές και άγιες απαιτήσεις για τη ζωή μας.

Υπάρχει όμως και μία τρίτη πινελιά στο πορτραίτο του Ιησού που θα ήθελα να προσέξουμε.

Γ. Ο Αιώνιος Υιός είναι ο Κύριος που κυβερνά τη ζωή μας

Θα ήθελα να προσέξουμε τον τίτλο με τον οποίο ο Ιωάννης περιγράφει τον Ιησού. Διαβάζουμε στην Αποκάλυψη 1:13, "και εν μέσω των επτά λυχνιών είδον ένα όμοιον με υιόν ανθρώπου". Υιός Ανθρώπου. Ένας τίτλος που ήταν ο αγαπημένος του Ιησού στα χρόνια της επίγειας διακονίας Του.

Τι δήλωνε όμως με αυτόν;

Μερικοί προτείνουν ότι με αυτόν τον τίτλο τόνιζε την ταπείνωσή του, την ανθρώπινη φύση του. Πιστεύω όμως ότι αν και φαινομενικά μοιάζει αυτό να περιγράφει στην πραγματικότητα για όσους έχουν "αυτιά για να ακούσουν" και "μάτια για να δουν" λέει πολλά περισσότερα.

Γιατί; Επειδή ο τίτλο αυτός έρχεται από την Παλαιά Διαθήκη και συγκεκριμένα από το βιβλίο του Δανιήλ κεφ. 7.Εκεί διαβάζουμε για τον εσχατολογικό Μεσσία που έρχεται να ιδρύσει και να εγκαταστήσει τη βασιλεία του Θεού.

Ακούστε την περιγραφή:

"Είδον εν οράμασι νυκτός και Ιδού ως Υιός ανθρώπου ήρχετο μετά των νεφελών του ουρανού και έφθασεν έως του Παλαιού των ημερών και εισήγαγον αυτόν ενώπιον αυτού και εις αυτόν εδόθη η εξουσία και η δόξα και η βασιλεία δια να λατρεύωσιν αυτόν πάντες οι λαοί τα έθνη και οι αι γλώσσαι, η εξουσία αυτού είναι εξουσία αιώνιος ήτις δεν θέλει παρέλθει και η βασιλεία αυτού ήτις δεν θέλει φθαρή" (εδ. 13 - 14).

Ο Υιός της Χιλιετίας, ο Υιός της Ιστορίας και της ζωής μας είναι αυτός που εκπληρώνει την προσδοκία που διατυπώνει προφητικά ο Δανιήλ. Είναι Αυτός στον οποίο δόθηκε η εξουσία, η δόξα, η βασιλεία. Είναι αυτός που μπροστά του θα κλίνουν γόνυ όλοι οι λαοί, τα έθνη, οι γλώσσες. Ο Ιησούς που είναι μαζί μας είναι ο Κύριος των Κυρίων, ο Κύριος της Χιλιετίας, ο Κύριος της Ιστορίας, ο Κύριος της ζωής μας. Είναι ο Υιός για τον οποίο ο Θεός πατέρας λέει: "Ο θρόνος σου ω Θεέ είναι εις τον αιώνα του αιώνος, σκήπτρον ευθύτητος είναι το σκήπτρον της βασιλείας σου" Εβραίους 1:8

Δυστυχώς μοιάζει ο Ιησούς όλο και περισσότερο να μπαίνει στο περιθώριο. Φέτος τα Χριστούγεννα στις τηλεοράσεις μας ακούσαμε περισσότερο για τον Ιό της Χιλιετίας και όχι για τον Υιό της Ιστορίας.

Ακόμη και στον εκκλησιαστικό κόσμο της πατρίδας μας περισσότερος ενθουσιασμός και συγκίνηση εκδηλώθηκε για τα υποτιθέμενα δώρα των μάγων παρά για το θείο βρέφος. Είδαμε πλήθος ανθρώπων να συρρέουν για να προσκυνήσουν κάποια δώρα, δώρα που οι μάγοι τα έφεραν για να προσκυνήσουν τον Ιησού και δεν είδαμε να προσκυνούν τον ίδιο τον Χριστό.

Στον νέο αυτό χρόνο ας λατρεύσουμε τον Υιό, ας υψώσουμε μόνο Αυτόν, ας τον τιμήσουμε όπως του αξίζει. Έχοντας τον Υιό έχουμε ότι χρειαζόμαστε. Έχοντας τον Υιό έχουμε τα πάντα.

Υπήρχε ένας ζάπλουτος άνθρωπος που είχε έναν μονάκριβο γιο που τον έβαλε κληρονόμο πάνω σε κάθε τι που είχε. Ο γιος του αυτός όμως πέθανε.

Ένας υπηρέτης του πατέρα που κι αυτός αγαπούσε τον γιο ζωγράφισε το πορτραίτο του γιου και το χάρισε στον πατέρα εκφράζοντας έτσι τη αφοσίωσή του προς τον γιο και εκδηλώνοντας την συμπαράστασή του προς τον πατέρα. Το πορτραίτο φυσικά έμοιαζε με τις μουντζούρες που κάνει ένα παιδάκι πάνω σε μια λευκή κόλα χαρτί μιας κι ο υπηρέτης δεν ήταν καλλιτέχνης αλλά ούτε καν είχε και κάποιο ταλέντο στη ζωγραφική. Για τον πατέρα όμως η ζωγραφιά αυτή σήμαινε τόσα πολλά που αμέσως την έβαλε σε κορνίζα και την κρέμασε σε έναν τοίχο του σαλονιού του αρχοντικού του. Μετά από χρόνια ο πατέρας πέθανε. Πέθανε χωρίς κληρονόμους και έτσι όλη η τεράστια και αμύθητη περιουσία του βγήκε στη δημοπρασία. Πλήθος κόσμου μαζεύτηκε με τη λαχτάρα να αποκτήσει κάτι από την τεράστια περιουσία του πατέρα. Η δημοπρασία ξεκίνησε και προς έκπληξη όλων το πρώτο πρώτο κομμάτι ήταν ένας πίνακας που δεν είχε καμία μα καμία καλλιτεχνική ή αισθητική αξία. Ήταν μία ζωγραφιά που θα μπορούσε να την κάνει οποιοδήποτε παιδάκι σε ένα νηπιαγωγείο. Όλοι άρχισαν να δυσανασχετούν για το χρόνο που χανόταν. Ενώ όλοι λοιπόν αδιαφορούσαν και άρχισαν να μιλούν μεταξύ τους ένας φτωχός και απλός άνθρωπος πλησίασε σιγά σιγά και ζήτησε να αγοράσει τον πίνακα. Τότε ο υπεύθυνος της δημοπρασίας χτύπησε το σφυρί του στην έδρα και είπε μπροστά στο άφωνο και εμβρόντητο πλήθος: "Ο τίτλος αυτού του πίνακα είναι, "Ο Υιός" και η διαθήκη που άφησε ο πατέρας είναι ότι όποιος πάρει τον "Υιό" να του δοθεί ταυτόχρονα και όλη η υπόλοιπη περιουσία".

Η Αγία Γραφή μας λέει:

"Επειδή όστις τον ίδιον εαυτού Υιόν δεν εφείσθη αλλά παρέδωκεν αυτόν υπέρ πάντων ημών πως και μετ' αυτού δεν θέλει χαρίσει εις ημάς τα πάντα;" Ρωμαίους 8:32

Την νέα αυτή χρονιά, την νέα χιλιετία ας θυμόμαστε ότι η διαθήκη, η υπόσχεση του Πατέρα είναι ότι όποιος έχει τον ΥΙΟ έχει τη ΖΩΗ, όποιος έχει τον Υιό είναι ΠΛΗΡΗΣ εν ΑΥΤΩ, όποιος έχει τον Υιό έχει τα πάντα! I

 

 

 

Ο Θεός και ο εκλεκτός λατρευτής Του

του αιδ. Μελ. Μελετιάδη

 

(Γένεση 17.1-8, Έξοδος 8.25-32)

Το Βιβλίο της Εξόδου είναι ένα από τα θαυμαστότερα βιβλία της Αγίας Γραφής. Μέσα στις σελίδες του ο μελετητής μαθαίνει μεταξύ άλλων:

- Την αιτία για την οποία ο Θεός λύτρωσε τους Εβραίους

- Το σκοπό για τον οποίο τους λύτρωσε

- Τον χαρακτήρα του Ίδιου του Θεού

- Τις επιπτώσεις που η λύτρωση είχε

α. Στη λατρευτική κοινότητα

β. Στις οικογένειες της κοινότητας

γ. Στην περιουσία της κοινότητας

Πέρα, όμως, από την ιστορική διάσταση της Εξόδου, μια ιστορία που εξελίχθηκε πριν από 3.500 χρόνια στα ανατολικά εδάφη της Αιγύπτου, ο μελετητής διαπιστώνει ότι η Έξοδος είναι ταυτόχρονα κι ένα συμβολικό βιβλίο. Συμβολικό της ιστορίας της σωτηρίας, του τρόπου δηλαδή με τον οποίο ο Θεός μέσα στους αιώνες, αλλά και σήμερα, λύτρωσε ανθρώπους. Μέσα στο αντιπροσωπευτικό πλαίσιο ερμηνείας του βιβλίου τα πρόσωπα και τα γεγονότα ζωντανεύουν το καθένα σ' ένα ρόλο μέσα στο όλο σχέδιο της Λύτρωσης του ανθρώπου. Έτσι:

Ο Υπόδουλος Λαός Ισραήλ συμβολίζει το λαό του Θεού που είναι δέσμιος της αμαρτίας όταν ακόμη δεν έχει γνωρίσει τον Θεό του.

Η Αίγυπτος, συμβολίζει τον κόσμο με τα είδωλά του.

Ο Φαραώ, συμβολίζει τον διάβολο ο οποίος έχει υποδουλώσει τους ανθρώπους με τα δεσμά του από τα οποία είναι αδύνατο από μόνοι τους να λευτερωθούν.

Ο Μωυσής, είναι ο τύπος του Ιησού Χριστού τον οποίο ο Θεός προετοιμάζει για λυτρωτή με θαυμαστό τρόπο εν αγνοία του λαού Του για να τον απελευθερώσει.

Ο Αμνός και το Αίμα, συμβολίζει τη θυσία του Ιησού Χριστού και το αίμα Του που Σώζει, Προστατεύει κι Ασφαλίζει.

Η Στήλη του Φωτός και του Νέφους, συμβολίζει την οδηγία του Αγίου Πνεύματος.

Η Παλαιά Διαθήκη και ιδιαίτερα η Πεντάτευχος είναι τόσο σημαντικά για τη θεολογία της Καινής Διαθήκης που ο Απόστολος Παύλος ορμώμενος από τη θεολογία της Εξόδου, γράφει θέλοντας να νουθετήσει τις μελλοντικές γενιές:

"Πάντα ταύτα εγίνοντο εις εκείνους παραδείγματα και εγράφησαν προς νουθεσίαν ημών" (Α΄ Κορινθίους 10.11)

Εάν, λοιπόν, αυτά γράφτηκαν για τη 'νουθεσία' των Χριστιανών τότε η Έξοδος έχει να προσφέρει αρκετά στην τριλογία:

Ο Θεός και ο Εκλεκτός Λατρευτής Του

Ο Θεός και η Οικογένεια του Εκλεκτού Λατρευτή Του

Ο Θεός και τα Υπάρχοντα του Εκλεκτού Λατρευτή Του

Είναι μια τριλογία θεμάτων που πηγάζει μέσα από τις εναλλακτικές και ταυτόχρονα συμβιβαστικές αντιπροτάσεις του Φαραώ προς τον Μωυσή και στο κάλεσμα του Θεού του Ισραήλ να επιτρέψει ο Φαραώ το λαό να πάει στην έρημο κι εκεί να Τον γνωρίσει και να Τον λατρεύσει. Οι αντιπροτάσεις του Φαραώ δίνονται στη διάρκεια των δέκα κρίσεων της Χάρης του Θεού επάνω στην Αίγυπτο. Μέσα από τις εναλλακτικές προτάσεις του ο μελετητής μπορεί να διαπιστώσει τουλάχιστον δύο σημαντικά θέματα. Πρώτο, ολόκληρο το έργο της σωτηρίας. Και δεύτερο, τους τρόπους εκείνους τους οποίους ο Διάβολος χρησιμοποιεί για να εμποδίσει τον εκλεκτό του Θεού να γνωρίσει και να λατρεύσει τον Θεό Του.

Για να μπορέσει κάποιος να κατανοήσει καλύτερα το σωτήριο έργο του Θεού στη ζωή του εκλεκτού λατρευτή Του πρέπει να εξετάσει την ιστορία της σωτηρίας από την αρχή της, δηλαδή την πηγή της.

Α. Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΛΥΤΡΩΣΗΣ

Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός, ακόμη και από μια φευγαλέα μελέτη της Εξόδου, ότι η λύτρωση του λαού Ισραήλ δεν ήταν δικιά τους ιδέα ή επίτευγμα αλλά απεναντίας πήγαζε εξ ολοκλήρου από τον Θεό. Από Εκείνον ο Οποίος είχε κάμει Διαθήκη με τον προπάτορά τους τον Αβραάμ. Από Αυτόν ο Οποίος είχε ενημερώσει τους πατριάρχες σχετικά με την υποδούλωση που απόγονοί τους βίωναν. Από τον Θεό που ενώ φαινομενικά απουσίαζε από τη μεγάλη τραγωδία του λαού Του στην πραγματικότητα τους αποκαλύπτει ότι είναι εκεί παρών μέσα στα προβλήματά τους. Στο Εξ. 6.2-13 ο Θεός τους αποκαλύπτεται μ' ένα νέο όνομα με το οποίο δεν είχε αποκαλυφθεί στους πατέρες.1 Το νέο Όνομα είναι ΙΕΩΑ που σημαίνει ''Εγώ Είμαι'' δηλαδή ''ο Ων''. Ως ο Ων ήταν παρών μέσα στη σκλαβιά τους, μέσα στον πόνο τους, άσχετα εάν αυτοί, λόγω της θλίψης τους δεν μπορούσαν να Τον δουν. Η παρουσία Του φαινόταν από:

Τη ραγδαία και τρομακτική αύξηση του λαού Ισραήλ παρά την υποδούλωσή τους (1.20) και τα μέτρα που ο Φαραώ έλαβε να περιορίσει αυτήν την αύξηση. Ο Θεός ενέργησε αυτήν την αύξηση αν και αυτή έγινε αιτία ο Φαραώ να ξεσηκωθεί εναντίον τους.

- Τα λόγια του Θεού στον Μωυσή στο τρίτο κεφάλαιο φανερώνουν ότι ακούει και βλέπει τη δυστυχία τους.

- Τη διαβεβαίωση που τους προσφέρει ότι θυμάται τη Διαθήκη Του προς τους πατέρες τους

- Τη προετοιμασία του λυτρωτή. Μια προετοιμασία τουλάχιστον 80 ετών δίχως εκείνοι να το γνωρίζουν ή να μεριμνήσουν ή να κοπιάσουν.

- Το γεγονός ότι θέτει σε λειτουργία το σχέδιο της Λύτρωσης τους.

Η περικοπή 2.23-25 φανερώνει μ' ένα ζωντανό τρόπο όλα τα παραπάνω. Στο εδάφιο 25 ο συγγραφέας λεει: "Και επέβλεψεν ο Θεός επί τους υιούς Ισραήλ, και ηλέησεν αυτούς ο Θεός." Στα εδάφια 3.10, 17, 6.6-8 ο Θεός θα εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο αυτό το έλεος εκφράζεται. Ο λαός ήταν τόσο ταυτισμένος με την υποδούλωση του που όχι μόνο δεν τολμούσαν να κινηθούν επαναστατικά για να απελευθερωθούν αλλά και ούτε καν ποτέ τους πέρασε από τη σκέψη. Όλο το έργο της σωτηρίας, η ιδέα της και η πραγμάτωσή της πήγαζε από τον Θεό. Ήταν το έλεός Του και η αγάπη Του όπως ο Ίδιος τους υπενθυμίζει αργότερα στο Δευτερονόμιο 7.7-8, "Δεν προετίμησεν εσάς ο Κύριος, ουδέ έκλεξεν εσάς, διότι είσθε οι πολυπληθέστεροι παρά πάντα τα έθνη. Επειδή σεις είσθε οι πλέον ολιγάριθμοι παρά πάντα τα έθνη. Αλλ' επειδή ο Κύριος σας ηγάπησε και δια να φυλάξη τον όρκον τον οποίον ώμοσε προς τους πατέρας σας, σας εξήγαγεν ο Κύριος εν χειρί κραταιά, και σας ελύτρωσεν εκ του οίκου της δουλείας, εκ χειρός Φαραώ, βασιλέως Αιγύπτου."

Το ίδιο μήνυμα του Θεού ισχύει και σήμερα στην περίοδο της Καινής Διαθήκης καθώς ο Κύριος Θεός περικλείει τα πάντα υπό την αμαρτία και διακηρύττει, "Και εσάς όντας νεκρούς δια τας παραβάσεις και τας αμαρτίας εζωοποίησεν" (Εφεσίους 2.1) Όλα είναι έργο χάριτος (sola gratia)!

 

Β. ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΛΥΤΡΩΣΗΣ

Η αιτία και ο σκοπός που οδήγησαν τον Θεό να λυτρώσει τον λαό Ισραήλ δεν ήταν για να τους οδηγήσει στην ελευθερία από την δουλεία της Αιγύπτου, να τους δώσει μια χώρα όπου να απολαμβάνουν την ασφάλεια και να προοδεύουν. Η αιτία και ο σκοπός και το ίδιο ισχύει και για τη κρίση και για τη καταδίκη που ο Θεός έφερε επάνω στους Αιγυπτίους, είχε μια απώτερη αιτία και σκοπό. Αυτή η αιτία ήταν να γνωρίσουν τον Θεό των Δυνάμεων και να τον Δοξάσουν.

Στο μήνυμα που απευθύνει στους Εβραίους προύχοντες μετά το βασανισμό τους εξαιτίας της αίτησης που υπέβαλαν στον Φαραώ για τριήμερη πορεία στην έρημο με σκοπό να λατρεύσουν τον Θεό των πατέρων τους ανάμεσα σε πολλά άλλα αναφέρει και την αιτία για τη λύτρωση, ''και θέλετε γνωρίσει ότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός ημών, όστις σας εκβάλλω υποκάτωθεν των φορτίων των Αιγυπτίων'' (6.7). Αργότερα, όταν ο Θεός θα έδινε τις διατάξεις για το χρίσμα του ιερέα, πάλι θα επαναλάμβανε, ''Και θέλω κατοικεί εν μέσω των υιών Ισραήλ, και θέλω είσθαι Θεός αυτών, και αυτοί θέλουσι γνωρίζει ότι εγώ είμαι Θεός αυτών ο εξαγαγών αυτούς εκ γης Αιγύπτου, δια να κατοικώ εν μέσω αυτών. Εγώ ο Κύριος ο Θεός αυτών'' (Έξ. 29.45-46). Όμως, αυτός δεν ήταν και ο αρχικός λόγος που ο Θεός πρότεινε στον Φαραώ σχετικά με την έξοδο του λαού Ισραήλ όταν είπε, ''εξαπόστειλον τον λαόν μου δια να με λατρεύση'' (3.18);2

Εάν η σωτηρία πηγάζει από τον Τριαδικό Θεό η αιτία και ο σκοπός της δεν είναι ανθρώπινος ούτε έχει ανθρώπινο σκοπό. Αντίθετα είναι πάλι ο Θεός και η Δόξα Του ανάμεσα στους ανθρώπους. Γι' αυτό ο Θεός επανειλημμένα θα χρησιμοποιήσει τη φράση ''ένεκεν του ονόματός μου'', όπως στο Ησαΐα 43.25 και 48.9-11. Γι' αυτό το λόγο η Σωτηρία δεν είναι Μόνο Χάρις (sola gratia) αλλά και ένεκεν του Θεού (soli Deo causa).

Αυτήν την αλήθεια φανερώνει κι αυτή η καταδίκη των Αιγυπτίων εκ μέρους του Θεού. Όταν οι προύχοντες του Ισραήλ, ακολουθώντας τη συμβουλή του Μωyσή, ζητούν από τον Φαραώ την άδεια να πάνε στην έρημο για να λατρεύσουν τον Θεό τους ο τελευταίος αντιδρά με οργή και λέει, ''τις είναι ο Κύριος, εις του οποίου την φωνήν θέλω υπακούσει, ώστε να εξαποστείλω τον Ισραήλ; δεν γνωρίζω τον Κύριον, και ουδέ τον Ισραήλ θέλω εξαποστείλει'' (5.2). Βέβαια σε λίγο θα γνώριζε και μάλιστα πολύ καλά Αυτόν τον Κύριο τον οποίο με περισσή ειρωνεία περιφρόνησε. Θα Τον γνώριζε μέσα από τις κρίσεις της Χάρης που ο Κύριος θα του έστελνε με σκοπό, ''και θέλουσι γνωρίσει οι Αιγύπτιοι, ότι εγώ είμαι ο Κύριος, όταν εκτείνω την χείρα μου επί την Αίγυπτον κι εξάγω τους υιούς Ισραήλ εκ μέσου αυτών'' (7.5).3

Και στη λύτρωση αλλά και στη κρίση ο σκοπός του Θεού είναι ο ίδιος: κάθε γόνατο να κλίνει και να τον αναγνωρίσει ως Κυρίαρχο Θεό. Η Αγία Γραφή διακηρύττει ότι κάθε γόνατο θα κλίνει μπροστά στον Ιησού Χριστό. Είτε τώρα στην περίοδο της Χάρης αναγνωρίζοντάς Τον ως Λυτρωτή-Βασιλιά, είτε στην περίοδο της κρίσης αναγνωρίζοντας Τον ως Κριτή-Βασιλιά.

 

Γ. Η ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΛΥΤΡΩΣΗΣ

Η βάση της λύτρωσης του λαού Ισραήλ πηγάζει από το ερώτημα, ''Γιατί ο Θεός να λυτρώσει τον λαό Ισραήλ;'' Η βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκε ο Θεός για να λυτρώσει το λαό Ισραήλ δεν πήγαζε από την ευσέβεια του λαού Ισραήλ. Δυστυχώς υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη ότι οι Εβραίοι στη διάρκεια της υποδούλωσής τους λάτρευαν τον Θεό των πατέρων τους. Όμως, μια μελέτη της Γραφής φανερώνει μια άλλη εικόνα. Ότι οι Εβραίοι όχι μόνο δεν λάτρευαν τον Θεό αλλά αντίθετα λάτρευαν τους θεούς του Αιγυπτιακού πάνθεου. Ο Ιησούς του Ναυή είναι αποκαλυπτικός για τις λατρευτικές συμπεριφορές του λαού Ισραήλ στην Αίγυπτο, ''Τώρα λοιπόν φοβήθητε τον Κύριον, και λατρεύσατε αυτόν εν ακεραιότητι και αληθεία. Και αποβάλετε τους θεούς, τους οποίους ελάτρευσαν οι πατέρες σας πέραν του ποταμού, και εν τη Αιγύπτω, και λατρεύσατε τον Κύριον'' (Ιησούς του Ναυή 24.14). Μέσα στο ίδιο πνεύμα ο Μωυσής γράφει το λόγο του Θεού, ''Και δεν θέλουσι θυσιάσει πλέον τας θυσίας αυτών εις τους δαίμονας, κατόπιν των οποίων αυτοί πορνεύουσι. Τούτο θέλει είσθαι εις αυτούς νόμιμον αιώνιον εις τας γενεάς αυτών'' (Λευιτικό 17.7). Και ο Ιεζεκιήλ είναι ο πλέον κατηγορηματικός όταν λέει, ''Και είπα προς αυτούς, Απορρίψατε έκαστος τα βδελύγματα των οφθαλμών αυτού, και μη μιαίνεσθε με τα είδωλα της Αιγύπτου. Εγώ είμαι Κύριος ο Θεός σας. Αυτοί όμως απεστάτησαν απ' εμού, και δεν ηθέλησαν να μου ακούσωσι. Δεν απέριψαν έκαστος τα βδελύγματα των οφθαλμών αυτών, και δεν εγκατέλιπων τα είδωλα της Αιγύπτου. Τότε είπα να εκχέω τον θυμόν μου επ' αυτούς, δια να συντελέσω την οργήν μου εναντίον αυτών εν μέσω της γης Αιγύπτου. Πλην, ένεκεν του ονόματός μου, δια να μη βεβηλωθή ενώπιον των εθνών μεταξύ των οποίων ήσαν, και έμπροσθεν των οποίων εγνωρίσθην εις αυτούς, έκαμον τούτο, να εξαγάγω αυτούς εκ γης Αιγύπτου'' (Ιεζεκιήλ 20.7-9).

Ο Λόγος του Θεού αποκαλύπτει ότι ο λαός Ισραήλ δεν είχε τίποτε καλό επάνω του για να γίνει ο αποδέκτης της εύνοιας του Θεού και της σωτηρίας. Δεν ήσαν καθόλου διαφορετικοί από τους υπόλοιπους κατοίκους της Αιγύπτου. Γι' αυτό το λόγο και η καταδικαστική απόφαση του Θεού για τα πρωτότοκα της Αιγύπτου είναι καθολική, ''και παν πρωτότοκον εν τη γη της Αιγύπτου θέλει αποθάνει, από του πρωτοτόκου του Φαραώ, όστις κάθηται επί του θρόνου αυτού, έως του πρωτοτόκου της δούλης, ήτις δουλεύει εν τω μύλω...'' (Έξ. 11.5). Η Καινή Διαθήκη διακηρύσσει το ίδιο μήνυμα, ''Πάντες ήμαρτον και υστερούνται της δόξης του Θεού'' (Ρωμ. 3.23) κι ακόμη, ''Ο μισθός της αμαρτίας είναι θάνατος'' (Ρωμ. 6.23).

Όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η σωτηρία του Θεού δεν στηρίζεται στην ηθική του ανθρώπου, ούτε σε κάτι καλό που ο Θεός μπορεί να βλέπει μέσα στον άνθρωπο. Ο Θεός αφαιρεί κάθε ανάλογη ιδέα που μπορεί να φιλοξενεί κάποιος όταν λέει, ''Πάντες τωόντι εγείναμεν ως ακάθαρτον πράγμα και πάσα η δικαιοσύνη ημών είναι ως ρυπαρόν ιμάτιον'' (Ησαΐας 64.6). Ο δε απ. Παύλος, αντλώντας από τη θεολογία της Παλαιάς Διαθήκης, προσθέτει ''Δεν υπάρχει δίκαιος ουδέ εις'' (Ρωμ. 3.10).

Συνεχίζεται

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Αρχή ] Πάνω ] Βιβλικό Μήνυμα ] GREEK EVANGELICAL CHURCH ] Συχνές Ερωτήσεις ]
Send mail with questions or comments about this web site. to webmaster- Copyright © 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Last modified: 04/11/2006